မွေးမြူရေး အထွေထွေဗဟုသုတ (畜産一般)၊ တိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ်များ (品種)၊ ဇီဝကမ္မဗေဒ (生理) နှင့် မျိုးပွားမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (繁殖管理) (အဆင့် 2)

日本にほんの畜産産出額ちくさんさんしゅつがく・乳用牛にゅうようぎゅうの品種ひんしゅとBCS・泌乳曲線ひにゅうきょくせん

ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မွေးမြူရေးထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (畜産産出額)၊ နို့စားနွားမျိုးစိတ်များ (乳用牛の品種)၊ BCS နှင့် နို့ထွက်နှုန်းမျဉ်းကွေး (泌乳曲線)

日本にほんの農業産出額のうぎょうさんしゅつがく（約やく9兆円ちょうえん）のうち、「畜産ちくさん」は約やく35〜40％（約やく3.3〜3.6兆円ちょうえん）を占しめる最重要部門さいじゅうようぶもんですが、濃厚飼料原料のうこうしりょうげんりょう（トウモロコシなど）の多おおくを輸入ゆにゅうに頼たよっているため、飼料自給率しりょうじきゅうりつ（TDNベース）は約やく25％と低ひくく、国産粗飼料こくさんそしりょうの増産ぞうさんが課題かだいとなっています。

ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (ယန်း 9 ထရီလီယံခန့်) အနက် မွေးမြူရေးကဏ္ဍ (畜産) သည် 35–40% ခန့် (ယန်း 3.3–3.6 ထရီလီယံခန့်) ပါဝင်သော အရေးအကြီးဆုံး ကဏ္ဍဖြစ်သော်လည်း အာဟာရပြင်း အစာချောကုန်ကြမ်း (ပြောင်းဖူး စသည်) အများစုကို ပြည်ပမှ တင်သွင်းမှုအပေါ် မှီခိုနေရသဖြင့် တိရစ္ဆာန်အစာ ဖူလုံမှုနှုန်း (飼料自給率 - TDN အခြေခံ) မှာ 25% ခန့်သာ ရှိပြီး ပြည်တွင်းဖြစ် အစာကြမ်း (国産粗飼料) တိုးချဲ့ထုတ်လုပ်ရန် လိုအပ်လျက်ရှိပါသည်။

乳用牛にゅうようぎゅうの品種ひんしゅでは、白黒斑紋しろくろはんもんで大柄おおがら・泌乳量ひにゅうりょうが最もっとも多おおい（1泌乳期ひにゅうき305日にちで約やく8,500〜9,000kg）「ホルスタイン種しゅ」が日本にほんの乳用牛にゅうようぎゅうの99％以上いじょうを占しめており、淡褐色たんかっしょくで小柄こがらながら乳脂肪率にゅうしぼうりつ（約やく5.0％）が高たかい「ジャージー種しゅ」が続つづきます。

နို့စားနွားမျိုးစိတ်များ (乳用牛の品種) တွင် အဖြူအမည်းအကွက် (白黒斑紋) ရှိပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကြီးမားကာ နို့ထွက်နှုန်း အများဆုံးဖြစ်သည့် (နို့ပေးကာလ 1 ကြိမ် 305 ရက်တွင် 8,500–9,000 kg ခန့် ထွက်ရှိသော) ဟော်လ်စတိန်းမျိုး (ホルスタイン種) သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နို့စားနွားများ၏ 99% အထက် ရှိပြီး၊ အညိုဖျော့ရောင်ရှိကာ ခန္ဓာကိုယ်သေးငယ်သော်လည်း နို့အဆီနှုန်း (乳脂肪率 5.0% ခန့်) မြင့်မားသည့် ဂျာစီမျိုး (ジャージー種) က ဒုတိယအများဆုံး ဖြစ်ပါသည်။

乳牛にゅうぎゅうの腰角ようかくや尾根部びこんぶなどの皮下脂肪ひかしぼうの付つき具合ぐあい（栄養状態えいようじょうたい）を視覚しかくと触診しょくしんで「1.0（極度きょくどのやせ）〜5.0（極度きょくどの肥満ひまん）」の5段階だんかい（0.25刻きざみ）で評価ひょうかする指標しひょうを「ボディコンディションスコア（BCS）」といいます。

နို့စားနွား၏ တင်ပါးဆုံရိုး (腰角) နှင့် အမြီးရင်း (尾根部) စသည်တို့ရှိ အရေပြားအောက် အဆီပြင် (皮下脂肪) စုပုံမှုအခြေအနေ (အာဟာရပြည့်ဝမှုအခြေအနေ) ကို အမြင်နှင့် လက်ဖြင့် စမ်းသပ်၍ 1.0 (အလွန်အမင်း ပိန်ချုံးခြင်း) မှ 5.0 (အလွန်အမင်း အဝလွန်ခြင်း) အထိ အဆင့် 5 ဆင့် (0.25 စီ ခြား၍) အကဲဖြတ်သည့် ညွှန်းကိန်းကို ခန္ဓာကိုယ်အခြေအနေ ရမှတ် (ボディコンディションスコア・BCS) ဟု ခေါ်ပါသည်။

乾乳期かんにゅうき〜分娩時ぶんべんじの適正てきせいなBCSは「3.0〜3.5」であり、分娩時ぶんべんじにBCS 4.0以上いじょうの「過肥かひ（太ふとりすぎ）」になると、産道さんどうに脂肪しぼうがついて「難産なんざん」になりやすいほか、分娩後ぶんべんごの食欲低下しょくよくていかから「ケトーシス・第四胃変位だいよんいへんい・脂肪肝しぼうかん」などの周産期疾病しゅうさんきしっぺいが多発たはつします。

နို့ခန်းချိန်ကာလ (乾乳期) မှ သားမွေးချိန် (分娩時) အတွင်း သင့်လျော်သော BCS မှာ 3.0–3.5 ဖြစ်ပြီး၊ သားမွေးချိန်တွင် BCS 4.0 နှင့်အထက် အဝလွန်ခြင်း (過肥) ဖြစ်နေပါက မွေးလမ်းကြောင်း၌ အဆီပိတ်ပြီး သားမွေးခက်ခဲခြင်း (難産) ဖြစ်လွယ်သည့်အပြင် သားမွေးပြီးနောက် အစာစားချင်စိတ် လျော့ကျရာမှ ကီတိုးစစ်ရောဂါ (ケトーシス)၊ စတုတ္ထအစာအိမ် နေရာလွဲမှားခြင်း (第四胃変位) နှင့် အသည်းအဆီဖုံးခြင်း (脂肪肝) ကဲ့သို့ သားမွေးဝန်းကျင်ကာလ ရောဂါများ (周産期疾病) အဖြစ်များတတ်ပါသည်။

また分娩後ぶんべんごの「泌乳曲線ひにゅうきょくせん」を見みると、乳量にゅうりょうは分娩後ぶんべんご「4〜8週目頃しゅうめごろ」に最大さいだい（ピーク）に達たっする一方いっぽう、エサを食たべる量りょう（乾物摂取量かんぶつせっしゅりょう）のピークは遅おくれて「10〜14週目頃しゅうめごろ」に来くるため、泌乳初期ひにゅうしょきにはエネルギー収支しゅうしがマイナスになって体脂肪たいしぼうが動員どういんされ、一時的いちじてきに体重たいじゅうが減少げんしょうします。

