လျှပ်စစ်ဆိုင်ရာ အခြေခံသီအိုရီ (電気に関する基礎理論)
電気に関する基礎理論
အဆင့် 2 လျှပ်စစ်ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် 第二種電気工事士 (ရေးဖြေစာမေးပွဲ) · 第二種電気工事士(学科試験) · တရားဝင် သင်ရိုးစာအုပ်များကို အခြေခံ၍ Tokutei Pass က ရေးသားထားသည်; စကားလုံးအတိုင်း ကူးယူထားခြင်း မဟုတ်ပါ။
オームの法則と直流直並列回路・分圧と分流
အုမ်း၏ နိယာမ (オームの法則)၊ DC တန်းဆက်-ပြိုင်ဆက် ပတ်လမ်းများ၊ ဗို့အားခွဲဝေမှုနှင့် လျှပ်စီးခွဲဝေမှု
第二種電気工事士の学科試験では、問題1の問1から問5までが電気基礎理論の計算問題です。電卓は使用禁止ですが、基本公式と整数比のパターンを押さえれば確実に得点源にできます。
အဆင့် 2 လျှပ်စစ်ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် ရေးဖြေစာမေးပွဲတွင် အပိုင်း 1 ၏ မေးခွန်း 1 မှ မေးခွန်း 5 အထိသည် လျှပ်စစ်အခြေခံသီအိုရီ တွက်ချက်မှုမေးခွန်းများ ဖြစ်ကြပါသည်။ ဂဏန်းပေါင်းစက် အသုံးပြုခွင့် မပြုသော်လည်း အခြေခံပုံသေနည်းများနှင့် ကိန်းပြည့်အချိုး ပုံစံများကို ကျွမ်းကျင်ထားပါက သေချာပေါက် အမှတ်ရနိုင်သော အပိုင်းဖြစ်ပါသည်။
抵抗R(Ω)に電圧V(V)を加えたときに流れる電流I(A)は「I=V÷R」、電圧は「V=I×R」、抵抗は「R=V÷I」で表されます。これをオームの法則と呼び、すべての回路計算の出発点となります。
လျှပ်ခံ R (Ω) ပေါ်သို့ ဗို့အား V (V) ပေးသွင်းလိုက်သည့်အခါ စီးဆင်းသော လျှပ်စီး I (A) ကို I = V ÷ R၊ ဗို့အားကို V = I × R နှင့် လျှပ်ခံကို R = V ÷ I ဖြင့် ဖော်ပြပါသည်။ ၎င်းကို အုမ်း၏ နိယာမ (オームの法則) ဟုခေါ်ပြီး ပတ်လမ်းတွက်ချက်မှု အားလုံး၏ အခြေခံအစ ဖြစ်ပါသည်။
複数の抵抗を一本道につなぐ直列接続では、どの抵抗にも同じ電流Iが流れ、合成抵抗は単純な足し算「R=R1+R2」になります。電源電圧Vは抵抗値の比に比例して各抵抗に分圧されます。
လျှပ်ခံအများအပြားကို လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်း တန်းဆက်ချိတ်ဆက်ထားသော တန်းဆက်ဆက်သွယ်မှု (直列接続) တွင် လျှပ်ခံတိုင်း၌ တူညီသော လျှပ်စီး I စီးဆင်းပြီး စုပေါင်းလျှပ်ခံ (合成抵抗) မှာ ရိုးရိုးပေါင်းလဒ် R = R1 + R2 ဖြစ်ပါသည်။ ပင်မဗို့အား V သည် လျှပ်ခံတန်ဖိုး အချိုးအတိုင်း လျှပ်ခံတစ်ခုစီသို့ ဗို့အားခွဲဝေ (分圧) သက်ရောက်ပါသည်။
一方、抵抗を枝分かれにつなぐ並列接続では、各枝にかかる電圧Vが等しくなります。2個の抵抗の並列合成抵抗は「和分の積:R=(R1×R2)÷(R1+R2)」で素早く計算できます。
အခြားတစ်ဖက်တွင် လျှပ်ခံများကို လမ်းကြောင်းခွဲ၍ ချိတ်ဆက်ထားသော ပြိုင်ဆက်ဆက်သွယ်မှု (並列接続) တွင် လမ်းကြောင်းခွဲတစ်ခုစီပေါ်သို့ သက်ရောက်သော ဗို့အား V တူညီကြပါသည်။ လျှပ်ခံ 2 ခု၏ ပြိုင်ဆက် စုပေါင်းလျှပ်ခံကို ပေါင်းလဒ်ပေါ် မြှောက်လဒ်တင်သည့် ပုံသေနည်း (和分の積) ဖြစ်သော R = (R1 × R2) ÷ (R1 + R2) ဖြင့် လျင်မြန်စွာ တွက်ချက်နိုင်ပါသည်။
特に「同じ抵抗値Rをn個並列につなぐと合成抵抗はR÷nになる」という性質は頻出です。また並列回路の電流は抵抗値の逆比に分流し、抵抗が小さい枝ほど大きな電流が流れます。
အထူးသဖြင့် တူညီသော လျှပ်ခံတန်ဖိုး R ရှိသည့် လျှပ်ခံ n ခုကို ပြိုင်ဆက်ချိတ်ဆက်ပါက စုပေါင်းလျှပ်ခံမှာ R ÷ n ဖြစ်သည်ဟူသော စည်းမျဉ်းကို မကြာခဏ မေးမြန်းလေ့ရှိပါသည်။ ထို့ပြင် ပြိုင်ဆက်ပတ်လမ်း၏ လျှပ်စီးသည် လျှပ်ခံတန်ဖိုး၏ ပြောင်းပြန်အချိုးအတိုင်း လျှပ်စီးခွဲဝေ (分流) စီးဆင်းသဖြင့် လျှပ်ခံနည်းသော လမ်းကြောင်းဘက်သို့ လျှပ်စီးပိုမိုစီးဆင်းပါသည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- オームの法則は「V=I×R」「I=V÷R」「R=V÷I」の3つの形で自在に変換する。
အုမ်း၏ နိယာမကို V = I × R၊ I = V ÷ R နှင့် R = V ÷ I ဟူသော ပုံစံ 3 မျိုးဖြင့် လိုသလို ပြောင်းလဲတွက်ချက်ပါ။ - 直列接続は電流が一定で合成抵抗は「R1+R2」、電圧は抵抗の比に比例して分圧される。
တန်းဆက်ဆက်သွယ်မှုတွင် လျှပ်စီးတူညီပြီး စုပေါင်းလျှပ်ခံမှာ R1 + R2 ဖြစ်ကာ ဗို့အားမှာ လျှပ်ခံအချိုးအတိုင်း ခွဲဝေသက်ရောက်သည်။ - 2個の並列合成抵抗は「(R1×R2)÷(R1+R2)」で求め、同じ抵抗Rがn個並列なら「R÷n」になる。
လျှပ်ခံ 2 ခု ပြိုင်ဆက်အတွက် (R1 × R2) ÷ (R1 + R2) ဖြင့် ရှာပြီး တူညီသော လျှပ်ခံ R အရေအတွက် n ခု ပြိုင်ဆက်ဖြစ်လျှင် R ÷ n ဖြစ်သည်။ - 【例】抵抗 R1 = 8Ωと R2 = 12Ωの直列回路に 100Vを加える → 合成抵抗 R = 8 + 12 = 20Ω、電流 I = 100 ÷ 20 = 5A、R1の電圧 V1 = 5 × 8 = 40V
ဥပမာ - လျှပ်ခံ R1 = 8 Ω နှင့် R2 = 12 Ω တန်းဆက်ပတ်လမ်းသို့ 100 V ပေးသွင်းသည့်အခါ → စုပေါင်းလျှပ်ခံ R = 8 + 12 = 20 Ω၊ လျှပ်စီး I = 100 ÷ 20 = 5 A၊ R1 ၏ ဗို့အား V1 = 5 × 8 = 40 V - 【例】抵抗 20Ωと 30Ωの並列回路に全電流 10Aが流れる → 合成抵抗 R =(20 × 30)÷(20 + 30)= 12Ω、20Ω側の電流 I1 = 10 × 30 ÷(20 + 30)= 6A
ဥပမာ - လျှပ်ခံ 20 Ω နှင့် 30 Ω ပြိုင်ဆက်ပတ်လမ်းတွင် စုစုပေါင်းလျှပ်စီး 10 A စီးဆင်းသည့်အခါ → စုပေါင်းလျှပ်ခံ R = (20 × 30) ÷ (20 + 30) = 12 Ω၊ 20 Ω ဘက်သို့ စီးသောလျှပ်စီး I1 = 10 × 30 ÷ (20 + 30) = 6 A
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| オームの法則 | အုမ်း၏ နိယာမ (オームの法則) |
| 直列接続と並列接続 | တန်းဆက်ဆက်သွယ်မှုနှင့် ပြိုင်ဆက်ဆက်သွယ်မှု (直列接続と並列接続) |
| 合成抵抗 | စုပေါင်းလျှပ်ခံ (合成抵抗) |
| 分圧と分流 | ဗို့အားခွဲဝေမှုနှင့် လျှပ်စီးခွဲဝေမှု (分圧と分流) |
キルヒホッフの法則とホイートストンブリッジの平衡条件
ကာချော့ဖ်၏ နိယာမများ (キルヒホッフの法則) နှင့် ဝှီးစတုန်းဘရစ်ချ် (ホイートストンブリッジ) မျှခြေအခြေအနေ
複雑な直流回路の電流や電圧を求めるときはキルヒホッフの法則を使います。第1法則(電流則)は「回路内のどの接続点でも、流れ込む電流の合計と流れ出る電流の合計は等しい」という決まりです。
ရှုပ်ထွေးသော DC ပတ်လမ်းများ၏ လျှပ်စီးနှင့် ဗို့အားတို့ကို ရှာဖွေရာတွင် ကာချော့ဖ်၏ နိယာမများ (キルヒホッフの法則) ကို အသုံးပြုပါသည်။ ပထမနိယာမ (လျှပ်စီးနိယာမ) မှာ ပတ်လမ်းအတွင်းရှိ မည်သည့်အဆက်အမှတ် (接続点) တွင်မဆို စီးဝင်လာသော လျှပ်စီးများ၏ ပေါင်းလဒ်သည် စီးထွက်သွားသော လျှပ်စီးများ၏ ပေါင်းလဒ်နှင့် တူညီသည်ဟူသော စည်းမျဉ်းဖြစ်ပါသည်။
