သီးနှံစိုက်ပျိုးရေး အထွေထွေ (အပင်၊ မြေဆီလွှာ၊ မြေဩဇာ၊ ပိုးမွှားရောဂါ)

植物しょくぶつの体からだのつくりと光合成こうごうせい・呼吸こきゅう・蒸散じょうさん

အပင်၏ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနှင့် အလင်းဖြင့် အစာချက်လုပ်ခြင်း၊ အသက်ရှူခြင်း၊ ရေငွေ့ပျံခြင်း

植物しょくぶつの体からだは、大おおきく分わけて栄養分えいようぶんを作つくって蓄たくわえる「栄養器官えいようきかん」（根ね・茎くき・葉は）と、子孫しそんを残のこす「生殖器官せいしょくきかん」（花はな・果実かじつ・種子しゅし）から成なり立たっています。

အပင်၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် အာဟာရဓာတ်များ ချက်လုပ်သိုလှောင်သော ကြီးထွားမှုဆိုင်ရာ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ (栄養器官 - အမြစ်၊ ပင်စည်၊ အရွက်) နှင့် မျိုးဆက်ပွားပေးသော မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ (生殖器官 - အပွင့်၊ အသီး၊ အစေ့) တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပါသည်။

葉はの葉緑体ようりょくたいでは、太陽たいようの光ひかりエネルギーを使つかい、根ねから吸すい上あげた水みずと気孔きこうから取とり入いれた二酸化炭素にさんかたんそからデンプン（糖とう）と酸素さんそを作つくる「光合成こうごうせい」が行おこなわれます。

အရွက်၏ အစိမ်းရောင်ကလိုရိုပလတ်စ် (葉緑体) အတွင်း၌ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်ကို အသုံးပြု၍ အမြစ်မှ စုပ်ယူထားသော ရေနှင့် လေရှူပေါက် (気孔) မှ စုပ်ယူထားသော ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်တို့မှ ကစီဓာတ် (သကြားဓာတ်) နှင့် အောက်ဆီဂျင်ကို ထုတ်လုပ်ပေးသည့် အလင်းဖြင့် အစာချက်လုပ်ခြင်း (光合成) ကို ပြုလုပ်ပါသည်။

植物しょくぶつは昼ひるも夜よるも24時間じかん休やすまず、酸素さんそを吸すって二酸化炭素にさんかたんそを出だしながら生育せいいくに必要ひつようなエネルギーを得える「呼吸こきゅう」を行おこなっており、葉はの気孔きこうから水蒸気すいじょうきを出だして体温たいおんを調節ちょうせつする「蒸散じょうさん」も行おこないます。

အပင်များသည် နေ့ရောညပါ 24 နာရီပတ်လုံး မနားမနေ အောက်ဆီဂျင်ကို ရှူသွင်းပြီး ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကို ထုတ်လွှတ်ကာ ကြီးထွားရန် လိုအပ်သော စွမ်းအင်ကို ရယူသည့် အသက်ရှူခြင်း (呼吸) ကို ပြုလုပ်နေသကဲ့သို့ အရွက်ရှိ လေရှူပေါက် (気孔) မှ ရေငွေ့များ ထုတ်လွှတ်၍ အပင်အပူချိန်ကို ထိန်းညှိပေးသည့် ရေငွေ့ပျံခြင်း (蒸散) ကိုလည်း ပြုလုပ်ပါသည်။

また、根ねや茎くき・葉はが成長せいちょうする「栄養成長えいようせいちょう」から、花芽はなめがつくられて開花かいか・結実けつじつする「生殖成長せいしょくせいちょう」へと適切てきせつに切きり替かわることで、品質ひんしつの良よい農産物のうさんぶつが収穫しゅうかくできます。

ထို့ပြင် အမြစ်၊ ပင်စည်နှင့် အရွက်များ ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးသော ပင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြီးထွားမှု (栄養成長) မှ ပန်းဖူးတင်၍ ပန်းပွင့်ကာ အသီးသီးသော မျိုးပွားပိုင်းဆိုင်ရာ ကြီးထွားမှု (生殖成長) သို့ စနစ်တကျ ကူးပြောင်းသွားခြင်းဖြင့် အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကို ရိတ်သိမ်းနိုင်ပါသည်။

光合成こうごうせいが盛さかんに行おこなわれるためには、十分じゅうぶんな「光ひかり（日照にっしょう）」、適度てきどな「温度おんど」、適度てきどな「水分すいぶん」、そして空気中くうきちゅうの「二酸化炭素にさんかたんそ（CO2）」がそろっていることが重要じゅうようです。

အလင်းဖြင့် အစာချက်လုပ်ခြင်း (光合成) အားကောင်းစွာ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ရန်အတွက် လုံလောက်သော အလင်းရောင် (နေရောင်ခြည်)၊ သင့်လျော်သော အပူချိန်၊ သင့်လျော်သော ရေဓာတ်နှင့် လေထုအတွင်းရှိ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (CO2) တို့ ပြည့်စုံစွာ ရှိနေရန် အရေးကြီးပါသည်။