ထို့ပြင် သားမွေးပြီးနောက် နို့ထွက်နှုန်းမျဉ်းကွေး (泌乳曲線) ကို ကြည့်ပါက နို့ထွက်နှုန်းသည် သားမွေးပြီး 4–8 ပတ်ခန့်တွင် အမြင့်ဆုံး (ピーク) သို့ ရောက်ရှိသော်လည်း၊ အစာစားသုံးသည့်ပမာဏ (အခြောက်ထည် စားသုံးမှုပမာဏ 乾物摂取量) ၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ နောက်ကျပြီး 10–14 ပတ်ခန့်မှသာ ရောက်ရှိသဖြင့် နို့ပေးကာလ အစောပိုင်း (泌乳初期) တွင် စွမ်းအင်လက်ကျန် အနုတ်လက္ခဏာပြကာ ခန္ဓာကိုယ်အဆီကို ထုတ်ယူသုံးစွဲရသောကြောင့် ကိုယ်အလေးချိန် ယာယီ ကျဆင်းသွားပါသည်။

肉用牛にくようぎゅうの品種ひんしゅ（和牛わぎゅう4品種ひんしゅ・交雑種こうざつしゅ）と肥育期間ひいくきかん・枝肉取引規格えだにくとりひききかく

အသားစားနွားမျိုးစိတ်များ (肉用牛の品種 - ဝါဂျူးနွား 4 မျိုး 和牛4品種 နှင့် မျိုးစပ်နွား 交雑種)၊ အသားတိုးမွေးမြူချိန်ကာလနှင့် အသားကောင်လုံး အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း (枝肉取引規格)

日本にほんで牛肉生産ぎゅうにくせいさんに用もちいられる「肉用牛にくようぎゅう」には、固有こゆうの肉専用種にくせんようしゅである「和牛わぎゅう（4品種ひんしゅ）」のほか、ホルスタイン種しゅの雄子牛おすこうしを去勢きょせいして育そだてる「乳用種にゅうようしゅ」、そしてホルスタイン種しゅの雌めすに黒毛和種くろげわしゅの雄おすを交配こうはいした一代雑種いちだいざっしゅの「交雑種こうざつしゅ（F1）」があります。

ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမဲသားထုတ်လုပ်ရန် မွေးမြူသော အသားစားနွားများ (肉用牛) ၌ မူရင်း အသားစားသီးသန့်မျိုးဖြစ်သော ဝါဂျူးနွား (和牛 - 4 မျိုး) အပြင်၊ ဟော်လ်စတိန်းမျိုး နွားထီးပေါက်ကို သင်းကွပ်၍ မွေးမြူသော နို့စားနွားအသားတိုးမျိုး (乳用種) နှင့် ဟော်လ်စတိန်းနွားမနှင့် ဂျပန်အမည်းမျိုးနွားသိုးတို့ သားစပ်ထားသော ပထမမျိုးဆက် မျိုးစပ်နွား (交雑種・F1) တို့ ရှိပါသည်။

肉専用種にくせんようしゅである「和牛わぎゅう4品種ひんしゅ」は、①筋肉内きんにくないに細こまかく脂肪しぼうが入はいる「脂肪交雑しぼうこうざつ（サシ）」が最もっとも優すぐれ和牛全体わぎゅうぜんたいの90％以上いじょうを占しめる「黒毛和種くろげわしゅ」、②熊本県くまもとけんや高知県こうちけんで飼かわれる「褐毛和種あかげわしゅ（あか牛うし）」、③東北地方とうほくちほうの放牧ほうぼくに適てきし赤身肉あかみにくが多おおい「日本短角種にほんたんかくしゅ」、④山口県やまぐちけんの「無角和種むかくわしゅ」です。

အသားစားသီးသန့်မျိုးဖြစ်သော ဝါဂျူးနွား 4 မျိုး (和牛4品種) မှာ (1) ကြွက်သားအတွင်း အဆီကြောများ နူးညံ့စွာ ယှက်သန်းဝင်ရောက်သည့် အဆီကြောယှက်သန်းမှု (脂肪交雑・サシ) အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း ဝါဂျူးနွား၏ 90% အထက် ရှိသော ဂျပန်အမည်းမျိုး (黒毛和種)၊ (2) ကုမမိုတိုခရိုင်နှင့် ကိုချိခရိုင်တို့တွင် မွေးမြူသော ဂျပန်အညိုမျိုး (褐毛和種・あか牛)၊ (3) တိုဟိုကုဒေသ စားကျက်လွှတ်ကျောင်းမွေးမြူရေးနှင့် သင့်လျော်ပြီး အသားနီပေါများသော ဂျပန်ချိုတိုမျိုး (日本短角種) နှင့် (4) ယာမဂုချိခရိုင်၏ ဂျပန်ချိုမဲ့မျိုး (無角和種) တို့ ဖြစ်ပါသည်။

黒毛和種くろげわしゅの生産せいさんは、母牛ははうしに子牛こうしを産うませて生後せいご8〜10か月齢げつれい（体重たいじゅう280〜300kg程度ていど）の「素牛もとうし」まで育そだてて家畜市場かちくしじょうへ出荷しゅっかする「繁殖経営はんしょくけいえい」と、素牛もとうしを購入こうにゅうして約やく20か月間肥育げつかんひいくし「生後せいご28〜30か月齢げつれい（体重たいじゅう750〜800kg程度ていど）」で出荷しゅっかする「肥育経営ひいくけいえい」（または両方りょうほうを行おこなう一貫経営いっかんけいえい）で行おこなわれます。

ဂျပန်အမည်းမျိုး (黒毛和種) ထုတ်လုပ်မှုတွင် နွားမကြီးမှ နွားပေါက်မွေးဖွားစေပြီး အသက် 8–10 လသား (ကိုယ်အလေးချိန် 280–300 kg ခန့်) အသားတိုးမွေးရန် နွားပေါက် (素牛) အထိ ပြုစုပျိုးထောင်၍ တိရစ္ဆာန်ဈေးကွက်သို့ တင်ပို့သော မျိုးပွားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း (繁殖経営) နှင့် ထိုနွားပေါက် (素牛) ကို ဝယ်ယူ၍ လပေါင်း 20 ခန့် အသားတိုးမွေးမြူကာ အသက် 28–30 လသား (ကိုယ်အလေးချိန် 750–800 kg ခန့်) တွင် တင်ပို့ရောင်းချသော အသားတိုးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း (肥育経営) (သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံး ပေါင်းစပ်လုပ်ကိုင်သော တစ်ဆက်တည်း မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း 一貫経営) ဟူ၍ လုပ်ကိုင်ကြပါသည်။

出荷しゅっかされた牛うしの「枝肉取引規格えだにくとりひききかく」は、第だい6〜第だい7肋骨間ろっこつかんの切断面せつだんめんにおいて、枝肉えだにくからとれる正肉しょうにく（赤身肉あかみにく）の割合わりあいを示しめす「歩留等級ぶどまりとうきゅう（A・B・Cの3段階だんかい：Aが最上位さいじょうい）」と、肉にくの品質ひんしつを示しめす「肉質等級にくしつとうきゅう（1〜5の5段階だんかい：5が最上位さいじょうい）」の組くみ合あわせ（最高さいこうはA5）で格付かくづけされます。

တင်ပို့လိုက်သော နွား၏ အသားကောင်လုံး အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း (枝肉格付 - အသားထွက်နှုန်းအဆင့် A–C နှင့် အသားအရည်အသွေးအဆင့် 1–5) ကို နံရိုးအမှတ် 6 နှင့် အမှတ် 7 ကြား ဖြတ်ပိုင်းမျက်နှာပြင်တွင် စစ်ဆေးပြီး၊ အသားကောင်လုံးမှ ရရှိနိုင်သော အသားသား (正肉・赤身肉) အချိုးအစားကို ဖော်ပြသည့် အသားထွက်နှုန်းအဆင့် (歩留等級 - A, B, C အဆင့် 3 ဆင့်၊ A သည် အမြင့်ဆုံး) နှင့် အသား၏ အရည်အသွေးကို ဖော်ပြသည့် အသားအရည်အသွေးအဆင့် (肉質等級 - 1 မှ 5 အထိ အဆင့် 5 ဆင့်၊ 5 သည် အမြင့်ဆုံး) တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ (အမြင့်ဆုံးမှာ A5) အဆင့်သတ်မှတ်ပါသည်။

