အရည်အသွေး စီမံခန့်ခွဲမှု အခြေခံ (品質管理基礎)

1. 品質ひんしつの概念がいねん（ねらいの品質ひんしつとできばえの品質ひんしつ、真しんの特性とくせいと代用だいよう特性とくせい）と4M・PDCA

1. အရည်အသွေး သဘောတရားများ (ဒီဇိုင်းအရည်အသွေးနှင့် ထုတ်လုပ်မှုအရည်အသွေး၊ စစ်မှန်သော လက္ခဏာရပ်နှင့် အစားထိုး လက္ခဏာရပ်) နှင့် 4M / PDCA

製品せいひんの品質ひんしつは2つの段階だんかいで捉とらえます。市場しじょうニーズや目標もくひょうコストから企画きかく・設計せっけい段階だんかいで狙ねらい定さだめる目標もくひょう品質ひんしつを「ねらいの品質ひんしつ（設計せっけい品質ひんしつ）」と呼よび、設計せっけい図面ずめんどおりに実際じっさいに製造せいぞうされた結果けっかの品質ひんしつを「できばえの品質ひんしつ（製造せいぞう品質ひんしつ・適合てきごう品質ひんしつ）」と呼よびます。

ထုတ်ကုန် အရည်အသွေးကို အဆင့် 2 ဆင့်ဖြင့် နားလည်သဘောပေါက်နိုင်ပါသည်။ ဈေးကွက်လိုအပ်ချက်နှင့် ရည်မှန်းကုန်ကျစရိတ်အပေါ် အခြေခံ၍ စီမံကိန်းနှင့် ဒီဇိုင်းအဆင့်တွင် ရည်မှန်းသတ်မှတ်ထားသော အရည်အသွေးကို ဒီဇိုင်းအရည်အသွေး (設計品質 / ရည်မှန်းအရည်အသွေး ねらいの品質) ဟု ခေါ်ပြီး ဒီဇိုင်းပုံစံများအတိုင်း အမှန်တကယ် ထုတ်လုပ်လိုက်သောအခါ ထွက်ပေါ်လာသည့် လက်တွေ့အရည်အသွေးကို ထုတ်လုပ်မှုအရည်အသွေး / ကိုက်ညီမှုအရည်အသွေး (適合品質 / できばえの品質) ဟု ခေါ်ပါသည်။

また、消費者しょうひしゃが本来ほんらい求もとめる「使つかいやすい・壊こわれにくい・書かきやすい」といった要求ようきゅう品質ひんしつを「真しんの特性とくせい」と呼よびますが、そのままでは測定そくてい・管理かんりしにくいため、寸法すんぽう・硬かたさ・引張ひっぱり強つよさなど数値すうちで測はかれる「代用だいよう特性とくせい（品質ひんしつ特性とくせい）」に置おき換かえて管理かんりします。

ထို့ပြင် သုံးစွဲရလွယ်ကူခြင်း၊ တာရှည်ခံခြင်း၊ ရေးရချောမွေ့ခြင်းကဲ့သို့ စားသုံးသူများ အမှန်တကယ် လိုလားတောင့်တသော ပင်ကိုအရည်အသွေး လိုအပ်ချက်များကို စစ်မှန်သော လက္ခဏာရပ်များ (真の特性 True Characteristics) ဟု ခေါ်သော်လည်း ၎င်းတို့ကို တိုက်ရိုက်တိုင်းတာ၍ မရနိုင်သောကြောင့် အတိုင်းအတာ၊ မာကျောမှု သို့မဟုတ် ဆွဲဆန့်ခံနိုင်အားကဲ့သို့ ကိန်းဂဏန်းဖြင့် တိုင်းတာနိုင်သော တန်ဖိုးများအဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ထားသည်ကို အစားထိုး လက္ခဏာရပ်များ (代用特性 / အရည်အသွေး လက္ခဏာရပ်များ) ဟု ခေါ်ပါသည်။

製造せいぞう現場げんばの品質ひんしつ管理かんりでは、「品質ひんしつは検査けんさではなく工程こうていで作つくり込こむ」「後工程あとこうていはお客様きゃくさま（不良品ふりょうひんを受うけ取とらない・作つくらない・流ながさない）」を鉄則てっそくとし、作業さぎょう者しゃ（Man）・機械きかい（Machine）・材料ざいりょう（Material）・方法ほうほう（Method）の「4M」のばらつきを抑おさえます。

လုပ်ငန်းခွင် အရည်အသွေး ထိန်းချုပ်မှုတွင် အဓိက စည်းမျဉ်းများမှာ အရည်အသွေးကို စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် မဟုတ်ဘဲ လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း၌ တည်ဆောက်ရမည် (品質は工程で作り込む) နှင့် နောက်လုပ်ငန်းစဉ်သည် ဖောက်သည်ဖြစ်သည် (後工程はお客様 - ချို့ယွင်းချက်ရှိသော ပစ္စည်းကို လက်မခံရ၊ မပြုလုပ်ရ၊ နောက်သို့ မပို့ရ) ဟူ၍ ဖြစ်ပြီး လူ (Man)၊ စက် (Machine)၊ ကုန်ကြမ်း (Material) နှင့် နည်းလမ်း (Method) ဟူသော 4M တို့၏ ကွဲလွဲပြောင်းလဲမှုများကို ထိန်းချုပ်ပါသည်။

そして日常にちじょうは作業さぎょう標準ひょうじゅんに従したがう「SDCA（標準ひょうじゅんS→実施じっしD→確認かくにんC→処置しょちA）」で品質ひんしつを維持いじし、さらなる向上こうじょうや問題もんだい解決かいけつには「PDCA（計画けいかくP→実施じっしD→確認かくにんC→処置しょちA）」を回まわして改善かいぜんをスパイラルアップさせます。

နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ငန်းစံနှုန်းများအတိုင်း SDCA စက်ဝန်း (Standardize → Do → Check → Act) ကို လည်ပတ်စေခြင်းဖြင့် အရည်အသွေးကို ထိန်းသိမ်းပြီး ထပ်မံတိုးတက်ကောင်းမွန်စေရေးနှင့် ပြဿနာဖြေရှင်းရေးအတွက် PDCA စက်ဝန်း (Plan → Do → Check → Act) ကို လည်ပတ်စေခြင်းဖြင့် အရည်အသွေးကို အဆင့်ဆင့် မြှင့်တင်ပါသည်။

2. データの種類しゅるい（計量値けいりょうち・計数値けいすうち）と基本きほん統計量とうけいりょう（平均へいきん・中央値ちゅうおうち・範囲はんい・分散ぶんさん・標準ひょうじゅん偏差へんさ）

2. အချက်အလက် အမျိုးအစားများ (တိုင်းတာရရှိသော / ရေတွက်ရရှိသော) နှင့် အခြေခံ စာရင်းအင်းပညာ (ပျမ်းမျှကိန်း၊ အလယ်ကိန်း၊ ကွာခြားချက်အကျယ်၊ ကွဲလွဲမှုကိန်း၊ စံသွေဖည်မှု)

品質ひんしつデータは2種類しゅるいに分わかれます。長ながさ（mm）・重おもさ（g）・温度おんど（℃）・時間じかん（秒びょう）など連続れんぞくする値あたいを測定そくてい器きで測はかるデータを「計量値けいりょうち」と呼よび、その分布ぶんぷは主おもに「正規せいき分布ぶんぷ」に従したがいます。