第2法則(電圧則)は「閉じた回路(ループ)を一周するとき、電源の起電力の和と各抵抗での電圧降下(I×R)の和は等しい」という決まりです。問1の直並列回路でもこの2つの法則が活躍します。
ဒုတိယနိယာမ (ဗို့အားနိယာမ) မှာ ပိတ်နေသော ပတ်လမ်း (ループ) တစ်ပတ်ပတ်သည့်အခါ ပင်မလျှပ်စစ်တွန်းအားများ၏ ပေါင်းလဒ်သည် လျှပ်ခံတစ်ခုစီရှိ ဗို့အားကျဆင်းမှု (I × R) များ၏ ပေါင်းလဒ်နှင့် တူညီသည်ဟူသော စည်းမျဉ်းဖြစ်ပါသည်။ မေးခွန်း 1 မှ တန်းဆက်-ပြိုင်ဆက် ပတ်လမ်းများကို ဖြေရှင်းရာတွင် ဤနိယာမ 2 ခုကို အသုံးပြုရပါသည်။
また未知の抵抗値を正確に測る「ホイートストンブリッジ回路」も定番問題です。ひし形に配置した4つの抵抗R1・R2・R3・R4の中央に検流計Gをつないだ回路です。
ထို့ပြင် တန်ဖိုးမသိသော လျှပ်ခံကို တိကျစွာ တိုင်းတာသည့် ဝှီးစတုန်းဘရစ်ချ် ပတ်လမ်း (ホイートストンブリッジ回路) မှာလည်း စာမေးပွဲတွင် အမြဲမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းဖြစ်ပါသည်။ စိန်ပွင့်ပုံစံ ထားရှိသော လျှပ်ခံ 4 ခု (R1, R2, R3, R4) ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ဂယ်လ်ဗာနိုမီတာ G (検流計) ကို ချိတ်ဆက်ထားသော ပတ်လမ်းဖြစ်ပါသည်။
中央の検流計Gに電流が全く流れない(0Aになる)状態を「平衡状態」といい、このとき向かい合う辺(対辺)の抵抗を掛け合わせた積が等しくなる「R1×R4=R2×R3」が成り立ちます。
အလယ်ဗဟိုရှိ ဂယ်လ်ဗာနိုမီတာ G တွင် လျှပ်စီး လုံးဝမစီးဆင်းသည့် (0 A ဖြစ်သွားသည့်) အခြေအနေကို မျှခြေအခြေအနေ (平衡状態) ဟုခေါ်ပြီး ထိုအချိန်တွင် မျက်နှာချင်းဆိုင်အနားရှိ လျှပ်ခံအချင်းချင်း မြှောက်လဒ်များ တူညီကြသည့် R1 × R4 = R2 × R3 ပုံသေနည်း မှန်ကန်နေပါသည်။
ブリッジが平衡状態にあるときは中央の検流計Gの枝に電流が流れないため、回路全体の合成抵抗を計算する際には中央の検流計を取り除き、単なる上下2本の並列回路として計算します。
ဘရစ်ချ်ပတ်လမ်း မျှခြေအခြေအနေတွင် ရှိနေသည့်အခါ အလယ်ဗဟိုရှိ ဂယ်လ်ဗာနိုမီတာ G လမ်းကြောင်း၌ လျှပ်စီးမစီးသောကြောင့် ပတ်လမ်းတစ်ခုလုံး၏ စုပေါင်းလျှပ်ခံကို တွက်ချက်ရာတွင် အလယ်ဗဟိုရှိ ဂယ်လ်ဗာနိုမီတာ G ကို ဖယ်ရှားပြီး ရိုးရိုး အပေါ်နှင့်အောက် လမ်းကြောင်း 2 ခု ပြိုင်ဆက်ပတ်လမ်းအဖြစ် တွက်ချက်နိုင်ပါသည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- キルヒホッフ第1法則:接続点に流入する電流の和と流出する電流の和は等しい。
ကာချော့ဖ်၏ ပထမနိယာမ - အဆက်အမှတ်တစ်ခုသို့ စီးဝင်သော လျှပ်စီးပေါင်းလဒ်နှင့် စီးထွက်သော လျှပ်စီးပေါင်းလဒ်သည် တူညီသည်။ - ホイートストンブリッジの平衡条件(検流計Gの電流が0A):対辺の積「R1×R4=R2×R3」が等しい。
ဝှီးစတုန်းဘရစ်ချ် မျှခြေအခြေအနေ (ဂယ်လ်ဗာနိုမီတာ G ၏ လျှပ်စီး 0 A) - မျက်နှာချင်းဆိုင်အနားများ၏ မြှောက်လဒ် R1 × R4 = R2 × R3 တူညီသည်။ - 平衡時のブリッジ全体の合成抵抗は、検流計Gの線を無視して直並列計算を行う。
မျှခြေဖြစ်နေချိန်တွင် ဘရစ်ချ်တစ်ခုလုံး၏ စုပေါင်းလျှပ်ခံကို ရှာရန် ဂယ်လ်ဗာနိုမီတာ G ကြိုးကို လျစ်လျူရှု၍ တန်းဆက်-ပြိုင်ဆက်အဖြစ် တွက်ချက်ရသည်။ - 【例】ホイートストンブリッジで R1 = 4Ω、R2 = 8Ω、R3 = 6Ω が平衡しているとき → R4 = 8 × 6 ÷ 4 = 12Ω、上枝(4 + 6 = 10Ω)と下枝(8 + 12 = 20Ω)の全体合成抵抗 R =(10 × 20)÷(10 + 20)= 約 6.7Ω
ဥပမာ - ဝှီးစတုန်းဘရစ်ချ်တွင် R1 = 4 Ω၊ R2 = 8 Ω၊ R3 = 6 Ω တို့ မျှခြေဖြစ်နေသည့်အခါ → R4 = 8 × 6 ÷ 4 = 12 Ω၊ အပေါ်လမ်းကြောင်း (4 + 6 = 10 Ω) နှင့် အောက်လမ်းကြောင်း (8 + 12 = 20 Ω) တို့၏ စုစုပေါင်းလျှပ်ခံ R = (10 × 20) ÷ (10 + 20) ≈ 6.7 Ω - 【例】接続点に 9Aが流入し一方へ 4Aが流出 → もう一方の電流 I = 9 − 4 = 5A(電源 30Vの閉回路で抵抗 2Ωに 9Aが流れるとき、残りの抵抗の電圧降下 V = 30 − 2 × 9 = 12V)
ဥပမာ - အဆက်အမှတ်သို့ 9 A စီးဝင်ပြီး တစ်ဖက်သို့ 4 A စီးထွက်သွားသည့်အခါ → ကျန်တစ်ဖက်သို့ စီးသောလျှပ်စီး I = 9 − 4 = 5 A (30 V ပတ်လမ်းအပိတ်တွင် 2 Ω လျှပ်ခံ၌ 9 A စီးသည့်အခါ ကျန်လျှပ်ခံ၏ ဗို့အားကျဆင်းမှုမှာ V = 30 − 2 × 9 = 12 V ဖြစ်သည်)
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| キルヒホッフの法則 | ကာချော့ဖ်၏ နိယာမများ (キルヒホッフの法則) |
| ホイートストンブリッジ回路 | ဝှီးစတုန်းဘရစ်ချ် ပတ်လမ်း (ホイートストンブリッジ回路) |
| 検流計 | ဂယ်လ်ဗာနိုမီတာ / လျှပ်စီးအာရုံခံမီတာ (検流計) |
| 平衡状態 | မျှခြေအခြေအနေ (平衡状態) |
導体の電気抵抗(長さ・断面積・直径の関係)と温度変化
လျှပ်ကူးပစ္စည်း၏ လျှပ်စစ်ခုခံမှု (အလျား၊ ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ၊ အချင်းတို့၏ ဆက်နွှယ်ချက်) နှင့် အပူချိန်ပြောင်းလဲမှု
問2で毎回出題されるのが、銅線などの電線(導体)の電気抵抗Rを求める計算です。導体の抵抗R(Ω)は材料固有の「抵抗率ρ(ロー)」と「長さL(m)」に比例し、「断面積A(mm²)」に反比例します(R=ρ×L÷A)。
မေးခွန်း 2 တွင် အမြဲမေးမြန်းလေ့ရှိသည်မှာ ကြေးနီကြိုးကဲ့သို့သော ဝါယာကြိုး (လျှပ်ကူးပစ္စည်း 導体) ၏ လျှပ်စစ်ခုခံမှု R ကို ရှာဖွေသည့် တွက်ချက်မှုဖြစ်ပါသည်။ လျှပ်ကူးပစ္စည်း၏ ခုခံမှု R (Ω) သည် ဒြပ်ဝတ္ထု၏ သီးခြားခုခံကိန်း ρ (抵抗率 ရို) နှင့် အလျား L (m) တို့နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျပြီး ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ A (mm²) နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျပါသည် (R = ρ × L ÷ A)။
単線(丸い1本の導体)の太さが「直径D(mm)」で与えられた場合、円の断面積は「A=π×D²÷4」なので、抵抗の公式は「R=(4×ρ×L)÷(π×D²)」となります。
တစ်ပင်တည်းကြိုး (အဝိုင်းပုံ လျှပ်ကူးကြိုး 1 ချောင်း) ၏ အထူကို အချင်း D (mm) ဖြင့် ပေးထားသည့်အခါ စက်ဝိုင်း၏ ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာမှာ A = π × D² ÷ 4 ဖြစ်သောကြောင့် ခုခံမှုပုံသေနည်းမှာ R = (4 × ρ × L) ÷ (π × D²) ဖြစ်လာပါသည်။
ここで最も重要な鉄則は、「電線の抵抗Rは長さLに比例し、直径Dの2乗(D²)に反比例する」という点です。直径Dが2倍になると断面積は4倍になるため、同じ長さなら抵抗は「4分の1(1/4)」に減ります。