「肉質等級にくしつとうきゅう（1〜5）」は、①脂肪交雑しぼうこうざつ（サシの入はいり具合ぐあい：BMSナンバー）、②肉にくの色沢しょくたく（色いろと光沢こうたく）、③肉にくの締しまりおよびきめ、④脂肪しぼうの色沢しょくたくと質しつという4項目こうもくをそれぞれ5段階評価だんかいひょうかし、そのうち「最もっとも低ひくい等級とうきゅう」に決定けっていされます。

အသားအရည်အသွေးအဆင့် (肉質等級 1–5) ကို (1) အဆီကြောယှက်သန်းမှု (脂肪交雑・サシ - BMS နံပါတ်)၊ (2) အသား၏ အရောင်နှင့် တောက်ပမှု (肉の色沢)၊ (3) အသား၏ ကျစ်လျစ်မှုနှင့် အသားသားချောမွေ့မှု (肉の締まりおよびきめ)၊ (4) အဆီ၏ အရောင်၊ တောက်ပမှုနှင့် အရည်အသွေး (脂肪の色沢と質) ဟူသော အချက် 4 ချက်ကို တစ်ခုစီ အဆင့် 5 ဆင့်ဖြင့် အကဲဖြတ်ပြီး ၎င်းတို့အနက် အနိမ့်ဆုံးအဆင့် (最も低い等級) ဖြင့် ဆုံးဖြတ်သတ်မှတ်ပါသည်။

豚ぶたの品種ひんしゅ・三元交雑豚さんげんこうざつとん（LWD）・1日平均増体重にちへいきんぞうたいじゅう（DG）と鶏にわとりの品種ひんしゅ

ဝက်မျိုးစိတ်များ (豚の品種)၊ သုံးမျိုးစပ်ဝက် (三元交雑豚・LWD)၊ တစ်နေ့တာ ပျမ်းမျှအလေးချိန်တိုးနှုန်း (1日平均増体重・DG) နှင့် ကြက်မျိုးစိတ်များ (鶏の品種)

豚ぶたの純粋種じゅんすいしゅには、白毛しろげで大耳おおみみが前まえに垂たれ繁殖はんしょく・泌乳ひにゅうに優すぐれる「ランドレース種しゅ（L）」、白毛しろげで耳みみが立たち繁殖性はんしょくせいが高たかい「大だいヨークシャー種しゅ（W）」、赤褐色せきかっしょくで増体ぞうたいと肉質にくしつに優すぐれる「デュロック種しゅ（D）」、黒毛くろげで6か所しょが白しろい（六白ろっぱく）黒豚くろぶたの「バークシャー種しゅ（B）」があります。

ဝက်မျိုးစစ်များ (純粋種) တွင် အမွေးအဖြူရှိပြီး နားရွက်ကြီးများ အရှေ့သို့ တွဲကျကာ သားပေါက်နှုန်းနှင့် နို့ထွက်နှုန်း ကောင်းမွန်သော လန်ဒရေ့စ်မျိုး (ランドレース種・L)၊ အမွေးအဖြူရှိပြီး နားရွက်ထောင်ကာ မျိုးပွားနိုင်စွမ်း မြင့်မားသော ယော့ခ်ရှိုင်းယားအကြီးမျိုး (大ヨークシャー種・W)၊ အနီညိုရောင်ရှိပြီး ကြီးထွားနှုန်းနှင့် အသားအရည်အသွေး ကောင်းမွန်သော ဒူရော့ခ်မျိုး (デュロック種・D) နှင့် အမွေးအမည်းတွင် နေရာ 6 ခု၌ အဖြူကွက်ပါသော (六白) ဝက်မည်းမျိုး ဘာ့ခ်ရှိုင်းယားမျိုး (バークシャー種・B) တို့ ရှိပါသည်။

日本にほんの肉豚生産にくとんせいさんの95％以上いじょうで行おこなわれている「三元交雑豚さんげんこうざつとん（LWD）」では、まず子こだくさんで子育こそだてが上手じょうずな「ランドレース種しゅ（L）と大だいヨークシャー種しゅ（W）を交配こうはいして雑種強勢ざっしゅきょうせいを持もつ母豚ははぶた（LW：F1母豚ははぶた）」を作つくり、その母豚ははぶたに肉質にくしつと増体ぞうたいが良よい「デュロック種しゅ（D）の雄豚おすぶた（止とめ雄おす）」を交配こうはいして肥育豚ひいくとん（LWD）を生産せいさんします。

ဂျပန်နိုင်ငံ အသားတိုးဝက် ထုတ်လုပ်မှု၏ 95% အထက်တွင် အသုံးပြုသော သုံးမျိုးစပ်ဝက် (三元交雑豚・LWD) စနစ်၌ ဦးစွာ သားပေါက်များပြီး သားထိန်းကောင်းသော လန်ဒရေ့စ်မျိုး (L) နှင့် ယော့ခ်ရှိုင်းယားအကြီးမျိုး (W) တို့ကို သားစပ်၍ မျိုးစပ်သန်စွမ်းမှု (雑種強勢 / ヘテローシス) ရှိသည့် F1 မိခင်ဝက်မ (LW) ကို ထုတ်လုပ်ပြီး၊ ထိုမိခင်ဝက်မကို အသားအရည်အသွေးနှင့် ကြီးထွားနှုန်း ကောင်းမွန်သော ဒူရော့ခ်မျိုး (D) ဝက်သိုးဖြင့် ထပ်မံသားစပ်ကာ အသားတိုးဝက် (LWD) ကို ထုတ်လုပ်ပါသည်။

肥育豚ひいくとん（肉豚にくとん）は生後せいご約やく180日にち（6か月齢げつれい）・体重たいじゅう「約やく115〜120kg」で出荷しゅっかされます。肥育期間中ひいくきかんちゅうに1日にちあたりどれだけ体重たいじゅうが増ふえたかを示しめす「1日平均増体重にちへいきんぞうたいじゅう（デイリーゲイン：DG）」は、「DG＝（出荷時体重しゅっかじたいじゅう − 導入時体重どうにゅうじたいじゅう）÷ 肥育日数ひいくにっすう」の式しきで計算けいさんします。

အသားတိုးဝက် (肥育豚・肉豚) များကို အသက် 180 ရက်ခန့် (6 လသား)၊ ကိုယ်အလေးချိန် 115–120 kg ခန့်တွင် ဈေးကွက်သို့ တင်ပို့ပါသည်။ အသားတိုးမွေးမြူသည့် ကာလအတွင်း တစ်နေ့လျှင် ကိုယ်အလေးချိန် မည်မျှတိုးလာသည်ကို ဖော်ပြသော တစ်နေ့တာ ပျမ်းမျှအလေးချိန်တိုးနှုန်း (1日平均増体重 / ဒေးလီးဂိန်း DG) ကို DG = (တင်ပို့ချိန် အလေးချိန် − စတင်မွေးမြူချိန် အလေးချိန်) ÷ အသားတိုးမွေးမြူသည့် ရက်ပေါင်း ပုံသေနည်းဖြင့် တွက်ချက်ပါသည်။

たとえば、体重たいじゅう「30kg」の子豚こぶたを導入どうにゅうし、「100日間にちかん」肥育ひいくして体重たいじゅう「115kg」で出荷しゅっかした場合ばあい、期間中きかんちゅうの増体重ぞうたいじゅうは「115 − 30 ＝ 85kg」であり、これを100日にちで割わると「1日平均増体重にちへいきんぞうたいじゅう（DG）＝ 85kg ÷ 100日にち ＝ 0.85kg/日にち（850g/日にち）」となります。