花はなの構造こうぞう・受粉じゅふんと日長反応にっちょうはんのう（長日ちょうじつ・短日植物たんじつしょくぶつ）

ပန်းပွင့်၏ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ဝတ်မှုန်ကူးခြင်းနှင့် နေ့တာတုံ့ပြန်မှု (နေ့တာရှည်ပင်နှင့် နေ့တာတိုပင်)

多おおくの植物しょくぶつの花はなは、外側そとがわから順番じゅんばんに「がく」「花弁かべん（花はなびら）」「雄おしべ」「雌めしべ」の4つの部分ぶぶんで構成こうせいされており、雄おしべの先端せんたんの「やく」で作つくられた花粉かふんが雌めしべの「柱頭ちゅうとう」に付つくことを「受粉じゅふん」といいます。

အပင်အများစု၏ ပန်းပွင့်သည် အပြင်ဘက်မှ အတွင်းဘက်သို့ ပွင့်ဖတ်အုံ (がく)၊ ပွင့်ချပ် (花弁 / 花びら)၊ ဝတ်ဆံဖို (雄しべ) နှင့် ဝတ်ဆံမ (雌しべ) ဟူသော အစိတ်အပိုင်း 4 ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ဝတ်ဆံဖိုထိပ်ဖျားရှိ ဝတ်မှုန်အိတ် (やく) မှ ထွက်လာသော ဝတ်မှုန်များ ဝတ်ဆံမထိပ်ဖျား (柱頭) ပေါ်သို့ ကပ်ငြိခြင်းကို ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း (受粉) ဟု ခေါ်ပါသည်။

花粉かふんが運はこばれる方法ほうほうには、ミツバチやマルハナバチなどの虫むしが運はこぶ「虫媒花ちゅうばいか」（イチゴ・リンゴ・ウリ類るいなど）と、風かぜが運はこぶ「風媒花ふうばいか」（イネ・トウモロコシなど）があります。

ဝတ်မှုန်သယ်ဆောင်ပုံ နည်းလမ်းများအရ ပျားနှင့် ပိတုန်း စသည့် အင်းဆက်ပိုးမွှားများက သယ်ဆောင်ပေးသော အင်းဆက်ဖြင့် ဝတ်မှုန်ကူးပန်း (虫媒花 - စတော်ဘယ်ရီ၊ ပန်းသီး၊ ဘူးဖရုံသခွားမျိုးနွယ်များ စသည်) နှင့် လေက သယ်ဆောင်ပေးသော လေဖြင့် ဝတ်မှုန်ကူးပန်း (風媒花 - စပါး၊ ပြောင်းဖူး စသည်) ဟူ၍ ရှိပါသည်။

植物しょくぶつが花芽はなめを作つくるきっかけには、1日にちの昼ひる（明期めいき）と夜よる（暗期あんき）の長ながさに反応はんのうする「日長反応にっちょうはんのう」と、一定期間いっていきかんの低温ていおんにあうことで花芽はなめができる「春化しゅんか（バーナリゼーション）」があります。

အပင်များ ပန်းဖူးတင်ရန် လှုံ့ဆော်ပေးသည့် အချက်များတွင် တစ်နေ့တာ၏ နေ့အလင်းရောင်ချိန် (明期) နှင့် ညအမှောင်ချိန် (暗期) အရှည်အတိုကို တုံ့ပြန်သော နေ့တာတုံ့ပြန်မှု (日長反応) နှင့် သတ်မှတ်ကာလတစ်ခုအထိ အအေးဓာတ်နှင့် ကြုံတွေ့ရသည့်အခါ ပန်းဖူးဖြစ်ပေါ်သော အအေးဓာတ်ဖြင့် ပန်းပွင့်စေခြင်း (春化 / バーナリゼーション) တို့ ရှိကြပါသည်။

昼ひるが長ながくなると花芽はなめがつく「長日植物ちょうじつしょくぶつ」にはホウレンソウ・ダイコン・コムギがあり、昼ひるが短みじかくなると花芽はなめがつく「短日植物たんじつしょくぶつ」にはイネ・ダイズ・キク・イチゴ、日長にっちょうに関係かんけいしない「中性植物ちゅうせいしょくぶつ」にはトマト・キュウリがあります。

နေ့တာရှည်လာသည့်အခါ ပန်းဖူးတင်သော နေ့တာရှည်ပင် (長日植物) များတွင် ဟင်းနုနွယ်၊ မုန်လာဥဖြူနှင့် ဂျုံတို့ ပါဝင်ပြီး နေ့တာတိုလာသည့်အခါ ပန်းဖူးတင်သော နေ့တာတိုပင် (短日植物) များတွင် စပါး၊ ပဲပိစပ်၊ ဂန္ဓမာပန်းနှင့် စတော်ဘယ်ရီတို့ ပါဝင်ကာ နေ့တာအရှည်အတိုနှင့် မသက်ဆိုင်သော နေ့တာမရွေးပင် (中性植物) များတွင် ခရမ်းချဉ်နှင့် သခွားတို့ ပါဝင်ပါသည်။

なお、トマト・ナス・ピーマン・イチゴなどの施設栽培しせつさいばい（ハウス栽培さいばい）では、風かぜや虫むしが少すくないため、マルハナバチやミツバチをハウス内ないに放はなったり、ホルモン剤ざいや振動しんどうを使つかったりして確実かくじつに着果ちゃっか（結実けつじつ）させます。

