လျှပ်စစ်သီအိုရီ၊ အီလက်ထရွန်နစ်ပတ်လမ်းနှင့် အလိုအလျောက်ထိန်းချုပ်မှု အခြေခံများ (DC၊ AC၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်၊ ဆီမီးကွန်ဒတ်တာ၊ လော့ဂျစ်ပတ်လမ်း၊ ထိန်းချုပ်မှု)

オームの法則ほうそく・キルヒホッフの法則ほうそく・直並列合成抵抗ちょくへいれつごうせいていこうとホイートストンブリッジ

အုမ်း၏ နိယာမ၊ ကာ့ချ်ဟော့ဖ်၏ နိယာမများ၊ တန်းဆက်-ပြိုင်ဆက် စုပေါင်းလျှပ်ခံနှင့် ဝှစ်စတုန်းဘရစ်ချ်

導体どうたいに流ながれる電流でんりゅう I（A）は加くわえた電圧でんあつ V（V）に比例ひれいし、電気抵抗でんきていこう R（Ω）に反比例はんぴれいします。これを「オームの法則ほうそく（I ＝ V ÷ R、V ＝ I × R）」といい、一定いっていの抵抗ていこうに流ながれる電流でんりゅうは電圧でんあつに比例ひれいして増加ぞうかします。

လျှပ်ကူးပစ္စည်းတစ်ခုအတွင်း စီးဆင်းသော လျှပ်စီး I (A) သည် သက်ရောက်သော ဗို့အား V (V) နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျပြီး လျှပ်စစ်ခုခံမှု R (Ω) နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျပါသည်။ ၎င်းကို "အုမ်း၏ နိယာမ (オームの法則: I = V ÷ R, V = I × R)" ဟုခေါ်ပြီး ခုခံမှုကိန်းသေဖြစ်နေချိန်တွင် လျှပ်စီးသည် ဗို့အားနှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျ တိုးလာပါသည်။

複雑ふくざつな回路網かいろもうの計算けいさんには「キルヒホッフの法則ほうそく」を用もちいます。第だい1法則ほうそく（電流則でんりゅうそく）は「回路内かいろないの任意にんいの接続点せつぞくてんに流入りゅうにゅうする電流でんりゅうの和わと流出りゅうしゅつする電流でんりゅうの和わは等ひとしい」、第だい2法則ほうそく（電圧則でんあつそく）は「閉回路へいかいろにおける起電力きでんりょくの和わと電圧降下でんあつこうかの和わは等ひとしい」という法則ほうそくです。

ရှုပ်ထွေးသော ပတ်လမ်းကွန်ရက်များကို တွက်ချက်ရာတွင် "ကာ့ချ်ဟော့ဖ်၏ နိယာမများ (キルヒホッフの法則)" ကို အသုံးပြုပါသည်။ ပထမနိယာမ (လျှပ်စီးနိယာမ) မှာ "ပတ်လမ်းအတွင်းရှိ မည်သည့်ဆုံမှတ်သို့မဆို စီးဝင်သော လျှပ်စီးများ၏ ပေါင်းလဒ်သည် စီးထွက်သော လျှပ်စီးများ၏ ပေါင်းလဒ်နှင့် တူညီသည်" ဖြစ်ပြီး ဒုတိယနိယာမ (ဗို့အားနိယာမ) မှာ "ပတ်လမ်းပိတ်တစ်ခုအတွင်းရှိ လျှပ်စစ်တွန်းအားများ၏ ပေါင်းလဒ်သည် ဗို့အားကျဆင်းမှုများ၏ ပေါင်းလဒ်နှင့် တူညီသည်" ဟူသော နိယာမဖြစ်ပါသည်။

複数ふくすうの抵抗ていこうを直列接続ちょくれつせつぞくした合成抵抗ごうせいていこうは「R ＝ R1 ＋ R2」となり、各抵抗かくていこうには抵抗値ていこうちに比例ひれいした電圧でんあつが分圧ぶんあつされます。一方いっぽう、並列接続へいれつせつぞくの合成抵抗ごうせいていこうは「R ＝（R1 × R2）÷（R1 ＋ R2）」（和分わぶんの積せき）となり、各枝路かくしろには抵抗値ていこうちの逆比ぎゃくひで電流でんりゅうが分流ぶんりゅうします。

လျှပ်ခံအများအပြားကို တန်းဆက်ချိတ်ဆက်ထားသော စုပေါင်းလျှပ်ခံမှာ "R = R1 + R2" ဖြစ်ပြီး လျှပ်ခံတစ်ခုချင်းစီတွင် ခုခံမှုတန်ဖိုးနှင့် အချိုးကျစွာ ဗို့အားခွဲဝေကျရောက်ပါသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် လျှပ်ခံ 2 ခု ပြိုင်ဆက်ချိတ်ဆက်ထားသော စုပေါင်းလျှပ်ခံမှာ "R = (R1 × R2) ÷ (R1 + R2)" (ပေါင်းလဒ်ဖြင့် မြှောက်လဒ်ကို စားခြင်း) ဖြစ်ပြီး လမ်းကြောင်းခွဲတစ်ခုချင်းစီသို့ ခုခံမှုတန်ဖိုး၏ ပြောင်းပြန်အချိုးဖြင့် လျှပ်စီးခွဲဝေစီးဆင်းပါသည်။

例たとえば6Ωと3Ωの並列回路へいれつかいろ（合成ごうせい 2Ω）に8Ωの抵抗ていこうを直列ちょくれつにつないで100Vを加くわえると、全体ぜんたいの合成抵抗ごうせいていこうは「2 ＋ 8 ＝ 10Ω」、全体電流ぜんたいでんりゅうは「100 ÷ 10 ＝ 10A」となり、並列部へいれつぶの6Ω側がわには「10A × 3 ÷（6 ＋ 3）＝ 3.33A」が流ながれます。

ဥပမာအားဖြင့် 6Ω နှင့် 3Ω ပြိုင်ဆက်ပတ်လမ်း (စုပေါင်း 2Ω) နှင့် 8Ω လျှပ်ခံကို တန်းဆက်ချိတ်၍ 100V ပေးသွင်းလျှင် ပတ်လမ်းတစ်ခုလုံး၏ စုပေါင်းလျှပ်ခံမှာ "2 + 8 = 10Ω"၊ စုစုပေါင်းလျှပ်စီးမှာ "100 ÷ 10 = 10A" ဖြစ်ပြီး ပြိုင်ဆက်အပိုင်းရှိ 6Ω ဘက်သို့ "10A × 3 ÷ (6 + 3) = 3.33A" စီးဆင်းပါသည်။

また未知みちの抵抗ていこうを精密測定せいみつそくていする「ホイートストンブリッジ回路かいろ」では、中央ちゅうおうの検流計けんりゅうけいGに電流でんりゅうが流ながれない平衡状態へいこうじょうたいのとき、向むかい合あう辺へんの抵抗ていこうの積せきが等ひとしくなる「R1 × R4 ＝ R2 × R3」が成なり立たちます（例れい：10Ω × 6Ω ＝ 20Ω × R より R ＝ 3Ω）。

ထို့ပြင် မသိသေးသော လျှပ်ခံတန်ဖိုးကို အတိအကျ တိုင်းတာသည့် "ဝှစ်စတုန်းဘရစ်ချ်ပတ်လမ်း (ホイートストンブリッジ回路)" ၌ အလယ်ရှိ ဂယ်လ်ဗာနိုမီတာ G တွင် လျှပ်စီးမစီးဆင်းဘဲ ဟန်ချက်ညီနေသည့်အခါ မျက်နှာချင်းဆိုင်အနားရှိ လျှပ်ခံများ၏ မြှောက်လဒ် တူညီသော "R1 × R4 = R2 × R3" ညီမျှခြင်း မှန်ကန်ပါသည် (ဥပမာ - 10Ω × 6Ω = 20Ω × R မှ R = 3Ω ရရှိသည်)။