အရည်အသွေး အချက်အလက်များတွင် 2 မျိုး ရှိပါသည်။ အလျား (mm)၊ အလေးချိန် (g)၊ အပူချိန် (℃) သို့မဟုတ် အချိန် (စက္ကန့်) ကဲ့သို့ တိုင်းတာရေး ကိရိယာများဖြင့် တိုင်းတာရရှိသော တစ်ဆက်တည်း ကိန်းဂဏန်းများကို တိုင်းတာရရှိသော အချက်အလက် (計量値 Continuous Data) ဟု ခေါ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပျံ့နှံ့မှုသည် အဓိကအားဖြင့် ပုံမှန်ပျံ့နှံ့မှု (正規分布 Normal Distribution) ကို လိုက်နာပါသည်။

これに対たいし、1個こ、2個こと数かぞえる不連続ふれんぞくなデータを「計数値けいすうち」と呼よびます。計数値けいすうちのうち、不適合品ふてきごうひん（不良品ふりょうひん）の個数こすうや不適合品ふてきごうひん率りつは「二項にこう分布ぶんぷ」に従したがい、布ぬのの傷きずや塗装とそうブツなどの「欠点けってん数すう（不適合ふてきごう数すう）」は「ポアソン分布ぶんぷ」に従したがいます。

ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် အရေအတွက် အပြည့် (1 ခု၊ 2 ခု) ဖြင့် ရေတွက်ရရှိသော အချက်အလက်များကို ရေတွက်ရရှိသော အချက်အလက် (計数値 Discrete Data) ဟု ခေါ်ပါသည်။ ရေတွက်ရရှိသော အချက်အလက်များအနက် စံချိန်မမီသော (ချို့ယွင်းချက်ရှိသော) ပစ္စည်းအရေအတွက် သို့မဟုတ် အချိုးအစားသည် ဒွိနာမ ပျံ့နှံ့မှု (二項分布 Binomial Distribution) ကို လိုက်နာပြီး ပိတ်စပေါ်ရှိ အစင်းရာများ သို့မဟုတ် ဆေးစက်အပြစ်အနာအဆာများကဲ့သို့ ချို့ယွင်းချက်နေရာ အရေအတွက် (欠点数) သည် ပွိုင်ဆွန် ပျံ့နှံ့မှု (ポアソン分布 Poisson Distribution) ကို လိုက်နာပါသည်။

データの中心ちゅうしん位置いち（代表値だいひょうち）を表あらわす統計量とうけいりょうには、全ぜんデータの合計ごうけいをデータ数すうnで割わった「平均値へいきんち（xバー）」、データを小ちいさい順じゅんに並ならべたときちょうど真まん中なかにくる「中央値ちゅうおうち（メディアン：データ数すうが偶数ぐうすうなら中央ちゅうおう2つの平均へいきん）」、最もっとも出現しゅつげん回数かいすうが多おおい「最頻値さいひんち（モード）」があります。

အချက်အလက်များ၏ ဗဟိုတည်နေရာ (ကိုယ်စားပြုတန်ဖိုး) ကို ဖော်ပြသော စာရင်းအင်း ကိန်းဂဏန်းများတွင် အချက်အလက် အားလုံး၏ ပေါင်းလဒ်ကို နမူနာအရေအတွက် n ဖြင့် စား၍ ရရှိသော ပျမ်းမျှကိန်း (平均値 x-bar)၊ အချက်အလက်များကို ငယ်စဉ်ကြီးလိုက် စီထားသောအခါ အလယ်ဗဟိုတွင် ရှိသော အလယ်ကိန်း (中央値 / メジアン - n သည် စုံကိန်းဖြစ်ပါက အလယ်ကိန်း 2 ခု၏ ပျမ်းမျှ) နှင့် အကြိမ်ရေ အများဆုံး ပေါ်ထွက်သော အများဆုံးကိန်း (モード Mode) တို့ ပါဝင်ပါသည်။

一方いっぽう、データのばらつきの大おおきさを表あらわす統計量とうけいりょうには、「範囲はんい（R＝最大値さいだいち－最小値さいしょうち）」のほか、各かくデータから平均値へいきんちを引ひいて2乗じょうした和わである「偏差へんさ平方和へいほうわ（S）」、Sを自由度じゆうど（n－1）で割わった「不偏ふへん分散ぶんさん（V＝S÷（n－1））」、分散ぶんさんの正せいの平方根へいほうこんをとった「標本ひょうほん標準ひょうじゅん偏差へんさ（s＝√V）」があります。

တစ်ဖက်တွင် အချက်အလက်များ၏ ပြန့်ကျဲမှု (ばらつき Dispersion) ကို ဖော်ပြသော စာရင်းအင်း ကိန်းဂဏန်းများတွင် ကွာခြားချက်အကျယ် (範囲 R = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး － အငယ်ဆုံးတန်ဖိုး)၊ အချက်အလက် တစ်ခုချင်းစီမှ ပျမ်းမျှကိန်းကို နုတ်ပြီး နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ကာ အားလုံးပေါင်းထားသော သွေဖည်မှု နှစ်ထပ်ကိန်းများ ပေါင်းလဒ် (平方和 S)၊ S ကို လွတ်လပ်မှုဒီဂရီ (n － 1) ဖြင့် စားထားသော ဘက်မလိုက် ကွဲလွဲမှုကိန်း (不偏分散 V = S ÷ (n － 1)) နှင့် ကွဲလွဲမှုကိန်း၏ အပေါင်း နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းဖြစ်သော နမူနာ စံသွေဖည်မှု (標準偏差 s = √V) တို့ ပါဝင်ပါသည်။

3. 統計とうけい図表ずひょう（グラフ）の特徴とくちょうと使つかい分わけ（レーダーチャート・Zチャート等とう）

3. စာရင်းအင်း ဇယားပုံများ၏ လက္ခဏာရပ်များနှင့် ရွေးချယ်အသုံးပြုပုံ (ရေဒါချာ့တ်၊ Z ချာ့တ် စသည်)

数値すうちデータを視覚的しかくてきにわかりやすく表現ひょうげんするため、目的もくてきに応おうじて適切てきせつな統計とうけい図表ずひょう（グラフ）を使つかい分わけます。数量すうりょうの「大小だいしょう比較ひかく」には「棒ぼうグラフ」、時間じかんの経過けいかに伴ともなう「増減ぞうげん変化へんか（推移すいい）」には「折おれ線せんグラフ」を用もちいます。

ကိန်းဂဏန်း အချက်အလက်များကို မြင်သာပြီး ရှင်းလင်းစွာ တင်ပြနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်အလိုက် စာရင်းအင်း ဇယားပုံများကို ရွေးချယ်အသုံးပြုပါသည်။ အမျိုးအစားအလိုက် ပမာဏ အကြီးအသေး နှိုင်းယှဉ်ရန် တိုင်ပုံဂရပ် (棒グラフ Bar Chart) ကို သုံးပြီး အချိန်ကာလအလိုက် အတက်အကျ လမ်းကြောင်းကို ပြသရန် မျဉ်းကြောင်းဂရပ် (折れ線グラフ Line Chart) ကို အသုံးပြုပါသည်။

全体ぜんたいに対たいする各項目かくこうもくの「内訳うちわけ・構成比こうせいひ（割合わりあい）」を示しめすには「円えんグラフ」や「帯おびグラフ」が適てきしており、特とくに帯おびグラフを縦たてに複数ふくすう並ならべると、年次ねんじごとや工場こうじょうごとの構成比こうせいひの推移すいい・比較ひかくが一目ひとめでわかります。

