ဂျင်နရေတာ၊ ထရန်စဖော်မာ၊ လျှပ်စစ်မော်တာ၊ လျှပ်စစ်အသုံးချမှုနှင့် အစဉ်လိုက်ထိန်းချုပ်မှု (Sequence Control)
発電機・変圧器・電動機・電気応用とシーケンス制御
အဆင့် 1 လျှပ်စစ်ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် 第一種電気工事士 (ရေးဖြေစာမေးပွဲ) · 第一種電気工事士(学科試験) · တရားဝင် သင်ရိုးစာအုပ်များကို အခြေခံ၍ Tokutei Pass က ရေးသားထားသည်; စကားလုံးအတိုင်း ကူးယူထားခြင်း မဟုတ်ပါ။
三相かご形誘導電動機の回転速度と始動法
သုံးသွယ် ရှဉ့်အိမ်ပုံစံ လျှပ်စစ်ညှို့မော်တာ၏ လည်ပတ်နှုန်းနှင့် စတင်နှိုးနည်းများ
工場やビルの動力設備で広く使われる三相かご形誘導電動機では、固定子巻線に三相交流を流すと回転磁界が生じます。この速度を同期速度 Ns(min⁻¹)と呼び、電源周波数 f(Hz)と極数 p から Ns = 120 × f ÷ p で求まります。
စက်ရုံများနှင့် အဆောက်အအုံများ၏ စွမ်းအားသုံးစက်ပစ္စည်းများတွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံး အသုံးပြုသော သုံးသွယ် ရှဉ့်အိမ်ပုံစံ လျှပ်စစ်ညှို့မော်တာ (三相かご形誘導電動機) ၌ တည်ငြိမ်ပိုင်း (固定子 - Stator) ကွိုင်များအတွင်းသို့ သုံးသွယ်ပြန်လှန်လျှပ်စီးကို စီးဆင်းစေခြင်းဖြင့် လည်ပတ်နေသော သံလိုက်စက်ကွင်း (回転磁界) ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ဤလည်ပတ်သံလိုက်စက်ကွင်း၏ အမြန်နှုန်းကို ထပ်တူကျလည်ပတ်နှုန်း Ns (min⁻¹) ဟု ခေါ်ပြီး ဓာတ်အားပေးကြိမ်နှုန်း f (Hz) နှင့် သံလိုက်ဝင်ရိုးစွန်းအရေအတွက် p တို့မှ Ns = 120 × f ÷ p ပုံသေနည်းဖြင့် ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။
回転子の実際の回転速度 N(min⁻¹)は同期速度 Ns より少し遅くなり、その速度差の割合を滑り s = (Ns − N) ÷ Ns と定義します。よって回転速度は N = Ns × (1 − s) = (120 × f ÷ p) × (1 − s) となり、周波数 f にほぼ比例します。
လည်ပတ်ပိုင်း (回転子 - Rotor) ၏ အမှန်တကယ် လည်ပတ်နှုန်း N (min⁻¹) သည် ထပ်တူကျလည်ပတ်နှုန်း Ns ထက် အနည်းငယ်နှေးပြီး ၎င်းအမြန်နှုန်းကွာခြားချက်အချိုးကို လျှောကျနှုန်း (滑り - Slip) s = (Ns − N) ÷ Ns ဟု သတ်မှတ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် လည်ပတ်နှုန်းမှာ N = Ns × (1 − s) = (120 × f ÷ p) × (1 − s) ဖြစ်ပြီး ကြိမ်နှုန်း f နှင့် တိုက်ရိုက်နီးပါး အချိုးကျ ပြောင်းလဲပါသည်။
インバータ(VVVF:可変電圧可変周波数制御装置)を用い、電圧 V と周波数 f の比(V ÷ f)を一定に保ちながら周波数を変えると、磁束を一定に保って効率よく速度制御できます。60Hz から 50Hz 等へ変えたときの回転速度計算が頻出です。
အင်ဗာတာ (インバータ — VVVF: ဗို့အားနှင့် ကြိမ်နှုန်း ပြောင်းလဲထိန်းချုပ်စက်) ကို အသုံးပြု၍ ဗို့အား V နှင့် ကြိမ်နှုန်း f တို့၏ အချိုး (V ÷ f) ကို ကိန်းသေထားကာ ကြိမ်နှုန်းကို ဆက်တိုက်ပြောင်းလဲပေးခြင်းဖြင့် သံလိုက်စီးကြောင်း ပြည့်ဝသွားခြင်းမရှိဘဲ လည်ပတ်နှုန်းကို စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်မားစွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ပါသည်။ စာမေးပွဲတွင် 60Hz မှ 50Hz သို့မဟုတ် 45Hz သို့ ပြောင်းလဲသည့်အခါ လည်ပတ်နှုန်း N ကို တွက်ချက်ရသည့် ပုစ္ဆာများ မကြာခဏ မေးလေ့ရှိပါသည်။
かご形誘導電動機を直接電源につなぐ全電圧始動(じか入れ始動)では、定格電流の 5〜8倍の始動電流が流れます。大容量機では始動電流を抑えるため、始動時にスター(Y)結線、加速後にデルタ(Δ)結線へ切り替える Y-Δ 始動法が採用されます。
ရှဉ့်အိမ်ပုံစံ လျှပ်စစ်ညှို့မော်တာကို ဓာတ်အားပင်ရင်းနှင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်နှိုးသော ဗို့အားပြည့်စတင်နှိုးနည်း (全電圧始動 / じか入れ始動) တွင် သတ်မှတ်လျှပ်စီး၏ 5 ဆမှ 8 ဆအထိ ကြီးမားသော စတင်နှိုးလျှပ်စီး (始動電流) စီးဆင်းပါသည်။ ပမာဏကြီးမားသော မော်တာများတွင် စတင်နှိုးလျှပ်စီးကို လျှော့ချရန် စတင်ချိန်၌ Stator ကွိုင်များကို စတား (Y) ဆက်သွယ်ပြီး အရှိန်ရလာပြီးနောက် ဒယ်လ်တာ (Δ) ဆက်သွယ်မှုသို့ ပြောင်းလဲသည့် Y-Δ (စတား-ဒယ်လ်တာ) စတင်နှိုးနည်းကို အသုံးပြုကြပါသည်။
Y-Δ 始動法では、各相巻線の電圧が全電圧始動(Δ結線)の 1 ÷ √3 倍になるため、電源側の始動電流(線電流)と始動トルクはともに全電圧始動時の 1 ÷ 3 に減少します。なお二次抵抗始動法は巻線形専用であり、かご形には使えません。
Y-Δ စတင်နှိုးနည်းတွင် အသွယ်တစ်ခုစီ၏ ကွိုင်သို့ သက်ရောက်သော ဗို့အားမှာ ဗို့အားပြည့်စတင်နှိုးနည်း (Δ ဆက်သွယ်မှု) ၏ 1 ÷ √3 ဆ ဖြစ်သွားသောကြောင့် ဓာတ်အားပေးဘက်ရှိ လိုင်းလျှပ်စီး (စတင်နှိုးလျှပ်စီး) နှင့် စတင်နှိုးရုန်းအား (始動トルク) နှစ်ခုစလုံးသည် ဗို့အားပြည့်စတင်နှိုးချိန်၏ 1 ÷ 3 (ခန့်မှန်းခြေ 33%) အထိ လျော့ကျသွားပါသည်။ တစ်ဆင့်ခံခုခံမှု စတင်နှိုးနည်း (二次抵抗始動法) သည် ကွိုင်ပတ်ရိုတာ လျှပ်စစ်ညှို့မော်တာ (巻線形誘導電動機) အတွက်သာ သီးသန့်ဖြစ်ပြီး ရှဉ့်အိမ်ပုံစံမော်တာတွင် အသုံးမပြုနိုင်ကြောင်း သတိပြုပါ။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 同期速度 Ns = 120 × f ÷ p(min⁻¹)、実回転速度 N = Ns × (1 − s)。4極・50Hz なら Ns = 1,500 min⁻¹、60Hz なら Ns = 1,800 min⁻¹
ထပ်တူကျလည်ပတ်နှုန်း Ns = 120 × f ÷ p (min⁻¹)၊ အမှန်လည်ပတ်နှုန်း N = Ns × (1 − s) ဖြစ်ပြီး ဝင်ရိုးစွန်း 4 ခုအတွက် 50Hz တွင် Ns = 1,500 min⁻¹၊ 60Hz တွင် Ns = 1,800 min⁻¹ ဖြစ်သည် - Y-Δ 始動法では、全電圧始動に比べて相電圧が 1 ÷ √3 倍、始動電流(線電流)と始動トルクはともに 1 ÷ 3 倍になる