ဤနေရာတွင် အရေးကြီးဆုံး စည်းမျဉ်းမှာ ဝါယာကြိုး၏ ခုခံမှု R သည် အလျား L နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျပြီး အချင်း D ၏ နှစ်ထပ်ကိန်း (D²) နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျသည်ဟူသော အချက်ဖြစ်ပါသည်။ အချင်း D ကို 2 ဆ တိုးလိုက်ပါက ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ 4 ဆ ဖြစ်သွားသောကြောင့် အလျားတူညီပါက ခုခံမှုသည် လေးပုံတစ်ပုံ (1/4) သို့ လျော့ကျသွားပါသည်။
したがって、直径d・長さlの銅線と「全く同じ抵抗値」になる銅線を選ぶ問題では、「長さ÷直径の2乗」の比が同じものを探します。直径が2倍(2d)なら長さを4倍(4l)にしたとき抵抗が等しくなります。
ထို့ကြောင့် အချင်း d နှင့် အလျား l ရှိသော ကြေးနီကြိုးနှင့် ခုခံမှုတန်ဖိုး လုံးဝတူညီသော ကြေးနီကြိုးကို ရွေးချယ်ခိုင်းသည့် မေးခွန်းတွင် အလျား ÷ အချင်းနှစ်ထပ်ကိန်း အချိုးတူညီသော အဖြေကို ရှာဖွေရပါမည်။ အချင်း 2 ဆ (2d) ဖြစ်ပါက အလျားကို 4 ဆ (4l) ထားရှိမှသာ ခုခံမှုချင်း တူညီပါမည်။
なお、銅やアルミニウムなどの金属導体は、温度が上がると電気抵抗が少しずつ増える性質(正の抵抗温度係数)を持っています。電線の導電率は軟銅を基準(約100%)として表されます。
ကြေးနီနှင့် အလူမီနီယမ်ကဲ့သို့သော သတ္တုလျှပ်ကူးပစ္စည်းများသည် အပူချိန် မြင့်တက်လာသည့်အခါ လျှပ်စစ်ခုခံမှု အနည်းငယ်စီ တိုးလာသည့် သဘာဝ (အပေါင်း လျှပ်ခံအပူချိန်ကိန်း 正の抵抗温度係数) ရှိကြပါသည်။ ဝါယာကြိုးများ၏ လျှပ်ကူးနိုင်စွမ်းနှုန်း (導電率) ကို စံချိန်မီ ကြေးနီပျော့ (100% ခန့်) ကို အခြေခံ၍ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ဖော်ပြပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 断面積A(mm²)で表す電線抵抗は「R=ρ×L÷A」で、長さLに比例し断面積Aに反比例する。
ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ A (mm²) ဖြင့် ဖော်ပြသော ဝါယာကြိုးခုခံမှုမှာ R = ρ × L ÷ A ဖြစ်ပြီး အလျား L နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျကာ ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ A နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျသည်။ - 直径D(mm)で表す電線抵抗は「R=(4×ρ×L)÷(π×D²)」で、直径Dの2乗に反比例する。
အချင်း D (mm) ဖြင့် ဖော်ပြသော ဝါယာကြိုးခုခံမှုမှာ R = (4 × ρ × L) ÷ (π × D²) ဖြစ်ပြီး အချင်း D ၏ နှစ်ထပ်ကိန်း D² နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျသည်။ - 直径が2倍になると断面積は4倍・抵抗は1/4になるため、長さを4倍にすると元の抵抗と等しくなる。
အချင်း 2 ဆ ဖြစ်ပါက ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ 4 ဆ ဖြစ်ပြီး ခုခံမှု 1/4 သို့ ကျသွားသောကြောင့် အလျားကို 4 ဆ တိုးလိုက်ပါက မူလခုခံမှုနှင့် ပြန်တူညီသည်။ - 【例】断面積 A = 5.5mm²、長さ L = 110m の銅線(抵抗率 ρ = 0.0172Ω・mm²/m) → 電線抵抗 R = 0.0172 × 110 ÷ 5.5 = 0.344Ω
ဥပမာ - ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ A = 5.5 mm² နှင့် အလျား L = 110 m ရှိသော ကြေးနီကြိုး (သီးခြားခုခံကိန်း ρ = 0.0172 Ω·mm²/m) → ဝါယာကြိုးခုခံမှု R = 0.0172 × 110 ÷ 5.5 = 0.344 Ω - 【例】抵抗 1.2Ωの電線と同材質で、直径を 2倍・長さを 2倍にした電線 → 断面積は 2 × 2 = 4倍になるため、抵抗 R = 1.2 × 2 ÷ 4 = 0.6Ω
ဥပမာ - ခုခံမှု 1.2 Ω ရှိသော ဝါယာကြိုးနှင့် ပစ္စည်းတူပြီး အချင်း 2 ဆ၊ အလျား 2 ဆ ရှိသော ဝါယာကြိုး → ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာမှာ 2 × 2 = 4 ဆ ဖြစ်သွားသဖြင့် ခုခံမှု R = 1.2 × 2 ÷ 4 = 0.6 Ω ဖြစ်သည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 抵抗率(ρ) | သီးခြားခုခံကိန်း (抵抗率 ρ) |
| 断面積(mm²)と直径(mm) | ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ (断面積 mm²) နှင့် အချင်း (直径 mm) |
| 導電率 | လျှပ်ကူးနိုင်စွမ်းနှုန်း (導電率) |
| 抵抗温度係数 | လျှပ်ခံအပူချိန်ကိန်း (抵抗温度係数) |
電力・電力量とジュールの法則・水の加熱計算
လျှပ်စစ်စွမ်းအား (ပါဝါ)၊ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်၊ ဂျူးလ်၏ နိယာမနှင့် ရေအပူပေးခြင်းဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ
問3では電流による発熱量や電力量の計算が出題されます。1秒間あたりに消費される電気の仕事率を「電力P(単位:W)」といい、「P=V×I=I²×R=V²÷R」の3つの式で計算します。
မေးခွန်း 3 တွင် လျှပ်စီးကြောင့် ထွက်ပေါ်လာသော အပူပမာဏနှင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင် တွက်ချက်မှုများကို မေးမြန်းပါသည်။ 1 စက္ကန့်အတွင်း သုံးစွဲသော လျှပ်စစ်အလုပ်နှုန်းကို လျှပ်စစ်စွမ်းအား / ပါဝါ P (電力 — ယူနစ် W) ဟုခေါ်ပြီး P = V × I = I² × R = V² ÷ R ဟူသော ပုံသေနည်း 3 မျိုးဖြင့် တွက်ချက်ပါသည်။
電力P(W)に使用時間t(h:時間)を掛けたものを「電力量W(単位:WhまたはkWh)」といいます。一方、電力P(W)に「秒数t(s:秒)」を掛けたものが発熱量(ジュール熱)Q(単位:J)であり、「Q=P×t=I²×R×t(J)」となります。
လျှပ်စစ်စွမ်းအား P (W) ကို အသုံးပြုချိန် t (h - နာရီ) ဖြင့် မြှောက်ထားသည်ကို လျှပ်စစ်စွမ်းအင် W (電力量 — ယူနစ် Wh သို့မဟုတ် kWh) ဟု ခေါ်ပါသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအား P (W) ကို စက္ကန့်အရေအတွက် t (s - စက္ကန့်) ဖြင့် မြှောက်ထားသည်မှာ ထွက်ပေါ်လာသော အပူပမာဏ (ဂျူးလ်အပူ) Q (発熱量 — ယူနစ် J) ဖြစ်ပြီး Q = P × t = I² × R × t (J) ဖြစ်ပါသည်။
時間の単位換算が最大のポイントで、1時間は「60分=3,600秒」です。したがって「1Wh=3,600W・s=3,600J=3.6kJ」となり、「1kWh=3,600kJ」という換算値を暗記しておくと計算が一気に速くなります。
အချိန်ယူနစ် ပြောင်းလဲခြင်းမှာ အဓိကအချက်ဖြစ်ပြီး 1 နာရီသည် မိနစ် 60 = 3,600 စက္ကန့် နှင့် ညီမျှပါသည်။ ထို့ကြောင့် 1 Wh = 3,600 W·s = 3,600 J = 3.6 kJ ဖြစ်ပြီး 1 kWh = 3,600 kJ ဟူသော ပြောင်းလဲကိန်းကို အလွတ်ကျက်မှတ်ထားပါက အလွန်မြန်ဆန်စွာ တွက်ချက်နိုင်ပါသည်။
電気湯沸器で質量m(kg:水1Lは1kg)の水の温度をΔt(℃またはK)だけ上昇させるのに必要な熱量Q(kJ)は、水の比熱「c=4.2kJ/(kg・K)」を用いて「Q=4.2×m×Δt(kJ)」で求めます。