စုစုပေါင်းအပေါ် အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုချင်းစီ၏ ပါဝင်မှုအချိုးအစား (%) ကို ပြသရန် စက်ဝိုင်းပုံဂရပ် (円グラフ Pie Chart) နှင့် အကန့်လိုက်ဘားဂရပ် (帯グラフ Band Chart) တို့ သင့်လျော်ပြီး အကန့်လိုက်ဘားဂရပ် အများအပြားကို ဒေါင်လိုက် စီထပ်ပြသခြင်းဖြင့် နှစ်အလိုက် သို့မဟုတ် စက်ရုံအလိုက် ပါဝင်မှုအချိုးအစား ပြောင်းလဲမှုကို ချက်ချင်း ရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့နိုင်ပါသည်။

また、複数ふくすうの評価ひょうか項目こうもく（例れい：P・Q・C・D・S・Mの6項目こうもくや作業さぎょう者しゃの多能工たのうこうスキル）を中心ちゅうしんから放射状ほうしゃじょうの軸じくにとり、全体ぜんたいのバランスや弱点じゃくてんをクモの巣す状じょうの多角形たかくけいで示しめすグラフを「レーダーチャート（クモの巣すグラフ）」と呼よびます。

အကဲဖြတ်ချက် အများအပြား (ဥပမာ P, Q, C, D, S, M အချက် 6 ချက် သို့မဟုတ် လုပ်သား၏ လုပ်ငန်းစုံကျွမ်းကျင်မှု အဆင့်များ) ကို ဗဟိုမှ ဖြာထွက်နေသော ဝင်ရိုးများပေါ်တွင် အမှတ်ချ၍ ပင့်ကူအိမ်ပုံ ဗဟုဂံအဖြစ် စုစုပေါင်း ဟန်ချက်ညီမှုနှင့် အားနည်းချက်များကို ပြသသော ဇယားပုံကို ရေဒါချာ့တ် (レーダーチャート Radar Chart / ပင့်ကူအိမ်ပုံဂရပ်) ဟု ခေါ်ပါသည်။

さらに、売上高うりあげだかや生産せいさん高だかについて①月次げつじ（単月たんげつ）高だか、②月次げつじ累計るいけい高だか、③移動いどう年計ねんけい（直近ちょっきん12か月分げつぶんの合計ごうけい）の3本ぼんの折おれ線せんを1つの図ずに描えがき、アルファベットの「Z」の形かたちで短期たんき変動へんどうと長期ちょうき傾向けいこうを同時どうじに捉とらえる図ずを「Zチャート」と呼よびます。

ထို့ပြင် အရောင်း သို့မဟုတ် ထုတ်လုပ်မှုဆိုင်ရာ မျဉ်းကြောင်းဂရပ် 3 ခုဖြစ်သည့် ① လစဉ် စုစုပေါင်း၊ ② လစဉ် စုပေါင်းတိုးတက်မှုပမာဏ (累計) နှင့် ③ ရွေ့လျားနှစ်စဉ် စုစုပေါင်း (移動年計 - နောက်ဆုံး 12 လပေါင်းလဒ်) တို့ကို ဂရပ်တစ်ခုတည်းပေါ်တွင် Z အက္ခရာပုံစံ ရေးဆွဲ၍ ကာလတို အတက်အကျနှင့် ကာလရှည် လမ်းကြောင်းတို့ကို တစ်ပြိုင်နက် သိရှိနိုင်သော ဇယားပုံကို Z ချာ့တ် (Zチャート Z-Chart) ဟု ခေါ်ပါသည်။

4. QC七ななつ道具どうぐ①（パレート図ず・特性とくせい要因よういん図ず・チェックシート・層別そうべつ）

4. QC ကိရိယာ 7 မျိုး ① (ပါရီတိုပုံ၊ အကြောင်းရင်းနှင့်အကျိုးပြပုံ၊ စစ်ဆေးချက်ဇယား၊ အုပ်စုခွဲခြားခြင်း)

現場げんばの数値すうちデータを整理せいり・分析ぶんせきする基本きほん手法しゅほうが「QC七ななつ道具どうぐ」です。1つ目めの「パレート図ず」は、不良ふりょう項目こうもくや原因げんいん別べつに件数けんすう・損失そんしつ金額きんがくを大おおきい順じゅんに並ならべた棒ぼうグラフと、その累積るいせき比率ひりつ（%）を示しめす折おれ線せんグラフを組くみ合あわせ、「どの重点じゅうてん問題もんだいから手てをつけるべきか」を明確めいかくにする図ずです。

လုပ်ငန်းခွင် ကိန်းဂဏန်း အချက်အလက်များကို စုစည်းခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် အခြေခံ ကိရိယာအစုမှာ QC ကိရိယာ 7 မျိုး (QC七つ道具) ဖြစ်ပါသည်။ ပထမဦးစွာ ပါရီတိုပုံ (パレート図 Pareto Chart) သည် ချို့ယွင်းချက် အမျိုးအစား သို့မဟုတ် အကြောင်းရင်းများကို အကြိမ်ရေ သို့မဟုတ် ဆုံးရှုံးမှုပမာဏ အများဆုံးမှ အနည်းဆုံးသို့ စီထားသော တိုင်ပုံဂရပ်နှင့် စုပေါင်းရာခိုင်နှုန်း (%) ပြ မျဉ်းကြောင်းဂရပ်တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားပြီး မည်သည့် အရေးကြီးဆုံး ဦးစားပေး ပြဿနာကို အရင်ဆုံး ဖြေရှင်းသင့်ကြောင်း ရှင်းလင်းစေပါသည်။

2つ目めの「特性とくせい要因よういん図ず」は、結果けっかである「特性とくせい（不良ふりょうなど）」を背骨せぼねの右端みぎはじに置おき、そこに影響えいきょうする「要因よういん（4Mなど）」を大骨おおぼね・中骨ちゅうぼね・小骨こぼねへと体系的たいけいてきに整理せいりした図ずで、形かたちが魚さかなの骨ほねに似にていることから「フィッシュボーンチャート（魚さかなの骨ほね図ず）」とも呼よばれます。

ဒုတိယအနေဖြင့် အကြောင်းရင်းနှင့်အကျိုးပြပုံ (特性要因図 Cause-and-Effect Diagram) သည် ရလဒ်ဖြစ်သော လက္ခဏာရပ် (ချို့ယွင်းချက်ကဲ့သို့) ကို အလယ်ကျောရိုး၏ ညာဘက်အစွန်တွင် ထားပြီး ဖြစ်ပေါ်စေသော အကြောင်းရင်းများ (4M ကဲ့သို့) ကို အရိုးကြီး၊ အရိုးလတ်နှင့် အရိုးငယ်များအဖြစ် စနစ်တကျ ဖြာထွက်ရေးဆွဲထားပါသည်။ ငါးအရိုးစုပုံနှင့် တူသောကြောင့် ငါးရိုးပုံ (魚の骨図 Fishbone Chart) ဟုလည်း ခေါ်ပါသည်။

3つ目めの「チェックシート」は、データ収集しゅうしゅうを簡単かんたんにし集計しゅうけいや点検てんけんの忘わすれを防ふせぐため、あらかじめ項目こうもくを印刷いんさつして記録きろく・チェックできるようにした表ひょう（記録きろく用ようと点検てんけん確認かくにん用よう）です。

တတိယအနေဖြင့် စစ်ဆေးချက်ဇယား (チェックシート Check Sheet) သည် လုပ်သားများ အချက်အလက် အလွယ်တကူ မှတ်တမ်းတင်နိုင်ရန် သို့မဟုတ် စစ်ဆေးရမည့် အချက်များကို မကျန်ရစ်စေဘဲ အတည်ပြုနိုင်ရန် စစ်ဆေးရမည့် အချက်များကို ကြိုတင်ရိုက်နှိပ်ထားသော ဇယားပုံစံ ဖြစ်ပါသည် (မှတ်တမ်းတင်ရန် စစ်ဆေးချက်ဇယားနှင့် အတည်ပြုစစ်ဆေးရန် စစ်ဆေးချက်ဇယားဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်)။