Y-Δ စတင်နှိုးနည်းတွင် ဗို့အားပြည့်နှိုးနည်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အသွယ်ဗို့အားမှာ 1 ÷ √3 ဆ ဖြစ်ပြီး စတင်နှိုးလျှပ်စီး (လိုင်းလျှပ်စီး) နှင့် စတင်နှိုးရုန်းအား နှစ်ခုစလုံးမှာ 1 ÷ 3 ဆ ဖြစ်သွားသည် - かご形の始動法は全電圧始動・Y-Δ始動・リアクトル始動・始動補償器法であり、二次抵抗始動法は巻線形専用
ရှဉ့်အိမ်ပုံစံမော်တာ၏ စတင်နှိုးနည်းများမှာ တိုက်ရိုက်နှိုးနည်း၊ Y-Δ နှိုးနည်း၊ ရီအက်တာနှိုးနည်းနှင့် စတင်နှိုးထရန်စဖော်မာနည်းတို့ဖြစ်ပြီး တစ်ဆင့်ခံခုခံမှုနှိုးနည်းမှာ ကွိုင်ပတ်ရိုတာအတွက်သာ ဖြစ်သည် - 高効率のトップランナーモータ(IE3)へ更新すると、定格効率と回転速度は上がるが、始動電流は従来機より大きくなる点に注意
စွမ်းဆောင်ရည်မြင့် Top Runner မော်တာ (IE3) သို့ အဆင့်မြှင့်တင်လဲလှယ်သည့်အခါ သတ်မှတ်စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် လည်ပတ်နှုန်း မြင့်တက်လာသော်လည်း စတင်နှိုးလျှပ်စီးမှာ ယခင်မော်တာများထက် ပိုကြီးလာသည်ကို သတိပြုရမည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 同期速度 | 同期速度 (どうきそくど): ထပ်တူကျလည်ပတ်နှုန်း (Ns = 120f ÷ p) |
| 滑り | 滑り (すべり): လျှောကျနှုန်း (Slip, s = (Ns − N) ÷ Ns) |
| かご形誘導電動機 | かご形誘導電動機 (かごがたゆうどうでんどうき): ရှဉ့်အိမ်ပုံစံ လျှပ်စစ်ညှို့မော်တာ |
| スター・デルタ始動 | スター・デルタ始動 (しどう): စတား-ဒယ်လ်တာ (Y-Δ) စတင်နှိုးခြင်း |
| インバータ制御 | インバータ制御 (せいぎょ): အင်ဗာတာဖြင့် ထိန်းချုပ်ခြင်း (VVVF) |
| 巻線形誘導電動機 | 巻線形誘導電動機 (まきせんがたゆうどうでんどうき): ကွိုင်ပတ်ရိုတာ လျှပ်စစ်ညှို့မော်တာ |
変圧器の損失・最大効率条件と耐熱クラス
ထရန်စဖော်မာ ဆုံးရှုံးမှုများ၊ အမြင့်ဆုံးစွမ်းဆောင်ရည် အခြေအနေနှင့် အပူခံအတန်းအစား
変圧器の損失は、負荷に無関係で一定の無負荷損(鉄損 Pi)と、負荷電流(負荷率 m)の 2乗に比例する負荷損(銅損 Pc)に分けられます。鉄損はヒステリシス損と渦電流損から成り、ケイ素鋼板やアモルファス合金鉄心で低減されます。
ထရန်စဖော်မာ (変圧器) ၏ ဆုံးရှုံးမှုများကို ဝန်အားအကြီးအသေးနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ကိန်းသေဖြစ်ပေါ်သော ဝန်မဲ့ဆုံးရှုံးမှု (無負荷損 — သံဆုံးရှုံးမှု 鉄損 Pi) နှင့် ဝန်အားလျှပ်စီး၏ 2 ထပ်ကိန်း (သို့မဟုတ် ဝန်အားအချိုး m ၏ 2 ထပ်ကိန်း) နှင့် အချိုးကျ တိုးပွားလာသော ဝန်အားဆုံးရှုံးမှု (負荷損 — ကြေးနီဆုံးရှုံးမှု 銅損 Pc) ဟူ၍ 2 မျိုး ခွဲခြားပါသည်။ သံဆုံးရှုံးမှုတွင် သံလိုက်နောက်ကျဆုံးရှုံးမှု (ヒステリシス損) နှင့် ဝဲကတော့လျှပ်စီးဆုံးရှုံးမှု (渦電流損) တို့ ပါဝင်ပြီး သံအူတိုင်၌ ဆီလီကွန်သံမဏိပြား (ケイ素鋼板) သို့မဟုတ် ပုံဆောင်ခဲမဲ့သတ္တုစပ် (アモルファス合金) ကို သုံးခြင်းဖြင့် လျှော့ချနိုင်ပါသည်။
定格容量 Pn(W)の変圧器を負荷率 m(0 ≦ m ≦ 1)、力率 cosθ で運転するときの出力は Pout = m × Pn × cosθ で、銅損は全負荷銅損 Pc0 から m² × Pc0 となります。効率 η は Pout ÷ (Pout + Pi + m² × Pc0) × 100(%)です。
သတ်မှတ်ပမာဏ Pn (W) ရှိသော ထရန်စဖော်မာကို ဝန်အားအချိုး m (0 ≤ m ≤ 1)၊ စွမ်းအားအချိုး cosθ ဖြင့် မောင်းနှင်သည့်အခါ အထွက်စွမ်းအားမှာ Pout = m × Pn × cosθ ဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်ရှိ ကြေးနီဆုံးရှုံးမှုကို ဝန်ပြည့်ကြေးနီဆုံးရှုံးမှု Pc0 သုံး၍ m² × Pc0 ဟု ဖော်ပြပါသည်။ ထို့ကြောင့် စွမ်းဆောင်ရည် η ကို Pout ÷ (Pout + Pi + m² × Pc0) × 100 (%) ဖြင့် တွက်ချက်ပါသည်။
変圧器の効率 η が最大となるのは、無負荷損(鉄損 Pi)と運転時の負荷損(銅損 m² × Pc0)が等しくなるとき、すなわち Pi = m² × Pc0 のときです。これより最大効率となる負荷率 m は m = √(Pi ÷ Pc0) で求められます。
ထရန်စဖော်မာ၏ စွမ်းဆောင်ရည် η အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် အချိန်မှာ ဝန်မဲ့ဆုံးရှုံးမှု (သံဆုံးရှုံးမှု Pi) နှင့် မောင်းနှင်နေစဉ် ဝန်အားဆုံးရှုံးမှု (ကြေးနီဆုံးရှုံးမှု m² × Pc0) တို့ တူညီသွားသည့်အချိန် ဆိုလိုသည်မှာ Pi = m² × Pc0 ဖြစ်သည့်အချိန် ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းမှ အမြင့်ဆုံးစွမ်းဆောင်ရည် ရရှိမည့် ဝန်အားအချိုး m ကို m = √(Pi ÷ Pc0) ဖြင့် ရှာဖွေနိုင်ပြီး နှစ်စဉ်နီးပါး တွက်ချက်မှုပုစ္ဆာအဖြစ် မေးလေ့ရှိပါသည်။
ビル等の受電室では、絶縁油を使わず高圧巻線をエポキシ樹脂で固めた難燃性のモールド変圧器が多用されます。写真鑑別では、上部の太いブスバーが低圧二次端子、細いがいし端子が高圧一次端子、中央の切替片がタップ端子です。
အဆောက်အအုံများနှင့် ဆေးရုံများ၏ ဓာတ်အားလက်ခံခန်းများတွင် လျှပ်ကာဆီမသုံးဘဲ ဗို့အားမြင့်ကွိုင်ကို အီပေါက်ဆီသစ်စေး (エポキシ樹脂) ဖြင့် ပုံသွင်းအမာခံထားသော မီးလောင်ရန်ခက်ခဲသည့် ပုံသွင်းထရန်စဖော်မာ (モールド変圧器) ကို အသုံးများပါသည်။ ဓာတ်ပုံခွဲခြားသည့် မေးခွန်းများတွင် အပေါ်ဘက်ရှိ ထူထဲသော ဘတ်စ်ဘားမှာ ဗို့အားနိမ့် တစ်ဆင့်ခံငုတ် (低圧二次端子) ဖြစ်ပြီး၊ သေးငယ်သော ကြွေသီးငုတ်မှာ ဗို့အားမြင့် မူလငုတ် (高圧一次端子) နှင့် အလယ်နားရှိ ပြောင်းလဲချိတ်ဆက်ပြားမှာ ဗို့အားချိန်ညှိရန် တက်ပ်ငုတ် (タップ端子) ဖြစ်ကြောင်း ခွဲခြားမှတ်သားပါ။
変圧器や電動機の絶縁材料は最高許容温度により耐熱クラス(JIS C 4003)が定まっています。低い順に Y(90℃)< A(105℃)< E(120℃)< B(130℃)< F(155℃)< H(180℃)< C(180℃超)となり、E・B・F・H が頻出です。