လျှပ်စစ်ရေနွေးတည်စက်ဖြင့် ဒြပ်ထု m (kg - ရေ 1 L သည် 1 kg ဖြစ်သည်) ရှိသော ရေ၏ အပူချိန်ကို Δt (℃ သို့မဟုတ် K) မြှင့်တင်ရန် လိုအပ်သော အပူပမာဏ Q (kJ) ကို ရေ၏ သီးခြားအပူ c = 4.2 kJ/(kg·K) ကို အသုံးပြု၍ Q = 4.2 × m × Δt (kJ) ပုံသေနည်းဖြင့် တွက်ချက်ပါသည်။
熱効率が100%(熱損失を無視)なら「ヒーターの発熱量P×t=水が得る熱量4.2×m×Δt」として加熱時間や電力量を逆算します。熱効率(イータ)が与えられた場合は、ヒーターの発熱量にを掛けた分だけが水の加熱に使われます。
အပူစွမ်းရည်နှုန်း (熱効率) 100% (အပူဆုံးရှုံးမှု မရှိ) ဖြစ်ပါက အပူပေးစက်မှ ထွက်သောအပူ P × t = ရေမှ ရရှိသောအပူ 4.2 × m × Δt ဟု ညီမျှခြင်းချ၍ အပူပေးချိန် သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို ပြန်ရှာနိုင်ပါသည်။ အပူစွမ်းရည်နှုန်း (အီတာ) ပေးထားပါက အပူပေးစက်မှ ထွက်သောအပူကို အပူစွမ်းရည်နှုန်းဖြင့် မြှောက်ထားသည့် ပမာဏကသာလျှင် ရေအပူပေးရန် အသုံးဝင်ပါသည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 電力は「P=V×I=I²×R=V²÷R(W)」、発熱量は秒数を掛けた「Q=I²×R×t(J)」で求める。
လျှပ်စစ်စွမ်းအား (ပါဝါ) မှာ P = V × I = I² × R = V² ÷ R (W) ဖြစ်ပြီး ထွက်ပေါ်သောအပူပမာဏကို စက္ကန့်ဖြင့်မြှောက်၍ Q = I² × R × t (J) ဖြင့် ရှာသည်။ - 1時間=3,600秒であるため、「1Wh=3.6kJ」「1kWh=3,600kJ」の換算を必ず覚える。
1 နာရီ = 3,600 စက္ကန့် ဖြစ်သောကြောင့် 1 Wh = 3.6 kJ နှင့် 1 kWh = 3,600 kJ ပြောင်းလဲကိန်းများကို မဖြစ်မနေ မှတ်သားထားပါ။ - 水m(kg)をΔt(K)温める熱量は「Q=4.2×m×Δt(kJ)」であり、3,600で割れば電力量(kWh)になる。
ရေ m (kg) ကို Δt (K) အပူချိန်မြှင့်ရန် လိုအပ်သော အပူပမာဏမှာ Q = 4.2 × m × Δt (kJ) ဖြစ်ပြီး 3,600 ဖြင့် စားလိုက်ပါက လျှပ်စစ်စွမ်းအင် (kWh) ရရှိသည်။ - 【例】電圧 100V・消費電力 1,500W の電熱器を 20分間(1,200秒)使用 → 発熱量 Q = 1,500 × 1,200 = 1,800,000J = 1,800kJ(電力量 W = 1,800 ÷ 3,600 = 0.5kWh)
ဥပမာ - ဗို့အား 100 V၊ ပါဝါ 1,500 W ရှိသော အပူပေးစက်ကို မိနစ် 20 (1,200 စက္ကန့်) အသုံးပြုသည့်အခါ → ထွက်ပေါ်သောအပူ Q = 1,500 × 1,200 = 1,800,000 J = 1,800 kJ (လျှပ်စစ်စွမ်းအင် W = 1,800 ÷ 3,600 = 0.5 kWh) - 【例】水 30kg の温度を 20K(20℃)上昇させるのに必要な熱量と電力量(効率 100%) → Q = 4.2 × 30 × 20 = 2,520kJ、電力量 W = 2,520 ÷ 3,600 = 0.7kWh
ဥပမာ - ရေ 30 kg ၏ အပူချိန်ကို 20 K (20℃) မြှင့်တင်ရန် လိုအပ်သော အပူပမာဏနှင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင် (စွမ်းရည်နှုန်း 100%) → Q = 4.2 × 30 × 20 = 2,520 kJ၊ လျှပ်စစ်စွမ်းအင် W = 2,520 ÷ 3,600 = 0.7 kWh
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 電力(W)と電力量(Wh・kWh) | လျှပ်စစ်စွမ်းအား (電力 W) နှင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင် (電力量 Wh・kWh) |
| ジュールの法則と発熱量(J・kJ) | ဂျူးလ်၏ နိယာမနှင့် အပူပမာဏ (ジュールの法則と発熱量 J・kJ) |
| 水の比熱(4.2kJ/kg・K) | ရေ၏ သီးခြားအပူ (水の比熱 4.2 kJ/kg·K) |
| 熱効率 | အပူစွမ်းရည်နှုန်း (熱効率) |
静電気・コンデンサの直並列接続と電磁気の基礎
တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်၊ ကွန်ဒင်ဆာ တန်းဆက်-ပြိုင်ဆက် ဆက်သွယ်မှုနှင့် လျှပ်စစ်သံလိုက် အခြေခံသဘောတရား
2枚の金属板(極板)を向かい合わせて電荷を蓄える部品をコンデンサといい、電気を蓄える能力を「静電容量C(単位:FまたはμF)」と呼びます。蓄えられる電荷Q(C)は「Q=C×V」で表されます。
သတ္တုပြား 2 ချပ် (極板) ကို မျက်နှာချင်းဆိုင်ထား၍ လျှပ်စစ်အား (電荷) သိုလှောင်သည့် ပစ္စည်းကို ကွန်ဒင်ဆာ / ကာပတ်စီတာ (コンデンサ) ဟုခေါ်ပြီး လျှပ်စစ်သိုလှောင်နိုင်စွမ်းကို လျှပ်သိုသတ္တိ C (静電容量 — ယူနစ် F သို့မဟုတ် μF) ဟု ခေါ်ပါသည်။ သိုလှောင်ထားသော လျှပ်စစ်အား Q (C) ကို Q = C × V ဖြင့် ဖော်ပြပါသည်။
平行平板コンデンサの静電容量Cは、極板の面積Sと間に挟む絶縁物の誘電率εに比例し、極板間の距離dに反比例します。面積が広く隙間が狭いほど多くの電気を蓄えられます。
မျက်နှာပြင်ပြိုင် ကွန်ဒင်ဆာ၏ လျှပ်သိုသတ္တိ C သည် သတ္တုပြားဧရိယာ S နှင့် ကြားခံလျှပ်ကာပစ္စည်း၏ လျှပ်ကာကိန်း ε (誘電率) တို့နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျပြီး သတ္တုပြားနှစ်ခုကြား အကွာအဝေး d နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျပါသည်။ မျက်နှာပြင်ကျယ်ပြီး ကြားအကွာအဝေး ကျဉ်းလေလေ လျှပ်စစ်ပိုမိုသိုလှောင်နိုင်လေ ဖြစ်ပါသည်။
コンデンサの合成静電容量の公式は「抵抗の直並列と逆」になります。並列接続では極板面積が増えるため単純な和「C=C1+C2」になり、直列接続では和分の積「C=(C1×C2)÷(C1+C2)」となります。
ကွန်ဒင်ဆာများ၏ စုပေါင်းလျှပ်သိုသတ္တိ ပုံသေနည်းမှာ လျှပ်ခံများ၏ တန်းဆက်-ပြိုင်ဆက် ပုံသေနည်းနှင့် ပြောင်းပြန် ဖြစ်ပါသည်။ ပြိုင်ဆက်ဆက်သွယ်မှုတွင် သတ္တုပြားဧရိယာ ပိုကျယ်လာသဖြင့် ရိုးရိုးပေါင်းလဒ် C = C1 + C2 ဖြစ်ပြီး၊ တန်းဆက်ဆက်သွယ်မှုတွင် ပေါင်းလဒ်ပေါ် မြှောက်လဒ်တင်သည့် C = (C1 × C2) ÷ (C1 + C2) ဖြစ်ပါသည်။
また電磁気の分野では、磁束密度B(T)の磁界中に置かれた長さL(m)の電線に電流I(A)を流すと、フレミングの左手の法則の向きに電磁力「F=B×I×L(N)」が働きます(電動機が回る原理)。
ထို့ပြင် လျှပ်စစ်သံလိုက်ပညာရပ်တွင် သံလိုက်စက်ကွင်းသိပ်သည်းဆ B (T) ရှိသော သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်း ထားရှိသည့် အလျား L (m) ရှိသော ဝါယာကြိုး၌ လျှပ်စီး I (A) စီးဆင်းသည့်အခါ ဖလမ်းမင်း၏ လက်ဝဲလက်နိယာမ (フレミングの左手の法則) ဦးတည်ချက်အတိုင်း လျှပ်စစ်သံလိုက်အား F = B × I × L (N) သက်ရောက်ပါသည် (လျှပ်စစ်မော်တာ လည်ပတ်သည့် သဘောတရားဖြစ်ပါသည်)။
逆にコイルを貫く磁束が時間的に変化すると、その変化を妨げる向き(レンツの法則)に誘導起電力が発生します。これをファラデーの電磁誘導の法則といい、発電機や変圧器の基本原理となっています。
ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် ကွိုင်အတွင်း ဖြတ်သန်းသွားသော သံလိုက်စက်ကွင်းသည် အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲသည့်အခါ ထိုပြောင်းလဲမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် ဦးတည်ချက် (လန့်ဇ်၏ နိယာမ レンツの法則) အတိုင်း လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့ ဗို့အား (誘導起電力) ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ ၎င်းကို ဖာရာဒေး၏ လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့ခြင်း နိယာမ (ファラデーの電磁誘導の法則) ဟုခေါ်ပြီး ဂျင်နရေတာနှင့် ထရန်စဖော်မာများ၏ အခြေခံသဘောတရား ဖြစ်ပါသည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- コンデンサの電荷は「Q=C×V」であり、静電容量Cは極板面積に比例し極板間距離に反比例する。
ကွန်ဒင်ဆာ၏ လျှပ်စစ်အားမှာ Q = C × V ဖြစ်ပြီး လျှပ်သိုသတ္တိ C သည် သတ္တုပြားဧရိယာနှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျကာ သတ္တုပြားကြားအကွာအဝေးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျသည်။ - コンデンサの合成容量は抵抗と逆で、並列接続が足し算「C1+C2」、2個直列が「(C1×C2)÷(C1+C2)」になる。
ကွန်ဒင်ဆာ၏ စုပေါင်းလျှပ်သိုသတ္တိသည် လျှပ်ခံနှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်ပြီး ပြိုင်ဆက်ဆက်သွယ်မှုမှာ ပေါင်းလဒ် C1 + C2 ဖြစ်၍ 2 ခု တန်းဆက်မှာ (C1 × C2) ÷ (C1 + C2) ဖြစ်သည်။ - 磁界中の電流が受ける電磁力は「F=B×I×L(N)」であり、左手の法則は電動機、右手の法則は発電機に対応する。
သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်းရှိ လျှပ်စီးပေါ်သို့ သက်ရောက်သော လျှပ်စစ်သံလိုက်အားမှာ F = B × I × L (N) ဖြစ်ပြီး လက်ဝဲလက်နိယာမသည် မော်တာ၊ လက်ယာလက်နိယာမသည် ဂျင်နရေတာနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ - 【例】静電容量 10μFと 40μFのコンデンサ → 並列合成容量は 10 + 40 = 50μF、直列合成容量は(10 × 40)÷(10 + 40)= 8μF(8μFに 100Vを加えると電荷 Q = 8 × 100 = 800μC)
ဥပမာ - လျှပ်သိုသတ္တိ 10 μF နှင့် 40 μF ကွန်ဒင်ဆာ 2 ခု → ပြိုင်ဆက် စုပေါင်းလျှပ်သိုသတ္တိမှာ 10 + 40 = 50 μF၊ တန်းဆက် စုပေါင်းလျှပ်သိုသတ္တိမှာ (10 × 40) ÷ (10 + 40) = 8 μF (8 μF သို့ 100 V ပေးသွင်းပါက လျှပ်စစ်အား Q = 8 × 100 = 800 μC) - 【例】磁束密度 B = 0.4T の磁界中に長さ L = 0.5m の導体を直角に置き、電流 I = 15A を流す → 電磁力 F = 0.4 × 15 × 0.5 = 3N
ဥပမာ - သံလိုက်စက်ကွင်းသိပ်သည်းဆ B = 0.4 T ရှိသော သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်း အလျား L = 0.5 m ရှိသော လျှပ်ကူးကြိုးကို ထောင့်မှန်ကျထား၍ လျှပ်စီး I = 15 A စီးစေသည့်အခါ → လျှပ်စစ်သံလိုက်အား F = 0.4 × 15 × 0.5 = 3 N
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 静電容量(F・μF) | လျှပ်သိုသတ္တိ / ကာပတ်စီတန့်စ် (静電容量 F・μF) |
| 誘電率 | လျှပ်ကာကိန်း (誘電率) |
| 電磁力(フレミングの左手の法則) | လျှပ်စစ်သံလိုက်အား (電磁力 — ဖလမ်းမင်း၏ လက်ဝဲလက်နိယာမ) |
| 電磁誘導の法則 | လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့ခြင်း နိယာမ (電磁誘導の法則) |
単相交流回路の基礎(実効値・最大値・周波数・リアクタンス)
တစ်ဖေ့စ် AC ပတ်လမ်း အခြေခံများ (လက်တွေ့သုံးတန်ဖိုး၊ အမြင့်ဆုံးတန်ဖိုး၊ ကြိမ်နှုန်း၊ ရီအက်တန့်စ်)
家庭や工場に送られる電気は、時間とともに向きと大きさが正弦波(サインカーブ)状に変化する交流(AC)です。交流100Vや200Vという普段の値は、直流と同じ仕事をする「実効値V」を表しています。
လူနေအိမ်များနှင့် စက်ရုံများသို့ ပေးပို့သော လျှပ်စစ်သည် အချိန်နှင့်အမျှ ဦးတည်ချက်နှင့် ပမာဏတို့ ဆိုင်းလှိုင်းပုံစံ (正弦波) ပြောင်းလဲနေသော ပြန်လှန်လျှပ်စီး (交流 AC) ဖြစ်ပါသည်။ နေ့စဉ်သုံးနေသော AC 100 V သို့မဟုတ် 200 V ဟူသော တန်ဖိုးများသည် DC နှင့် တူညီသော အလုပ်ပမာဏကို လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်သည့် လက်တွေ့သုံးတန်ဖိုး V (実効値 / RMS) ကို ဖော်ပြနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
正弦波交流の波の頂点である「最大値Vm」は実効値Vの「√2倍(約1.41倍)」です(Vm=√2×V)。たとえば実効値100Vの交流電圧の最大値は約141V、実効値200Vなら約283Vに達します。
ဆိုင်းလှိုင်းပုံစံ AC ၏ လှိုင်းထိပ်ဖျားဖြစ်သော အမြင့်ဆုံးတန်ဖိုး Vm (最大値) သည် လက်တွေ့သုံးတန်ဖိုး V ၏ √2 ဆ (1.41 ဆခန့်) ရှိပါသည် (Vm = √2 × V)။ ဥပမာအားဖြင့် လက်တွေ့သုံးတန်ဖိုး 100 V ရှိသော AC ဗို့အား၏ အမြင့်ဆုံးတန်ဖိုးမှာ 141 V ခန့်ဖြစ်ပြီး လက်တွေ့သုံးတန်ဖိုး 200 V ဆိုလျှင် 283 V ခန့်သို့ ရောက်ရှိပါသည်။
1秒間に波が繰り返す回数を「周波数f(単位:Hz)」といい、1回の波にかかる時間「周期T(秒)」とは「T=1÷f」の逆数関係にあります。日本の商用周波数は東日本が50Hz(T=0.02秒)、西日本が60Hzです。
1 စက္ကန့်အတွင်း လှိုင်းအကြိမ်ရေကို ကြိမ်နှုန်း f (周波数 — ယူနစ် Hz) ဟုခေါ်ပြီး လှိုင်း 1 ကြိမ်ကြာချိန် အချိန်ကာလ T (周期 — စက္ကန့်) နှင့် T = 1 ÷ f အတိုင်း ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ဆက်နွှယ်နေပါသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သာမန်လျှပ်စစ်ကြိမ်နှုန်းမှာ အရှေ့ပိုင်းဂျပန်တွင် 50 Hz (T = 0.02 စက္ကန့်) နှင့် အနောက်ပိုင်းဂျပန်တွင် 60 Hz ဖြစ်ပါသည်။
交流回路にコイル(インダクタンスL[H])をつなぐと、電流の変化を妨げる抵抗の働き「誘導性リアクタンスXL(Ω)」が生じます。式は「XL=2πfL」で、周波数fに比例して大きくなり、電流の位相は電圧より90度遅れます。
AC ပတ်လမ်းတွင် ကွိုင် (အင်ဒပ်တန့်စ် L ယူနစ် H) ကို ချိတ်ဆက်လိုက်သည့်အခါ လျှပ်စီးပြောင်းလဲမှုကို ခုခံတားဆီးသော လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့ ရီအက်တန့်စ် XL (誘導性リアクタンス — ယူနစ် Ω) ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ ပုံသေနည်းမှာ XL = 2πfL ဖြစ်ပြီး ကြိမ်နှုန်း f နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျ တိုးလာကာ လျှပ်စီး၏ ဖေ့စ်သည် ဗို့အားထက် 90 ဒီဂရီ နောက်ကျပါသည်။