4つ目めの「層別そうべつ」は、収集しゅうしゅうしたデータをそのまま1つにまとめるのではなく、材料ざいりょうメーカー別べつ・機械きかい（号機ごうき）別べつ・作業さぎょう者しゃ別べつ・昼夜ちゅうや勤きん別べつなど共通きょうつうの特徴とくちょう（層そう）ごとにグループ分わけして比較ひかくし、ばらつきの真しんの原因げんいんをあぶり出だす考かんがえ方かたです（ヒストグラムや散布図さんぷずと組くみ合あわせて使つかいます）。

စတုတ္ထအနေဖြင့် အုပ်စုခွဲခြားခြင်း (層別 Stratification) သည် ကောက်ယူထားသော အချက်အလက် အားလုံးကို တစ်ပေါင်းတည်း ရောနှောထားမည့်အစား ကုန်ကြမ်းပေးသွင်းသူအလိုက်၊ စက်နံပါတ်အလိုက်၊ လုပ်သားအလိုက် သို့မဟုတ် နေ့/ည အဆိုင်းအလိုက် စသည့် တူညီသော လက္ခဏာရပ်ရှိသည့် အုပ်စုငယ်များ (အလွှာများ) အဖြစ် ခွဲခြားပြီး ကွဲလွဲမှု၏ စစ်မှန်သော အရင်းအမြစ်ကို ဖော်ထုတ်ရန် နှိုင်းယှဉ်သည့် နည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည် (ဟစ်စတိုဂရမ်နှင့် ပြန့်ကျဲမှုပုံတို့နှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုသည်)။

5. QC七ななつ道具どうぐ②（ヒストグラムの形状けいじょう・散布図さんぷず・管理図かんりず）

5. QC ကိရိယာ 7 မျိုး ② (ဟစ်စတိုဂရမ် ပုံသဏ္ဌာန်များ၊ ပြန့်ကျဲမှုပုံ၊ ထိန်းချုပ်မှုပုံ)

5つ目めの「ヒストグラム（度数どすう分布ぶんぷ図ず）」は、計量値けいりょうちデータの範囲はんいをいくつかの区間くかん（階級かいきゅう）に分わけ、各区間かくくかんに入はいるデータ数すう（度数どすう）を柱状ちゅうじょうグラフにして、中心ちゅうしん位置いち・ばらつきの形かたち・規格値きかくちとの余裕よゆうを見みる図ずです。

ပဉ္စမအနေဖြင့် ဟစ်စတိုဂရမ် (ヒストグラム Histogram / ကြိမ်နှုန်းပျံ့နှံ့မှုဇယား) သည် တိုင်းတာရရှိသော အချက်အလက်များ၏ အကျယ်အဝန်းကို အပိုင်းအခြားများ (အတန်းအစားများ) ခွဲခြားပြီး အပိုင်းအခြား တစ်ခုချင်းစီအတွင်း ပါဝင်သော အချက်အလက် အရေအတွက် (ကြိမ်နှုန်း) ကို ဒေါင်လိုက်တိုင်များအဖြစ် ရေးဆွဲကာ ဗဟိုတည်နေရာ၊ ပြန့်ကျဲမှု ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် စံချိန်စံညွှန်း ကန့်သတ်ချက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်မှုကို စစ်ဆေးပါသည်။

ヒストグラムの形状けいじょうには、正常せいじょうな左右さゆう対称たいしょうの「一般型いっぱんがた（正規せいき型がた）」のほか、区間くかん幅はばが測定そくてい目盛めもりの整数せいすう倍ばいでないときに出でる「櫛歯型くしばがた」、規格きかく外がいを選別せんべつ除去じょきょしたときに片側かたがわが切きり立たつ「絶壁型ぜっぺきがた」があります。

ဟစ်စတိုဂရမ် ပုံသဏ္ဌာန်များနှင့် ပတ်သက်၍ ပုံမှန် အချိုးညီသော ခေါင်းလောင်းပုံ (一般型 / ပုံမှန်ပုံစံ) အပြင် အတန်းအစား အကျယ်သည် တိုင်းတာသည့် စကေး၏ ကိန်းပြည့်ဆတိုး မဟုတ်သောအခါ ဖြစ်ပေါ်သည့် ဘီးပုံစံ (櫛歯型 Comb-Shaped) နှင့် စံချိန်မမီသော ပစ္စည်းများကို အားလုံးစစ်ဆေး ဖယ်ရှားထားသောအခါ တစ်ဖက်တွင် မတ်စောက်စွာ ပြတ်တောက်နေသည့် ကမ်းပါးစောက်ပုံစံ (絶壁型 Cliff-Like) တို့ ရှိပါသည်။

さらに、平均値へいきんちが少すこしずつ異ことなる複数ふくすうのロットが混まざった「高原型こうげんがた」、異質いしつなデータが少量しょうりょう混入こんにゅうしたり測定そくていミスがあったりした「離はなれ小島こじま型がた」、平均値へいきんちの異ことなる2台だいの機械きかいや2社しゃの材料ざいりょうが混まざった「二山型ふたやまがた（双峰そうほう型がた）」があり、高原型こうげんがたや二山型ふたやまがたは「層別そうべつ」で原因げんいんを分わけます。

ထို့ပြင် ပျမ်းမျှကိန်း အနည်းငယ် ကွာခြားသော အသုတ်အများအပြား ရောနှောနေသည့်အခါ ကုန်းပြင်မြင့်ပုံစံ (高原状型 Plateau Type) ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော အချက်အလက် သို့မဟုတ် တိုင်းတာမှုအမှား အနည်းငယ် ရောပါလာသည့်အခါ သီးခြားကျွန်းပုံစံ (離島型 Isolated Island Type) ဖြစ်ပေါ်ကာ၊ ပျမ်းမျှကိန်း မတူညီသော စက်နှစ်လုံး သို့မဟုတ် ကုန်ကြမ်းပေးသွင်းသူ နှစ်ဦးထံမှ ပစ္စည်းများ ရောနှောနေသည့်အခါ ထိပ်နှစ်လုံးပုံစံ (ふた山型 Twin-Peak Type) ဖြစ်ပေါ်ပါသည် (ကုန်းပြင်မြင့်ပုံစံနှင့် ထိပ်နှစ်လုံးပုံစံတို့အတွက် အုပ်စုခွဲခြားခြင်း 層別 လိုအပ်ပါသည်)။

6つ目めの「散布図さんぷず」は、対ついになった2つの変数へんすう（例れい：焼成しょうせい温度おんどxと硬度こうどy）を縦軸たてじく・横軸よこじくにとって打点だてんし、両者りょうしゃの「相関そうかん関係かんけい（正せいの相関そうかん＝右肩みぎかた上あがり、負ふの相関そうかん＝右肩みぎかた下さがり、無相関むそうかん）」を調しらべる図ずです。

ဆဋ္ဌမအနေဖြင့် ပြန့်ကျဲမှုပုံ (散布図 Scatter Diagram) သည် တွဲဖက်နေသော ကိန်းရှင်နှစ်ခု (ဥပမာ အပူပေးချိန် x နှင့် မာကျောမှု y) ကို အလျားလိုက်နှင့် ဒေါင်လိုက် ဝင်ရိုးများပေါ်တွင် အမှတ်ချ၍ ၎င်းတို့၏ ဆက်စပ်မှု (အပေါင်းဆက်စပ်မှု = ညာဘက်သို့ မြင့်တက်သွားခြင်း၊ အနှုတ်ဆက်စပ်မှု = ညာဘက်သို့ နိမ့်ဆင်းသွားခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဆက်စပ်မှု မရှိခြင်း) ကို စစ်ဆေးပါသည်။