ထို့ပြင် ထရန်စဖော်မာနှင့် မော်တာများ၏ လျှပ်ကာပစ္စည်းများကို အမြင့်ဆုံးခွင့်ပြုအပူချိန်အလိုက် အပူခံအတန်းအစား (耐熱クラス — JIS C 4003) သတ်မှတ်ထားပါသည်။ ခွင့်ပြုအပူချိန် အနိမ့်ဆုံးမှစ၍ အစဉ်လိုက်မှာ Y (90℃) < A (105℃) < E (120℃) < B (130℃) < F (155℃) < H (180℃) < C (180℃ အထက်) ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် E, B, F, H တို့၏ အစဉ်လိုက်နှင့် အပူချိန်များကို မကြာခဏ မေးလေ့ရှိပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 無負荷損(鉄損 Pi = ヒステリシス損 + 渦電流損)は負荷に無関係で一定、負荷損(銅損)は負荷電流(負荷率 m)の 2乗に比例
ဝန်မဲ့ဆုံးရှုံးမှု (သံဆုံးရှုံးမှု Pi = သံလိုက်နောက်ကျဆုံးရှုံးမှု + ဝဲကတော့လျှပ်စီးဆုံးရှုံးမှု) သည် ဝန်အားနှင့်မဆိုင်ဘဲ ကိန်းသေဖြစ်ပြီး ဝန်အားဆုံးရှုံးမှု (ကြေးနီဆုံးရှုံးမှု) သည် ဝန်အားလျှပ်စီး (ဝန်အားအချိုး m) ၏ 2 ထပ်ကိန်းနှင့် အချိုးကျသည် - 最大効率条件は「鉄損 Pi = 運転時の銅損 m² × Pc0」であり、最大効率時の負荷率は m = √(Pi ÷ Pc0)
အမြင့်ဆုံးစွမ်းဆောင်ရည် အခြေအနေမှာ သံဆုံးရှုံးမှု Pi = မောင်းနှင်စဉ် ကြေးနီဆုံးရှုံးမှု m² × Pc0 ဖြစ်ပြီး အမြင့်ဆုံးစွမ်းဆောင်ရည်ရချိန် ဝန်အားအချိုးမှာ m = √(Pi ÷ Pc0) ဖြစ်သည် - モールド変圧器はエポキシ樹脂絶縁で難燃性・保守容易だが、油入変圧器に比べて価格は高め
ပုံသွင်းထရန်စဖော်မာ (Mold Transformer) သည် အီပေါက်ဆီသစ်စေးလျှပ်ကာသုံး၍ မီးဘေးလုံခြုံပြီး ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရလွယ်ကူသော်လည်း ဆီထည့်ထရန်စဖော်မာထက် ဈေးနှုန်းပိုမြင့်သည် - 絶縁材料の耐熱クラス:Y(90℃)< A(105℃)< E(120℃)< B(130℃)< F(155℃)< H(180℃)< C(180℃超)
လျှပ်ကာပစ္စည်းများ၏ အပူခံအတန်းအစားမှာ Y (90℃) < A (105℃) < E (120℃) < B (130℃) < F (155℃) < H (180℃) < C (180℃ အထက်) ဖြစ်သည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 無負荷損(鉄損) | 無負荷損・鉄損 (むふかそん・てつそん): ဝန်မဲ့ဆုံးရှုံးမှု / သံဆုံးရှုံးမှု (Pi) |
| 負荷損(銅損) | 負荷損・銅損 (ふかそん・どうそん): ဝန်အားဆုံးရှုံးမှု / ကြေးနီဆုံးရှုံးမှု (Pc) |
| ヒステリシス損 | ヒステリシス損 (そん): သံလိုက်နောက်ကျဆုံးရှုံးမှု (Hysteresis loss) |
| 渦電流損 | 渦電流損 (うずでんりゅうそん): ဝဲကတော့လျှပ်စီးဆုံးရှုံးမှု (Eddy-current loss) |
| モールド変圧器 | モールド変圧器 (へんあつき): အီပေါက်ဆီသစ်စေး ပုံသွင်းထရန်စဖော်မာ |
| 耐熱クラス | 耐熱クラス (たいねつくらす): အပူခံအတန်းအစား (Y, A, E, B, F, H, C) |
照明・電熱計算と特殊場所用機器
အလင်းရောင်ပညာ၊ လျှပ်စစ်အပူပေးတွက်ချက်မှုနှင့် အထူးနေရာသုံး ပစ္စည်းများ
照明工学の 4つの基本量は単位とセットで暗記します。光源から出る光の総量が光束 F(lm ルーメン)、特定方向への光の強さが光度 I(cd カンデラ)、照らされる面の明るさが照度 E(lx ルクス)、光源や反射面の輝きが輝度 L(cd/m²)です。
အလင်းရောင်အင်ဂျင်နီယာပညာ၏ အခြေခံပမာဏ 4 ခုကို ယူနစ်များနှင့်တွဲ၍ အလွတ်ကျက်မှတ်ပါ။ အလင်းပင်ရင်းမှ ထွက်လာသော စုစုပေါင်းအလင်းပမာဏမှာ အလင်းစီးကြောင်း F (光束, ယူနစ်: lm လူမင်)၊ သတ်မှတ်ဦးတည်ရာသို့ အလင်း၏ပြင်းအားမှာ အလင်းပြင်းအား I (光度, cd ကန်ဒယ်လာ)၊ အလင်းကျရောက်သော မျက်နှာပြင်၏ တောက်ပမှုမှာ အလင်းကျရောက်မှု E (照度, lx လပ်စ်) နှင့် အလင်းပင်ရင်း သို့မဟုတ် အလင်းပြန်မျက်နှာပြင်၏ စူးရှတောက်ပမှုမှာ မျက်နှာပြင်တောက်ပမှု L (輝度, cd/m²) တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။
LED は半導体の p-n 接合に電流を流して直接発光させるエレクトロルミネセンス(EL)を応用し、紫外線を蛍光体に当てる蛍光ランプ(ホトルミネセンス)とは原理が異なります。また断熱材施工天井には S形(SB・SG形)ダウンライトを選定します。
LED မီးလုံးသည် တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်း၏ p-n ဆက်ကြောင်းသို့ လျှပ်စီးဖြတ်သန်းစေကာ တိုက်ရိုက်အလင်းထုတ်လွှတ်သော လျှပ်စစ်အလင်းထုတ်ခြင်း (エレクトロルミネセンス — EL) ကို အသုံးချထားပြီး ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ကို မီးစုန်းမှုန့်ပေါ်သို့ ရိုက်ခတ်၍ လင်းစေသော မီးချောင်း (အလင်းကြောင့်အလင်းထုတ်ခြင်း ホトルミネセンス) နှင့် သဘောတရားချင်း မတူညီပါ။ ထို့ပြင် အပူကာပစ္စည်း ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားသော မျက်နှာကြက်များတွင် အပူကာမျက်နှာကြက်သုံး S အမျိုးအစား (SB အမျိုးအစား၊ SG အမျိုးအစား) Downlight မီးလုံးများကို ရွေးချယ်ရပါသည်။
電熱器で水 m(kg)を温度差 Δt(K)だけ加熱するとき、比熱 4.2 kJ/(kg・K)、熱効率 η、1kWh = 3,600kJ とすると、電力量 W(kWh)= (4.2 × m × Δt) ÷ (3,600 × η) です。エコキュートの冷媒には CO₂ を使います。
လျှပ်စစ်အပူပေးစက်ဖြင့် ရေဒြပ်ထု m (kg) ကို အပူချိန်ခြားနားချက် Δt (℃ သို့မဟုတ် K) မျှ အပူပေးသည့်အခါ ရေ၏ သီးခြားအပူခံနိုင်ရည်ကို 4.2 kJ/(kg·K)၊ အပူစွမ်းဆောင်ရည်ကို η (ဒသမကိန်း) နှင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင် 1kWh = 3,600kJ ဟု ထားပါက လိုအပ်သော လျှပ်စစ်စွမ်းအင် W (kWh) ကို W = (4.2 × m × Δt) ÷ (3,600 × η) ဖြင့် ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။ သဘာဝအအေးပေးဒြပ်သုံး အပူစုပ်ရေပူစက် (エコキュート — EcoCute) တွင် အအေးပေးဒြပ်အဖြစ် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (CO₂) ကို အသုံးပြုပါသည်။
工業用電気加熱では、交番磁束による渦電流で金属を溶かす誘導加熱、高周波電界で木材やプラスチックなど絶縁物を内部から均一に温める誘電加熱、ヒータからの電磁波で塗装面等の表面を乾かす赤外線加熱の区別が重要です。
စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး လျှပ်စစ်အပူပေးစနစ်တွင် ပြန်လှန်သံလိုက်စီးကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဝဲကတော့လျှပ်စီးဖြင့် သတ္တုကို အရည်ပျော်စေသည့် လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့အပူပေးခြင်း (誘導加熱)၊ ကြိမ်နှုန်းမြင့်လျှပ်စစ်စက်ကွင်းဖြင့် သစ်သားနှင့် ပလတ်စတစ်ကဲ့သို့ လျှပ်ကာပစ္စည်းများကို အတွင်းပိုင်းမှ တစ်ပြေးညီ နွေးစေသည့် လျှပ်ကာအပူပေးခြင်း (誘電加熱 — မိုက်ခရိုဝေ့ဖ်မီးဖို၏ သဘောတရား) နှင့် အပူပေးမည့်အရာမှ အနည်းငယ်ကွာဝေးသော ဟီတာမှ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းဖြင့် မျက်နှာပြင်ကို အခြောက်ခံသည့် အနီအောက်ရောင်ခြည်အပူပေးခြင်း (赤外線加熱) တို့ကို ခွဲခြားသိရှိရန် အရေးကြီးပါသည်။
写真鑑別では、可燃性ガス等が存在する危険場所で使う厚いガラスグローブと保護網付きの防爆形照明器具や、大電流導体を鋼製ダクト内に絶縁支持して工場幹線に使うバスダクトがよく出題されます。
စက်ရုံသုံးပစ္စည်းများ ဓာတ်ပုံခွဲခြားသည့် မေးခွန်းများတွင် မီးလောင်လွယ်သောဓာတ်ငွေ့ သို့မဟုတ် အငွေ့များရှိသည့် အန္တရာယ်ရှိနေရာ၌ အသုံးပြုသော ခိုင်ခံ့သည့်ဖန်အုပ်ဆောင်းနှင့် အကာအကွယ်သံဇကာပါ ပေါက်ကွဲမှုကာကွယ်ရေး မီးအိမ် (防爆形照明器具) နှင့် လျှပ်စီးအားကြီးမားစွာ စီးဆင်းသည့် လျှပ်ကူးချောင်း (ကြေးနီ သို့မဟုတ် အလူမီနီယမ်) များကို သံမဏိပြွန်အတွင်း လျှပ်ကာဖြင့် ထိန်းချုပ်တပ်ဆင်၍ စက်ရုံပင်မလိုင်းအဖြစ် သုံးသော ဘတ်စ်ဒတ်ခ် (バスダクト - Bus duct) တို့ မကြာခဏ မေးလေ့ရှိပါသည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 光束=ルーメン(lm)、光度=カンデラ(cd)、照度=ルクス(lx)、輝度=cd/m²。LED はエレクトロルミネセンス(定格寿命約 40,000時間)
အလင်းစီးကြောင်း = လူမင် (lm)၊ အလင်းပြင်းအား = ကန်ဒယ်လာ (cd)၊ အလင်းကျရောက်မှု = လပ်စ် (lx)၊ မျက်နှာပြင်တောက်ပမှု = cd/m² ဖြစ်ပြီး LED သည် လျှပ်စစ်အလင်းထုတ်ခြင်း (သက်တမ်း 40,000 နာရီခန့်) ဖြစ်သည် - 水加熱の電力量 W(kWh)= 4.2 × m(kg)× Δt(K)÷ (3,600 × η)。1 kWh = 3,600 kJ の換算を忘れないこと
ရေအပူပေးရန် လျှပ်စစ်စွမ်းအင် W (kWh) = 4.2 × m (kg) × Δt (K) ÷ (3,600 × η) ဖြစ်ပြီး 1 kWh = 3,600 kJ ပြောင်းလဲမှုကို မမေ့ပါနှင့် - 金属(導体)の溶解は渦電流による「誘導加熱」、木材・プラスチック(絶縁物)の内部加熱は「誘電加熱」
သတ္တု (လျှပ်ကူးပစ္စည်း) အရည်ကျိုခြင်းမှာ ဝဲကတော့လျှပ်စီးသုံး လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့အပူပေးခြင်း (誘導加熱) ဖြစ်ပြီး သစ်သားနှင့် ပလတ်စတစ် (လျှပ်ကာ) အတွင်းပိုင်းအပူပေးခြင်းမှာ လျှပ်ကာအပူပေးခြင်း (誘電加熱) ဖြစ်သည် - エコキュートの冷媒は CO₂(二酸化炭素)。断熱天井には S形(SB・SG形)ダウンライト、危険場所には防爆形照明器具を使用
EcoCute ၏ အအေးပေးဒြပ်မှာ CO₂ ဖြစ်ပြီး အပူကာမျက်နှာကြက်တွင် S အမျိုးအစား (SB, SG) Downlight နှင့် အန္တရာယ်ရှိနေရာတွင် ပေါက်ကွဲမှုကာကွယ်ရေး မီးအိမ် (防爆形照明器具) ကို သုံးရသည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 光束・光度・照度・輝度 | 光束・光度・照度・輝度: အလင်းစီးကြောင်း (lm)၊ အလင်းပြင်းအား (cd)၊ အလင်းကျရောက်မှု (lx)၊ တောက်ပမှု (cd/m²) |
| エレクトロルミネセンス | エレクトロルミネセンス: လျှပ်စစ်အလင်းထုတ်ခြင်း (LED အလင်းထွက်ပုံ သဘောတရား) |
| 誘導加熱 | 誘導加熱 (ゆうどうかねつ): လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့ အပူပေးခြင်း (Induction heating) |
| 誘電加熱 | 誘電加熱 (ゆうでんかねつ): လျှပ်ကာအပူပေးခြင်း (Dielectric heating) |
| 防爆形照明器具 | 防爆形照明器具 (ぼうばくがたしょうめいきぐ): ပေါက်ကွဲမှုကာကွယ်ရေး မီးအိမ် |
| バスダクト | バスダクト: ဘတ်စ်ဒတ်ခ် (Bus duct - သံမဏိအိမ်ဖုံး ဓာတ်အားပေးလျှပ်ကူးတန်း) |
蓄電池設備とパワーエレクトロニクス
ဘက်ထရီသိုလှောင်စနစ်နှင့် ပါဝါအီလက်ထရွန်နစ် (Power Electronics)
受電設備の操作用直流電源等には蓄電池(二次電池)が使われます。鉛蓄電池は正極に二酸化鉛(PbO₂)、負極に鉛(Pb)、電解液に希硫酸(H₂SO₄)を用い、公称電圧は約 2.0V/セルです。放電が進むと両極が硫酸鉛になり電解液比重が低下します。
အရေးပေါ်ဓာတ်အားပေးစနစ်နှင့် ဓာတ်အားလက်ခံရုံရှိ ထိန်းချုပ်ရေး DC ဓာတ်အားပေးစနစ်တို့တွင် ဒုတိယအဆင့်ဘက်ထရီ (二次電池 / 蓄電池 — အားပြန်သွင်းနိုင်သောဘက်ထရီ) ကို အသုံးပြုပါသည်။ ခဲအက်ဆစ်ဘက်ထရီ (鉛蓄電池) သည် အဖိုတိုင်တွင် ခဲဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (PbO₂)၊ အမတိုင်တွင် ရေမြှုပ်သဏ္ဌာန်ခဲ (Pb) နှင့် လျှပ်လိုက်ရည်အဖြစ် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်အပျော့ (希硫酸 H₂SO₄) ကို အသုံးပြုပြီး သတ်မှတ်ဗို့အားမှာ ဆဲလ်တစ်ခုလျှင် 2.0V ခန့် ဖြစ်ပါသည်။ အားထုတ်သုံးစွဲမှု ကြာလာသောအခါ တိုင်နှစ်ခုစလုံးသည် ခဲဆာလဖိတ် (PbSO₄) အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပြီး လျှပ်လိုက်ရည်၏ သိပ်သည်းဆ ကျဆင်းသွားပါသည်။
一方、アルカリ蓄電池(ニッケル・カドミウム蓄電池等)は正極に水酸化ニッケル、負極にカドミウム、電解液に水酸化カリウム水溶液(KOH)を用い、公称電圧は約 1.2V/セルです。過放電や低温に強く長寿命という特徴があります。
အခြားတစ်ဖက်တွင် အယ်လ်ကာလိုင်းဘက်ထရီ (アルカリ蓄電池 — ဥပမာ နီကယ်-ကက်ဒ်မီယမ်ဘက်ထရီ) သည် အဖိုတိုင်တွင် နီကယ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ်၊ အမတိုင်တွင် ကက်ဒ်မီယမ်နှင့် လျှပ်လိုက်ရည်အဖြစ် ပိုတက်စီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ် ပျော်ရည် (水酸化カリウム水溶液 KOH) ကို အသုံးပြုပြီး သတ်မှတ်ဗို့အားမှာ ဆဲလ်တစ်ခုလျှင် 1.2V ခန့် ဖြစ်ပါသည်။ ခဲအက်ဆစ်ဘက်ထရီနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အားလွန်ကဲစွာထုတ်ယူခြင်းနှင့် အပူချိန်နိမ့်ခြင်းဒဏ်ကို ပိုမိုခံနိုင်ရည်ရှိပြီး သက်တမ်းပိုရှည်သည့် ထူးခြားချက်ရှိပါသည်။