ဥပမာအားဖြင့် ကိုယ်အလေးချိန် 30 kg ရှိသော ဝက်ပေါက်ကို စတင်သွင်းယူပြီး ရက်ပေါင်း 100 အသားတိုးမွေးမြူကာ ကိုယ်အလေးချိန် 115 kg ဖြင့် တင်ပို့ခဲ့ပါက ကာလအတွင်း တိုးလာသော အလေးချိန်မှာ 115 − 30 = 85 kg ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ရက် 100 ဖြင့် စားလျှင် တစ်နေ့တာ ပျမ်းမျှအလေးချိန်တိုးနှုန်း (DG) = 85 kg ÷ 100 ရက် = 0.85 kg/ရက် (850 g/ရက်) ရရှိပါသည်။

養鶏ようけいでは、卵たまごをとる「採卵鶏さいらんけい」の代表だいひょうが白羽しろばねで年ねん約やく300個この白玉卵しろたまたまごを産うむ「白色はくしょくレグホーン種しゅ」（赤玉あかだまはロードアイランドレッド種系しゅけい）であり、肉にくをとる「肉用鶏にくようけい（ブロイラー）」は「白色はくしょくコーニッシュ種しゅ×白色はくしょくプリマスロック種しゅ」の交雑種こうざつしゅで45〜55日にち（約やく3.0kg）で出荷しゅっかされます。

ကြက်မွေးမြူရေး (養鶏) တွင် ကြက်ဥထုတ်လုပ်သော ဥစားကြက် (採卵鶏) ၏ အဓိကမျိုးမှာ အမွေးအဖြူရှိပြီး တစ်နှစ်လျှင် အခွံဖြူကြက်ဥ အလုံး 300 ခန့် ဥသော လက်ဂ်ဟွန်းအဖြူမျိုး (白色レグホーン種) (အခွံနီကြက်ဥအတွက် ရုဒ်အိုင်းလန်းရက်ဒ်မျိုး ロードアイランドレッド種系) ဖြစ်ပြီး၊ အသားထုတ်လုပ်သော အသားတိုးကြက် (肉用鶏・ブロイラー) မှာ ကောနစ်ရှ်အဖြူမျိုး (白色コーニッシュ種) နှင့် ပလိုင်းမောက်သ်ရော့ခ်အဖြူမျိုး (白色プリマスロック種) တို့ သားစပ်ထားသော မျိုးစပ်ကြက်ဖြစ်ကာ 45–55 ရက် (3.0 kg ခန့်) ဖြင့် တင်ပို့ရောင်းချပါသည်။

反芻動物はんすうどうぶつの4つの胃い（ルーメン発酵はっこうと第だい3胃い・第だい4胃いの働はたらき）と豚ぶた・鶏にわとりの消化器しょうかき

စားမြုံ့ပြန်သတ္တဝါများ၏ အစာအိမ် 4 လုံး (反芻動物の4つの胃 - ပထမအစာအိမ် အချဉ်ဖောက်ခြင်းနှင့် တတိယ・စတုတ္ထအစာအိမ်တို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်) နှင့် ဝက်・ကြက်တို့၏ အစာခြေအင်္ဂါစနစ်

ウシ・ヒツジ・ヤギなどの「反芻動物はんすうどうぶつ」は4つの胃いを持もちます。胃全体いぜんたいの約やく80％（150〜200L）を占しめる最大さいだいの「第だい1胃い（ルーメン）」には嫌気性微生物けんきせいびせいぶつ（細菌さいきんやプロトゾア）が棲すみ、牧草ぼくそうの繊維せんいを発酵分解はっこうぶんかいして主おもなエネルギー源げんとなる「揮発性脂肪酸きはつせいしぼうさん（VFA：酢酸さくさん・プロピオン酸さん・酪酸らくさん）」を作つくります。

နွား၊ သိုးနှင့် ဆိတ်ကဲ့သို့ စားမြုံ့ပြန်သတ္တဝါများ (反芻動物) တွင် အစာအိမ် 4 လုံး ရှိပါသည်။ အစာအိမ်တစ်ခုလုံး၏ 80% ခန့် (150–200 L) ရှိသော အကြီးဆုံး စားမြုံ့ပြန်အစာအိမ် (反芻胃 - ပထမအစာအိမ် ルーメン) တွင် လေမဲ့အဏုဇီဝပိုးများ (ဘက်တီးရီးယားနှင့် ပရိုတိုဇိုးဝါးများ) နေထိုင်ကြပြီး မြက်၏ အမျှင်ဓာတ်ကို အချဉ်ဖောက် ဖြိုခွဲကာ အဓိက စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော အငွေ့ပျံလွယ်သည့် ဖက်တီးအက်ဆစ်များ (揮発性脂肪酸・VFA - အက်ဆီတစ်အက်ဆစ် 酢酸၊ ပရိုပီယွန်နစ်အက်ဆစ် プロピオン酸၊ ဗျူတရစ်အက်ဆစ် 酪酸) ကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။

網目状あみめじょうの壁かべを持もつ「第だい2胃い（ハチノス）」は、第だい1胃いと協力きょうりょくして粗あらい飼料しりょうを食塊しょっかいとして口くちへ戻もどし、唾液だえきと混まぜて再ふたたび噛かみ砕くだく「反芻はんすう」と発酵はっこうガスの排出はいしゅつ（おくび）を行おこないます。

ပိုက်ကွန်ပုံစံ (ပျားအုံပုံစံ) နံရံရှိသော ဒုတိယအစာအိမ် (第2胃・ハチノス) သည် ပထမအစာအိမ်နှင့် ပူးပေါင်း၍ အစာကြမ်းများကို အစာလုံး (食塊) အဖြစ် ပါးစပ်သို့ ပြန်ပို့ကာ တံတွေးနှင့် ရော၍ ပြန်လည်ဝါးချေသည့် စားမြုံ့ပြန်ခြင်း (反芻) နှင့် အချဉ်ပေါက်ဓာတ်ငွေ့များ ထုတ်လွှတ်ခြင်း (လေချဉ်တက်ခြင်း おくび) တို့ကို လုပ်ဆောင်ပါသည်။

たくさんのヒダ（葉状ようじょうの壁かべ）が重かさなった「第だい3胃い（センマイ）」は、反芻はんすうによって細こまかくなった飼料しりょうをヒダの間あいだに挟はさんで「すり潰つぶす（機械的粉砕きかいてきふんさい）」とともに、「水分すいぶんやミネラルを吸収きゅうしゅう」して第だい4胃いへ送おくる重要じゅうような働はたらきをしています。

အရွက်ပုံစံ အတွန့်အခေါက်များစွာ ထပ်နေသော တတိယအစာအိမ် (第3胃・センマイ) သည် စားမြုံ့ပြန်ခြင်းကြောင့် သေးငယ်သွားသော အစာများကို အတွန့်အခေါက်များကြားတွင် ညှပ်၍ ကြိတ်ချေခြင်း (機械的粉砕) အပြင် ရေဓာတ်နှင့် သတ္တုဓာတ်များကို စုပ်ယူကာ (水分やミネラルを吸収) စတုတ္ထအစာအိမ်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် အရေးကြီးသော လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထမ်းဆောင်ပါသည်။

そして「第だい4胃い（ギアラ）」は人間にんげんや豚ぶたの胃いに相当そうとうする「本来ほんらいの胃い（真胃しんい）」であり、強酸性きょうさんせいの胃液いえき（塩酸えんさんと消化酵素しょうかこうそペプシン）を分泌ぶんぴつして、飼料しりょうや第だい1胃いから流ながれてきた微生物びせいぶつ（微生物態びせいぶつたいタンパク質しつ）を化学的かがくてきに消化しょうかします（なお濃厚飼料のうこうしりょうのやりすぎで第だい1胃いが酸性化さんせいかする病気びょうきを「ルーメンアシドーシス」といいます）。