7つ目めの「管理図かんりず」は、工程こうていが安定あんてい状態じょうたいにあるか異常いじょう原因げんいんが働はたらいたかを時系列じけいれつで判定はんていするため、「中心線ちゅうしんせん（CL）」の上下じょうげに標準ひょうじゅん偏差へんさの3倍ばい（±3σ）の幅はばで「上方じょうほう管理かんり限界線げんかいせん（UCL）」と「下方かほう管理かんり限界線げんかいせん（LCL）」を引ひいた図ずです。

သတ္တမအနေဖြင့် ထိန်းချုပ်မှုပုံ (管理図 Control Chart) သည် ဗဟိုမျဉ်း (中心線 CL) ၏ အပေါ်နှင့် အောက်တွင် စံသွေဖည်မှု 3 ဆ (±3σ) ၌ အပေါ်ထိန်းချုပ်မှုမျဉ်း (上方管理限界線 UCL) နှင့် အောက်ထိန်းချုပ်မှုမျဉ်း (下方管理限界線 LCL) တို့ကို ရေးဆွဲထားပြီး လုပ်ငန်းစဉ်သည် တည်ငြိမ်သော အခြေအနေတွင် ရှိနေသလား သို့မဟုတ် ထူးခြားသော အကြောင်းရင်းများကြောင့် ပြောင်းလဲနေသလားကို အချိန်အလိုက် အကဲဖြတ်ပါသည်။

管理図かんりずでは、打点だてんが管理かんり限界線げんかいせんの外そとに出でた場合ばあいだけでなく、限界線げんかいせんの内側うちがわにあっても中心線ちゅうしんせんの片側かたがわに連続れんぞくして並ならぶ「連れん（7〜9点てん以上いじょう）」や、連続れんぞく上昇じょうしょう・下降かこうする「傾向けいこう（トレンド）」、「周期性しゅうきせい」が見みられる場合ばあいも工程こうてい異常いじょうと判定はんていします。

ထိန်းချုပ်မှုပုံပေါ်တွင် အမှတ်တစ်ခုသည် ထိန်းချုပ်မှုမျဉ်းများ၏ အပြင်ဘက်သို့ ရောက်ရှိသွားသည့်အခါသာမက ထိန်းချုပ်မှုမျဉ်းများ အတွင်း၌ ရှိနေသော်လည်း ဗဟိုမျဉ်း၏ တစ်ဖက်တည်းတွင် အမှတ် 7 မှတ်မှ 9 မှတ်နှင့်အထက် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (連 Run)၊ ဆက်တိုက် မြင့်တက် သို့မဟုတ် နိမ့်ဆင်းသွားခြင်း (傾向 Trend) သို့မဟုတ် စက်ဝန်းအလိုက် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (周期) တို့ တွေ့ရှိရပါကလည်း လုပ်ငန်းစဉ် ပုံမှန်မဟုတ်ဟု ဆုံးဖြတ်ပါသည်။

6. 検査けんさの分類ぶんるいと抜取ぬきとり検査けんさ（OC曲線きょくせん・生産者せいさんしゃ危険きけんα・消費者しょうひしゃ危険きけんβ）

6. စစ်ဆေးခြင်း အမျိုးအစားခွဲခြားမှုနှင့် နမူနာယူစစ်ဆေးခြင်း (OC မျဉ်းကွေး၊ ထုတ်လုပ်သူ ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ α၊ သုံးစွဲသူ ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ β)

検査けんさとは、品物しなものを測定そくてい・試験しけんした結果けっかを判定はんてい基準きじゅんと比較ひかくして、個々ここの品物しなものの「良品りょうひん・不良品ふりょうひん」またはロットの「合格ごうかく・不合格ふごうかく」を判定はんていすることです。段階だんかい別べつには受入うけいれ（購入こうにゅう）検査けんさ・工程こうてい間かん（中間ちゅうかん）検査けんさ・最終さいしゅう（出荷しゅっか）検査けんさがあり、方法ほうほう別べつには破壊はかい検査けんさ・非破壊ひはかい検査けんさ・人間にんげんの五感ごかんで判定はんていする「官能かんのう検査けんさ」があります。

စစ်ဆေးခြင်း (検査 Inspection) ဆိုသည်မှာ ပစ္စည်းများကို တိုင်းတာ သို့မဟုတ် စမ်းသပ်ပြီး ရလဒ်များကို လက်ခံနိုင်သည့် စံနှုန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ ပစ္စည်းတစ်ခုချင်းစီသည် စံချိန်မီ (良品) သို့မဟုတ် စံချိန်မမီ (不良品) ဖြစ်ကြောင်း၊ သို့မဟုတ် အသုတ်တစ်ခုလုံးကို လက်ခံမည် (合格) သို့မဟုတ် ပယ်ချမည် (不合格) ဖြစ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်ပါသည်။ အဆင့်အလိုက် လက်ခံစစ်ဆေးခြင်း၊ လုပ်ငန်းစဉ်တွင်း စစ်ဆေးခြင်းနှင့် နောက်ဆုံးစစ်ဆေးခြင်းတို့ ရှိပြီး နည်းလမ်းအလိုက် ဖျက်ဆီးစစ်ဆေးခြင်း၊ မဖျက်ဆီးဘဲ စစ်ဆေးခြင်းနှင့် လူ၏ အာရုံငါးပါးကို သုံးသော အာရုံခံ စစ်ဆေးခြင်း (官能検査) တို့ ရှိပါသည်။

また対象たいしょう数すうにより「全数ぜんすう検査けんさ」と「抜取ぬきとり検査けんさ」に分わかれます。不良品ふりょうひんが1個こでも混まざると人命じんめいに関かかわる重要じゅうよう保安ほあん部品ぶひんや高価こうかな単品たんぴん製品せいひんは「全数ぜんすう検査けんさ」を行おこないますが、引張ひっぱり破壊はかい試験しけんなどの「破壊はかい検査けんさ」や大量たいりょうのネジ、連続れんぞく流体りゅうたい・粉体ふんたいなどは全数ぜんすう検査けんさが不可能ふかのうなため必然的ひつぜんてきに「抜取ぬきとり検査けんさ」となります。

စစ်ဆေးသည့် ပမာဏအလိုက် အားလုံးစစ်ဆေးခြင်း (全数検査) နှင့် နမူနာယူစစ်ဆေးခြင်း (抜取検査) ဟူ၍ ခွဲခြားထားပါသည်။ ချို့ယွင်းချက် တစ်ခုရှိရုံဖြင့် လူ့အသက်အန္တရာယ် ထိခိုက်စေနိုင်သော အရေးကြီး ဘေးကင်းရေး အစိတ်အပိုင်းများ သို့မဟုတ် တန်ဖိုးကြီး တစ်ခုချင်း ထုတ်ကုန်များသည် အားလုံးစစ်ဆေးခြင်း (全数検査) လိုအပ်ပြီး၊ ဖျက်ဆီးစမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း (破壊検査 - ဆွဲဆန့်ချိုးဖျက် စမ်းသပ်မှုကဲ့သို့)၊ အရေအတွက်များပြီး ဈေးပေါသော ဝက်အူများနှင့် အရည် သို့မဟုတ် အမှုန့်ကဲ့သို့ တစ်ဆက်တည်းပစ္စည်းများကိုမူ အားလုံးစစ်ဆေး၍ မရနိုင်သောကြောင့် နမူနာယူစစ်ဆေးခြင်း (抜取検査) ကိုသာ အသုံးပြုရပါသည်။