မှတ်သားရန်မှာ ခရမ်းချဉ်၊ ခရမ်း၊ ငရုတ်ပွနှင့် စတော်ဘယ်ရီ စသည့် မှန်လုံအိမ်ဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး (施設栽培) တွင် လေနှင့် သဘာဝအင်းဆက်ပိုးမွှား နည်းပါးသဖြင့် မှန်လုံအိမ်အတွင်းသို့ ပိတုန်း (マルハナバチ) သို့မဟုတ် ပျား (ミツバチ) များ လွှတ်ပေးခြင်း၊ ဟော်မုန်းဆေး သို့မဟုတ် တုန်ခါမှု အသုံးပြုခြင်းတို့ဖြင့် သေချာစွာ အသီးတင်စေပါသည်။

種子発芽しゅしはつがの3条件じょうけんと栄養繁殖えいようはんしょく・接つぎ木き

အညှောင့်ပေါက်ရန် လိုအပ်ချက် 3 ရပ်၊ ပင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျိုးပွားခြင်းနှင့် ကိုင်းဆက်ခြင်း

種子しゅしが正常せいじょうに発芽はつがするために不可欠ふかけつな「発芽はつがの3条件じょうけん（3要素ようそ）」は、適度てきどな「水みず（水分すいぶん）」、適度てきどな「温度おんど」、そして呼吸こきゅうに使つかう「酸素さんそ（空気くうき）」の3つです。

မျိုးစေ့များ ပုံမှန်အညှောင့်ပေါက်နိုင်ရန်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အညှောင့်ပေါက်ရန် လိုအပ်ချက် 3 ရပ် (発芽の3条件) မှာ သင့်လျော်သော ရေ (ရေဓာတ်)၊ သင့်လျော်သော အပူချိန်နှင့် အသက်ရှူရန်အတွက် သုံးသော အောက်ဆီဂျင် (လေ) ဟူသော အချက် 3 ချက် ဖြစ်ပါသည်။

多おおくの種子しゅしは光ひかりがなくても発芽はつがしますが、レタス・ニンジン・ミツバ・ゴボウなどの「好光性種子こうこうせいしゅし」は光ひかりが当あたることで発芽はつがが促進そくしんされるため、種たねまき後ごの覆土ふくど（土つちかけ）を薄うすくします。

မျိုးစေ့အများစုသည် အလင်းရောင်မရှိသော်လည်း အညှောင့်ပေါက်နိုင်သော်လည်း ဆလတ်ရွက်၊ မုန်လာဥနီ၊ မစ်ဆွတ်ဘာ (ミツバ) နှင့် ဂိုဘိုးမြစ် (ゴボウ) စသည့် အလင်းကြိုက်မျိုးစေ့ (好光性種子) များမှာမူ အလင်းရောင်ထိတွေ့မှသာ အညှောင့်ပေါက်မှု အားကောင်းသဖြင့် မျိုးစေ့ချပြီးနောက် မြေဖုံးရာတွင် (覆土) ပါးပါးသာ ဖုံးပေးရပါသည်။

反対はんたいに、ダイコン・ネギ・タマネギ・トマト・ナスなどの「嫌光性種子けんこうせいしゅし」は光ひかりが当あたると発芽はつがが抑おさえられるため、種たねが隠かくれるよう適切てきせつな厚あつさでしっかり覆土ふくどします。

ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် မုန်လာဥဖြူ၊ ကြက်သွန်မြိတ်၊ ကြက်သွန်နီ၊ ခရမ်းချဉ်နှင့် ခရမ်း စသည့် အလင်းမကြိုက်သော မျိုးစေ့ (嫌光性種子) များမှာမူ အလင်းရောင်ထိတွေ့ပါက အညှောင့်ပေါက်မှု တန့်သွားတတ်သဖြင့် မျိုးစေ့များ လုံခြုံစွာ ဖုံးအုပ်သွားအောင် သင့်လျော်သောအထူဖြင့် မြေသေချာဖုံးပေးရပါသည်။

また、種子しゅしを使つかわずに親株おやかぶの茎くきや塊茎かいけいなどで増ふやす方法ほうほうを「栄養繁殖えいようはんしょく」（ジャガイモ・サツマイモ・イチゴなど）といい、病害虫びょうがいちゅうに強つよい「台木だいぎ」と品質ひんしつの良よい「穂木ほぎ」をつなぎ合あわせる技術ぎじゅつを「接つぎ木き」といいます。

ထို့ပြင် မျိုးစေ့ကို အသုံးမပြုဘဲ မိခင်ပင်၏ ပင်စည် သို့မဟုတ် အာလူးဥ စသည်တို့ဖြင့် မျိုးပွားသော နည်းလမ်းကို ပင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျိုးပွားခြင်း (栄養繁殖 - အာလူး၊ ကန်စွန်းဥ၊ စတော်ဘယ်ရီ စသည်) ဟုခေါ်ပြီး ပိုးမွှားရောဂါဒဏ် ခံနိုင်ရည်ရှိသော အောက်ခံပင် (台木) နှင့် အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော အပေါ်ကိုင်း (穂木) တို့ကို ဆက်စပ်ပေးသော နည်းပညာကို ကိုင်းဆက်ခြင်း (接ぎ木) ဟု ခေါ်ပါသည်။