逆にコンデンサ(静電容量C[F])をつなぐと「容量性リアクタンスXC=1÷(2πfC)(Ω)」が生じます。XCは周波数fに反比例し、電流の位相は電圧より90度進みます。
ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် ကွန်ဒင်ဆာ (လျှပ်သိုသတ္တိ C ယူနစ် F) ကို ချိတ်ဆက်လိုက်သည့်အခါ လျှပ်သို ရီအက်တန့်စ် XC = 1 ÷ (2πfC) (容量性リアクタンス — ယူနစ် Ω) ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ XC သည် ကြိမ်နှုန်း f နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျပြီး လျှပ်စီး၏ ဖေ့စ်သည် ဗို့အားထက် 90 ဒီဂရီ ရှေ့ပြေးပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 正弦波交流の最大値は「Vm=√2×実効値V」であり、実効値100Vの最大値は約141V、周期は「T=1÷f」である。
ဆိုင်းလှိုင်းပုံစံ AC ၏ အမြင့်ဆုံးတန်ဖိုးမှာ Vm = √2 × လက်တွေ့သုံးတန်ဖိုး V ဖြစ်ပြီး လက်တွေ့သုံး 100 V ၏ အမြင့်ဆုံးတန်ဖိုးမှာ 141 V ခန့်ဖြစ်ကာ လှိုင်းကြာချိန်မှာ T = 1 ÷ f ဖြစ်သည်။ - コイルの誘導性リアクタンスは「XL=2πfL(Ω)」で周波数fに比例し、電流は電圧より90度遅れる。
ကွိုင်၏ လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့ ရီအက်တန့်စ်မှာ XL = 2πfL (Ω) ဖြစ်ပြီး ကြိမ်နှုန်း f နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျကာ လျှပ်စီးသည် ဗို့အားထက် 90 ဒီဂရီ နောက်ကျသည်။ - コンデンサの容量性リアクタンスは「XC=1÷(2πfC)(Ω)」で周波数fに反比例し、電流は電圧より90度進む。
ကွန်ဒင်ဆာ၏ လျှပ်သို ရီအက်တန့်စ်မှာ XC = 1 ÷ (2πfC) (Ω) ဖြစ်ပြီး ကြိမ်နှုန်း f နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျကာ လျှပ်စီးသည် ဗို့အားထက် 90 ဒီဂရီ ရှေ့ပြေးသည်။ - 【例】実効値 200V・周波数 60Hzの交流電源 → 最大電圧 Vm = 1.41 × 200 = 282V、周期 T = 1 ÷ 60 = 約 0.0167秒(コイル L = 0.05H の誘導性リアクタンス XL = 2 × 3.14 × 60 × 0.05 = 18.84Ω)
ဥပမာ - လက်တွေ့သုံးတန်ဖိုး 200 V၊ ကြိမ်နှုန်း 60 Hz ရှိသော AC ပင်မလိုင်း → အမြင့်ဆုံးဗို့အား Vm = 1.41 × 200 = 282 V၊ လှိုင်းကြာချိန် T = 1 ÷ 60 ≈ 0.0167 စက္ကန့် (ကွိုင် L = 0.05 H ၏ ရီအက်တန့်စ် XL = 2 × 3.14 × 60 × 0.05 = 18.84 Ω) - 【例】周波数 50Hz・電圧 100Vの交流回路に静電容量 C = 0.0001F(100μF)を接続 → 容量性リアクタンス XC = 1 ÷(2 × 3.14 × 50 × 0.0001)= 約 31.8Ω、電流 IC = 100 ÷ 31.8 = 約 3.14A
ဥပမာ - ကြိမ်နှုန်း 50 Hz၊ ဗို့အား 100 V ရှိသော AC ပတ်လမ်းတွင် လျှပ်သိုသတ္တိ C = 0.0001 F (100 μF) ကို ဆက်သွယ်သည့်အခါ → လျှပ်သို ရီအက်တန့်စ် XC = 1 ÷ (2 × 3.14 × 50 × 0.0001) ≈ 31.8 Ω၊ လျှပ်စီး IC = 100 ÷ 31.8 ≈ 3.14 A
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 実効値と最大値(Vm=√2V) | လက်တွေ့သုံးတန်ဖိုးနှင့် အမြင့်ဆုံးတန်ဖိုး (実効値と最大値 Vm = √2V) |
| 周波数(Hz)と周期(T=1÷f) | ကြိမ်နှုန်း (周波数 Hz) နှင့် လှိုင်းကြာချိန် (周期 T = 1 ÷ f) |
| 誘導性リアクタンス(XL=2πfL) | လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့ ရီအက်တန့်စ် (誘導性リアクタンス XL = 2πfL) |
| 容量性リアクタンス(XC) | လျှပ်သို ရီအက်တန့်စ် (容量性リアクタンス XC) |
単相交流の直列・並列回路とインピーダンス・電力・力率
တစ်ဖေ့စ် AC တန်းဆက်-ပြိုင်ဆက် ပတ်လမ်းများ၊ အင်ပီးဒန့်စ် (インピーダンス)၊ ပါဝါနှင့် ပါဝါဖက်တာ
問4で必ず出題される単相交流回路では、抵抗RとリアクタンスX(コイルXLやコンデンサXC)の電流・電圧に90度の位相差があるため、単純な足し算ではなく「直角三角形(三平方の定理)」で合成します。
မေးခွန်း 4 တွင် မပျက်မကွက် မေးမြန်းသော တစ်ဖေ့စ် AC ပတ်လမ်းများ၌ လျှပ်ခံ R နှင့် ရီအက်တန့်စ် X (ကွိုင် XL သို့မဟုတ် ကွန်ဒင်ဆာ XC) တို့၏ လျှပ်စီးနှင့် ဗို့အားအကြားတွင် 90 ဒီဂရီ ဖေ့စ်ကွာခြားချက် ရှိသောကြောင့် ရိုးရိုးပေါင်း၍မရဘဲ ထောင့်မှန်တြိဂံ (ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရီ) ဖြင့် စုပေါင်းတွက်ချက်ရပါသည်။
RとXを「直列接続」した回路では、回路全体の電流に対する妨げ「インピーダンスZ(Ω)」は「Z=√(R²+X²)」となり、電流は「I=V÷Z」、力率は「cosφ=R÷Z」で求めます。
R နှင့် X ကို တန်းဆက် (直列接続) ချိတ်ဆက်ထားသော ပတ်လမ်းတွင် ပတ်လမ်းတစ်ခုလုံး၏ စုပေါင်းခုခံမှုဖြစ်သော အင်ပီးဒန့်စ် Z (インピーダンス — ယူနစ် Ω) မှာ Z = √(R² + X²) ဖြစ်ပြီး၊ လျှပ်စီးမှာ I = V ÷ Z နှင့် ပါဝါဖက်တာ (力率) မှာ cosφ = R ÷ Z ဖြစ်ပါသည်။
一方、RとXを「並列接続」した回路では、各枝に電源電圧Vがそのままかかるため、先に抵抗の電流「IR=V÷R」とリアクタンスの電流「IX=V÷X」を別々に求めます。全体電流は「I=√(IR²+IX²)」、力率は「cosφ=IR÷I」となります。
အခြားတစ်ဖက်တွင် R နှင့် X ကို ပြိုင်ဆက် (並列接続) ချိတ်ဆက်ထားသော ပတ်လမ်းတွင် လမ်းကြောင်းခွဲတစ်ခုစီပေါ်သို့ ပင်မဗို့အား V တိုက်ရိုက်သက်ရောက်သောကြောင့် လျှပ်ခံဘက်ရှိ လျှပ်စီး IR = V ÷ R နှင့် ရီအက်တန့်စ်ဘက်ရှိ လျှပ်စီး IX = V ÷ X တို့ကို သီးခြားစီ အရင်ရှာရပါသည်။ စုစုပေါင်းလျှပ်စီးမှာ I = √(IR² + IX²) ဖြစ်ပြီး ပါဝါဖက်တာမှာ cosφ = IR ÷ I ဖြစ်ပါသည်။
試験の数値はほぼ100%「3:4:5」または「6:8:10」の直角三角形で作られています。たとえば直列回路でR=8Ω・XL=6Ωなら計算しなくてもインピーダンスZ=10Ω、力率cosφ=8÷10=0.8(80%)と即答できます。
စာမေးပွဲပါ ကိန်းဂဏန်းများသည် 100% နီးပါး 3 : 4 : 5 သို့မဟုတ် 6 : 8 : 10 ထောင့်မှန်တြိဂံ အချိုးများဖြင့် ပြုလုပ်ထားပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် တန်းဆက်ပတ်လမ်းတွင် R = 8 Ω နှင့် XL = 6 Ω ဖြစ်ပါက တွက်ချက်နေစရာမလိုဘဲ အင်ပီးဒန့်စ် Z = 10 Ω နှင့် ပါဝါဖက်တာ cosφ = 8 ÷ 10 = 0.8 (80%) ဟု ချက်ချင်း ဖြေဆိုနိုင်ပါသည်။
また交流回路で実際に熱や仕事として消費される「消費電力(有効電力)P(単位:W)」は「P=V×I×cosφ」であり、エネルギーを消費するのは「抵抗Rのみ(P=IR²×R)」で、コイルやコンデンサの消費電力は0Wです。