抜取ぬきとり検査けんさでは、ロットからランダムに抜ぬき取とったサンプルのみを調しらべるため、確率的かくりつてきに2種類しゅるいの判定はんていミスが避さけられません。ロットの真しんの不良率ふりょうりつとロットが合格ごうかくする確率かくりつの関係かんけいを示しめした曲線きょくせんを「OC曲線きょくせん（検査けんさ特性とくせい曲線きょくせん）」と呼よびます。

နမူနာယူစစ်ဆေးခြင်းသည် အသုတ်တစ်ခုထဲမှ ကျပန်းထုတ်ယူထားသော နမူနာများကိုသာ စစ်ဆေးသောကြောင့် ဖြစ်နိုင်ခြေသဘောအရ ဆုံးဖြတ်ချက် အမှား 2 မျိုးကို ရှောင်လွှဲ၍ မရနိုင်ပါ။ အသုတ်တစ်ခု၏ အမှန်တကယ် ချို့ယွင်းချက်နှုန်းနှင့် ထိုအသုတ် စစ်ဆေးအောင်မြင်မည့် ဖြစ်နိုင်ခြေတို့ကြား ဆက်စပ်မှုကို ရေးဆွဲထားသော မျဉ်းကွေးကို OC မျဉ်းကွေး (OC曲線 / စစ်ဆေးမှု လက္ခဏာရပ်မျဉ်းကွေး) ဟု ခေါ်ပါသည်။

第だい1の誤あやまりは、本来ほんらいは良よいロット（合格ごうかくさせるべき品質ひんしつ水準すいじゅんAQLのロット）なのに、たまたま不良品ふりょうひんが多おおく抜ぬき取とられて不合格ふごうかくにしてしまう確率かくりつで、「生産者せいさんしゃ危険きけん（α：第だい1種しゅの誤あやまり・あわてものの誤あやまり、通常つうじょう約やく5%）」と呼よびます。

ပထမအမျိုးအစား အမှားမှာ ကောင်းမွန်သော အသုတ် (လက်ခံနိုင်ဖွယ် အရည်အသွေးအဆင့် AQL ရှိသော အသုတ်) မှ တိုက်ဆိုင်စွာ ချို့ယွင်းချက်ရှိသော နမူနာများ ထွက်ပေါ်လာပြီး မှားယွင်းပယ်ချမိသည့် ဖြစ်နိုင်ခြေဖြစ်ကာ ၎င်းကို ထုတ်လုပ်သူ ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (生産者危険 α - ပထမအမျိုးအစား အမှား / အလျင်လိုသော အမှား あわてものの誤り၊ ပုံမှန်အားဖြင့် 5% ခန့် သတ်မှတ်သည်) ဟု ခေါ်ပါသည်။

第だい2の誤あやまりは、本来ほんらいは悪わるいロット（不合格ふごうかくにすべき限界げんかい品質ひんしつLQのロット）なのに、たまたま良品りょうひんばかりが抜ぬき取とられて合格ごうかくにしてしまう確率かくりつで、「消費者しょうひしゃ危険きけん（β：第だい2種しゅの誤あやまり・ぼんやりものの誤あやまり、通常つうじょう約やく10%）」と呼よびます。

ဒုတိယအမျိုးအစား အမှားမှာ မကောင်းသော အသုတ် (ပယ်ချသင့်သည့် ကန့်သတ်အရည်အသွေး LQ ရှိသော အသုတ်) မှ တိုက်ဆိုင်စွာ ကောင်းမွန်သော နမူနာများသာ ထွက်ပေါ်လာပြီး မှားယွင်းလက်ခံမိသည့် ဖြစ်နိုင်ခြေဖြစ်ကာ ၎င်းကို သုံးစွဲသူ ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (消費者危険 β - ဒုတိယအမျိုးအစား အမှား / ပေါ့ဆသော အမှား ぼんやりものの誤り၊ ပုံမှန်အားဖြင့် 10% ခန့် သတ်မှတ်သည်) ဟု ခေါ်ပါသည်။

7. QCストーリーと品質ひんしつ保証ほしょう・製造物せいぞうぶつ責任法せきにんほう（PL法ほう）

7. QC Story လုပ်ငန်းစဉ်၊ အရည်အသွေး အာမခံချက်နှင့် ထုတ်ကုန်တာဝန်ယူမှု ဥပဒေ (PL ဥပဒေ)

品質ひんしつ改善かいぜんや問題もんだい解決かいけつを事実じじつデータに基もとづいて進すすめる標準ひょうじゅん手順てじゅんを「QCストーリー」と呼よびます。①テーマの選定せんてい→②現状げんじょうの把握はあくと目標もくひょうの設定せってい→③活動かつどう計画けいかくの作成さくせい→④要因よういんの解析かいせき（真因しんいんの特定とくてい）→⑤対策たいさくの検討けんとうと実施じっし→⑥効果こうかの確認かくにん→⑦標準化ひょうじゅんかと管理かんりの定着ていちゃく（歯止はどめ）→⑧反省はんせいと今後こんごの計画けいかくの順じゅんに進すすめます。

အချက်အလက် အမှန်များအပေါ် အခြေခံ၍ အရည်အသွေး မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ပြဿနာဖြေရှင်းခြင်းကို အဆင့်ဆင့် ဆောင်ရွက်သည့် စံလုပ်ငန်းစဉ်ကို QC Story (QCストーリー) ဟု ခေါ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အစဉ်လိုက်အားဖြင့် ① ခေါင်းစဉ် ရွေးချယ်ခြင်း → ② လက်ရှိအခြေအနေ သိရှိခြင်းနှင့် ရည်မှန်းချက် သတ်မှတ်ခြင်း → ③ လုပ်ဆောင်မည့် စီမံကိန်း ဆွဲခြင်း → ④ အကြောင်းရင်းများ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (အမြစ်ရင်းခံ အကြောင်းရင်း ရှာဖွေခြင်း) → ⑤ ဖြေရှင်းနည်းများ လေ့လာအကောင်အထည်ဖော်ခြင်း → ⑥ အကျိုးသက်ရောက်မှု အတည်ပြုခြင်း → ⑦ စံသတ်မှတ်ခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်မှု အတည်ပြုခြင်း (ပြန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ခြင်း) → ⑧ ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်းနှင့် အနာဂတ် အစီအစဉ်များ ဟူ၍ ဖြစ်ပါသည်။

また、消費者しょうひしゃが安心あんしん・満足まんぞくして製品せいひんを長期間ちょうきかん使用しようできるよう品質ひんしつを請うけ負おう体系的たいけいてき活動かつどうが「品質ひんしつ保証ほしょう」です。万一まんいち、製品せいひんの欠陥けっかんによって消費者しょうひしゃの生命せいめい・身体しんたいまたは財産ざいさん（その製品せいひん自体じたいの損害そんがいのみの場合ばあいは除のぞく）に被害ひがいが生しょうじた場合ばあいに被害者ひがいしゃを救済きゅうさいする法律ほうりつが「製造物せいぞうぶつ責任法せきにんほう（PL法ほう）」です。