接つぎ木苗ぎなえを使つかうと、土壌伝染性どじょうでんせんせいの病気びょうき（青枯病あおがれびょう・つる割病われびょうなど）や連作障害れんさくしょうがいに強つよくなり、低温ていおんや乾燥かんそうにも負まけず収量しゅうりょうが安定あんていするため、トマト・キュウリ・スイカ・ナスなどで広ひろく利用りようされています。

ကိုင်းဆက်ပျိုးပင် (接ぎ木苗) များကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် မြေဆီလွှာမှ ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများ (ပင်ညှိုးရောဂါ 青枯病၊ ပင်စည်ကွဲရောဂါ つる割病 စသည်) နှင့် သီးနှံတစ်မျိုးတည်း ဆက်တိုက်စိုက်ပျိုးမှုကြောင့် ဖြစ်သော ထိခိုက်မှု (連作障害) တို့ကို ခံနိုင်ရည်ရှိလာပြီး အအေးဒဏ်နှင့် မိုးခေါင်ဒဏ်ကိုလည်း ခံနိုင်ကာ အထွက်နှုန်း တည်ငြိမ်သဖြင့် ခရမ်းချဉ်၊ သခွား၊ ဖရဲနှင့် ခရမ်းတို့တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြပါသည်။

土壌どじょうの三相構造さんそうこうぞう・団粒構造だんりゅうこうぞうと土壌酸度どじょうさんど（pH）

မြေဆီလွှာ၏ အသွင်သုံးပါး ဖွဲ့စည်းပုံ၊ မြေမှုန့်စုဖွဲ့စည်းပုံနှင့် မြေဆီလွှာ အချဉ်ဓာတ် (pH)

畑はたけの土壌どじょうは、土つちの粒つぶや有機物ゆうきぶつである「固相こそう」、水分すいぶんである「液相えきそう」、空気くうきである「気相きそう」の3つ（土壌どじょうの三相さんそう）で構成こうせいされており、バランスが良よいほど根ねがよく育そだちます。

ယာခင်းမြေဆီလွှာသည် မြေမှုန့်များနှင့် သဘာဝမြေဆွေးဓာတ်များ ဖြစ်သော အခဲပိုင်း (固相)၊ ရေဓာတ်ဖြစ်သော အရည်ပိုင်း (液相) နှင့် လေဓာတ်ဖြစ်သော အငွေ့ပိုင်း (気相) ဟူသော အသွင် 3 ပါး (土壌の三相) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ၎င်းတို့ အချိုးအစား မျှတလေလေ အမြစ်များ ကောင်းစွာ ကြီးထွားလေလေ ဖြစ်ပါသည်။

堆肥たいひなどの有機物ゆうきぶつを施ほどこして微生物びせいぶつが働はたらくと、土つちの粒子りゅうしがくっついて小ちいさな塊かたまり（団粒だんりゅう）になる「団粒構造だんりゅうこうぞう」が発達はったつし、水みずはけ（排水性はいすいせい）・水持みずもち（保水性ほすいせい）・通気性つうきせい・保肥力ほひりょくがすべて良よくなります。

သဘာဝမြေဆွေး (堆肥) စသည့် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများ ထည့်သွင်း၍ အဏုဇီဝပိုးမွှားများ အလုပ်လုပ်သည့်အခါ မြေမှုန့်လေးများ အချင်းချင်း ပူးကပ်ပြီး အလုံးငယ်လေးများ (団粒) ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မြေမှုန့်စုဖွဲ့စည်းပုံ (団粒構造) ဖွံ့ဖြိုးလာကာ ရေစိမ့်ထွက်မှု (排水性)၊ ရေထိန်းသိမ်းမှု (保水性)၊ လေဝင်လေထွက် (通気性) နှင့် မြေဩဇာထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း (保肥力) အားလုံး ကောင်းမွန်လာပါသည်။

日本にほんは雨あめが多おおいため、土壌中どじょうちゅうの石灰せっかい（カルシウム）や苦土くど（マグネシウム）が雨水あまみずで流ながれ出でてしまい、放ほうっておくと土壌どじょうが「酸性さんせい」に傾かたむきやすいという性質せいしつがあります。

ဂျပန်နိုင်ငံသည် မိုးများသောကြောင့် မြေဆီလွှာအတွင်းရှိ ထုံးဓာတ် (ကယ်လ်စီယမ်) နှင့် မဂ္ဂနီဆီယမ်ဓာတ် (苦土) တို့မှာ မိုးရေနှင့်အတူ စီးပါသွားတတ်သဖြင့် ဒီအတိုင်းပစ်ထားပါက မြေဆီလွှာမှာ အချဉ်ပေါက်သောမြေ (酸性) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလွယ်သည့် သဘာဝရှိပါသည်။

多おおくの野菜やさいや作物さくもつはpH6.0〜6.5の「弱酸性じゃくさんせい」から中性ちゅうせいの土壌どじょうを好このむため、酸度さんど（pH）が強つよい酸性さんせいになっている場合ばあいは、消石灰しょうせっかいや苦土石灰くどせっかいをまいて中和ちゅうわ（酸度矯正さんどきょうせい）します。

ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် သီးနှံအများစုသည် pH 6.0 မှ 6.5 ရှိသော အချဉ်ဓာတ်အနည်းငယ်ရှိသည့်မြေ (弱酸性) မှ ဓာတ်ပြယ်မြေ (中性) ကို နှစ်သက်ကြသဖြင့် မြေချဉ်ငန်ဓာတ် (pH) မှာ အချဉ်ဓာတ်ပြင်းနေပါက ထုံးမှုန့် (消石灰) သို့မဟုတ် မဂ္ဂနီဆီယမ်ထုံး (苦土石灰) ကြဲပက်၍ ဓာတ်ပြယ်အောင် (အချဉ်ဓာတ်ပြုပြင်ခြင်း) ပြုလုပ်ရပါသည်။

一方いっぽう、ジャガイモ（バレイショ）は土壌どじょうのpHが高たかいと塊茎かいけいの表面ひょうめんにかさぶたのような傷きずができる「そうか病びょう」が発生はっせいしやすいため、pH5.0〜6.0程度ていどのやや酸性さんせいの土壌どじょうで栽培さいばいし、石灰せっかいのやりすぎに注意ちゅういします。

အခြားတစ်ဖက်တွင် အာလူး (ジャガイモ / バレイショ) သည် မြေဆီလွှာ၏ pH မြင့်မားနေပါက အာလူးဥ မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အနာဖေးကဲ့သို့ အနာအဆာများ ဖြစ်ပေါ်သည့် အာလူးအနာဖေးရောဂါ (そうか病) ဖြစ်ပွားလွယ်သဖြင့် pH 5.0 မှ 6.0 ခန့်ရှိ အနည်းငယ်ချဉ်သောမြေတွင် စိုက်ပျိုးရပြီး ထုံးအလွန်အကျွံ မထည့်မိစေရန် သတိပြုရပါသည်။

肥料ひりょうの三要素さんようそ（N・P・K）と元肥もとごえ・追肥ついひ

မြေဩဇာ၏ အဓိကအာဟာရဓာတ် 3 မျိုး (N・P・K) နှင့် အခြေခံမြေခံမြေဩဇာ၊ ထပ်မံကျွေးသော မြေဩဇာ

植物しょくぶつが最もっとも多おおく必要ひつようとする「肥料ひりょうの三要素さんようそ」は、「窒素ちっそ（N）」「リン酸さん（P）」「カリウム（K・加里かり）」であり、これにカルシウム（石灰せっかい）とマグネシウム（苦土くど）を加くわえて五大要素ごだいようそと呼よぶこともあります。

အပင်များ အများဆုံး လိုအပ်သော မြေဩဇာ၏ အဓိကအာဟာရဓာတ် 3 မျိုး (肥料の三要素) မှာ နိုက်ထရိုဂျင် (窒素 - N)၊ ဖော့စဖောရပ်စ် (リン酸 - P) နှင့် ပိုတက်ဆီယမ် (カリウム - K) တို့ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့တွင် ကယ်လ်စီယမ် (ထုံးဓာတ်) နှင့် မဂ္ဂနီဆီယမ်တို့ကို ပေါင်းထည့်၍ အဓိကအာဟာရဓာတ် 5 မျိုး (五大要素) ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်တတ်ပါသည်။

窒素ちっそ（N）は茎くきや葉はの生育せいいくを促うながす「葉肥はごえ」、リン酸さん（P）は開花かいかや結実けつじつを促うながす「実肥みごえ（花肥はなごえ）」、カリウム（K）は根ねの発育はついくを促うながし寒さむさや病害虫びょうがいちゅうへの抵抗力ていこうりょくを高たかめる「根肥ねごえ」と呼よばれます。

နိုက်ထရိုဂျင် (N) သည် ပင်စည်နှင့် အရွက်ကြီးထွားမှုကို အားပေးသဖြင့် အရွက်သန်မြေဩဇာ (葉肥)၊ ဖော့စဖောရပ်စ် (P) သည် ပန်းပွင့်ခြင်းနှင့် အသီးတင်ခြင်းကို အားပေးသဖြင့် အသီး/အပွင့်မြေဩဇာ (実肥 / 花肥) နှင့် ပိုတက်ဆီယမ် (K) သည် အမြစ်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို အားပေးပြီး အအေးဒဏ်နှင့် ပိုးမွှားရောဂါ ခံနိုင်ရည်ကို မြှင့်တင်ပေးသဖြင့် အမြစ်သန်မြေဩဇာ (根肥) ဟု ခေါ်ကြပါသည်။

種たねまきや植うえ付つけの前まえに、土壌全体どじょうぜんたいやうねの下したにあらかじめ施ほどこしておく肥料ひりょうを「元肥もとごえ（基肥もとごえ）」といい、ゆっくり長ながく効きく「緩効性肥料かんこうせいひりょう」や有機質肥料ゆうきしつひりょうがよく使つかわれます。

မျိုးစေ့မချမီ သို့မဟုတ် ပျိုးပင်မစိုက်ပျိုးမီ မြေဆီလွှာတစ်ခုလုံး သို့မဟုတ် စိုက်ဘောင်အောက်၌ ကြိုတင်ထည့်သွင်းထားသော မြေဩဇာကို အခြေခံမြေခံမြေဩဇာ (元肥 / 基肥) ဟုခေါ်ပြီး အာနိသင် ဖြည်းဖြည်းနှင့် တာရှည်ခံသော တာရှည်ခံမြေဩဇာ (緩効性肥料) သို့မဟုတ် သဘာဝအော်ဂဲနစ်မြေဩဇာများကို အသုံးများပါသည်။