導体どうたいの電気抵抗でんきていこう（長ながさ・断面積だんめんせき・直径ちょっけいの関係かんけい）と電力でんりょく・ジュールの法則ほうそく

လျှပ်ကူးပစ္စည်း၏ လျှပ်စစ်ခုခံမှု (အလျား၊ ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာနှင့် အချင်း ဆက်သွယ်ချက်) နှင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအား / ဂျူးလ်၏ နိယာမ

電線でんせんなどの導体どうたいの電気抵抗でんきていこう R（Ω）は、材料固有ざいりょうこゆうの「抵抗率ていこうりつ」と導体どうたいの「長ながさ l（m）」に比例ひれいし、導体どうたいの「断面積だんめんせき A（mm²）」に反比例はんぴれいします。また丸線まるせんの断面積だんめんせき A は「直径ちょっけい d の2乗じょう（d²）」に比例ひれいします。

ဝါယာကြိုးကဲ့သို့ လျှပ်ကူးပစ္စည်း၏ လျှပ်စစ်ခုခံမှု R (Ω) သည် ပစ္စည်းအမျိုးအစားအလိုက်ရှိသော "သီးခြားခုခံမှုကိန်း (抵抗率)" နှင့် လျှပ်ကူးကြိုး၏ "အလျား l (m)" တို့နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျပြီး "ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ A (mm²)" နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျပါသည်။ ထို့ပြင် ဝါယာကြိုးလုံး၏ ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ A သည် "အချင်း d ၏ နှစ်ထပ်ကိန်း (d²)" နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျပါသည်။

したがって、丸線まるせんの直径ちょっけい d が「2倍ばい」になると断面積だんめんせき A は「2² ＝ 4倍ばい」になり、単位長たんいちょうあたりの電気抵抗でんきていこうは「1/4（4分ぶんの1）」に減へります。逆ぎゃくに、直径ちょっけい1mm・長ながさ1mの銅線どうせんと同おなじ抵抗値ていこうちを直径ちょっけい2mm（断面積だんめんせき4倍ばい）の銅線どうせんで得えるには、長ながさを4倍ばいの「4m」にする必要ひつようがあります。

ထို့ကြောင့် ဝါယာကြိုးလုံး၏ အချင်း d သည် "2 ဆ" ဖြစ်လာလျှင် ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ A မှာ "2² = 4 ဆ" ဖြစ်လာပြီး အလျားတစ်ယူနစ်စီရှိ လျှပ်စစ်ခုခံမှုမှာ "1/4 (လေးပုံတစ်ပုံ)" သို့ လျော့ကျသွားပါသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အချင်း 1mm၊ အလျား 1m ရှိသော ကြေးနီကြိုးနှင့် တူညီသော ခုခံမှုတန်ဖိုးကို အချင်း 2mm (ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ 4 ဆ) ရှိသော ကြေးနီကြိုးဖြင့် ရယူလိုပါက အလျားကို 4 ဆဖြစ်သည့် "4m" သို့ တိုးပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။

純金属じゅんきんぞく（銅どうやアルミニウムなど）の電気抵抗でんきていこうは、温度おんどが上昇じょうしょうすると増加ぞうかする「正せいの抵抗温度係数ていこうおんどけいすう」を持もちます。一方いっぽう、炭素たんそ（カーボン）や半導体はんどうたい（サーミスタなど）は温度おんどが上あがると抵抗ていこうが減少げんしょうする性質せいしつがあります。

သတ္တုစစ်စစ်များ (ကြေးနီနှင့် အလူမီနီယမ် စသည်) ၏ လျှပ်စစ်ခုခံမှုသည် အပူချိန်မြင့်တက်လာလျှင် ခုခံမှုတိုးလာသည့် "အပေါင်းလက္ခဏာ ခုခံမှုအပူချိန်ဖော်ကိန်း (正の抵抗温度係数)" ရှိပါသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် ကာဗွန်နှင့် ဆီမီးကွန်ဒတ်တာများ (သာမစ္စတာ စသည်) သည် အပူချိန်တက်လာလျှင် ခုခံမှုလျော့ကျသည့် သဘာဝရှိပါသည်။

直流回路ちょくりゅうかいろで1秒間びょうかんに消費しょうひされる電力でんりょく P（単位たんい：W）は「P ＝ V × I ＝ I² × R ＝ V² ÷ R」で求もとめられ、電力でんりょく P（W）に時間じかん t（h）を掛かけたものを電力量でんりょくりょう W（WhまたはkWh）といいます。

DC ပတ်လမ်းတွင် 1 စက္ကန့်အတွင်း သုံးစွဲသော လျှပ်စစ်စွမ်းအား P (ယူနစ် - W) ကို "P = V × I = I² × R = V² ÷ R" ဖြင့် ရှာဖွေနိုင်ပြီး လျှပ်စစ်စွမ်းအား P (W) ကို အချိန် t (h) ဖြင့် မြှောက်ထားသည်ကို လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ပမာဏ W (Wh သို့မဟုတ် kWh) ဟုခေါ်ပါသည်။

抵抗ていこう R（Ω）に電流でんりゅう I（A）を t 秒間流びょうかんながしたときに発生はっせいする熱量ねつりょう（ジュール熱ねつ）Q（単位たんい：J）は、「ジュールの法則ほうそく」により「Q ＝ P × t ＝ I² × R × t［J］」となります（1 W・s ＝ 1 J であり、1 kWh ＝ 3600 kJ に相当そうとうします）。

လျှပ်ခံ R (Ω) အတွင်းသို့ လျှပ်စီး I (A) အား t စက္ကန့်ကြာ စီးဆင်းစေသည့်အခါ ထွက်ပေါ်လာသော အပူပမာဏ (ဂျူးလ်အပူ) Q (ယူနစ် - J) သည် "ဂျူးလ်၏ နိယာမ (ジュールの法則)" အရ "Q = P × t = I² × R × t (J)" ဖြစ်ပါသည် (1 W·s = 1 J ဖြစ်ပြီး 1 kWh = 3600 kJ နှင့် ညီမျှပါသည်)။

静電気せいでんきとコンデンサの静電容量せいでんようりょう・直並列合成容量ちょくへいれつごうせいようりょう・蓄たくわえられるエネルギー

တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်နှင့် လျှပ်သိုပမာဏ၊ တန်းဆက်-ပြိုင်ဆက် စုပေါင်းလျှပ်သိုပမာဏနှင့် သိုလှောင်စွမ်းအင်

帯電たいでんした2つの電荷でんかの間あいだに働はたらく静電力せいでんりょくは、電荷でんかの積せきに比例ひれいし距離きょりの2乗じょうに反比例はんぴれいします（クーロンの法則ほうそく）。2枚まいの金属極板きんぞくきょくばんの間あいだに誘電体ゆうでんたい（絶縁物ぜつえんぶつ）を挟はさんだ「コンデンサ」の静電容量せいでんようりょう C（単位たんい：F または μF）は、誘電率ゆうでんりつと極板面積きょくばんめんせき S に比例ひれいし、極板間距離きょくばんかんきょり d に反比例はんぴれいします。

လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင်နေသော လျှပ်စစ်ပမာဏ 2 ခုကြား သက်ရောက်သည့် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်အားသည် လျှပ်စစ်ပမာဏများ၏ မြှောက်လဒ်နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျပြီး အကွာအဝေး၏ နှစ်ထပ်ကိန်းနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျပါသည် (ကူလောင်း၏ နိယာမ)။ သတ္တုပြား 2 ချပ်ကြားတွင် လျှပ်ကာပစ္စည်း (誘電体) ညှပ်ထားသော "လျှပ်သို (コンデンサ)" ၏ လျှပ်သိုပမာဏ C (ယူနစ် - F သို့မဟုတ် μF) သည် ပါမစ်တီဗတီကိန်း (誘電率) နှင့် သတ္တုပြားဧရိယာ S တို့နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျပြီး သတ္တုပြားကြား အကွာအဝေး d နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျပါသည်။