ထို့အပြင် AC ပတ်လမ်းတွင် လက်တွေ့ အပူ သို့မဟုတ် အလုပ်အဖြစ် သုံးစွဲသွားသော အစစ်အမှန်ပါဝါ P (消費電力 / 有効電力 — ယူနစ် W) မှာ P = V × I × cosφ ဖြစ်ပြီး စွမ်းအင်သုံးစွဲသည်မှာ လျှပ်ခံ R တစ်ခုတည်းသာ (P = IR² × R) ဖြစ်ကာ ကွိုင်နှင့် ကွန်ဒင်ဆာတို့၏ ပါဝါသုံးစွဲမှုမှာ 0 W ဖြစ်ပါသည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- RとXの直列回路:インピーダンス「Z=√(R²+X²)」、電流「I=V÷Z」、力率「cosφ=R÷Z」である。
R နှင့် X တန်းဆက်ပတ်လမ်း - အင်ပီးဒန့်စ် Z = √(R² + X²)၊ လျှပ်စီး I = V ÷ Z နှင့် ပါဝါဖက်တာ cosφ = R ÷ Z ဖြစ်သည်။ - RとXの並列回路:枝電流「IR=V÷R」「IX=V÷X」から全電流「I=√(IR²+IX²)」、力率「cosφ=IR÷I」を求める。
R နှင့် X ပြိုင်ဆက်ပတ်လမ်း - လမ်းကြောင်းခွဲလျှပ်စီး IR = V ÷ R နှင့် IX = V ÷ X တို့မှ စုစုပေါင်းလျှပ်စီး I = √(IR² + IX²) နှင့် ပါဝါဖက်တာ cosφ = IR ÷ I ကို ရှာရသည်။ - 直角三角形の黄金比「3:4:5(6:8:10)」を使い、消費電力は「P=V×I×cosφ=IR²×R(W)」で計算する。
ထောင့်မှန်တြိဂံ ရွှေအချိုး 3 : 4 : 5 (6 : 8 : 10) ကို အသုံးပြုပြီး အစစ်အမှန်ပါဝါကို P = V × I × cosφ = IR² × R (W) ဖြင့် တွက်ချက်သည်။ - 【例】抵抗 R = 8Ωとリアクタンス X = 6Ωの直列回路に 200Vを加える → インピーダンス Z = 10Ω(8:6:10)、電流 I = 200 ÷ 10 = 20A、力率 cosφ = 8 ÷ 10 = 0.8、消費電力 P = 200 × 20 × 0.8 = 3,200W
ဥပမာ - လျှပ်ခံ R = 8 Ω နှင့် ရီအက်တန့်စ် X = 6 Ω တန်းဆက်ပတ်လမ်းသို့ 200 V ပေးသွင်းသည့်အခါ → အင်ပီးဒန့်စ် Z = 10 Ω (8:6:10)၊ လျှပ်စီး I = 200 ÷ 10 = 20 A၊ ပါဝါဖက်တာ cosφ = 8 ÷ 10 = 0.8၊ အစစ်အမှန်ပါဝါ P = 200 × 20 × 0.8 = 3,200 W - 【例】単相 120Vに抵抗 R = 20Ωとリアクタンス X = 15Ωを並列接続 → 枝電流 IR = 120 ÷ 20 = 6A、IX = 120 ÷ 15 = 8A、全電流 I = 10A(6:8:10)、力率 cosφ = 6 ÷ 10 = 0.6
ဥပမာ - တစ်ဖေ့စ် 120 V တွင် လျှပ်ခံ R = 20 Ω နှင့် ရီအက်တန့်စ် X = 15 Ω ကို ပြိုင်ဆက်ချိတ်သည့်အခါ → လမ်းကြောင်းခွဲလျှပ်စီး IR = 120 ÷ 20 = 6 A၊ IX = 120 ÷ 15 = 8 A၊ စုစုပေါင်းလျှပ်စီး I = 10 A (6:8:10)၊ ပါဝါဖက်တာ cosφ = 6 ÷ 10 = 0.6
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| インピーダンス(Z) | အင်ပီးဒန့်စ် / စုပေါင်းခုခံမှု (インピーダンス Z) |
| 力率(cosφ) | ပါဝါဖက်တာ (力率 cosφ) |
| 有効電力(W)と皮相電力(VA) | အစစ်အမှန်ပါဝါ (有効電力 W) နှင့် အပေါ်ယံပါဝါ (皮相電力 VA) |
| 無効電力(var) | တုံ့ပြန်ပါဝါ (無効電力 var) |
三相3線式交流回路(Y結線とΔ結線の電圧・電流・三相電力)
သုံးဖေ့စ် 3 ကြိုးစနစ် AC ပတ်လမ်းများ (Y ဆက်သွယ်မှုနှင့် Δ ဆက်သွယ်မှုတို့၏ ဗို့အား၊ လျှပ်စီးနှင့် သုံးဖေ့စ်ပါဝါ)
問5では工場や店舗の動力用(200V)に使われる「平衡三相3線式交流回路」が出題されます。3つの負荷のつなぎ方には「スター結線(Y結線:星形)」と「デルタ結線(Δ結線:三角)」の2種類があります。
မေးခွန်း 5 တွင် စက်ရုံများနှင့် ဆိုင်များရှိ မော်တာပါဝါ (200 V) အတွက် အသုံးပြုသော မျှခြေ သုံးဖေ့စ် 3 ကြိုးစနစ် AC ပတ်လမ်း (平衡三相3線式交流回路) ကို မေးမြန်းပါသည်။ ဝန်အား 3 ခုကို ဆက်သွယ်ပုံ 2 မျိုးမှာ စတားဆက်သွယ်မှု (スター結線 / Y結線 — ကြယ်ပုံစံ) နှင့် ဒယ်လ်တာဆက်သွယ်မှု (デルタ結線 / Δ結線 — တြိဂံပုံစံ) တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။
外側の電線間の電圧を「線間電圧Vl」、電線を流れる電流を「線電流Il」といい、1相分の負荷にかかる電圧を「相電圧Vp」、負荷を流れる電流を「相電流Ip」と呼びます。
အပြင်ဘက် လိုင်းကြိုးအချင်းချင်းကြား ဗို့အားကို လိုင်းဗို့အား Vl (線間電圧) နှင့် လိုင်းကြိုးအတွင်း စီးသောလျှပ်စီးကို လိုင်းလျှပ်စီး Il (線電流) ဟုခေါ်ပြီး၊ ဖေ့စ် 1 ခုစာ ဝန်အားပေါ်ရှိ ဗို့အားကို ဖေ့စ်ဗို့အား Vp (相電圧) နှင့် ဖေ့စ် 1 ခုစာ ဝန်အားအတွင်း စီးသောလျှပ်စီးကို ဖေ့စ်လျှပ်စီး Ip (相電流) ဟု ခေါ်ပါသည်။
「Y結線(スター)」では電線がそのまま1相の負荷につながるため線電流と相電流が等しく(Il=Ip)、線間電圧は相電圧の√3倍(Vl=√3×Vp、よってVp=Vl÷√3)になります。
Y ဆက်သွယ်မှု (စတား) တွင် လိုင်းကြိုးသည် ဖေ့စ် 1 ခု၏ ဝန်အားသို့ တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ထားသဖြင့် လိုင်းလျှပ်စီးနှင့် ဖေ့စ်လျှပ်စီး တူညီပြီး (Il = Ip)၊ လိုင်းဗို့အားမှာ ဖေ့စ်ဗို့အား၏ √3 ဆ (Vl = √3 × Vp၊ ထို့ကြောင့် Vp = Vl ÷ √3) ဖြစ်ပါသည်။
反対に「Δ結線(デルタ)」では線間電圧がそのまま1相の負荷にかかるため電圧が等しく(Vl=Vp)、線電流は相電流の√3倍(Il=√3×Ip)になります。試験では「√3=1.73」として計算します。
ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် Δ ဆက်သွယ်မှု (ဒယ်လ်တာ) တွင် လိုင်းဗို့အားသည် ဖေ့စ် 1 ခု၏ ဝန်အားပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်သက်ရောက်သဖြင့် ဗို့အားချင်း တူညီပြီး (Vl = Vp)၊ လိုင်းလျှပ်စီးမှာ ဖေ့စ်လျှပ်စီး၏ √3 ဆ (Il = √3 × Ip) ဖြစ်ပါသည်။ စာမေးပွဲ တွက်ချက်မှုများတွင် √3 = 1.73 ဟုထား၍ တွက်ချက်ရပါသည်။
三相回路全体の消費電力P(W)は、Y結線・Δ結線のどちらでも「P=√3×Vl×Il×cosφ」または「1相分の抵抗消費電力の3倍:P=3×Ip²×R」で簡単に求められます。
သုံးဖေ့စ်ပတ်လမ်း တစ်ခုလုံး၏ စုစုပေါင်း ပါဝါသုံးစွဲမှု P (W) ကို Y ဆက်သွယ်မှုဖြစ်စေ Δ ဆက်သွယ်မှုဖြစ်စေ P = √3 × Vl × Il × cosφ ပုံသေနည်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဖေ့စ် 1 ခုစာ လျှပ်ခံပါဝါသုံးစွဲမှု၏ 3 ဆဖြစ်သော P = 3 × Ip² × R ဖြင့်လည်းကောင်း အလွယ်တကူ ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- Y結線(スター):電流が等しく「Il=Ip」、線間電圧は相電圧の√3倍「Vl=√3×Vp」となる。
Y ဆက်သွယ်မှု (စတား) - လျှပ်စီးချင်း တူညီပြီး Il = Ip၊ လိုင်းဗို့အားသည် ဖေ့စ်ဗို့အား၏ √3 ဆ Vl = √3 × Vp ဖြစ်သည်။ - Δ結線(デルタ):電圧が等しく「Vl=Vp」、線電流は相電流の√3倍「Il=√3×Ip」となる(√3=1.73)。