一方いっぽう、作物さくもつの生育途中せいいくとちゅうで不足ふそくする養分ようぶんを補おぎなうために施ほどこす肥料ひりょうを「追肥ついひ（おいごえ）」といい、すぐに効果こうかが現あらわれる「速効性肥料そっこうせいひりょう」（化成肥料かせいひりょうや液体肥料えきたいひりょうなど）が主おもに使つかわれます。

အခြားတစ်ဖက်တွင် သီးနှံပင် ကြီးထွားနေစဉ်အတွင်း လိုအပ်လာသော အာဟာရဓာတ်များကို ဖြည့်စွက်ပေးရန် ထပ်မံထည့်သွင်းသော မြေဩဇာကို ထပ်မံကျွေးသော မြေဩဇာ (追肥) ဟုခေါ်ပြီး အာနိသင် ချက်ချင်းပြသော အာနိသင်မြန်မြေဩဇာ (速効性肥料 - ဓာတ်မြေဩဇာ သို့မဟုတ် မြေဩဇာအရည် စသည်) ကို အဓိက အသုံးပြုပါသည်။

植物しょくぶつに必要ひつような養分ようぶんには、窒素ちっそ・リン酸さん・カリウム・カルシウム・マグネシウムなどの多量要素たりょうようそのほかにも、鉄てつ・マンガン・ホウ素そ・亜鉛あえんなどの「微量要素びりょうようそ」があり、どれか1つでも不足ふそくや過剰かじょうがあると生理障害せいりしょうがいが起おこります。

အပင်များအတွက် လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်များတွင် နိုက်ထရိုဂျင်၊ ဖော့စဖောရပ်စ်၊ ပိုတက်ဆီယမ်၊ ကယ်လ်စီယမ်နှင့် မဂ္ဂနီဆီယမ် စသည့် အများလိုအာဟာရဓာတ်များ (多量要素) အပြင် သံဓာတ်၊ မဂ္ဂနိစ်၊ ဘိုရွန်နှင့် သွပ်ဓာတ် (ဇင့်) စသည့် အနည်းလိုအာဟာရဓာတ်များ (微量要素) လည်းရှိရာ တစ်မျိုးမျိုး ချို့တဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် လွန်ကဲခြင်း ဖြစ်ပါက ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှု (生理障害) ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်။

代表的だいひょうてきな病害虫びょうがいちゅう・雑草ざっそうと総合的病害虫管理そうごうてきびょうがいちゅうかんり（IPM）

အဓိက ပိုးမွှားရောဂါများ၊ ပေါင်းမြက်များနှင့် ဘက်စုံပိုးမွှားရောဂါ စီမံခန့်ခွဲမှု (IPM)

作物さくもつの病気びょうきの原因げんいんとなる病原体びょうげんたいには、主おもに「糸状菌しじょうきん（カビ）」「細菌さいきん（バクテリア）」「ウイルス」の3つがあり、うどんこ病びょう・べと病びょう・灰色はいいろかび病びょうなどの約やく8割わりはカビ（糸状菌しじょうきん）によって起おこります。

သီးနှံပင်များတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားစေသော ရောဂါပိုးမွှားများမှာ အဓိကအားဖြင့် မှိုရောဂါပိုး (糸状菌 / カビ)၊ ဘက်တီးရီးယား (細菌) နှင့် ဗိုင်းရပ်စ် (ウイルス) ဟူ၍ 3 မျိုးရှိပြီး ဖားဥမှိုရောဂါ (うどんこ病)၊ ဒေါင်းနီးမှိုရောဂါ (べと病) နှင့် မီးခိုးရောင်မှိုရောဂါ (灰色かび病) စသည့် အပင်ရောဂါများ၏ 80% ခန့်မှာ မှို (糸状菌) ကြောင့် ဖြစ်ပွားပါသည်။

代表的だいひょうてきな害虫がいちゅうには、植物しょくぶつの汁しるを吸すってウイルス病びょうも媒介ばいかいする「アブラムシ類るい」「アザミウマ類るい」「コナジラミ類るい」や、葉はを食害しょくがいする「ヨトウムシ」「アオムシ」、葉裏はうらにつく「ハダニ類るい」がいます。

အဓိက ဖျက်ပိုးများတွင် အပင်ရည်ကို စုပ်ယူပြီး ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများကိုပါ သယ်ဆောင်ကူးစက်စေသော ပျပိုးများ (アブラムシ類)၊ လှေးပိုးများ (アザミウマ類) နှင့် ဖြုတ်ဖြူများ (コナジラミ類)၊ အရွက်ကို ကိုက်ဖြတ်စားသောက်သော ငမြှောင်တောင်ပိုး (ヨトウムシ) နှင့် ပိုးစိမ်းကောင် (アオムシ)၊ အရွက်အောက်ဘက်တွင် ကပ်တွယ်သော ပင့်ကူနီမွှားများ (ハダニ類) ပါဝင်ကြပါသည်။