静電容量せいでんようりょう C（F）のコンデンサに電圧でんあつ V（V）を加くわえたときに蓄たくわえられる電荷でんか（電気量でんきりょう）Q（C：クーロン）は「Q ＝ C × V」であり、蓄たくわえられる静電せいでんエネルギー W（J）は「W ＝ 0.5 × C × V²」で表あらわされます。

လျှပ်သိုပမာဏ C (F) ရှိသော လျှပ်သိုသို့ ဗို့အား V (V) ပေးသွင်းသည့်အခါ သိုလှောင်ထားသော လျှပ်စစ်ပမာဏ Q (C - ကူလောင်း) မှာ "Q = C × V" ဖြစ်ပြီး သိုလှောင်ထားသော တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်စွမ်းအင် W (J) ကို "W = 0.5 × C × V²" ဖြင့် ဖော်ပြပါသည်။

複数ふくすうのコンデンサを「並列接続へいれつせつぞく」したときの合成静電容量ごうせいせいでんようりょう C は、極板面積きょくばんめんせきが増ふえるのと同おなじため各容量かくようりょうの単純たんじゅんな和わ「C ＝ C1 ＋ C2 ＋ C3」となります（抵抗ていこうの直並列ちょくへいれつの公式こうしきと逆ぎゃくになる点てんに注意ちゅういします）。

လျှပ်သိုအများအပြားကို "ပြိုင်ဆက်ချိတ်ဆက် (並列接続)" သည့်အခါ စုပေါင်းလျှပ်သိုပမာဏ C သည် သတ္တုပြားဧရိယာ ပိုကျယ်လာသကဲ့သို့ ဖြစ်သောကြောင့် လျှပ်သိုပမာဏ တစ်ခုချင်းစီ၏ ပေါင်းလဒ် "C = C1 + C2 + C3" ဖြစ်ပါသည် (လျှပ်ခံ၏ တန်းဆက်-ပြိုင်ဆက် ပုံသေနည်းနှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်ကို သတိပြုရပါမည်)။

一方いっぽう、コンデンサを「直列接続ちょくれつせつぞく」したときの合成静電容量ごうせいせいでんようりょう C は逆数ぎゃくすうの和わ「1/C ＝ 1/C1 ＋ 1/C2 ＋ 1/C3」から求もとめます。2個直列こちょくれつなら「C ＝（C1 × C2）÷（C1 ＋ C2）」、3個直列こちょくれつなら「C ＝（C1 × C2 × C3）÷（C1×C2 ＋ C2×C3 ＋ C3×C1）」となります。

အခြားတစ်ဖက်တွင် လျှပ်သိုများကို "တန်းဆက်ချိတ်ဆက် (直列接続)" သည့်အခါ စုပေါင်းလျှပ်သိုပမာဏ C ကို လှန်ကိန်းများ၏ ပေါင်းလဒ် "1/C = 1/C1 + 1/C2 + 1/C3" မှ ရှာဖွေရပါသည်။ 2 ခု တန်းဆက်ဖြစ်လျှင် "C = (C1 × C2) ÷ (C1 + C2)" ဖြစ်ပြီး 3 ခု တန်းဆက်ဖြစ်လျှင် "C = (C1 × C2 × C3) ÷ (C1×C2 + C2×C3 + C3×C1)" ဖြစ်ပါသည်။

またコンデンサを直列接続ちょくれつせつぞくして電圧でんあつを加くわえると、各かくコンデンサに蓄たくわえられる電荷でんか Q は等ひとしくなり、各かくコンデンサに分圧ぶんあつされる電圧でんあつは「静電容量せいでんようりょう C に反比例はんぴれい」します（容量ようりょうが小ちいさいコンデンサほど高たかい電圧でんあつがかかります）。

ထို့ပြင် လျှပ်သိုများကို တန်းဆက်ချိတ်ဆက်၍ ဗို့အားပေးသွင်းသည့်အခါ လျှပ်သိုတစ်ခုချင်းစီတွင် သိုလှောင်သော လျှပ်စစ်ပမာဏ Q ချင်း တူညီကြပြီး လျှပ်သိုတစ်ခုချင်းစီသို့ ခွဲဝေကျရောက်သော ဗို့အားသည် "လျှပ်သိုပမာဏ C နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ" ပါသည် (လျှပ်သိုပမာဏ သေးငယ်သော လျှပ်သိုတွင် ပိုမြင့်သော ဗို့အား ကျရောက်ပါသည်)။

電流でんりゅうの磁気作用じきさよう・フレミングの左手ひだりての法則ほうそくと右手みぎての法則ほうそく・レンツの法則ほうそく

လျှပ်စီး၏ သံလိုက်အကျိုးသက်ရောက်မှု၊ ဖလီးမင်း၏ ဘယ်လက်နိယာမနှင့် ညာလက်နိယာမ၊ လန့်ဇ်၏ နိယာမ

導線どうせんに電流でんりゅうを流ながすと、その周囲しゅういに右みぎねじを進すすめる向むきの回転方向かいてんほうこうに磁界じかいが発生はっせいします。これを「アンペアの右みぎねじの法則ほうそく（右みぎねじの法則ほうそく）」といい、ソレノイド（コイル）に電流でんりゅうを流ながしたときの磁極じきょく（N極きょく・S極きょく）の向むきもこの法則ほうそくで決きまります。

ဝါယာကြိုးအတွင်း လျှပ်စီးစီးဆင်းစေသည့်အခါ ၎င်းပတ်လည်တွင် ညာရစ်ဝက်အူကို လှည့်သွင်းသည့် လားရာအတိုင်း သံလိုက်စက်ကွင်း ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ ၎င်းကို "အမ်ပီယာ၏ ညာရစ်ဝက်အူနိယာမ (右ねじの法則)" ဟုခေါ်ပြီး ဆိုလီနွိုက် (ကွိုင်) အတွင်း လျှပ်စီးစီးဆင်းသည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်သော သံလိုက်ဝင်ရိုးစွန်းများ (N ဝင်ရိုးစွန်းနှင့် S ဝင်ရိုးစွန်း) ၏ လားရာကိုလည်း ဤနိယာမဖြင့် ဆုံးဖြတ်ပါသည်။

磁界中じかいちゅうの導体どうたいに電流でんりゅうを流ながすと電磁力でんじりょく F（N）が働はたらき、その向むきは「フレミングの左手ひだりての法則ほうそく（電動機でんどうきの原理げんり）」に従したがいます。左手ひだりての3指しを互たがいに直角ちょっかくに開ひらいたとき、「中指なかゆび＝電流でんりゅうの向むき、人差ひとさし指ゆび＝磁界じかいの向むき、親指おやゆび＝電磁力でんじりょく（運動うんどう）の向むき」を表あらわします。

သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်းရှိ လျှပ်ကူးကြိုးသို့ လျှပ်စီးစီးဆင်းစေသည့်အခါ လျှပ်စစ်သံလိုက်အား F (N) သက်ရောက်ပြီး ၎င်း၏ လားရာသည် "ဖလီးမင်း၏ ဘယ်လက်နိယာမ (フレミングの左手の法則 - မော်တာ၏ အခြေခံသဘောတရား)" ကို လိုက်နာပါသည်။ ဘယ်လက်၏ လက်သုံးချောင်းကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထောင့်မှန်ကျအောင် ဖြန့်ထားသည့်အခါ "လက်ခလယ် = လျှပ်စီးလားရာ၊ လက်ညှိုး = သံလိုက်စက်ကွင်းလားရာ၊ လက်မ = လျှပ်စစ်သံလိုက်အား (ရွေ့လျားမှု) လားရာ" ကို ဖော်ပြပါသည်။