直流電源装置の浮動充電方式は、充電器(整流器)・蓄電池・負荷の 3つをすべて並列接続する方式です。平常時は蓄電池の自己放電を補いつつ負荷へ給電し、停電時には無瞬断で蓄電池から負荷へ給電します。
DC ဓာတ်အားပေးစက်၏ အားထိန်းသွင်းနည်း (浮動充電方式 — Floating charge) ဆိုသည်မှာ အားသွင်းစက် (Rectifier)၊ ဘက်ထရီနှင့် ဝန်အား (Load) သုံးခုစလုံးကို ပြိုင်ဆက် (並列) ဆက်သွယ်ထားသော နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။ ပုံမှန်အချိန်တွင် အားသွင်းစက်မှ ဘက်ထရီ၏ အလိုအလျောက်အားလျော့မှုကို ဖြည့်တင်းပေးရင်း ဝန်အားသို့ ဓာတ်အားပေးပို့ပြီး မီးပျက်ချိန်တွင် ပြတ်တောက်မှုလုံးဝမရှိဘဲ (無瞬断) ဘက်ထရီမှ ဝန်အားသို့ ဓာတ်အားကူးပြောင်းပေးပို့ပါသည်။
電力変換器では、交流を直流に変えるのがコンバータ、直流を交流に変えるのがインバータ、直流を別の直流電圧に変えるのがチョッパです。サイリスタのゲート信号で制御角 α を遅らせる位相制御では波形の一部が切り取られます。
ပါဝါအီလက်ထရွန်နစ်တွင် ပြောင်းလဲစက်များ၏ အမည်များကို စနစ်တကျ မှတ်သားပါ။ AC မှ DC သို့ ပြောင်းပေးသည်မှာ ကွန်ဗာတာ (コンバータ / 順変換器)၊ DC မှ AC သို့ ပြောင်းပေးသည်မှာ အင်ဗာတာ (インバータ / 逆変換器) နှင့် DC ဗို့အားတစ်ခုမှ အခြား DC ဗို့အားတစ်ခုသို့ ပြောင်းပေးသည်မှာ DC-DC ကွန်ဗာတာ (チョッパ — Chopper) ဖြစ်ပါသည်။ သိုင်ရစ်စတာ (サイリスタ) ၏ ဂိတ် (Gate) သို့ လှိုင်းချက်ပေး၍ လျှပ်စီးစတင်စီးဆင်းသည့်ထောင့် (ထိန်းချုပ်ထောင့် α) ကို နောက်ကျစေသော အသွင်ထိန်းချုပ်မှု (位相制御) တွင် လှိုင်းပုံစံ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြတ်တောက်ခံထားရသော အထွက်လှိုင်းပုံစံကို ရရှိပါသည်။
またポンプや送風機をインバータで速度制御すると、流量 Q は回転速度 N の 1乗、圧力 H は N の 2乗、消費電力(軸動力 P)は N の 3乗に比例するため、減速で大きな省エネ効果が得られます。
ထို့ပြင် ရေစုပ်စက် (Pump) သို့မဟုတ် လေမှုတ်စက် (送風機 - Fan) ကို အင်ဗာတာဖြင့် လည်ပတ်နှုန်းထိန်းချုပ်သည့်အခါ စီးဆင်းနှုန်း (လေပမာဏ Q) သည် လည်ပတ်နှုန်း N ၏ 1 ထပ်ကိန်းနှင့် အချိုးကျပြီး၊ ဖိအား (ရေတွန်းအမြင့် H) သည် N ၏ 2 ထပ်ကိန်းနှင့် အချိုးကျကာ၊ ဝင်ရိုးစွမ်းအား (သုံးစွဲစွမ်းအား P) သည် N ၏ 3 ထပ်ကိန်းနှင့် အချိုးကျပါသည်။ ထို့ကြောင့် လည်ပတ်နှုန်းကို အနည်းငယ် လျှော့ချရုံမျှဖြင့် ကြီးမားသော စွမ်းအင်ချွေတာမှုအကျိုးကျေးဇူးကို ရရှိနိုင်ပါသည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 鉛蓄電池は希硫酸・約 2.0V/セル(放電で比重低下)、アルカリ蓄電池は水酸化カリウム水溶液・約 1.2V/セル
ခဲအက်ဆစ်ဘက်ထရီ = ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်အပျော့၊ 2.0V/ဆဲလ် (အားကုန်လျှင် သိပ်သည်းဆကျသည်) ဖြစ်ပြီး အယ်လ်ကာလိုင်းဘက်ထရီ = KOH ပျော်ရည်၊ 1.2V/ဆဲလ် ဖြစ်သည် - 浮動充電方式は「充電器・蓄電池・負荷」をすべて並列接続し、常時微小充電しながら負荷へ給電する
အားထိန်းသွင်းနည်း (Floating charge) သည် အားသွင်းစက်၊ ဘက်ထရီနှင့် ဝန်အား အားလုံးကို ပြိုင်ဆက်ချိတ်ဆက်ပြီး အမြဲတမ်း အားအနည်းငယ်ဖြည့်သွင်းရင်း ဝန်အားသို့ ဓာတ်အားပေးပို့သည် - コンバータ=交流→直流、インバータ=直流→交流、チョッパ=直流→直流。サイリスタはゲート信号で点弧角を制御
Converter = AC → DC၊ Inverter = DC → AC၊ Chopper = DC → DC ဖြစ်ပြီး သိုင်ရစ်စတာသည် ဂိတ်အချက်ပြမှုဖြင့် စတင်ပွင့်သည့်ထောင့်ကို ထိန်းချုပ်သည် - ポンプ・ファンのインバータ制御:流量 Q ∝ N、揚程 H ∝ N²、消費電力(軸動力)P ∝ N³(3乗に比例)
ပန့်နှင့် ပန်ကာများ၏ အင်ဗာတာထိန်းချုပ်မှုတွင် စီးဆင်းနှုန်း Q ∝ N၊ တွန်းအမြင့် H ∝ N²၊ သုံးစွဲစွမ်းအား (ဝင်ရိုးစွမ်းအား) P ∝ N³ (3 ထပ်ကိန်းနှင့် အချိုးကျသည်)
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 鉛蓄電池 | 鉛蓄電池 (なまりちくでんち): ခဲအက်ဆစ်ဘက်ထရီ (2.0V/cell, H₂SO₄ အပျော့) |
| アルカリ蓄電池 | アルカリ蓄電池 (ちくでんち): အယ်လ်ကာလိုင်းဘက်ထရီ (1.2V/cell, KOH ပျော်ရည်) |
| 浮動充電方式 | 浮動充電方式 (ふどうじゅうでんほうしき): အားထိန်းသွင်းနည်း (Floating charge system) |
| コンバータ・インバータ | コンバータ・インバータ: ကွန်ဗာတာ (AC→DC) နှင့် အင်ဗာတာ (DC→AC) |
| サイリスタ位相制御 | サイリスタ位相制御 (いそうせいぎょ): သိုင်ရစ်စတာ အသွင်ထိန်းချုပ်မှု (Phase control) |
シーケンス制御①:接点図記号と自己保持回路
အစဉ်လိုက်ထိန်းချုပ်မှု 1 - ပွိုင့်သင်္ကေတများနှင့် မိမိဘာသာထိန်းသိမ်းသောပတ်လမ်း (Self-Holding)
電動機を制御するシーケンス回路は毎年必出です。JIS C 0617 の接点記号として、操作しないとき開いており操作すると閉じる「a接点(メーク接点・常開接点)」と、操作しないとき閉じており操作すると開く「b接点(ブレーク接点・常閉接点)」を見分けましょう。
လျှပ်စစ်မော်တာများ စတင်နှိုးခြင်း၊ ရပ်တန့်ခြင်းနှင့် အလိုအလျောက်မောင်းနှင်ခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်သော အစဉ်လိုက်ထိန်းချုပ်ပတ်လမ်း (シーケンス制御回路) သည် ပထမတန်း လျှပ်စစ်ကျွမ်းကျင်သူ ရေးဖြေစာမေးပွဲတွင် နှစ်စဉ်မပျက်မကွက် မေးလေ့ရှိသော အရေးကြီးကဏ္ဍ ဖြစ်ပါသည်။ ပထမဦးစွာ JIS C 0617 ပွိုင့်သင်္ကေတများအနေဖြင့် မနှိပ်ထားချိန်တွင် ပွင့်နေပြီး နှိပ်လိုက်သောအခါ ပိတ်သွားသည့် a-ပွိုင့် (a接点 / メーク接点 / 常開接点 — ပုံမှန်ပွင့် NO) နှင့် မနှိပ်ထားချိန်တွင် ပိတ်နေပြီး နှိပ်လိုက်သောအခါ ပွင့်သွားသည့် b-ပွိုင့် (b接点 / ブレーク接点 / 常閉接点 — ပုံမှန်ပိတ် NC) တို့ကို သေချာစွာ ခွဲခြားပါ။