また、同おなじ場所ばしょで同おなじ科かの作物さくもつ（ナス科か・ウリ科か・アブラナ科かなど）を続つづけて栽培さいばいすると、土壌中どじょうちゅうの特定とくていの病原菌びょうげんきんやセンチュウが増ふえて生育せいいくが悪わるくなる「連作障害れんさくしょうがい」が起おきやすくなります。

ထို့ပြင် တူညီသောနေရာ၌ တူညီသော မျိုးရင်းဝင် သီးနှံပင်များ (ခရမ်းမျိုးရင်း ナス科၊ ဘူးဖရုံသခွားမျိုးရင်း ウリ科၊ မုန်လာမျိုးရင်း アブラナ科 စသည်) ကို ဆက်တိုက်စိုက်ပျိုးပါက မြေဆီလွှာအတွင်း သက်ဆိုင်ရာ ရောဂါပိုးမွှားများနှင့် နီမာတုတ်သန်ကောင်များ (センチュウ) ပွားများလာပြီး အပင်ကြီးထွားမှု ဆိုးရွားသွားသည့် သီးနှံတစ်မျိုးတည်း ဆက်တိုက်စိုက်ပျိုးမှုကြောင့် ဖြစ်သော ထိခိုက်မှု (連作障害) ဖြစ်ပေါ်လွယ်ပါသည်။

そのため、異ことなる科かの作物さくもつを順番じゅんばんに植うえる「輪作りんさく」や、防虫ぼうちゅうネット（物理的防除ぶつりてきぼうじょ）、天敵昆虫てんてきこんちゅう（生物的防除せいぶつてきぼうじょ）、農薬のうやく（化学的防除かがくてきぼうじょ）を組くみ合あわせる「総合的病害虫そうごうてきびょうがいちゅう・雑草管理ざっそうかんり（IPM）」を行おこないます。

ထို့ကြောင့် မတူညီသော မျိုးရင်းဝင် သီးနှံများကို အလှည့်ကျစိုက်ပျိုးသည့် သီးနှံအလှည့်ကျစိုက်ပျိုးခြင်း (輪作) နှင့် ပိုးကာပိုက်ကွန် (ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကာကွယ်နှိမ်နင်းမှု)၊ မိတ်ဆွေပိုး (သဘာဝရန်သူ 天敵昆虫 - ဇီဝနည်းဖြင့် ကာကွယ်နှိမ်နင်းမှု) နှင့် ပိုးသတ်ဆေး (ဓာတုနည်းဖြင့် ကာကွယ်နှိမ်နင်းမှု) တို့ကို ပေါင်းစပ်လုပ်ဆောင်သော ဘက်စုံပိုးမွှားရောဂါနှင့် ပေါင်းမြက် စီမံခန့်ခွဲမှု (IPM) ကို ဆောင်ရွက်ရပါသည်။

雑草ざっそうが生はえたまま放置ほうちすると、作物さくもつに当あたる日光にっこうや土壌中どじょうちゅうの水分すいぶん・養分ようぶんが奪うばわれるだけでなく、害虫がいちゅうや病原菌びょうげんきんの隠かくれ場所ばしょ（発生源はっせいげん）にもなるため、雑草ざっそうが小ちいさいうちに早はやめに除草じょそうすることが大切たいせつです。

ပေါင်းမြက်များ ပေါက်နေသည်ကို ဒီအတိုင်းပစ်ထားပါက သီးနှံပင်များ ရရှိမည့် နေရောင်ခြည်နှင့် မြေဆီလွှာအတွင်းရှိ ရေနှင့် အာဟာရဓာတ်များကို လုယူသွားရုံသာမက ဖျက်ပိုးများနှင့် ရောဂါပိုးများ ခိုအောင်းပေါက်ပွားရာ နေရာလည်း ဖြစ်လာသဖြင့် ပေါင်းမြက်များ သေးငယ်စဉ်ကတည်းက စောစီးစွာ ပေါင်းသင်ရှင်းလင်းရန် အရေးကြီးပါသည်။

うね立だて・マルチング・中耕ちゅうこう・土寄つちよせの目的もくてきと効果こうか

စိုက်ဘောင်ဖော်ခြင်း၊ မြေဖုံးပလတ်စတစ်အုပ်ခြင်း၊ ကြားပေါင်းလိုက်မြေဆွခြင်းနှင့် အပင်ခြေမြေဖို့ခြင်းတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် အကျိုးသက်ရောက်မှု

畑はたけの土つちを細長ほそながく盛もり上あげる「うね立だて」には、根ねの周まわりの水みずはけ（排水性はいすいせい）と通気性つうきせいを良よくし、太陽たいようの光ひかりが当あたる面積めんせきを広ひろげて地温ちおんを上あげる効果こうかがあります。

ယာခင်းမြေကြီးကို ရှည်လျားစွာ မြှင့်တင်ပုံဖော်သော စိုက်ဘောင်ဖော်ခြင်း (うね立て) သည် အမြစ်ပတ်လည်ရှိ ရေစိမ့်ထွက်မှု (排水性) နှင့် လေဝင်လေထွက် (通気性) ကို ကောင်းမွန်စေပြီး နေရောင်ခြည် ထိတွေ့သည့် မျက်နှာပြင်ဧရိယာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာစေကာ မြေအပူချိန်ကို မြင့်တက်စေသည့် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိပါသည်။