逆ぎゃくに、磁界中じかいちゅうで導体どうたいを動うごかしたときに発生はっせいする誘導起電力ゆうどうきでんりょく e（V）の向むきは「フレミングの右手みぎての法則ほうそく（発電機はつでんきの原理げんり）」に従したがい、右手みぎての「親指おやゆび＝導体どうたいの運動方向うんどうほうこう、人差ひとさし指ゆび＝磁界じかいの向むき、中指なかゆび＝誘導起電力ゆうどうきでんりょくの向むき」となります。

ပြောင်းပြန်အားဖြင့် သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်း လျှပ်ကူးကြိုးကို ရွေ့လျားစေသည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်ညှို့လျှပ်စစ်တွန်းအား e (V) ၏ လားရာသည် "ဖလီးမင်း၏ ညာလက်နိယာမ (フレミングの右手の法則 - ဂျင်နရေတာ၏ အခြေခံသဘောတရား)" ကို လိုက်နာပြီး ညာလက်၏ "လက်မ = လျှပ်ကူးကြိုး ရွေ့လျားမှုလားရာ၊ လက်ညှိုး = သံလိုက်စက်ကွင်းလားရာ၊ လက်ခလယ် = လျှပ်ညှို့လျှပ်စစ်တွန်းအားလားရာ" ဖြစ်ပါသည်။

コイルを貫つらぬく磁束じそくが変化へんかするとき、磁束じそくの時間的変化率じかんてきへんかりつに比例ひれいした大おおきさの誘導起電力ゆうどうきでんりょくが発生はっせいする現象げんしょうを「ファラデーの電磁誘導でんじゆうどうの法則ほうそく」といい、その誘導起電力ゆうどうきでんりょくの向むきが「磁束じそくの変化へんかを妨さまたげる方向ほうこう」になることを「レンツの法則ほうそく」といいます。

ကွိုင်ကို ဖြတ်သန်းသွားသော သံလိုက်စက်ကွင်းလှိုင်း (磁束) ပြောင်းလဲသည့်အခါ သံလိုက်စက်ကွင်းလှိုင်း၏ အချိန်အလိုက် ပြောင်းလဲနှုန်းနှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျသော လျှပ်ညှို့လျှပ်စစ်တွန်းအား ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို "ဖာရာဒေး၏ လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့ခြင်း နိယာမ" ဟုခေါ်ပြီး ထိုလျှပ်ညှို့လျှပ်စစ်တွန်းအား၏ လားရာသည် "သံလိုက်စက်ကွင်းလှိုင်း ပြောင်းလဲမှုကို ဆန့်ကျင်ဟန့်တားသည့် လားရာ" ဖြစ်ခြင်းကို "လန့်ဇ်၏ နိယာမ (レンツの法則)" ဟုခေါ်ပါသည်။

誘導形電力量計ゆうどうがたでんりょくりょうけいのアルミニウム円板えんばんが移動磁界いどうじかいとうず電流でんりゅうの作用さようで回転かいてんし、制動磁石せいどうじしゃくで速度制御そくどせいぎょされる原理げんりなどには、この「レンツの法則ほうそく（電磁誘導作用でんじゆうどうさよう）」が応用おうようされています。またコイル自身じしんの電流変化でんりゅうへんかで起電力きでんりょくが生しょうじる現象げんしょうを自己誘導じこゆうどう（インダクタンス L［H］）といいます。

လျှပ်ညှို့ပုံစံ မီတာ (誘導形電力量計) ၏ အလူမီနီယမ်အပြားဝိုင်းသည် ရွေ့လျားသံလိုက်စက်ကွင်းနှင့် ဝဲကတော့လျှပ်စီး (うず電流) တို့၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် လည်ပတ်ပြီး ဘရိတ်သံလိုက်ဖြင့် အမြန်နှုန်းထိန်းချုပ်သည့် သဘောတရားတွင် ဤ "လန့်ဇ်၏ နိယာမ (လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့ခြင်း)" ကို အသုံးချထားပါသည်။ ထို့ပြင် ကွိုင်ကိုယ်တိုင်၏ လျှပ်စီးပြောင်းလဲမှုကြောင့် လျှပ်စစ်တွန်းအား ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ပင်ကိုယ်လျှပ်ညှို့ခြင်း (အင်ဒတ်တန့်စ် L - ယူနစ် H) ဟုခေါ်ပါသည်။

単相交流回路たんそうこうりゅうかいろ（実効値じっこうち・位相差いそうさ・リアクタンス計算けいさん・インピーダンス）

တစ်ဖေ့စ် AC ပတ်လမ်း (RMS တန်ဖိုး၊ ဖေ့စ်ကွာဟချက်၊ ရီအက်တန့်စ် တွက်ချက်မှုနှင့် အင်ပီးဒန့်စ်)

サイン波交流はこうりゅうの大おおきさは通常つうじょう「実効値じっこうち」で表あらわされ、最大値さいだいち（波高値はこうち）Vm は実効値じっこうち V の「ルート2倍ばい（約やく1.41倍ばい）」（V ＝ Vm ÷ 1.41）となります。また1秒間びょうかんのサイクル数すうである周波数しゅうはすう f（Hz）と周期しゅうき T（s）には「f ＝ 1 ÷ T」の関係かんけいがあります。

ဆိုင်းလှိုင်း (正弦波) AC ၏ ပမာဏကို ပုံမှန်အားဖြင့် "အကျိုးသက်ရောက်မှုတန်ဖိုး / RMS တန်ဖိုး (実効値)" ဖြင့် ဖော်ပြပြီး အမြင့်ဆုံးတန်ဖိုး Vm သည် RMS တန်ဖိုး V ၏ "√2 ဆ (1.41 ဆခန့်)" (V = Vm ÷ 1.41) ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင် 1 စက္ကန့်အတွင်း လှိုင်းအကြိမ်ရေဖြစ်သော ကြိမ်နှုန်း f (Hz) နှင့် လှိုင်းတစ်ပတ်ကြာချိန် T (s) တို့သည် "f = 1 ÷ T" ဆက်သွယ်ချက် ရှိပါသည်။

交流回路こうりゅうかいろにおける電圧でんあつと電流でんりゅうの位相差いそうさは、抵抗ていこう R のみの回路かいろでは「同相どうそう（位相差いそうさ 0°）」、コイル（インダクタンス L）のみの回路かいろでは「電流でんりゅうが電圧でんあつより 90°（π/2 rad）遅おくれる」、コンデンサ（静電容量せいでんようりょう C）のみの回路かいろでは「電流でんりゅうが電圧でんあつより 90°（π/2 rad）進すすむ」となります。

AC ပတ်လမ်းရှိ ဗို့အားနှင့် လျှပ်စီးတို့၏ ဖေ့စ်ကွာဟချက် (位相差) မှာ လျှပ်ခံ R သာရှိသော ပတ်လမ်းတွင် "ဖေ့စ်တူညီ (ဖေ့စ်ကွာဟချက် 0°)" ပြီး၊ ကွိုင် (အင်ဒတ်တန့်စ် L) သာရှိသော ပတ်လမ်းတွင် "လျှပ်စီးက ဗို့အားထက် 90° (π/2 rad) နောက်ကျ" ကာ၊ လျှပ်သို (လျှပ်သိုပမာဏ C) သာရှိသော ပတ်လမ်းတွင် "လျှပ်စီးက ဗို့အားထက် 90° (π/2 rad) စော" ပါသည်။