Δ ဆက်သွယ်မှု (ဒယ်လ်တာ) - ဗို့အားချင်း တူညီပြီး Vl = Vp၊ လိုင်းလျှပ်စီးသည် ဖေ့စ်လျှပ်စီး၏ √3 ဆ Il = √3 × Ip ဖြစ်သည် (√3 = 1.73)။ - 三相消費電力は「P=√3×Vl×Il×cosφ」または1相分の3倍「P=3×Ip²×R(W)」で計算する。
သုံးဖေ့စ် ပါဝါသုံးစွဲမှုကို P = √3 × Vl × Il × cosφ သို့မဟုတ် ဖေ့စ် 1 ခုစာ၏ 3 ဆ P = 3 × Ip² × R (W) ဖြင့် တွက်ချက်သည်။ - 【例】1相のインピーダンス Z = 8Ω(R = 6.4Ω、力率 cosφ = 0.8)の Δ結線負荷に線間電圧 200Vを加える → 相電流 Ip = 200 ÷ 8 = 25A、線電流 Il = 1.73 × 25 = 43.25A、三相電力 P = 3 × 25 × 25 × 6.4 = 12,000W(12kW)
ဥပမာ - ဖေ့စ် 1 ခု၏ အင်ပီးဒန့်စ် Z = 8 Ω (R = 6.4 Ω၊ ပါဝါဖက်တာ cosφ = 0.8) ရှိသော Δ ဆက်သွယ်မှု ဝန်အားသို့ လိုင်းဗို့အား 200 V ပေးသွင်းသည့်အခါ → ဖေ့စ်လျှပ်စီး Ip = 200 ÷ 8 = 25 A၊ လိုင်းလျှပ်စီး Il = 1.73 × 25 = 43.25 A၊ သုံးဖေ့စ်ပါဝါ P = 3 × 25 × 25 × 6.4 = 12,000 W (12 kW) - 【例】Y結線で相電圧 Vp = 100V、1相のインピーダンス Z = 5Ω(力率 cosφ = 0.8)のとき → 線間電圧 Vl = 1.73 × 100 = 173V、線電流 Il = 100 ÷ 5 = 20A、三相電力 P = 3 × 100 × 20 × 0.8 = 4,800W
ဥပမာ - Y ဆက်သွယ်မှုတွင် ဖေ့စ်ဗို့အား Vp = 100 V၊ ဖေ့စ် 1 ခု၏ အင်ပီးဒန့်စ် Z = 5 Ω (ပါဝါဖက်တာ cosφ = 0.8) ဖြစ်သည့်အခါ → လိုင်းဗို့အား Vl = 1.73 × 100 = 173 V၊ လိုင်းလျှပ်စီး Il = 100 ÷ 5 = 20 A၊ သုံးဖေ့စ်ပါဝါ P = 3 × 100 × 20 × 0.8 = 4,800 W
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| スター結線(Y結線) | စတားဆက်သွယ်မှု (スター結線 / Y結線) |
| デルタ結線(Δ結線) | ဒယ်လ်တာဆက်သွယ်မှု (デルタ結線 / Δ結線) |
| 線間電圧と相電圧 | လိုင်းဗို့အားနှင့် ဖေ့စ်ဗို့အား (線間電圧と相電圧) |
| 線電流と相電流 | လိုင်းလျှပ်စီးနှင့် ဖေ့စ်လျှပ်စီး (線電流と相電流) |
試験によく出るポイントと覚え方
စာမေးပွဲတွင် မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော အချက်များနှင့် မှတ်သားနည်းများ
問2の電線抵抗では「断面積A(mm²)なのか直径D(mm)なのか」を必ず確認しましょう。直径Dが2倍なら断面積は2²=4倍になるため、抵抗は1/2ではなく「1/4」になります。
မေးခွန်း 2 ဝါယာကြိုးခုခံမှုတွင် မေးခွန်းက ပေးထားသည်မှာ ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ A (mm²) လား သို့မဟုတ် အချင်း D (mm) လားဆိုသည်ကို အမြဲစစ်ဆေးပါ။ အချင်း D သည် 2 ဆ ဖြစ်ပါက ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာမှာ 2² = 4 ဆ ဖြစ်သွားသောကြောင့် ခုခံမှုမှာ 1/2 မဟုတ်ဘဲ 1/4 ဖြစ်သွားပါသည်။
問3の熱量計算では「1kWh=3,600kJ」と水の比熱「4.2kJ/(kg・K)」を暗記しておけば、公式に当てはめるだけで解けます。問4の交流回路は「3:4:5」または「6:8:10」の直角三角形を描けば暗算でインピーダンスと力率が出ます。
မေးခွန်း 3 အပူပမာဏ တွက်ချက်မှုတွင် 1 kWh = 3,600 kJ နှင့် ရေ၏ သီးခြားအပူ 4.2 kJ/(kg·K) တို့ကို အလွတ်ကျက်ထားပါက ပုံသေနည်းထဲ အစားသွင်းရုံဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်ပါသည်။ မေးခွန်း 4 AC ပတ်လမ်းတွင် 3 : 4 : 5 သို့မဟုတ် 6 : 8 : 10 ထောင့်မှန်တြိဂံ ဆွဲကြည့်ရုံဖြင့် အင်ပီးဒန့်စ်နှင့် ပါဝါဖက်တာကို စိတ်တွက်ဖြင့် ရရှိနိုင်ပါသည်။
問5の三相交流は「Y結線は一本道だから電流が同じ(Il=Ip、電圧が√3倍)、Δ結線は並列のように挟むから電圧が同じ(Vl=Vp、電流が√3倍)」と図形のイメージで覚えると絶対に混同しません。
မေးခွန်း 5 သုံးဖေ့စ် AC အတွက် ပုံသဏ္ဌာန်ကို မြင်ယောင်၍ မှတ်သားပါ - Y ဆက်သွယ်မှုသည် လိုင်းမှ ဖေ့စ်သို့ လမ်းကြောင်းတစ်ဆက်တည်း ဖြစ်သဖြင့် လျှပ်စီးတူသည် (Il = Ip၊ ဗို့အား √3 ဆ)၊ Δ ဆက်သွယ်မှုသည် လိုင်းနှစ်ခုကြား ပြိုင်ဆက်သဖွယ် ညှပ်ထားသဖြင့် ဗို့အားတူသည် (Vl = Vp၊ လျှပ်စီး √3 ဆ) ဟု မှတ်ထားပါက လုံးဝ မရောထွေးနိုင်တော့ပါ။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 並列合成抵抗:2個なら「和分の積(R1×R2)÷(R1+R2)」、同じ抵抗Rがn個なら「R÷n」。
ပြိုင်ဆက် စုပေါင်းလျှပ်ခံ - 2 ခုဆိုလျှင် ပေါင်းလဒ်ပေါ် မြှောက်လဒ်တင် (R1 × R2) ÷ (R1 + R2)၊ တူညီသောလျှပ်ခံ R အရေအတွက် n ခုဆိုလျှင် R ÷ n။ - ブリッジ平衡条件:検流計の電流0Aのとき、向かい合う対辺の積「R1×R4=R2×R3」が等しい。
ဘရစ်ချ် မျှခြေအခြေအနေ - ဂယ်လ်ဗာနိုမီတာ လျှပ်စီး 0 A ဖြစ်သည့်အခါ မျက်နှာချင်းဆိုင်အနားများ၏ မြှောက်လဒ် R1 × R4 = R2 × R3 တူညီသည်။ - 丸線の抵抗:長さLに比例・直径Dの2乗に反比例(直径2倍・長さ4倍で元の電線と同じ抵抗)。
အဝိုင်းကြိုး၏ ခုခံမှု - အလျား L နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျပြီး အချင်း D ၏ နှစ်ထပ်ကိန်း D² နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျသည် (အချင်း 2 ဆ၊ အလျား 4 ဆ ဖြစ်လျှင် မူလကြိုးနှင့် ခုခံမှုတူသည်)။ - 熱量と電力量:1kWh=3,600kJ、水の温度上昇熱量「Q=4.2×質量m×温度差Δt(kJ)」。
အပူပမာဏနှင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင် - 1 kWh = 3,600 kJ၊ ရေအပူချိန်မြှင့်ရန် အပူပမာဏ Q = 4.2 × ဒြပ်ထု m × အပူချိန်ကွာခြားချက် Δt (kJ)။ - 交流と三相:6Ωと8Ωの合成は10Ω/Y結線は「Vl=√3Vp・Il=Ip」、Δ結線は「Vl=Vp・Il=√3Ip」(√3=1.73)。
AC နှင့် သုံးဖေ့စ် - 6 Ω နှင့် 8 Ω စုပေါင်းလျှင် 10 Ω / Y ဆက်သွယ်မှုမှာ Vl = √3Vp, Il = Ip ဖြစ်ပြီး Δ ဆက်သွယ်မှုမှာ Vl = Vp, Il = √3Ip (√3 = 1.73) ဖြစ်သည်။
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 和分の積 | ပေါင်းလဒ်ပေါ် မြှောက်လဒ်တင်နည်း (和分の積) |
| 3対4対5の直角三角形 | 3 : 4 : 5 ထောင့်မှန်တြိဂံ (3対4対5の直角三角形) |
| 1kWh=3,600kJ | 1 kWh = 3,600 kJ ပြောင်းလဲကိန်း |
| 三相電力(P=√3VlIlcosφ) | သုံးဖေ့စ် ပါဝါ (三相電力 P = √3VlIlcosφ) |
အခြေခံ လျှပ်စစ်သီအိုရီ
ဤအခန်းကို app တွင် လေ့ကျင့်ပါတရားဝင် ကိုးကားချက်များ
- 一般財団法人 電気技術者試験センター「第二種電気工事士試験 学科試験(電気に関する基礎理論)」 — https://www.shiken.or.jp/
- 日本産業規格「JIS C 0111 電気・電子技術図記号」 — https://www.jisc.go.jp/