စတုတ္ထအစာအိမ် (第4胃・ギアラ) မှာမူ လူနှင့် ဝက်တို့၏ အစာအိမ်နှင့် တူညီသော အစာအိမ်အစစ် (本来の胃・真胃) ဖြစ်ပြီး၊ အက်ဆစ်ဓာတ်ပြင်းသော အစာအိမ်ရည် (ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ် 塩酸 နှင့် အစာခြေအင်ဇိုင်း ပက်ပ်စင် ペプシン) ကို ထုတ်လွှတ်ကာ အစာများနှင့် ပထမအစာအိမ်မှ စီးဝင်လာသော အဏုဇီဝပိုးများ (အဏုဇီဝပရိုတင်း 微生物態タンパク質) ကို ဓာတုဗေဒနည်းအရ ချေဖျက်ပေးပါသည် (အာဟာရပြင်း အစာချော အလွန်အကျွံ ကျွေးမိသဖြင့် ပထမအစာအိမ် အက်ဆစ်ဓာတ်လွန်ကဲသော ရောဂါကို ပထမအစာအိမ် အက်ဆစ်လွန်ကဲရောဂါ ルーメンアシドーシス ဟု ခေါ်ပါသည်)။

一方いっぽう、「ブタ」やウマは胃いが1つだけの「単胃動物たんいどうぶつ」です。また歯はを持もたない「ニワトリ」は、飲のみ込こんだエサを「そ嚢のう」に一時いちじため、胃液いえきを出だす「腺胃せんい」を経へて、分厚ぶあつい筋肉きんにくと小石こいし（グリット）を持もつ「筋胃きんい（砂肝すなぎも）」で穀物こくもつをすり潰つぶします（卵たまごは卵管内らんかんないで約やく24〜25時間じかんかけて作つくられます）。

အခြားတစ်ဖက်တွင် ဝက်နှင့် မြင်းတို့သည် အစာအိမ် 1 လုံးသာရှိသော အစာအိမ်တစ်လုံးတည်းရှိ သတ္တဝါများ (単胃動物) ဖြစ်ကြပါသည်။ ထို့ပြင် သွားမရှိသော ကြက်သည် မျိုချလိုက်သော အစာကို စလုတ် (そ嚢) ထဲတွင် ယာယီသိုလှောင်ပြီး၊ အစာအိမ်ရည်ထုတ်ပေးသော အကျိတ်အစာအိမ် (腺胃) ကို ဖြတ်၍ ထူထဲသော ကြွက်သားနှင့် ကျောက်စရစ်ခဲငယ်များ (グリット) ရှိသည့် ကြွက်သားအစာအိမ် - အမြစ် (筋胃・砂肝) ဖြင့် အစေ့အဆန်များကို ကြိတ်ချေပါသည် (ကြက်ဥသည် ဥပြွန်အတွင်း၌ 24–25 နာရီခန့် အချိန်ယူ၍ ဖွဲ့စည်းဖြစ်ပေါ်ပါသည်)။

家畜かちくのバイタルサイン（体温たいおん・呼吸数こきゅうすう・脈拍数みゃくはくすう・脈みゃくの測はかり方かた）と暑熱しょねつストレス

မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များ၏ အသက်ရှင်သန်မှု လက္ခဏာများ (バイタルサイン - ကိုယ်အပူချိန်၊ အသက်ရှူနှုန်း၊ သွေးခုန်နှုန်းနှင့် သွေးခုန်နှုန်းတိုင်းတာနည်း) နှင့် အပူဒဏ်ဖိစီးမှု (暑熱ストレス)

家畜かちくの健康状態けんこうじょうたいを把握はあくする基本指標きほんしひょうが「体温たいおん（直腸温ちょくちょうおん）・呼吸数こきゅうすう・脈拍数みゃくはくすう」の3つ（バイタルサイン）であり、健康けんこうな成畜せいちくの平熱へいねつは人間にんげんよりも高たかく、種類しゅるいごとに固有こゆうの正常値せいじょうちがあります。

မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို သိရှိနိုင်သော အခြေခံညွှန်းကိန်း 3 ခု (バイタルサイン) မှာ ကိုယ်အပူချိန် (စအိုတွင်းအပူချိန် 直腸温)၊ အသက်ရှူနှုန်း (呼吸数) နှင့် သွေးခုန်နှုန်း (脈拍数) တို့ဖြစ်ပြီး၊ ကျန်းမာသော အရွယ်ရောက် တိရစ္ဆာန်များ၏ ပုံမှန်ကိုယ်အပူချိန်သည် လူထက် ပိုမိုမြင့်မားကာ မျိုးစိတ်အလိုက် သီးခြားပုံမှန်တန်ဖိုးများ ရှိကြပါသည်။

健康けんこうな「成牛せいぎゅう（ウシ）」の正常値せいじょうちは、体温たいおんが「約やく38.5℃（38.0〜39.2℃）」、1分間ぷんかんの呼吸数こきゅうすうが「15〜30回かい」、1分間ぷんかんの脈拍数みゃくはくすうが「40〜80回かい」です（子牛こうしは成牛せいぎゅうより体温たいおんが0.5℃ほど高たかく、呼吸数こきゅうすう・脈拍数みゃくはくすうも多おおくなります）。

ကျန်းမာသော အရွယ်ရောက်နွား (成牛) ၏ ပုံမှန်တန်ဖိုးများမှာ ကိုယ်အပူချိန် 38.5℃ ခန့် (38.0–39.2℃)၊ 1 မိနစ် အသက်ရှူနှုန်း 15–30 ကြိမ်နှင့် 1 မိနစ် သွေးခုန်နှုန်း 40–80 ကြိမ် ဖြစ်ပါသည် (နွားပေါက်သည် အရွယ်ရောက်နွားထက် ကိုယ်အပူချိန် 0.5℃ ခန့် ပိုမြင့်ပြီး အသက်ရှူနှုန်းနှင့် သွေးခုန်နှုန်းလည်း ပိုများပါသည်)။

健康けんこうな「成豚せいとん（ブタ）」の正常体温せいじょうたいおんは牛うしよりやや高たかい「約やく39.0℃（38.5〜39.5℃、子豚こぶたは39.0〜40.0℃）」、呼吸数こきゅうすうは「10〜20回かい/分ふん」、脈拍数みゃくはくすうは「60〜80回かい/分ふん」です。そして「成鶏せいけい（ニワトリ）」の正常体温せいじょうたいおんは家畜かちくの中なかで最もっとも高たかく、「約やく41.5℃（41.0〜42.0℃）」あります。

ကျန်းမာသော အရွယ်ရောက်ဝက် (成豚) ၏ ပုံမှန်ကိုယ်အပူချိန်သည် နွားထက် အနည်းငယ် ပိုမြင့်ပြီး 39.0℃ ခန့် (38.5–39.5℃၊ ဝက်ပေါက်တွင် 39.0–40.0℃)၊ အသက်ရှူနှုန်း 10–20 ကြိမ်/မိနစ်နှင့် သွေးခုန်နှုန်း 60–80 ကြိမ်/မိနစ် ဖြစ်ပါသည်။ အရွယ်ရောက်ကြက် (成鶏) ၏ ပုံမှန်ကိုယ်အပူချိန်မှာမူ မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များအနက် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး 41.5℃ ခန့် (41.0–42.0℃) ရှိပါသည်။

牛うしや豚ぶたの体温たいおんは消毒しょうどく・潤滑じゅんかつした動物用体温計どうぶつようたいおんけいを肛門こうもんから「直腸ちょくちょう」へ挿入そうにゅうして測定そくていします。また「ウシの脈拍みゃくはく」を測はかるときは、しっぽの付つけ根ねの裏側うらがわ（腹側はらがわ）にある「尾動脈びどうみゃく」または下したあごの骨ほねの縁ふちにある「顔面動脈がんめんどうみゃく（外顎動脈がいがくどうみゃく）」に指先ゆびさきを軽かるく当あてて数かぞえます。