コイルの誘導性ゆうどうせいリアクタンス XL（Ω）は「XL ＝ 2 × π × f × L」で求もとまります。例たとえば L ＝ 5 H のコイルに 100V・50Hz を加くわえると「XL ＝ 2 × 3.14 × 50 × 5 ＝ 1570 Ω」となり、電流でんりゅうは「I ＝ 100 ÷ 1570 ＝ 約やく0.064 A」が流ながれます。

ကွိုင်၏ လျှပ်ညှို့ ရီအက်တန့်စ် XL (Ω) ကို "XL = 2 × π × f × L" ဖြင့် ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် L = 5 H ရှိသော ကွိုင်သို့ 100V, 50Hz ပေးသွင်းလျှင် "XL = 2 × 3.14 × 50 × 5 = 1570 Ω" ဖြစ်ပြီး လျှပ်စီး "I = 100 ÷ 1570 = 0.064 A ခန့်" စီးဆင်းပါသည်။

コンデンサの容量性ようりょうせいリアクタンスは「XC ＝ 1 ÷（2 × π × f × C）」です。R・L・C直列回路ちょくれつかいろではインピーダンス Z の2乗じょうが「Z² ＝ R² ＋（XL − XC）²」となり、XL ＝ XC のとき「直列共振ちょくれつきょうしん」が起おきてインピーダンスが最小さいしょう（Z ＝ R）になります。

လျှပ်သို၏ လျှပ်သို ရီအက်တန့်စ်မှာ "XC = 1 ÷ (2 × π × f × C)" ဖြစ်ပါသည်။ R-L-C တန်းဆက်ပတ်လမ်းတွင် အင်ပီးဒန့်စ် Z ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းမှာ "Z² = R² + (XL − XC)²" ဖြစ်ပြီး XL = XC ဖြစ်သည့်အခါ "တန်းဆက် ရယ်ဆိုနန့်စ် (直列共振)" ဖြစ်ပေါ်၍ အင်ပီးဒန့်စ် အနည်းဆုံး (Z = R) ဖြစ်သွားပါသည်။

単相交流回路たんそうこうりゅうかいろの皮相電力ひそうでんりょくは「S ＝ V × I［VA］」、有効電力ゆうこうでんりょく（消費電力しょうひでんりょく）は力率りきりつ cosφ（＝ R ÷ Z）を掛かけた「P ＝ V × I × cosφ［W］」、無効電力むこうでんりょくは「Q ＝ V × I × sinφ［var］」となります。

တစ်ဖေ့စ် AC ပတ်လမ်း၏ အပေါ်ယံလျှပ်စစ်စွမ်းအားမှာ "S = V × I (VA)" ဖြစ်ပြီး၊ အသုံးဝင်လျှပ်စစ်စွမ်းအား (သုံးစွဲစွမ်းအား) မှာ ပါဝါဖက်တာ cosφ (= R ÷ Z) ဖြင့် မြှောက်ထားသော "P = V × I × cosφ (W)" ဖြစ်ကာ၊ တုံ့ပြန်လျှပ်စစ်စွမ်းအားမှာ "Q = V × I × sinφ (var)" ဖြစ်ပါသည်။

三相交流回路さんそうこうりゅうかいろ（Y結線けっせん・△結線けっせん）と三相電力さんそうでんりょくの計算けいさん・進相しんそうコンデンサ

သုံးဖေ့စ် AC ပတ်လမ်း (Y ချိတ်ဆက်မှုနှင့် △ ချိတ်ဆက်မှု)၊ သုံးဖေ့စ် လျှပ်စစ်စွမ်းအား တွက်ချက်မှုနှင့် ပါဝါဖက်တာမြှင့် လျှပ်သို

対称三相交流たいしょうさんそうこうりゅうは、大おおきさと周波数しゅうはすうが等ひとしい3つの単相交流起電力たんそうこうりゅうきでんりょくが互たがいに「120°（2π/3 rad）」ずつ位相いそうがずれた交流こうりゅうです。結線方式けっせんほうしきには「スター（Y）結線けっせん」と「デルタ（△）結線けっせん」の2種類しゅるいがあります。

အချိုးညီ သုံးဖေ့စ် AC သည် ပမာဏနှင့် ကြိမ်နှုန်းတူညီသော တစ်ဖေ့စ် AC လျှပ်စစ်တွန်းအား 3 ခု အချင်းချင်း "120° (2π/3 rad)" စီ ဖေ့စ်ကွာဟနေသော ပြန်လှန်လျှပ်စီး ဖြစ်ပါသည်။ ချိတ်ဆက်နည်းအနေဖြင့် "စတား (Y) ချိတ်ဆက်နည်း (スター結線)" နှင့် "ဒယ်လ်တာ (△) ချိတ်ဆက်နည်း (デルタ結線)" ဟူ၍ 2 မျိုး ရှိပါသည်။

「スター（Y）結線けっせん」では線電流せんでんりゅう Il ＝ 相電流そうでんりゅう Ip であり、線間電圧せんかんでんあつ Vl は相電圧そうでんあつ Vp の「ルート3倍ばい（約やく1.73倍ばい）」となります。一方いっぽう「デルタ（△）結線けっせん」では線間電圧せんかんでんあつ Vl ＝ 相電圧そうでんあつ Vp であり、線電流せんでんりゅう Il が相電流そうでんりゅう Ip の「ルート3倍ばい（約やく1.73倍ばい）」となります。

"စတား (Y) ချိတ်ဆက်နည်း" တွင် လိုင်းလျှပ်စီး Il = ဖေ့စ်လျှပ်စီး Ip ဖြစ်ပြီး လိုင်းကြားဗို့အား Vl သည် ဖေ့စ်ဗို့အား Vp ၏ "√3 ဆ (1.73 ဆခန့်)" ဖြစ်ပါသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် "ဒယ်လ်တာ (△) ချိတ်ဆက်နည်း" ၌ လိုင်းကြားဗို့အား Vl = ဖေ့စ်ဗို့အား Vp ဖြစ်ပြီး လိုင်းလျှပ်စီး Il သည် ဖေ့စ်လျှပ်စီး Ip ၏ "√3 ဆ (1.73 ဆခန့်)" ဖြစ်ပါသည်။

三相交流回路さんそうこうりゅうかいろの消費電力しょうひでんりょく（有効電力ゆうこうでんりょく）P（W）は、Y結線けっせん・△結線けっせんのどちらでも、線間電圧せんかんでんあつ E（または V）、線電流せんでんりゅう I、力率りきりつ cosφ を用もちいて「P ＝ ルート3 × E × I × cosφ（約やく 1.73 × E × I × cosφ）［W］」の公式こうしきで求もとめられます。

သုံးဖေ့စ် AC ပတ်လမ်း၏ သုံးစွဲစွမ်းအား (အသုံးဝင်လျှပ်စစ်စွမ်းအား) P (W) ကို Y ချိတ်ဆက်နည်းဖြစ်စေ၊ △ ချိတ်ဆက်နည်းဖြစ်စေ လိုင်းကြားဗို့အား E (သို့မဟုတ် V)၊ လိုင်းလျှပ်စီး I နှင့် ပါဝါဖက်တာ cosφ တို့ကို အသုံးပြု၍ "P = √3 × E × I × cosφ (1.73 × E × I × cosφ ခန့်) (W)" ပုံသေနည်းဖြင့် တွက်ချက်နိုင်ပါသည်။

なお相電圧そうでんあつ Ep と相電流そうでんりゅう Ip を用もちいる場合ばあいは1相分そうぶんの電力でんりょくの3倍ばいとなるため「P ＝ 3 × Ep × Ip × cosφ」となります（線間電圧せんかんでんあつと線電流せんでんりゅうの式しきの係数けいすうを3や1/3とする選択肢せんたくしは誤あやまりです）。