縦書きのシーケンス図では、縦線の右側に可動部が離れているのが a接点、左側で接触しているのが b接点です。押しボタンは T字形の頭、電磁接触器(MC)の補助接点は半円形のリンク記号、熱動継電器(THR)は四角い箱形要素が付きます。
ဒေါင်လိုက်ရေးဆွဲထားသော ထိန်းချုပ်ပုံစံတွင် ဒေါင်လိုက်မျဉ်း၏ ညာဘက်၌ ရွေ့လျားပိုင်းကို ကွာလျက်ရေးဆွဲထားသည်မှာ a-ပွိုင့်ဖြစ်ပြီး ဒေါင်လိုက်မျဉ်း၏ ဘယ်ဘက်၌ ထိကပ်နေသည်မှာ b-ပွိုင့် ဖြစ်ပါသည်။ ခလုတ် (押しボタン) တွင် တံ၏ထိပ်၌ T ပုံသဏ္ဌာန်ခေါင်းပါရှိပြီး၊ သံလိုက်ကွန်တက်တာ (電磁接触器 MC) ၏ အကူပွိုင့်တွင် စက်ဝိုင်းခြမ်းပုံ ချိတ်ဆက်သင်္ကေတပါရှိကာ၊ အပူသုံးရီလေး (サーマルリレー THR) တွင် လေးထောင့်သေတ္တာပုံ ဖြုတ်ချသည့်အစိတ်အပိုင်းကို ရေးဆွဲထားပါသည်။
押しボタンは指を離すと戻るため、始動用押しボタン BS(a接点)に電磁接触器の補助 a接点(MC-a)を「並列」に接続します。これにより BS を一瞬押すだけでコイル MC が励磁され続け、指を離しても運転を保つ「自己保持回路」となります。
ခလုတ်သည် လက်လွှတ်လိုက်လျှင် မူလအနေအထားသို့ ပြန်ရောက်သွားသောကြောင့် စတင်နှိုးခလုတ် BS (a-ပွိုင့်) နှင့် သံလိုက်ကွန်တက်တာ၏ မိမိဘာသာထိန်းသိမ်းရန် အကူ a-ပွိုင့် (MC-a) တို့ကို ပြိုင်ဆက် (並列) ချိတ်ဆက်ရပါသည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် BS ကို တစ်ခဏမျှ နှိပ်လိုက်ရုံဖြင့် ကွန်တက်တာကွိုင် MC သည် ဆက်လက်သံလိုက်ဓာတ်သွင်းခံထားရပြီး လက်လွှတ်လိုက်သော်လည်း မောင်းနှင်မှုအခြေအနေကို ဆက်လက်ထိန်းထားသည့် မိမိဘာသာထိန်းသိမ်းသောပတ်လမ်း (自己保持回路 — Self-holding circuit) ကို ဖွဲ့စည်းပေးပါသည်။
自己保持を解除する停止用押しボタン(b接点)や、過負荷時に遮断するサーマルリレー接点 THR(b接点)は、自己保持回路およびコイル MC に対して必ず「直列」に挿入します。いずれかが開くとコイル電流が途切れて安全に停止します。
မိမိဘာသာထိန်းသိမ်းမှုကို ဖြုတ်၍ မော်တာကို ရပ်တန့်စေသော ရပ်တန့်ခလုတ် (b-ပွိုင့်) နှင့် ဝန်ပိုချိန်တွင် ပတ်လမ်းကို ဖြတ်တောက်ပေးသော အပူသုံးရီလေးပွိုင့် THR (b-ပွိုင့်) တို့ကို မိမိဘာသာထိန်းသိမ်းသောပတ်လမ်းနှင့် ကွိုင် MC တို့အပေါ် မပျက်မကွက် တန်းဆက် (直列) ထည့်သွင်းရပါသည်။ တစ်ခုခု ပွင့်သွားသည်နှင့် ကွိုင် MC သို့ စီးသောလျှပ်စီး ပြတ်တောက်သွားပြီး ပင်မပွိုင့်နှင့် မိမိဘာသာထိန်းသိမ်းပွိုင့်တို့ တစ်ပြိုင်နက်ပွင့်ကာ ဘေးကင်းစွာ ရပ်တန့်သွားပါသည်။
2か所以上の場所から始動・停止を行う複数箇所操作回路では、「始動用 a接点(ONボタン)どうしは並列(OR回路)」、「停止用 b接点(OFFボタン)どうしは直列(AND回路)」に接続するのが絶対の鉄則です。
နေရာ 2 ခု သို့မဟုတ် 2 ခုထက်ပိုသော နေရာများမှ စတင်နှိုးခြင်းနှင့် ရပ်တန့်ခြင်းကို ပြုလုပ်သော နေရာစုံထိန်းချုပ်ပတ်လမ်း (複数箇所操作回路) တွင် စတင်နှိုးသည့် a-ပွိုင့် (ON ခလုတ်) အချင်းချင်းကို ပြိုင်ဆက် (OR ပတ်လမ်း) ဆက်သွယ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ရပ်တန့်သည့် b-ပွိုင့် (OFF ခလုတ်) အချင်းချင်းကို တန်းဆက် (AND ပတ်လမ်း) ဆက်သွယ်ရမည်ဆိုသည်မှာ မပြောင်းလဲသော စည်းမျဉ်းဖြစ်ပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- a接点(メーク接点)は常時開(右開き)、b接点(ブレーク接点)は常時閉(左閉じ)
a-ပွိုင့် (Make contact) သည် ပုံမှန်ပွင့် (ညာဘက်ပွင့်) ဖြစ်ပြီး b-ပွိုင့် (Break contact) သည် ပုံမှန်ပိတ် (ဘယ်ဘက်ပိတ်) ဖြစ်သည် - 自己保持回路:始動ボタン(a接点)と電磁接触器の補助 a接点(MC-a)を並列にし、停止ボタン(b接点)と THR(b接点)を直列にする
မိမိဘာသာထိန်းသိမ်းပတ်လမ်း (Self-holding) တွင် စတင်ခလုတ် (a-ပွိုင့်) နှင့် ကွန်တက်တာအကူ a-ပွိုင့် (MC-a) တို့ကို ပြိုင်ဆက်ချိတ်ပြီး ရပ်တန့်ခလုတ် (b-ပွိုင့်) နှင့် THR (b-ပွိုင့်) တို့ကို တန်းဆက်ချိတ်ရသည် - 複数箇所から操作する場合:始動ボタン(a接点)はすべて並列接続、停止ボタン(b接点)はすべて直列接続
နေရာအများအပြားမှ ထိန်းချုပ်သည့်အခါ စတင်ခလုတ် (a-ပွိုင့်) အားလုံးကို ပြိုင်ဆက်ချိတ်ဆက်ပြီး ရပ်တန့်ခလုတ် (b-ပွိုင့်) အားလုံးကို တန်းဆက်ချိတ်ဆက်ရသည် - サーマルリレー(THR)が動作すると THR の b接点が開き電動機を停止させ、THR の a接点が閉じて故障表示灯(OL など)を点灯させる
အပူသုံးရီလေး (THR) အလုပ်လုပ်သောအခါ THR ၏ b-ပွိုင့် ပွင့်သွား၍ မော်တာကို ရပ်တန့်စေပြီး THR ၏ a-ပွိုင့် ပိတ်သွား၍ ချို့ယွင်းမှုပြမီးသီး (OL စသည်) ကို လင်းစေသည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| a接点(メーク接点) | a接点・メーク接点 (せってん): a-ပွိုင့် / Make contact (ပုံမှန်ပွင့် - NO) |
| b接点(ブレーク接点) | b接点・ブレーク接点 (せってん): b-ပွိုင့် / Break contact (ပုံမှန်ပိတ် - NC) |
| 自己保持回路 | 自己保持回路 (じこほじかいろ): မိမိဘာသာထိန်းသိမ်းသောပတ်လမ်း (Self-holding circuit) |
| 電磁接触器(MC) | 電磁接触器 (でんじせっしょくき - MC): သံလိုက်ကွန်တက်တာ (Magnetic Contactor) |
| 熱動継電器(THR) | 熱動継電器 (ねつどうけいでんき - THR): အပူသုံးရီလေး (Thermal Relay) |
シーケンス制御②:正逆転インターロックとタイマ回路
အစဉ်လိုက်ထိန်းချုပ်မှု 2 - ရှေ့နောက်ပြန်လှည့် အပြန်အလှန်သော့ခတ်ပတ်လမ်းနှင့် အချိန်မှတ်ရီလေးပတ်လမ်း
三相誘導電動機を逆転させるには、主回路の三相 3本(R・S・T)のうち「いずれか 2本の接続を入れ替え」て回転磁界の向きを逆にします。3本すべてを順番に入れ替えても相回転の順が同じになり逆転しないため注意しましょう。