နွားနှင့် ဝက်တို့၏ ကိုယ်အပူချိန်ကို ပိုးသတ်၍ ချောဆီသုတ်ထားသော တိရစ္ဆာန်သုံး သာမိုမီတာကို စအိုမှတစ်ဆင့် အူမကြီးအောက်ပိုင်း (直腸) သို့ ထည့်သွင်း၍ တိုင်းတာပါသည်။ ထို့ပြင် နွား၏ သွေးခုန်နှုန်းကို တိုင်းတာသည့်အခါ အမြီးရင်း၏ အောက်ဘက် (ဝမ်းဗိုက်ဘက်) ရှိ အမြီးသွေးလွှတ်ကြော (尾動脈) သို့မဟုတ် အောက်မေးရိုးအစွန်းရှိ မျက်နှာသွေးလွှတ်ကြော (顔面動脈・外顎動脈) ပေါ်သို့ လက်ချောင်းထိပ်ဖြင့် အသာအယာ ဖိစမ်း၍ ရေတွက်ပါသည်။

家畜かちく（特とくに汗腺かんせんがほとんど働はたらかないブタや汗腺かんせんがないニワトリ、および第一胃発酵熱だいいちいはっこうねつを持もつ乳牛にゅうぎゅう）は暑あつさに非常ひじょうに弱よわく、夏場なつばに「温湿度指数おんしつどしすう（THI）」が高たかまると、口くちを開あけて浅あさく速はやい呼吸こきゅうをする「パンティング（熱性多呼吸ねっせいたこきゅう）」やよだれ・体温上昇たいおんじょうしょう・採食量低下さいしょくりょうていかが起おき、乳量にゅうりょうや受胎率じゅたいりつ・卵殻強度らんかくきょうどが大おおきく低下ていかします。

မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များ (အထူးသဖြင့် ချွေးဂလင်း မဖွံ့ဖြိုးသော ဝက်၊ ချွေးဂလင်း မရှိသော ကြက်နှင့် ပထမအစာအိမ် အချဉ်ပေါက်အပူရှိသော နို့စားနွားများ) သည် အပူဒဏ်ကို အလွန်ခံနိုင်ရည်နည်းကြပြီး၊ နွေရာသီတွင် အပူချိန်နှင့် စိုထိုင်းဆ ညွှန်းကိန်း (温湿度指数・THI) မြင့်တက်လာသောအခါ ပါးစပ်ဟ၍ တိမ်ပြီး မြန်ဆန်စွာ အသက်ရှူသည့် ဟောဟဲလိုက်ခြင်း (パンティング・熱性多呼吸)၊ သွားရည်ကျခြင်း၊ ကိုယ်အပူချိန် မြင့်တက်ခြင်းနှင့် အစာစားနှုန်း ကျဆင်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ကာ နို့ထွက်နှုန်း၊ သန္ဓေအောင်နှုန်းနှင့် ကြက်ဥအခွံ မာကျောမှုတို့ သိသာစွာ ကျဆင်းသွားပါသည်။

発情周期はつじょうしゅうき（21日にち）・スタンディング発情はつじょうと人工授精じんこうじゅせい（AM-PMルール・直腸腟法ちょくちょうちつほう）

မိတ်လိုက်ဝင်ချိန် စက်ဝန်း (発情周期 - 21 ရက်)၊ ငြိမ်သက်စွာ ရပ်ပေးသော မိတ်လိုက်ဝင်ချိန် (スタンディング発情) နှင့် မေထုန်မဲ့ သားစပ်ခြင်း (人工授精 - AM-PM စည်းမျဉ်းနှင့် စအို-မိန်းမကိုယ်နည်းလမ်း 直腸腟法)

妊娠にんしんしていない健康けんこうな成雌牛せいめすうしや成雌豚せいめすぶたでは、平均へいきん「約やく21日周期にちしゅうき（18〜24日にち）」で規則正きそくただしく発情はつじょうが繰くり返かえされます（発情はつじょうの持続時間じぞくじかんは牛うしで15〜18時間程度じかんていどと短みじかく、豚ぶたでは40〜60時間じかん続つづきます）。

ဇီးမရှိသော ကျန်းမာသည့် အရွယ်ရောက် နွားမနှင့် ဝက်မတို့တွင် ပျမ်းမျှ 21 ရက် စက်ဝန်း (18–24 ရက်) ဖြင့် မိတ်လိုက်ဝင်ခြင်း (発情) မှန်ကန်စွာ အဖန်တလဲလဲ ဖြစ်ပေါ်ပါသည် (မိတ်လိုက်ဝင်ချိန် ကြာမြင့်ချိန်မှာ နွားတွင် 15–18 နာရီခန့်သာ ကြာပြီး ဝက်တွင် 40–60 နာရီအထိ ကြာမြင့်ပါသည်)။

発情はつじょうした牛うしには、落おち着つきがなくなり鳴なき声ごえを上あげる、外陰部がいいんぶが赤あかく腫はれて「透明とうめいで糸いとを引ひく粘液ねんえき」を流ながす、他ほかの牛うしに乗のりかかる（乗駕じょうが）といった徴候ちょうこうが現あらわれ、本格的ほんかくてきな発情盛期はつじょうせいきになると「他ほかの牛うしに乗のりかかられても逃にげずにじっと立たち止どまって受うけ入いれる『スタンディング発情はつじょう（乗駕許容じょうがきょよう）』」を示しめします。

မိတ်လိုက်ဝင်နေသော နွားမတွင် ဂနာမငြိမ်ဖြစ်၍ အော်မြည်ခြင်း၊ အင်္ဂါစပ် နီရဲဖူးရောင်ပြီး ကြည်လင်၍ အမျှင်တန်းနေသော အကျိအချွဲ (透明で糸を引く粘液) ဆင်းခြင်း၊ အခြားနွားများပေါ်သို့ ခုန်တက်ခြင်း (乗駕) စသည့် လက္ခဏာများ ပြသပြီး၊ မိတ်လိုက်ဝင်မှု အမြင့်ဆုံးအချိန် (発情盛期) သို့ ရောက်သောအခါ အခြားနွားက သူ့အပေါ် ခုန်တက်သော်လည်း မရှောင်ပြေးဘဲ ငြိမ်သက်စွာ ရပ်တန့်လက်ခံသည့် ငြိမ်သက်စွာ ရပ်ပေးသော မိတ်လိုက်ဝင်ချိန် (スタンディング発情・乗駕許容) ကို ပြသပါသည်။

牛うしの排卵はいらんは発情終了後はつじょうしゅうりょうごに起おこるため、「人工授精じんこうじゅせい（AI）の適期てっき」は「スタンディング開始かいしから12〜18時間後じかんご」です。現場げんばでは「朝あさ（AM）に発情発見はつじょうはっけんなら夕方ゆうがた（PM）に授精じゅせいし、夕方発見ゆうがたはっけんなら翌朝よくあさ（AM）に授精じゅせいする」という「AM-PMルール」が徹底てっていされています。