ဖေ့စ်ဗို့အား Ep နှင့် ဖေ့စ်လျှပ်စီး Ip တို့ကို အသုံးပြုသည့်အခါ ဖေ့စ် 1 ခုစာ စွမ်းအား၏ 3 ဆ ဖြစ်သောကြောင့် "P = 3 × Ep × Ip × cosφ" ဖြစ်ပါသည် (လိုင်းကြားဗို့အားနှင့် လိုင်းလျှပ်စီးသုံး ပုံသေနည်းတွင် မြှောက်ဖော်ကိန်းကို 3 သို့မဟုတ် 1/3 ဟု ပေးထားသော ရွေးချယ်စရာများမှာ မှားယွင်းပါသည်)။

誘導電動機等ゆうどうでんどうきとうの負荷ふかは遅おくれ力率りきりつであるため、盤内ばんないに負荷ふかと並列へいれつに「電力用でんりょくようコンデンサ（進相しんそうコンデンサ SC）」を接続せつぞくし、進すすみ無効電流むこうでんりゅうで遅おくれ無効電流むこうでんりゅうを打うち消けして「力率りきりつ（cosφ）を改善かいぜん」し、線路損失せんろそんしつを低減ていげんします。また高調波対策こうちょうはたいさくとしてコンデンサと直列ちょくれつに「直列ちょくれつリアクトル（SR）」を接続せつぞくします。

လျှပ်ညှို့မော်တာကဲ့သို့ ဝန်များသည် နောက်ကျသော ပါဝါဖက်တာ (遅れ力率) ဖြစ်သောကြောင့် ဘုတ်ပြားအတွင်း၌ ဝန်နှင့် ပြိုင်ဆက်အဖြစ် "ပါဝါလျှပ်သို / ပါဝါဖက်တာမြှင့် လျှပ်သို (進相コンデンサ SC)" ကို ချိတ်ဆက်ပြီး စောသော တုံ့ပြန်လျှပ်စီးဖြင့် နောက်ကျသော တုံ့ပြန်လျှပ်စီးကို ချေဖျက်ကာ "ပါဝါဖက်တာ (cosφ) ကောင်းမွန်အောင် မြှင့်တင်" ၍ လိုင်းဆုံးရှုံးမှုကို လျှော့ချပေးပါသည်။ ထို့ပြင် ဟာမိုနစ်လှိုင်း (高調波) ကာကွယ်ရန် လျှပ်သိုနှင့် တန်းဆက်အဖြစ် "တန်းဆက် ရီအက်တာ (直列リアクトル SR)" ကို ချိတ်ဆက်ပါသည်။

半導体素子はんどうたいそし（p形がた・n形がた・ダイオードのA/K極性きょくせい・トランジスタ・サイリスタ）

ဆီမီးကွန်ဒတ်တာ ပစ္စည်းများ (p-Type၊ n-Type၊ ဒိုင်အုပ်၏ A/K ပိုလာရတီ၊ ထရန်စစ္စတာ၊ သိုင်ရစ္စတာ)

シリコン（Si）やゲルマニウム（Ge）などの真性半導体しんせいはんどうたいに微量びりょうの不純物ふじゅんぶつを加くわえたもののうち、正せいの電荷でんかを持もつ「正孔せいこう（ホール）」を多数たすうキャリアとするものを「p形半導体がたはんどうたい」、負ふの電荷でんかを持もつ「電子でんし（自由電子じゆうでんし）」を多数たすうキャリアとするものを「n形半導体がたはんどうたい」といいます。

ဆီလီကွန် (Si) သို့မဟုတ် ဂျာမေနီယမ် (Ge) ကဲ့သို့ ပင်ကိုယ်ဆီမီးကွန်ဒတ်တာများသို့ မသန့်စင်ပစ္စည်း အနည်းငယ် ရောစပ်လိုက်သည့်အခါ အဖိုလျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင်သော "အဖိုပေါက် (正孔 / ဟိုးလ်)" အများစုပါဝင်သည့် ပစ္စည်းကို "p-type ဆီမီးကွန်ဒတ်တာ" ဟုခေါ်ပြီး အမလျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင်သော "အီလက်ထရွန် (လွတ်လပ်သော အီလက်ထရွန်)" အများစုပါဝင်သည့် ပစ္စည်းကို "n-type ဆီမီးကွန်ဒတ်တာ" ဟုခေါ်ပါသည်။

p形半導体がたはんどうたいとn形半導体がたはんどうたいを接合せつごうした「ダイオード（pn接合せつごうダイオード）」では、p形側がたがわの端子たんしを「アノード（A：陽極ようきょく）」、n形側がたがわの端子たんしを「カソード（K：陰極いんきょく）」といい、図記号ずきごうでは三角形さんかっけいの底辺側ていへんがわがアノード（A・p形がた）、先端せんたんの棒線側ぼうせんがわがカソード（K・n形がた）です。

p-type နှင့် n-type ဆီမီးကွန်ဒတ်တာနှစ်ခုကို ဆက်စပ်ထားသော "ဒိုင်အုပ် (pn-junction diode)" တွင် p-type ဘက်ခြမ်းရှိ ငုတ်ကို "အန်နုတ် (Anode - A / အဖိုတိုင်)" ဟုခေါ်ပြီး n-type ဘက်ခြမ်းရှိ ငုတ်ကို "ကက်သုတ် (Cathode - K / အမတိုင်)" ဟုခေါ်ကာ၊ သင်္ကေတပုံတွင် တြိဂံ၏ အောက်ခြေဘက်မှာ အန်နုတ် (A, p-type) ဖြစ်ပြီး ထိပ်ဖျားရှိ မျဉ်းတန်းဘက်မှာ ကက်သုတ် (K, n-type) ဖြစ်ပါသည်။

ダイオードは「アノード（A）からカソード（K）の向むき（順方向じゅんほうこう）」にのみ電流でんりゅうを流ながす整流作用せいりゅうさようを持もちます。直流ちょくりゅうリレー回路かいろにダイオードを直列ちょくれつに入いれる際さい、カソードを電源でんげんプラス側がわへ逆方向ぎゃくほうこうにつなぐと電流でんりゅうが流ながれず動作どうさしません。なおサージ吸収用きゅうしゅうようダイオードはコイルと並列へいれつに逆向ぎゃくむきに接続せつぞくします。

ဒိုင်အုပ်သည် "အန်နုတ် (A) မှ ကက်သုတ် (K) ဘက်သို့ (ရှေ့လားရာ 順方向)" သာ လျှပ်စီးစီးဆင်းစေသည့် လျှပ်စီးတစ်ဖက်သတ်ပို့ဆောင်မှု (整流作用) ရှိပါသည်။ DC ရီလေးပတ်လမ်းတွင် ဒိုင်အုပ်ကို တန်းဆက်ထည့်သွင်းသည့်အခါ ကက်သုတ်ကို ဓာတ်အားပင်ရင်း အပေါင်း (+) ဘက်သို့ ပြောင်းပြန်လားရာ (逆方向) ချိတ်ဆက်မိလျှင် လျှပ်စီးမစီးဆင်းနိုင်ဘဲ ရီလေး အလုပ်မလုပ်ပါ။ ဆာ့ချ်ဗို့အားစုပ်ယူသည့် ဒိုင်အုပ်ကိုမူ ကွိုင်နှင့် ပြိုင်ဆက်အဖြစ် ပြောင်းပြန်လားရာ ချိတ်ဆက်ရပါသည်။

3端子たんしの「トランジスタ（pnp形がた・npn形がた）」はベース（B）・エミッタ（E）・コレクタ（C）を持もち、ベース電流でんりゅうでコレクタ電流でんりゅうを制御せいぎょして増幅ぞうふくやスイッチングを行おこないます。また「サイリスタ（SCR）」はゲート（G）に点弧てんこパルスを与あたえるとアノード・カソード間かんが導通どうつうしてON状態じょうたいを保たもちます。