သုံးသွယ်လျှပ်စစ်ညှို့မော်တာ၏ လည်ပတ်မှုဦးတည်ချက်ကို ပြောင်းပြန်လှန်ရန် ပင်မပတ်လမ်းရှိ သုံးသွယ်ကြိုး 3 ချောင်း (R, S, T သို့မဟုတ် U, V, W) အနက် မည်သည့် 2 ချောင်းကိုမဆို နေရာချင်းလဲလှယ်ချိတ်ဆက်၍ လည်ပတ်သံလိုက်စက်ကွင်း၏ ဦးတည်ချက်ကို ပြောင်းပြန်ဖြစ်စေရပါသည်။ ကြိုး 3 ချောင်းစလုံးကို အစဉ်လိုက် နေရာရွှေ့လဲလှယ်ပါက အသွယ်လည်ပတ်ပုံအစဉ်မှာ အတူတူပင်ဖြစ်နေ၍ ပြောင်းပြန်လည်မည်မဟုတ်ကြောင်း သတိပြုပါ။
正転用電磁接触器(MCF)と逆転用電磁接触器(MCR)が同時投入されると、主回路で相間短絡が起きて危険です。これを防ぐため、正転コイル MCF と直列に相手側の MCR-b 接点を入れ、逆転コイル MCR と直列に MCF-b 接点を入れる「インターロック回路」を設けます。
အတည့်လည်ပတ်ရန် သံလိုက်ကွန်တက်တာ (MCF သို့မဟုတ် MC1) နှင့် ပြောင်းပြန်လည်ပတ်ရန် သံလိုက်ကွန်တက်တာ (MCR သို့မဟုတ် MC2) တို့သာ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဝင်သွားပါက ပင်မပတ်လမ်းတွင် အသွယ်အချင်းချင်း လျှပ်စီးပတ်လမ်းတိုခြင်း (Short circuit) ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်အန္တရာယ်ကြီးပါသည်။ ၎င်းကို ကာကွယ်ရန် အတည့်လည်ကွိုင် MCF နှင့် တန်းဆက်လျက် တစ်ဖက်ပြောင်းပြန်လည် အကူ b-ပွိုင့် (MCR-b) ကို ထည့်သွင်းပြီး၊ ပြောင်းပြန်လည်ကွိုင် MCR နှင့် တန်းဆက်လျက် အတည့်လည် အကူ b-ပွိုင့် (MCF-b) ကို ထည့်သွင်းသည့် အပြန်အလှန်သော့ခတ်ပတ်လမ်း (インターロック回路 / 相互鎖錠回路) ကို တပ်ဆင်ရပါသည်။
設定時間後に動作する限時継電器(タイマ TLR)では、励磁後に一定時間遅れて閉じる「オンディレイ a接点」や、遅れて開く「オンディレイ b接点」が使われます。図記号では遅れる動作方向に傘マーク(半円弧)を描きます。
သတ်မှတ်ချိန်ပြည့်ပြီးနောက် ပွိုင့်အလုပ်လုပ်သော အချိန်ဆိုင်းရီလေး (限時継電器 / タイマ TLR) တွင် ကွိုင်သံလိုက်ဓာတ်သွင်းပြီးနောက် သတ်မှတ်ချိန်ကြာမှ ပိတ်သွားသည့် အချိန်ဆိုင်းအလုပ်လုပ်-ချက်ချင်းပြန်ထွက် (On-delay) a-ပွိုင့် နှင့် သတ်မှတ်ချိန်ကြာမှ ပွင့်သွားသည့် အချိန်ဆိုင်း b-ပွိုင့် တို့ကို အသုံးပြုပါသည်။ သင်္ကေတပုံတွင် ပွိုင့်ရွေ့လျားမည့်ဦးတည်ရာ (နောက်ကျမည့်ဦးတည်ရာ) သို့ မျက်နှာမူ၍ ဝိုင်းစက်သော ထီးပုံအမှတ်အသား (စက်ဝိုင်းခြမ်းမျဉ်းကွေး) ကို ရေးဆွဲထားပါသည်။
Y-Δ 始動回路では、始動時に主接触器(MCM)・スター用(MCS)・タイマ(TLR)が同時励磁されて Y結線で始動します。設定時間後にタイマの限時 b接点で MCS を切り、限時 a接点でデルタ用(MCD)を投入して Δ運転へ移行します。MCS と MCD 間にもインターロックを組みます。
Y-Δ စတင်နှိုးပတ်လမ်းတွင် စတင်ခလုတ်ကို နှိပ်လိုက်သောအခါ ပင်မကွန်တက်တာ (MCM)၊ စတားသုံးကွန်တက်တာ (MCS) နှင့် အချိန်မှတ်ရီလေး (TLR) တို့ တစ်ပြိုင်နက် သံလိုက်ဓာတ်သွင်းခံရပြီး Y ဆက်သွယ်မှုဖြင့် စတင်လည်ပတ်ပါသည်။ သတ်မှတ်ချိန်ပြည့်သောအခါ တိုင်မာ၏ အချိန်ဆိုင်း b-ပွိုင့် ပွင့်သွား၍ MCS ကို ဖြုတ်လိုက်ပြီး အချိန်ဆိုင်း a-ပွိုင့် ပိတ်သွား၍ ဒယ်လ်တာသုံးကွန်တက်တာ (MCD) ကို ဝင်စေကာ Δ ဆက်သွယ်မှုဖြင့် ပုံမှန်မောင်းနှင်မှုသို့ ကူးပြောင်းပါသည်။ MCS နှင့် MCD အကြားတွင်လည်း အပြန်အလှန်သော့ခတ်ပတ်လမ်းကို မပျက်မကွက် ထည့်သွင်းထားပါသည်။
制御盤の表示灯では、赤色灯(RL)が運転表示(MC の a接点で点灯)、緑色灯(GL)が停止表示(MC の b接点で点灯)、橙色灯等(OL・WL)が過負荷故障表示(THR の a接点で点灯)として結線されます。タイムチャートを追跡する問題も頻出です。
ထိန်းချုပ်ခုံ၏ အချက်ပြမီးသီးများတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အနီရောင်မီးသီး (RL) ကို မောင်းနှင်မှုပြမီး (MC ၏ a-ပွိုင့်ဖြင့် လင်းသည်)၊ အစိမ်းရောင်မီးသီး (GL) ကို ရပ်တန့်မှုပြမီး (MC ၏ b-ပွိုင့်ဖြင့် လင်းသည်) နှင့် လိမ္မော်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင်မီးသီး (OL, WL) ကို ဝန်ပိုချို့ယွင်းမှုပြမီး (THR ၏ a-ပွိုင့်ဖြင့် လင်းသည်) အဖြစ် ဆက်သွယ်ကြပါသည်။ စာမေးပွဲတွင် အချိန်ဇယားပုံ (タイムチャート) နှင့် မီးလင်းမှုအခြေအနေကို လိုက်လံစစ်ဆေးရသည့် မေးခွန်းများ မကြာခဏ မေးလေ့ရှိပါသည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 三相誘導電動機の逆転は、三相 3本のうち「2本を入れ替える」
သုံးသွယ်လျှပ်စစ်ညှို့မော်တာကို ပြောင်းပြန်လှည့်ရန် သုံးသွယ်ကြိုး 3 ချောင်းအနက် 2 ချောင်းကို နေရာချင်းလဲလှယ်ရသည် - インターロック回路:同時投入による短絡防止のため、自分のコイルと直列に「相手側の b接点」を入れる
အပြန်အလှန်သော့ခတ်ပတ်လမ်း (Interlock) တွင် တစ်ပြိုင်နက်ဝင်၍ ပတ်လမ်းတိုခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် မိမိကွိုင်နှင့် တန်းဆက်လျက် တစ်ဖက်ကွန်တက်တာ၏ b-ပွိုင့်ကို ထည့်သွင်းရသည် - オンディレイタイマ(TLR):励磁後に設定時間だけ遅れて動作し、消磁すると瞬時に元に戻る(傘マークの向きに注目)
On-delay တိုင်မာ (TLR) သည် သံလိုက်ဓာတ်သွင်းပြီးနောက် သတ်မှတ်ချိန်ကြာမှ အလုပ်လုပ်ပြီး သံလိုက်ဓာတ်ပျောက်သွားလျှင် ချက်ချင်း မူလအနေအထားသို့ ပြန်ရောက်သည် (ထီးပုံအမှတ်အသား၏ ဦးတည်ချက်ကို သတိပြုပါ) - Y-Δ 始動回路はタイマでスター用(MCS)からデルタ用(MCD)へ自動切替し、MCS と MCD の同時投入をインターロックで防ぐ
Y-Δ စတင်နှိုးပတ်လမ်းသည် တိုင်မာဖြင့် စတားသုံး (MCS) မှ ဒယ်လ်တာသုံး (MCD) သို့ အလိုအလျောက်ပြောင်းပေးပြီး MCS နှင့် MCD တစ်ပြိုင်နက်ဝင်ခြင်းကို Interlock ဖြင့် ကာကွယ်သည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 正逆転運転 | 正逆転運転 (せいぎゃくてんうんてん): ရှေ့တိုးနောက်ဆုတ် (အတည့်-ပြောင်းပြန်) မောင်းနှင်ခြင်း |