နွားမ၏ သားဥကြွေခြင်း (排卵) သည် မိတ်လိုက်ဝင်ချိန် ပြီးဆုံးပြီးနောက်မှ ဖြစ်ပေါ်သောကြောင့် မေထုန်မဲ့ သားစပ်ခြင်း (人工授精・AI) ပြုလုပ်ရန် အသင့်လျော်ဆုံးအချိန်မှာ ငြိမ်သက်စွာ ရပ်ပေးသည့် မိတ်လိုက်ဝင်ချိန် (スタンディング) စတင်ချိန်မှ 12–18 နာရီအကြာ ဖြစ်ပါသည်။ လက်တွေ့လုပ်ငန်းခွင်တွင် နံနက်ပိုင်း (AM) ၌ မိတ်လိုက်ဝင်သည်ကို တွေ့ရှိပါက ညနေပိုင်း (PM) တွင် သားစပ်ပြီး၊ ညနေပိုင်း (PM) ၌ တွေ့ရှိပါက နောက်တစ်နေ့ နံနက်ပိုင်း (AM) တွင် သားစပ်သည့် AM-PM စည်းမျဉ်း (AM-PMルール) ကို တိကျစွာ လိုက်နာကြပါသည်။

人工授精じんこうじゅせいに用もちいる「凍結精液とうけつせいえきストロー」は、「マイナス196℃の液体窒素えきたいちっそ」の中なかで長期保存ちょうきほぞんされており、授精直前じゅせいちょくぜんに取とり出だして「35〜38℃の温湯おんとう（ぬるま湯ゆ）」に浸つけて速すみやかに融解ゆうかい（解凍かいとう）し、精液温度せいえきおんどが下さがらないうちに注入器ちゅうにゅうき（シース管かん）へセットします。

မေထုန်မဲ့ သားစပ်ရာတွင် အသုံးပြုသော အေးခဲသုက်ရည်ပြွန် (凍結精液ストロー) ကို အနုတ် 196℃ (−196℃) ရှိသည့် နိုက်ထရိုဂျင်အရည် (液体窒素) ထဲတွင် ကာလရှည် သိုလှောင်ထားပြီး၊ သားစပ်ခါနီးမှ ထုတ်ယူ၍ 35–38℃ ရှိသော ရေနွေးနွေး (温湯) ထဲတွင် စိမ်ကာ လျင်မြန်စွာ အရည်ဖျော် (融解) ပြီးနောက် သုက်ရည်အပူချိန် မကျဆင်းမီ သားစပ်ပြွန် (注入器・シース管) ထဲသို့ တပ်ဆင်ရပါသည်။

日本にほんの牛うしの人工授精じんこうじゅせいでは「直腸腟法ちょくちょうちつほう」が用もちいられます。片手かたてに肩かたまである直腸検査用長手袋ちょくちょうけんさようながてぶくろを着つけて潤滑剤じゅんかつざいを塗ぬり、肛門こうもんから直腸ちょくちょうへ手てを入いれて宿便しゅくべんを除のぞいたうえで直腸壁越ちょくちょうへきごしに「子宮頸管しきゅうけいかん」を握にぎって固定こていし、もう一方いっぽうの手てで清拭消毒せいしきしょうどくした外陰部がいいんぶから注入器ちゅうにゅうきを挿入そうにゅうして子宮体部しきゅうたいぶへ精液せいえきを注入ちゅうにゅうします。

ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နွား မေထုန်မဲ့ သားစပ်ခြင်းတွင် စအို-မိန်းမကိုယ်နည်းလမ်း (直腸腟法) ကို အသုံးပြုပါသည်။ လက်တစ်ဖက်တွင် ပခုံးအထိရှည်သော စအိုစမ်းသပ်သုံး လက်အိတ်ရှည်ကို ဝတ်ဆင်၍ ချောဆီသုတ်ကာ စအိုမှတစ်ဆင့် အူမကြီးအောက်ပိုင်း (直腸) သို့ လက်သွင်းပြီး မစင်များကို ဖယ်ရှားပြီးနောက် အူမကြီးနံရံမှတစ်ဆင့် သားအိမ်ခေါင်း (子宮頸管) ကို ဆုပ်ကိုင်ထိန်းချုပ်ထားပြီး၊ အခြားလက်တစ်ဖက်ဖြင့် သန့်စင်ပိုးသတ်ထားသော အင်္ဂါစပ်မှ သားစပ်ပြွန်ကို ထည့်သွင်းကာ သားအိမ်ကိုယ်ထည် (子宮体部) အတွင်းသို့ သုက်ရည် ထိုးသွင်းပေးပါသည်။

家畜かちくの妊娠期間にんしんきかん・ウシの分娩予定日計算式ぶんべんよていびけいさんしきと母豚ははぶたの繁殖能力はんしょくのうりょく

မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များ၏ ဇီးကာလ (妊娠期間)၊ နွား သားမွေးမည့်ရက် တွက်ချက်သည့် ပုံသေနည်း (分娩予定日計算式) နှင့် မိခင်ဝက်မ၏ မျိုးပွားနိုင်စွမ်း (母豚の繁殖能力)

家畜かちくが受胎じゅたいしてから出産しゅっさん（分娩ぶんべん）するまでの「妊娠期間にんしんきかん」は動物どうぶつの種類しゅるいによって決きまっており、「ウシは約やく280〜285日にち（約やく9か月半げつはん）」、「ブタは約やく114日にち（3か月げつ3週間しゅうかん3日か）」、「ヤギ・ヒツジは約やく150日にち（約やく5か月げつ）」、「ウマは約やく335日にち（約やく11か月げつ）」です。

မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များ သန္ဓေအောင်ချိန်မှ သားမွေးဖွားချိန် (分娩) အထိ ကြာမြင့်သော ဇီးကာလ (妊娠期間) မှာ တိရစ္ဆာန်အမျိုးအစားအလိုက် သတ်မှတ်ချက်ရှိပြီး၊ နွားတွင် 280–285 ရက်ခန့် (9 လခွဲခန့်)၊ ဝက်တွင် 114 ရက်ခန့် (3 လ၊ 3 ပတ်၊ 3 ရက်)၊ ဆိတ်နှင့် သိုးတွင် 150 ရက်ခန့် (5 လခန့်) နှင့် မြင်းတွင် 335 ရက်ခန့် (11 လခန့်) ဖြစ်ပါသည်။

また、受精じゅせいした鶏卵けいらん（種卵しゅらん）を孵卵器ふらんき（温度おんど約やく37.8℃・湿度しつど50〜60％で転卵てんらんを行おこなう）に入いれてからヒヨコが孵かえるまでの「ニワトリの孵化日数ふかにっすう」は「約やく21日間にちかん」です。

ထို့ပြင် သန္ဓေအောင်ပြီးသော မျိုးကြက်ဥ (種卵) ကို သားဖောက်စက် (孵卵器 - အပူချိန် 37.8℃ ခန့်၊ စိုထိုင်းဆ 50–60% ဖြင့် ဥလှည့်ခြင်း 転卵 ပြုလုပ်ပေးရသည်) ထဲသို့ ထည့်သွင်းချိန်မှ ကြက်ပေါက် ပေါက်ဖွားသည်အထိ ကြက်ဥသားဖောက်ရက် (孵化日数) မှာ 21 ရက်ခန့် ဖြစ်ပါသည်။

ウシの人工授精日じんこうじゅせいび（最終授精日さいしゅうじゅせいび）から「分娩予定日ぶんべんよていび」を求もとめる簡便計算式かんべんけいさんしき（概算法がいさんほう）は、「授精月じゅせいづきに9を足たす（または授精月じゅせいづきから3を引ひく）、授精日じゅせいびに10を足たす」という公式こうしきです。

နွားကို မေထုန်မဲ့ သားစပ်သည့်ရက် (နောက်ဆုံး သားစပ်သည့်ရက်) မှ သားမွေးမည့် ခန့်မှန်းရက် (分娩予定日) ကို အလွယ်တကူ တွက်ချက်သည့် ပုံသေနည်းမှာ သားစပ်သည့်လတွင် 9 ပေါင်းပါ (သို့မဟုတ် သားစပ်သည့်လမှ 3 နုတ်ပါ)၊ သားစပ်သည့်ရက်တွင် 10 ပေါင်းပါ ဟူသော ပုံသေနည်း ဖြစ်ပါသည်။