ငုတ် 3 ချောင်းပါသော "ထရန်စစ္စတာ (pnp နှင့် npn အမျိုးအစား)" တွင် ဘေ့စ် (B)၊ အီမစ်တာ (E) နှင့် ကော်လက်တာ (C) တို့ပါရှိပြီး ဘေ့စ်လျှပ်စီးဖြင့် ကော်လက်တာလျှပ်စီးကို ထိန်းချုပ်၍ အချက်ပြချဲ့ထွင်ခြင်းနှင့် ခလုတ်အဖွင့်အပိတ်လုပ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ထို့ပြင် "သိုင်ရစ္စတာ (サイリスタ / SCR)" သည် ဂိတ် (G) သို့ အချက်ပြပေးလိုက်သည့်အခါ အန်နုတ်နှင့် ကက်သုတ်ကြား လျှပ်ကူးပြီး ON အခြေအနေကို ဆက်လက်ထိန်းထားပါသည်။

その他ほか、逆方向ぎゃくほうこうの定電圧特性ていでんあつとくせいを利用りようする「ツェナーダイオード（定電圧ていでんあつダイオード）」、順方向電流じゅんほうこうでんりゅうで発光はっこうする「発光はっこうダイオード（LED）」、発光素子はっこうそしと受光素子じゅこうそしを組くみ合あわせて入出力間にゅうしゅつりょくかんを電気的でんきてきに絶縁ぜつえんして信号伝達しんごうでんたつする「フォトカプラ（PLCの入出力回路等にゅうしゅつりょくかいろとうに使用しよう）」、インバータで用もちいる「IGBT」があります。

အခြားပစ္စည်းများအနေဖြင့် ပြောင်းပြန်လားရာ ကိန်းသေဗို့အားဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးချသော "ဇီနာဒိုင်အုပ် (ツェナーダイオード)"၊ ရှေ့လားရာလျှပ်စီးဖြင့် အလင်းထုတ်လွှတ်သော "အလင်းထုတ်ဒိုင်အုပ် (LED)"၊ အလင်းထုတ်ပစ္စည်းနှင့် အလင်းဖမ်းပစ္စည်းကို ပေါင်းစပ်၍ အဝင်နှင့် အထွက်ကြား လျှပ်စစ်အရ သီးခြားခွဲထုတ်ပြီး အချက်ပြပို့ဆောင်ပေးသော "ဖိုတိုကပ်ပလာ (フォトカプラ - PLC အဝင်/အထွက်ပတ်လမ်းများတွင် သုံးသည်)" နှင့် အင်ဗာတာတွင်သုံးသော "IGBT" တို့ ရှိပါသည်။

論理回路ろんりかいろ（AND・OR・NOT・XOR）とフィードバック制御せいぎょ・PLC・センサ

လော့ဂျစ်ပတ်လမ်းများ (AND, OR, NOT, XOR)၊ တုံ့ပြန်ချိန်ညှိ ထိန်းချုပ်မှု၊ PLC နှင့် ဆင်ဆာများ

ディジタル回路かいろの「基本論理回路きほんろんりかいろ」には、すべての入力にゅうりょくが1のときだけ出力しゅつりょくが1になる「論理積回路ろんりせきかいろ（AND：Y ＝ A・B）」、いずれか1つでも入力にゅうりょくが1なら出力しゅつりょくが1になる「論理和回路ろんりわかいろ（OR：Y ＝ A ＋ B）」、入力にゅうりょくを反転はんてんする「否定回路ひていかいろ（NOT）」、およびそれらを否定ひていした「NAND回路かいろ」「NOR回路かいろ」があります。

ဒစ်ဂျစ်တယ်ပတ်လမ်းများ၏ "အခြေခံ လော့ဂျစ်ပတ်လမ်းများ (基本論理回路)" တွင် အဝင်အားလုံး 1 ဖြစ်သည့်အခါမှသာ အထွက် 1 ဖြစ်သော "AND ပတ်လမ်း (論理積回路: Y = A·B)"၊ အဝင်တစ်ခုခု 1 ဖြစ်ရုံဖြင့် အထွက် 1 ဖြစ်သော "OR ပတ်လမ်း (論理和回路: Y = A + B)"၊ အဝင်ကို ပြောင်းပြန်လှန်ပေးသော "NOT ပတ်လမ်း (否定回路)" နှင့် ၎င်းတို့ကို ပြောင်းပြန်လှန်ထားသော "NAND ပတ်လမ်း"၊ "NOR ပတ်လမ်း" တို့ ရှိပါသည်။

また2つの入力にゅうりょく A・B の値あたいが「異ことなるとき（一方いっぽうが1で他方たほうが0のとき）だけ出力しゅつりょく Y が 1」になり、両方りょうほうが0または両方りょうほうが1のときは出力しゅつりょくが0になる回路かいろを「排他的論理和回路はいたてきろんりわかいろ（XOR：エクスクルーシブオア）」といい、論理式ろんりしきでは「Y ＝ A・Bバー ＋ Aバー・B」と表あらわされます。

ထို့ပြင် အဝင် A နှင့် B နှစ်ခု၏ တန်ဖိုး "မတူညီသည့်အခါ (တစ်ခုက 1 ဖြစ်ပြီး ကျန်တစ်ခုက 0 ဖြစ်သည့်အခါ) မှသာ အထွက် Y သည် 1" ဖြစ်ပြီး နှစ်ခုလုံး 0 သို့မဟုတ် နှစ်ခုလုံး 1 ဖြစ်သည့်အခါ အထွက် 0 ဖြစ်သော ပတ်လမ်းကို "သီးသန့် OR ပတ်လမ်း (排他的論理和回路 / XOR)" ဟုခေါ်ကာ လော့ဂျစ်ညီမျှခြင်းဖြင့် "Y = A·not-B + not-A·B" ဟု ဖော်ပြပါသည်။

自動制御じどうせいぎょは、あらかじめ定さだめられた順序じゅんじょや条件じょうけんに従したがって制御せいぎょを進すすめる「シーケンス制御せいぎょ」と、制御対象せいぎょたいしょうの出力しゅつりょく（制御量せいぎょりょう）を検出けんしゅつして入力側にゅうりょくがわへ戻もどし、「目標値もくひょうちと比較ひかくして一致いっちさせるように訂正動作ていせいどうさを行おこなうフィードバック制御せいぎょ」に大別たいべつされます。

အလိုအလျောက်ထိန်းချုပ်မှုကို ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော အစီအစဉ် သို့မဟုတ် အခြေအနေများအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ထိန်းချုပ်လုပ်ဆောင်သည့် "အစဉ်လိုက်ထိန်းချုပ်မှု (シーケンス制御)" နှင့် ထိန်းချုပ်ခံပစ္စည်း၏ အထွက် (ထိန်းချုပ်ပမာဏ) ကို အာရုံခံဖမ်းယူ၍ အဝင်ဘက်သို့ ပြန်ပို့ကာ "ရည်မှန်းတန်ဖိုး (目標値) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြီး တူညီအောင် ပြန်လည်ပြုပြင်ထိန်းချုပ်သည့် တုံ့ပြန်ချိန်ညှိ ထိန်းချုပ်မှု (フィードバック制御)" ဟူ၍ အဓိက 2 မျိုး ခွဲခြားထားပါသည်။

制御盤せいぎょばんの頭脳ずのうとして用もちいられる「PLC（プログラマブルコントローラ）」は、CPU・メモリ・入力にゅうりょくユニット・出力にゅうりょくユニットで構成こうせいされ、プログラムを先頭せんとうから末尾まつびまで繰くり返かえし走査そうさ（スキャン）して処理しょりします。出力しゅつりょくユニットには交直両用こうちょくりょうようの「リレー出力しゅつりょく」、直流高速用ちょくりゅうこうそくようの「トランジスタ出力しゅつりょく」、交流用こうりゅうようの「トライアック出力しゅつりょく」があります。