စားသုံးသူများက ထုတ်ကုန်များကို ကာလရှည်ကြာ ဘေးကင်းစိတ်ချစွာနှင့် စိတ်ကျေနပ်စွာ အသုံးပြုနိုင်ရန် အရည်အသွေး အာမခံပေးသည့် စနစ်ကျသော လုပ်ငန်းစဉ်မှာ အရည်အသွေး အာမခံချက်ပေးခြင်း (品質保証 Quality Assurance) ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ ထုတ်ကုန် ချို့ယွင်းချက်ကြောင့် စားသုံးသူ၏ အသက်၊ ခန္ဓာကိုယ် သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်း (ထုတ်ကုန်ကိုယ်တိုင်သာ ပျက်စီးမှု မပါဝင်ပါ) ကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေပါက နစ်နာသူကို ကုစားပေးသည့် ဥပဒေမှာ ထုတ်ကုန်တာဝန်ယူမှု ဥပဒေ (製造物責任法 / PL ဥပဒေ) ဖြစ်ပါသည်။

民法みんぽうの原則げんそくではメーカーの「故意こい・過失かしつ」を証明しょうめいする必要ひつようがありましたが、PL法ほうではメーカーの過失かしつの有無うむを問とわず、製造物せいぞうぶつに「欠陥けっかん（通常つうじょう有ゆうすべき安全性あんぜんせいを欠かいていること）」と損害そんがいとの因果いんが関係かんけいさえあれば賠償ばいしょう責任せきにんを負おう「無過失むかしつ責任せきにん（欠陥けっかん責任せきにん）」を採用さいようしています。

ယခင် တရားမဥပဒေအရ လျော်ကြေးတောင်းရာတွင် ထုတ်လုပ်သူ၏ ရည်ရွယ်ချက် သို့မဟုတ် ပေါ့ဆမှု (過失 အပြစ်) ကို သက်သေပြရန် လိုအပ်သော်လည်း PL ဥပဒေသည် အပြစ်ရှိမရှိ မလိုအပ်သော တာဝန်ယူမှု (無過失責任 / ချို့ယွင်းချက် တာဝန်ယူမှု 欠陥責任) ကို ကျင့်သုံးပြီး ထုတ်ကုန်တွင် ချို့ယွင်းချက် (欠陥 - ပုံမှန်ရှိသင့်သော ဘေးကင်းလုံခြုံမှု ကင်းမဲ့ခြင်း) ရှိနေပြီး ထိုချို့ယွင်းချက်ကြောင့် ထိခိုက်နစ်နာမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါက ထုတ်လုပ်သူတွင် ပေါ့ဆမှု ရှိသည်ဖြစ်စေ မရှိသည်ဖြစ်စေ လျော်ကြေးပေးရန် တာဝန်ရှိပါသည်။

PL法ほうの対象たいしょうとなる「製造物せいぞうぶつ」は「製造せいぞうまたは加工かこうされた動産どうさん（不動産ふどうさん・未加工みかこう農産物のうさんぶつ・電気でんき・ソフトウェア単体たんたいは対象たいしょう外がい）」であり、欠陥けっかんは①設計せっけい上じょうの欠陥けっかん、②製造せいぞう上じょうの欠陥けっかん、③指示しじ・警告けいこく上じょうの欠陥けっかん（取扱とりあつかい説明書せつめいしょや注意ちゅういラベルの不備ふび）の3つに分類ぶんるいされます。

PL ဥပဒေနှင့် အကျုံးဝင်သော ထုတ်ကုန်များ (製造物) မှာ ထုတ်လုပ် သို့မဟုတ် ပြုပြင်မွမ်းမံထားသော ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့် ပစ္စည်းများ (အိမ်ခြံမြေ၊ မပြုပြင်ထားသော လယ်ယာထွက်ကုန်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် သီးသန့်ဆော့ဖ်ဝဲများ မပါဝင်ပါ) ဖြစ်ပြီး ချို့ယွင်းချက်များကို ① ဒီဇိုင်း ချို့ယွင်းချက် (設計上の欠陥)၊ ② ထုတ်လုပ်မှု ချို့ယွင်းချက် (製造上の欠陥) နှင့် ③ ညွှန်ကြားချက်/သတိပေးချက် ချို့ယွင်းချက် (指示・警告上の欠陥 - လမ်းညွှန်စာအုပ် သို့မဟုတ် သတိပေးစာတမ်း မပြည့်စုံခြင်း) ဟူ၍ 3 မျိုး ခွဲခြားထားပါသည်။

8. FMEA・FTAとISO 9000シリーズ・品質ひんしつマネジメントの7原則げんそく

8. FMEA / FTA၊ ISO 9000 စီးရီးနှင့် အရည်အသွေး စီမံခန့်ခွဲမှု အခြေခံမူ 7 ရပ်

設計せっけい・工程こうてい段階だんかいで故障こしょうや不良ふりょうを未然みぜん防止ぼうしする信頼性しんらいせい解析かいせき手法しゅほうに「FMEA」と「FTA」があります。「FMEA（故障こしょうモード影響えいきょう解析かいせき）」は、構成こうせい部品ぶひんのあらゆる故障こしょうモード（断線だんせん・摩耗まもうなど）から出発しゅっぱつしてシステム全体ぜんたいへの影響えいきょうを上向うわむきに調しらべる「ボトムアップ手法しゅほう」です。

ဒီဇိုင်းနှင့် လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်များတွင် ပျက်စီးမှုများနှင့် ချို့ယွင်းချက်များကို ကြိုတင်ကာကွယ်ရန် အသုံးပြုသော ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနည်း 2 မျိုးမှာ FMEA နှင့် FTA တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။ FMEA (ပျက်စီးမှုပုံစံနှင့် သက်ရောက်မှု ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း 故障モード影響解析 Failure Mode and Effects Analysis) သည် အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုချင်းစီ၏ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော ပျက်စီးမှုပုံစံများ (ဝိုင်ယာကြိုးပြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပွန်းစားခြင်းကဲ့သို့) မှ စတင်၍ စနစ်တစ်ခုလုံးအပေါ် ၎င်းတို့၏ သက်ရောက်မှုကို အောက်မှအထက်သို့ အဆင့်ဆင့် စစ်ဆေးသည့် အောက်မှအထက်သို့ နည်းလမ်း (ボトムアップ手法 Bottom-Up Method) ဖြစ်ပါသည်။

これに対たいし「FTA（故障こしょうの木き解析かいせき）」は、起おきてはならない重大じゅうだい事故じこ（頂上ちょうじょう事象じしょう）から出発しゅっぱつし、その発生はっせい原因げんいんを論理ろんり記号きごう（ANDゲート・ORゲート）で木きの根ねのように下向したむきに展開てんかいして追究ついきゅうする「トップダウン手法しゅほう」です。

ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် FTA (ပျက်စီးမှု သစ်ပင်ပုံစံ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း 故障の木解析 Fault Tree Analysis) သည် မလိုလားအပ်သော ကြီးမားသည့် မတော်တဆမှု (ထိပ်ဆုံးဖြစ်ရပ် トップ事象) မှ စတင်ပြီး ၎င်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အကြောင်းရင်း လမ်းကြောင်းများကို လော့ဂျစ်သင်္ကေတများ (AND ဂိတ်၊ OR ဂိတ်) သုံး၍ သစ်ပင်အမြစ်များသဖွယ် အထက်မှအောက်သို့ ဖြန့်ခွဲရှာဖွေသည့် အထက်မှအောက်သို့ နည်းလမ်း (トップダウン手法 Top-Down Method) ဖြစ်ပါသည်။

一方いっぽう、国際こくさい標準化ひょうじゅんか機構きこう（ISO）が定さだめた品質ひんしつマネジメントシステム（QMS）の国際こくさい規格きかく群ぐんが「ISO 9000シリーズ」です。基本きほん概念がいねんと用語ようごを定さだめた「ISO 9000」、第三者だいさんしゃ認証にんしょうの基準きじゅんとなる要求ようきゅう事項じこうを定さだめた「ISO 9001」、組織そしきの持続的じぞくてき成功せいこうへの指針ししん「ISO 9004」、監査かんさ指針ししん「ISO 19011」で構成こうせいされます。