たとえば試験しけんでよく問とわれるように、「6月がつ1日ついたち」に人工授精じんこうじゅせいして受胎じゅたいした牛うしの分娩予定日ぶんべんよていびを計算けいさんすると、月つきは「6 − 3 ＝ 3月がつ（翌年よくねん）」、日ひは「1 ＋ 10 ＝ 11日にち」となり、分娩予定日ぶんべんよていびは「翌年よくねんの3月がつ11日頃にちごろ」とすぐに求もとめることができます。

ဥပမာအားဖြင့် စာမေးပွဲတွင် မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသည့်အတိုင်း ဇွန်လ 1 ရက် (6 လပိုင်း 1 ရက်) တွင် မေထုန်မဲ့ သားစပ်၍ သန္ဓေအောင်သွားသော နွားမ၏ သားမွေးမည့်ရက်ကို တွက်ချက်ပါက လအတွက် 6 − 3 = 3 လပိုင်း (နောက်နှစ် မတ်လ) ဖြစ်ပြီး၊ ရက်အတွက် 1 + 10 = 11 ရက် ဖြစ်သဖြင့် သားမွေးမည့် ခန့်မှန်းရက်မှာ နောက်နှစ် မတ်လ 11 ရက်ခန့် (3 လပိုင်း 11 ရက်ခန့်) ဟု ချက်ချင်း ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။

多産動物たさんどうぶつである「ブタ（母豚ははぶた）」は、1回かいのお産さん（一腹ひとはら）で「10〜14頭程度とうていど」の子豚こぶたを産うみます。妊娠期間にんしんきかん（約やく114日にち）と授乳期間じゅにゅうきかん（約やく21〜28日にちで離乳りにゅう）、および離乳後りにゅうご4〜7日にちで再発情さいはつじょうして種付たねつけするサイクルを合あわせると約やく145〜150日にちとなり、母豚ははぶた1頭とうあたり「年間ねんかん2.2〜2.5回かい分娩ぶんべん（年間ねんかん25〜30頭出荷とうしゅっか）」が可能かのうです。

သားပေါက်များသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည့် ဝက် (မိခင်ဝက်မ 母豚) သည် တစ်ကြိမ် သားမွေးလျှင် (一腹) ဝက်ပေါက် 10–14 ကောင်ခန့် မွေးဖွားပါသည်။ ဇီးကာလ (114 ရက်ခန့်)၊ နို့တိုက်ကာလ (21–28 ရက်ခန့်တွင် နို့ဖြတ်သည် 離乳) နှင့် နို့ဖြတ်ပြီး 4–7 ရက်အကြာ ပြန်လည်မိတ်လိုက်ဝင်၍ သားစပ်သည့် စက်ဝန်းတို့ကို ပေါင်းလျှင် 145–150 ရက်ခန့် ကြာမြင့်သဖြင့် မိခင်ဝက်မ 1 ကောင်လျှင် တစ်နှစ်လျှင် 2.2–2.5 ကြိမ် သားမွေးနိုင်ပါသည် (တစ်နှစ်လျှင် 25–30 ကောင် တင်ပို့နိုင်ပါသည်)။

試験しけんによく出でるポイントと覚おぼえ方かた

စာမေးပွဲတွင် မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော အချက်များနှင့် မှတ်သားနည်းများ

家畜かちくの品種ひんしゅでは、乳用牛にゅうようぎゅうの「ホルスタイン種しゅ（白黒斑しろくろはん・日本にほんの乳牛にゅうぎゅうの約やく99％）」と「ジャージー種しゅ（高脂肪率こうしぼうりつ）」、肉用牛にくようぎゅうの「黒毛和種くろげわしゅ（和牛わぎゅうの90％以上いじょう）」、三元豚さんげんとんの交配こうはい「母はは（ランドレースL×大おおヨークシャーW）×父ちち（デュロックD）」が鉄板てっぱんです。

မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန် မျိုးစိတ်များတွင် နို့စားနွား၌ ဟော်လ်စတိန်းမျိုး (ホルスタイン種 - အဖြူအမည်းအကွက်၊ ဂျပန်နို့စားနွား၏ 99% ခန့်) နှင့် ဂျာစီမျိုး (ジャージー種 - နို့အဆီနှုန်းမြင့်မား)၊ အသားစားနွား၌ ဂျပန်အမည်းမျိုး (黒毛和種 - ဝါဂျူးနွား၏ 90% အထက်)၊ သုံးမျိုးစပ်ဝက် (三元豚) သားစပ်မှုဖြစ်သော မိခင် (လန်ဒရေ့စ် L × ယော့ခ်ရှိုင်းယားအကြီး W) × ဖခင် (ဒူရော့ခ် D) တို့မှာ အမြဲမေးလေ့ရှိသော အချက်များ ဖြစ်ပါသည်။

消化器しょうかきの構造こうぞうでは、ウシ（反芻動物はんすうどうぶつ）の４つの胃い「第だい１胃い（ルーメン：最大さいだい80％・微生物発酵びせいぶつはっこう）〜第だい４胃い（ギアラ：真しんの胃いで胃液分泌いえきぶんぴつ）」と、ニワトリの「腺胃せんい（消化液しょうかえき）＋筋胃きんい（砂肝すなぎも：すり潰つぶす）＋１対ついの盲腸もうちょう」を区別くべつしましょう。

အစာခြေအင်္ဂါ တည်ဆောက်ပုံတွင် နွား (စားမြုံ့ပြန်သတ္တဝါ) ၏ အစာအိမ် 4 လုံးဖြစ်သော စားမြုံ့ပြန်အစာအိမ် (反芻胃 - ပထမအစာအိမ် ルーメン: အကြီးဆုံး 80%၊ အဏုဇီဝပိုး အချဉ်ဖောက်ခြင်း) မှ စတုတ္ထအစာအိမ် (第4胃・ギアラ: အစာအိမ်အစစ်ဖြစ်ပြီး အစာအိမ်ရည် ထုတ်လွှတ်ခြင်း) အထိနှင့် ကြက်၏ အကျိတ်အစာအိမ် (腺胃 - အစာခြေရည်) + ကြွက်သားအစာအိမ်/အမြစ် (筋胃・砂肝 - ကြိတ်ချေခြင်း) + အူအတက် 1 စုံ (1対の盲腸) တို့ကို ခွဲခြားမှတ်သားထားကြပါစို့။

成畜せいちくの正常体温せいじょうたいおん「ウシ38.0〜39.0℃、ブタ38.5〜39.5℃、ニワトリ41.0〜42.0℃」と、繁殖周期はんしょくしゅうき「発情周期はつじょうしゅうきはウシ・ブタとも約やく21日にち、妊娠期間にんしんきかんはウシ約やく280日にち・ブタ約やく114日にち、鶏卵孵化けいらんふかは21日にち」は数字すうじまで暗記あんき必須ひっすです。

အရွယ်ရောက် တိရစ္ဆာန်များ၏ ပုံမှန်ကိုယ်အပူချိန်ဖြစ်သော နွား 38.0–39.0℃၊ ဝက် 38.5–39.5℃၊ ကြက် 41.0–42.0℃ နှင့် မျိုးပွားမှုစက်ဝန်းဖြစ်သော မိတ်လိုက်ဝင်ချိန် စက်ဝန်း (発情周期) မှာ နွားရော ဝက်ပါ 21 ရက်ခန့်၊ ဇီးကာလ (妊娠期間) မှာ နွား 280 ရက်ခန့်၊ ဝက် 114 ရက်ခန့်နှင့် ကြက်ဥသားဖောက်ရက် 21 ရက် ဟူသော ကိန်းဂဏန်းများကို အလွတ်ကျက်မှတ်ထားရန် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။