| インターロック回路 | インターロック回路 (かいろ): အပြန်အလှန်သော့ခတ်ပတ်လမ်း (Interlock circuit) |
| 限時継電器(タイマ) | 限時継電器・タイマ (げんじけいでんき): အချိန်ဆိုင်းရီလေး / တိုင်မာ (Timer - TLR) |
| 限時動作瞬時復帰接点 | 限時動作瞬時復帰接点: အချိန်ဆိုင်းအလုပ်လုပ်-ချက်ချင်းပြန်ထွက်ပွိုင့် (On-delay contact) |
| タイムチャート | タイムチャート: အချိန်ပြဇယားပုံ (Time chart) |
試験によく出るポイントと覚え方
စာမေးပွဲတွင် မကြာခဏမေးသော အချက်များနှင့် မှတ်သားနည်းများ
電動機と変圧器の計算は 3つの公式で解けます。①回転速度 N = (120 × f ÷ p) × (1 − s)、②Y-Δ 始動は「始動電流もトルクも全電圧始動の 1 ÷ 3」、③変圧器最大効率は m = √(Pi ÷ Pc0) です。
မော်တာနှင့် ထရန်စဖော်မာ တွက်ချက်မှုပုစ္ဆာများကို ပုံသေနည်း 3 ခုဖြင့် အပြည့်အဝ ဖြေဆိုနိုင်ပါသည်။ (1) လည်ပတ်နှုန်း N = (120 × f ÷ p) × (1 − s)၊ (2) Y-Δ စတင်နှိုးနည်းတွင် စတင်နှိုးလျှပ်စီးရော စတင်နှိုးရုန်းအားပါ ဗို့အားပြည့်နှိုးနည်း၏ 1 ÷ 3 ဖြစ်သည်၊ (3) ထရန်စဖော်မာ၏ အမြင့်ဆုံးစွမ်းဆောင်ရည်မှာ သံဆုံးရှုံးမှု Pi = မောင်းနှင်စဉ် ကြေးနီဆုံးရှုံးမှု m² × Pc0 ဆိုလိုသည်မှာ m = √(Pi ÷ Pc0) ဖြစ်ပါသည်။
耐熱クラスの順番は「Y(90℃)・A(105℃)・E(120℃)・B(130℃)・F(155℃)・H(180℃)・C(180℃超)」で暗記しましょう。特に E(120℃)→ B(130℃)→ F(155℃)→ H(180℃)の温度入替ひっかけが頻出です。
အပူခံအတန်းအစား အစဉ်လိုက်ကို Y (90℃) → A (105℃) → E (120℃) → B (130℃) → F (155℃) → H (180℃) → C (180℃ အထက်) ဟူ၍ အလွတ်ကျက်မှတ်ပါ။ အထူးသဖြင့် E (120℃) → B (130℃) → F (155℃) → H (180℃) တို့၏ အပူချိန်များကို အပြန်အလှန် လဲလှယ်ထားသည့် လှည့်ကွက်မေးခွန်းများ မကြာခဏ မေးလေ့ရှိပါသည်။
照明単位は「光束=lm、光度=cd、照度=lx、輝度=cd/m²」です。電熱では「金属=渦電流による誘導加熱」「絶縁物=高周波電界による誘電加熱」と漢字 1文字(導と電)の違いを正確に見分けてください。
အလင်းရောင်ယူနစ်များမှာ အလင်းစီးကြောင်း = လူမင် (lm)၊ အလင်းပြင်းအား = ကန်ဒယ်လာ (cd)၊ အလင်းကျရောက်မှု = လပ်စ် (lx) နှင့် မျက်နှာပြင်တောက်ပမှု = cd/m² တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။ လျှပ်စစ်အပူပေးစနစ်တွင် သတ္တု = ဝဲကတော့လျှပ်စီးသုံး လျှပ်စစ်သံလိုက်ညှို့အပူပေးခြင်း (誘導加熱) နှင့် လျှပ်ကာပစ္စည်း = ကြိမ်နှုန်းမြင့်လျှပ်စစ်စက်ကွင်းသုံး လျှပ်ကာအပူပေးခြင်း (誘電加熱) ဟူသော ခန်းဂျီးစာလုံး 1 လုံး (導 နှင့် 電) ကွာခြားချက်ကို တိကျစွာ ခွဲခြားပါ။
シーケンスの空欄補充は、①始動ボタンと並列は「自分の補助 a接点(自己保持)」、②同時投入防止でコイルと直列は「相手の補助 b接点(インターロック)」、③複数箇所の始動は「a接点並列」・停止は「b接点直列」で解けます。
အစဉ်လိုက်ထိန်းချုပ်မှု ကွက်လပ်ဖြည့်ပုစ္ဆာများကို အခြေခံမူ 3 ချက်ဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်ပါသည်။ (1) စတင်ခလုတ်နှင့် ပြိုင်ဆက်ဝင်သည်မှာ မိမိ၏ အကူ a-ပွိုင့် (မိမိဘာသာထိန်းသိမ်းခြင်း)၊ (2) တစ်ဖက်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် မဝင်ရမည့် ကွိုင်နှင့် တန်းဆက်ဝင်သည်မှာ တစ်ဖက်၏ အကူ b-ပွိုင့် (အပြန်အလှန်သော့ခတ်ခြင်း) နှင့် (3) နေရာစုံမှ စတင်နှိုးခြင်းသည် a-ပွိုင့် ပြိုင်ဆက်ဖြစ်ပြီး ရပ်တန့်ခြင်းသည် b-ပွိုင့် တန်းဆက် ဖြစ်ပါသည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- Y-Δ 始動=始動電流 1 ÷ 3・始動トルク 1 ÷ 3、最大効率負荷率 m = √(鉄損 ÷ 全負荷銅損)
Y-Δ စတင်နှိုးခြင်း = စတင်နှိုးလျှပ်စီး 1 ÷ 3 နှင့် စတင်နှိုးရုန်းအား 1 ÷ 3 ဖြစ်ပြီး အမြင့်ဆုံးစွမ်းဆောင်ရည်ရချိန် ဝန်အားအချိုးမှာ m = √(သံဆုံးရှုံးမှု ÷ ဝန်ပြည့်ကြေးနီဆုံးရှုံးမှု) ဖြစ်သည် - 耐熱クラス「Y(90)・A(105)・E(120)・B(130)・F(155)・H(180)・C(180超)」と照明単位「光束 lm・光度 cd・照度 lx・輝度 cd/m²」
အပူခံအတန်းအစား Y(90), A(105), E(120), B(130), F(155), H(180), C(180 အထက်) နှင့် အလင်းယူနစ်များ အလင်းစီးကြောင်း lm၊ အလင်းပြင်းအား cd၊ အလင်းကျရောက်မှု lx၊ တောက်ပမှု cd/m² - 鉛蓄電池=希硫酸 2.0V、アルカリ蓄電池=KOH 1.2V、ポンプ消費電力 P ∝ 回転速度 N³
ခဲအက်ဆစ်ဘက်ထရီ = H₂SO₄ အပျော့ 2.0V၊ အယ်လ်ကာလိုင်းဘက်ထရီ = KOH 1.2V နှင့် ပန့်သုံးစွဲစွမ်းအား P ∝ လည်ပတ်နှုန်း N³ - シーケンス 3原則:自己保持は「自分の a接点並列」、インターロックは「相手の b接点直列」、複数停止は「b接点直列」
Sequence အခြေခံမူ 3 ချက် - Self-holding သည် မိမိ a-ပွိုင့် ပြိုင်ဆက်၊ Interlock သည် တစ်ဖက် b-ပွိုင့် တန်းဆက်၊ နေရာစုံရပ်တန့်ခြင်းသည် b-ပွိုင့် တန်းဆက် ဖြစ်သည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 最大効率条件 | 最大効率条件 (さいだいこうりつじょうけん): အမြင့်ဆုံးစွမ်းဆောင်ရည် အခြေအနေ (Pi = m² × Pc0) |
| 耐熱クラス(Y・A・E・B・F・H・C) | 耐熱クラス (Y・A・E・B・F・H・C): လျှပ်ကာ အပူခံအတန်းအစားများ |
| 自己保持とインターロック | 自己保持とインターロック: မိမိဘာသာထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် အပြန်အလှန်သော့ခတ်ခြင်း |
လျှပ်စစ်စက်များ၊ လျှပ်စစ်အသုံးချမှုနှင့် အစီအစဉ်ထိန်းချုပ်မှု
ဤအခန်းကို app တွင် လေ့ကျင့်ပါတရားဝင် ကိုးကားချက်များ
- 一般財団法人 電気技術者試験センター — 第一種電気工事士 試験問題と解答 — https://www.shiken.or.jp/situation/past_exam.html
- 日本産業規格 JIS C 0617 — 電気用図記号 / JIS C 4003 — 電気絶縁の熱的耐久性評価及び呼び — https://www.jisc.go.jp/