တစ်ဖက်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စံချိန်စံညွှန်းသတ်မှတ်ရေးအဖွဲ့ (ISO) က သတ်မှတ်ထားသော အရည်အသွေး စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ် (QMS) ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံညွှန်းမိသားစုမှာ ISO 9000 စီးရီး ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတွင် ISO 9000 (အခြေခံသဘောတရားများနှင့် ဝေါဟာရများ)၊ ISO 9001 (ပြင်ပအဖွဲ့အစည်း အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် ရယူရန် သုံးသော လိုအပ်ချက်များ 要求事項)၊ ISO 9004 (ရေရှည်အောင်မြင်မှုအတွက် လမ်းညွှန်ချက်များ) နှင့် ISO 19011 (စစ်ဆေးရေး လမ်းညွှန်ချက်များ) တို့ ပါဝင်ပါသည်။

ISO 9000シリーズが掲かかげる「品質ひんしつマネジメントの7原則げんそく」は、①顧客こきゃく重視じゅうし、②リーダーシップ、③人々ひとびとの積極的せっきょくてき参加さんか、④プロセスアプローチ、⑤改善かいぜん、⑥客観的きゃっかんてき事実じじつ（エビデンス）に基もとづく意思いし決定けってい、⑦関係性かんけいせい管理かんりです。

ISO 9000 စီးရီးတွင် ချမှတ်ထားသော အရည်အသွေး စီမံခန့်ခွဲမှု အခြေခံမူ 7 ရပ် မှာ ① ဖောက်သည်အပေါ် အလေးထားမှု (顧客重視)၊ ② ခေါင်းဆောင်မှု (リーダーシップ)၊ ③ လူများ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု (人々の積極的参加)၊ ④ လုပ်ငန်းစဉ်အလိုက် ချဉ်းကပ်မှု (プロセスアプローチ)၊ ⑤ တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်မှု (改善)၊ ⑥ သက်သေအထောက်အထား အခြေပြု ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှု (客観的事実に基づく意思決定) နှင့် ⑦ ဆက်ဆံရေး စီမံခန့်ခွဲမှု (関係性管理) တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။

試験しけんによく出でるポイントと覚おぼえ方かた

စာမေးပွဲတွင် မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော အချက်များနှင့် မှတ်သားနည်းများ

品質ひんしつ管理かんりの計算けいさんでは、データ（例れい：5個この測定そくてい値ち）から「平均値へいきんち・中央値ちゅうおうち（メディアン）・範囲はんいR（最大さいだい－最小さいしょう）・不偏ふへん分散ぶんさんV（偏差へんさ平方和へいほうわS÷（n－1））」を求もとめる問題もんだいが定番ていばんです。分散ぶんさんはnではなく「n－1」で割わる点てんに注意ちゅういしてください。

အရည်အသွေး စီမံခန့်ခွဲမှု တွက်ချက်မှုများတွင် အချက်အလက်အစုငယ်တစ်ခု (ဥပမာ တိုင်းတာချက် 5 ခု) ပေးထားပြီး ပျမ်းမျှကိန်း၊ အလယ်ကိန်း၊ ကွာခြားချက်အကျယ် R (အကြီးဆုံး － အငယ်ဆုံး) နှင့် ဘက်မလိုက် ကွဲလွဲမှုကိန်း V (နှစ်ထပ်ကိန်းပေါင်းလဒ် S ÷ (n － 1)) တို့ကို မေးလေ့ရှိပါသည်။ ဘက်မလိုက် ကွဲလွဲမှုကိန်း ရှာရာတွင် n ဖြင့် မစားဘဲ n － 1 ဖြင့် စားရန် အထူးသတိပြုပါ။

データの分類ぶんるいでは「計量値けいりょうち（長ながさ・重おもさ・温度おんど・引張ひっぱり強つよさ＝正規せいき分布ぶんぷ）」と「計数値けいすうち（不良品ふりょうひん数すう＝二項にこう分布ぶんぷ、傷きず・欠点けってん数すう＝ポアソン分布ぶんぷ）」の組くみ合あわせが頻出ひんしゅつです。

အချက်အလက် အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအတွက် စာမေးပွဲတွင် တွဲဖက်မေးလေ့ရှိသည်မှာ တိုင်းတာရရှိသော အချက်အလက် (အလျား၊ အလေးချိန်၊ အပူချိန်၊ ဆွဲဆန့်ခံနိုင်အား = ပုံမှန်ပျံ့နှံ့မှု 正規分布) နှင့် ရေတွက်ရရှိသော အချက်အလက် (ချို့ယွင်းပစ္စည်း အရေအတွက် = ဒွိနာမ ပျံ့နှံ့မှု 二項分布၊ အစင်းရာ/ချို့ယွင်းချက်နေရာ အရေအတွက် = ပွိုင်ဆွန် ပျံ့နှံ့မှု ポアソン分布) တို့ ဖြစ်ပါသည်။

QC七ななつ道具どうぐでは、ヒストグラムの「絶壁型ぜっぺきがた（規格きかく外がいの選別せんべつ除去じょきょ）」「二山型ふたやまがた（平均へいきんの異ことなる2群ぐんの混入こんにゅう）」「櫛歯型くしばがた（区間くかん幅はばのとり方かたのミス）」と、管理図かんりずの「±3σ」「限界げんかい内ないでも連れんや傾向けいこうがあれば異常いじょう」が狙ねらわれます。

QC ကိရိယာ 7 မျိုးတွင် ဟစ်စတိုဂရမ် ပုံသဏ္ဌာန်များဖြစ်သော ကမ်းပါးစောက်ပုံ (စံချိန်မမီ ပစ္စည်းများကို 100% စစ်ဆေးဖယ်ရှားထားခြင်း)၊ ထိပ်နှစ်လုံးပုံ (ပျမ်းမျှမတူသော အုပ်စုနှစ်ခု ရောနှောနေခြင်း) နှင့် ဘီးပုံ (အတန်းအစားအကျယ် မသင့်လျော်ခြင်း) တို့အပြင် ထိန်းချုပ်မှုပုံ စည်းမျဉ်းများဖြစ်သော ±3σ ကန့်သတ်မျဉ်း နှင့် ထိန်းချုပ်မှုမျဉ်း အတွင်း၌ပင် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်မှု (Run) သို့မဟုတ် လမ်းကြောင်း (Trend) ရှိပါက ပုံမှန်မဟုတ်မှုကို ပြသသည် ဟူသော အချက်များကို သတိပြုပါ။

また抜取ぬきとり検査けんさの「生産者せいさんしゃ危険きけんα（あわてもの＝良よいロットを不合格ふごうかく）」と「消費者しょうひしゃ危険きけんβ（ぼんやりもの＝悪わるいロットを合格ごうかく）」、および「FMEA＝ボトムアップ、FTA＝トップダウン（木きの上うえから下したへ）」はセットで暗記あんきしましょう。

ဤအတွဲများကို အတူတကွ မှတ်သားပါ - ထုတ်လုပ်သူ ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ α (အလျင်လိုသော အမှား = ကောင်းသောအသုတ်ကို ပယ်ချမိခြင်း) နှင့် သုံးစွဲသူ ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ β (ပေါ့ဆသော အမှား = မကောင်းသောအသုတ်ကို လက်ခံမိခြင်း)၊ နှင့် FMEA = အောက်မှအထက်သို့ (Bottom-Up) နှင့် FTA = အထက်မှအောက်သို့ (Top-Down - သစ်ပင်ထိပ်မှ အောက်သို့)။