ထိန်းချုပ်ဘုတ်ပြား၏ ဦးနှောက်အဖြစ် အသုံးပြုသော "PLC (プログラマブルコントローラ)" ကို CPU၊ မန်မိုရီ၊ အဝင်ယူနစ်နှင့် အထွက်ယူနစ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ပရိုဂရမ်ကို အစမှ အဆုံးအထိ အကြိမ်ကြိမ် ဖတ်ရှုစစ်ဆေး (စကင်န်ဖတ်) ၍ လုပ်ဆောင်ပါသည်။ အထွက်ယူနစ်များတွင် AC/DC နှစ်မျိုးသုံး "ရီလေးအထွက်"၊ DC အမြန်နှုန်းမြင့်သုံး "ထရန်စစ္စတာအထွက်" နှင့် AC သုံး "ထရိုင်အက်ခ်အထွက်" တို့ ရှိပါသည်။

PLCや制御回路せいぎょかいろに接続せつぞくされる検出器けんしゅつき（センサ）には、接触式せっしょくしきの「リミットスイッチ」、非接触ひせっしょくで金属きんぞくや物体ぶったいを検出けんしゅつする「近接きんせつスイッチ（高周波発振形こうしゅうははっしんがた・静電容量形せいでんようりょうがた）」や「光電こうでんスイッチ（透過形とうかがた・反射形はんしゃがた）」、温度おんどを測はかる「熱電対ねつでんつい（ゼーベック効果こうか）」や「白金測温抵抗体はっきんそくおんていこうたい（Pt100）」があります。

PLC နှင့် ထိန်းချုပ်ပတ်လမ်းများသို့ ချိတ်ဆက်သော အာရုံခံကိရိယာ (ဆင်ဆာ) များတွင် ထိတွေ့အမျိုးအစား "လစ်မစ်ခလုတ် (リミットスイッチ)"၊ မထိတွေ့ဘဲ သတ္တု သို့မဟုတ် အရာဝတ္ထုများကို အာရုံခံသည့် "အနီးကပ်အာရုံခံခလုတ် (近接スイッチ)" နှင့် "အလင်းအာရုံခံခလုတ် (光電スイッチ)"၊ အပူချိန်တိုင်းတာသည့် "သာမိုကပ်ပယ် (熱電対 - ဇီးဘက်ခ် အကျိုးသက်ရောက်မှု)" နှင့် "ပလက်တီနမ် အပူချိန်တိုင်းခုခံမှု (Pt100)" တို့ ရှိပါသည်။

試験しけんによく出でるポイントと覚おぼえ方かた

စာမေးပွဲတွင် မေးလေ့ရှိသော အချက်များနှင့် မှတ်သားနည်းများ

直流回路ちょくりゅうかいろと静電気せいでんきでは、ホイートストンブリッジの平衡条件へいこうじょうけん「対辺たいへんの抵抗ていこうの積せきが等ひとしい（R1×R4＝R2×R3）」と、丸線まるせんの直径ちょっけいが2倍ばいになると断面積だんめんせきが4倍ばい（抵抗ていこうは1/4）になる関係かんけいが頻出ひんしゅつです。コンデンサの直列合成容量ちょくれつごうせいようりょうは抵抗ていこうの並列へいれつと同おなじ和分わぶんの積せきで求もとめ、分担電圧ぶんたんでんあつは静電容量せいでんようりょうに反比例はんぴれいします。

DC ပတ်လမ်းနှင့် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ကဏ္ဍတွင် ဝှစ်စတုန်းဘရစ်ချ် ဟန်ချက်ညီမှု အခြေအနေဖြစ်သော 'မျက်နှာချင်းဆိုင်အနားရှိ လျှပ်ခံများ၏ မြှောက်လဒ် တူညီခြင်း (R1 × R4 = R2 × R3)' နှင့် ဝါယာကြိုးလုံး၏ အချင်း 2 ဆဖြစ်လျှင် ဖြတ်ပိုင်းဧရိယာ 4 ဆဖြစ်၍ ခုခံမှု 1/4 သို့ လျော့ကျခြင်းတို့ မကြာခဏ မေးလေ့ရှိပါသည်။ လျှပ်သိုများ၏ တန်းဆက် စုပေါင်းပမာဏကို လျှပ်ခံပြိုင်ဆက်ကဲ့သို့ ပေါင်းလဒ်ဖြင့် မြှောက်လဒ်ကို စား၍ ရှာဖွေရပြီး ခွဲဝေကျရောက်သော ဗို့အားမှာ လျှပ်သိုပမာဏနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျပါသည်။

交流回路こうりゅうかいろでは、正弦波せいげんはの最大値さいだいち「Vm＝√2×V（200Vで約やく283V）」と周期しゅうき「T＝1÷f（50Hzで0.02s）」を押おさえましょう。位相いそうは「コイルLは電流でんりゅうが90°遅おくれ、コンデンサCは90°進すすむ」と対比たいひし、3対たい4対たい5の直角三角形ちょっかくさんかくけい（R＝8Ω・XL＝6ΩならZ＝10Ω、cosφ＝0.8）で素早すばやく計算けいさんします。

AC ပတ်လမ်းတွင် ဆိုင်းလှိုင်း၏ အမြင့်ဆုံးတန်ဖိုး Vm = √2 × V (200 V အတွက် 283 V ခန့်) နှင့် လှိုင်းတစ်ပတ်ကြာချိန် T = 1 ÷ f (50 Hz အတွက် 0.02 s) တို့ကို မှတ်သားထားပါ။ ဖေ့စ်ကွာဟချက်ကို 'ကွိုင် (L) တွင် လျှပ်စီးက 90° နောက်ကျပြီး လျှပ်သို (C) တွင် 90° စောသည်' ဟု နှိုင်းယှဉ်မှတ်သားကာ 3 : 4 : 5 ထောင့်မှန်တြိဂံ (R = 8 Ω, XL = 6 Ω ဖြစ်လျှင် Z = 10 Ω, cosφ = 0.8) ဖြင့် လျင်မြန်စွာ တွက်ချက်ပါ။

半導体はんどうたいとPLC制御せいぎょでは、p形がた＝正孔せいこう（ホール）・n形がた＝自由電子じゆうでんし、ダイオードはアノード（A）からカソード（K）へのみ導通どうつうする点てんが狙ねらわれます。またPLCの出力しゅつりょくユニットは「トランジスタ＝DC専用せんよう、トライアック＝AC専用せんよう、リレー＝交直両用こうちょくりょうよう」と整理せいりし、Pt100は「0℃で100Ω」と覚おぼえておきましょう。

ဆီမီးကွန်ဒတ်တာနှင့် PLC ထိန်းချုပ်မှုတွင် p-type = အဖိုပေါက် (+)၊ n-type = လွတ်လပ်သော အီလက်ထရွန် (-) နှင့် ဒိုင်အုပ်သည် အန်နုတ် (A) မှ ကက်သုတ် (K) သို့သာ လျှပ်ကူးသည့်အချက်ကို မေးလေ့ရှိပါသည်။ ထို့ပြင် PLC အထွက်ယူနစ်များကို 'ထရန်စစ္စတာ = DC သီးသန့်၊ ထရိုင်အက်ခ် = AC သီးသန့်၊ ရီလေး = AC/DC နှစ်မျိုးသုံး' ဟု ခွဲခြားမှတ်သားပြီး Pt100 သည် 0 °C တွင် 100 Ω ရှိကြောင်း မှတ်ထားပါ။