うねの表面ひょうめんをプラスチックフィルムやワラなどで覆おおう「マルチング（マルチ）」を行おこなうと、地温ちおんの調節ちょうせつ、土壌水分どじょうすいぶんの保持ほじ、雑草ざっそうの発生防止はっせいぼうし、雨水あまみずによる肥料流出ひりょうりゅうしゅつや泥どろはね（病気びょうき）の防止ぼうしができます。

စိုက်ဘောင်မျက်နှာပြင်ကို ပလတ်စတစ်အလွှာ သို့မဟုတ် ကောက်ရိုး စသည်တို့ဖြင့် ဖုံးအုပ်သော မြေဖုံးပလတ်စတစ်အုပ်ခြင်း (マルチング) ကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် မြေအပူချိန် ထိန်းညှိခြင်း၊ မြေဆီလွှာအစိုဓာတ် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပေါင်းမြက်ပေါက်ရောက်မှု ကာကွယ်ခြင်း၊ မိုးရေကြောင့် မြေဩဇာစီးပါဆုံးရှုံးမှုနှင့် ရွှံ့စင်၍ ရောဂါကူးစက်မှုတို့ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါသည်။

黒色こくしょくマルチは光ひかりを通とおさないため雑草防除効果ざっそうぼうじょこうかが高たかく、透明とうめいマルチは地温ちおんを上あげる効果こうかが最もっとも高たかく、シルバー（銀色ぎんいろ）マルチは光ひかりを反射はんしゃしてアブラムシなどの害虫がいちゅうを寄よせつけない効果こうかがあります。

အနက်ရောင် မြေဖုံးပလတ်စတစ် (黒色マルチ) သည် အလင်းရောင် မဖြတ်သန်းနိုင်သဖြင့် ပေါင်းမြက်ကာကွယ်နှိမ်နင်းနိုင်စွမ်း မြင့်မားပြီး အကြည်ရောင် မြေဖုံးပလတ်စတစ် (透明マルチ) သည် မြေအပူချိန် မြှင့်တင်ပေးနိုင်စွမ်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ ငွေရောင် မြေဖုံးပလတ်စတစ် (シルバーマルチ) သည် အလင်းရောင်ပြန်ဟပ်စေသဖြင့် ပျပိုး (アブラムシ) စသည့် ဖျက်ပိုးများ မကပ်နိုင်အောင် တွန်းလှန်ပေးသည့် အစွမ်းရှိပါသည်။

また、生育途中せいいくとちゅうで株かぶの間あいだの土つちを浅あさく耕たがやす「中耕ちゅうこう」は通気性つうきせいを良よくして雑草ざっそうを除のぞき、株元かぶもとに土つちを集あつめる「土寄つちよせ（培土ばいど）」は風かぜによる倒伏防止とうふくぼうしやジャガイモの緑化防止りょっかぼうし・ネギの軟白化なんぱくかに役立やくだちます。

ထို့ပြင် သီးနှံပင် ကြီးထွားနေစဉ် အပင်တန်းကြားရှိ မြေကြီးကို ခပ်တိမ်တိမ် ထွန်ယက်ပေးသော ကြားပေါင်းလိုက်မြေဆွခြင်း (中耕) သည် လေဝင်လေထွက် ကောင်းမွန်စေပြီး ပေါင်းမြက်များကို ဖယ်ရှားပေးကာ အပင်ခြေရင်းသို့ မြေကြီးစုပုံပေးသော အပင်ခြေမြေဖို့ခြင်း (土寄せ / 培土) သည် လေကြောင့် အပင်ယိုင်လဲခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးခြင်း၊ အာလူးဥ အစိမ်းရောင်ပြောင်းခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးခြင်းနှင့် ကြက်သွန်မြိတ် အဖြူရောင်သွင်းခြင်း (軟白化) တို့အတွက် အထောက်အကူပြုပါသည်။

また、春先はるさきなどの低温期ていおんきには、うねの上うえに竹たけや支柱しちゅうを弓形ゆみがたに立たてて農のうビやポリフィルム・不織布ふしょくふをかぶせる「トンネル栽培さいばい」や、作物さくもつの上うえに直接ちょくせつシートをかける「べたがけ栽培さいばい」を行おこなって保温ほおん・防霜ぼうそう・防虫ぼうちゅうを図はかります。

နွေဦးအစောပိုင်းကဲ့သို့ အပူချိန်နိမ့်သော ကာလများတွင် စိုက်ဘောင်ပေါ်၌ ဝါး သို့မဟုတ် ကိုင်းတိုင်များကို လေးကိုင်းပုံစံ စိုက်ထူ၍ ပလတ်စတစ်အလွှာ သို့မဟုတ် အထည်သားအလွှာ (不織布) အုပ်ပေးသော လိုဏ်ခေါင်းပုံစံ အမိုးအုပ်စိုက်ပျိုးနည်း (トンネル栽培) သို့မဟုတ် သီးနှံပင်ပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်အလွှာစအုပ်ပေးသော တိုက်ရိုက်အုပ်စိုက်ပျိုးနည်း (べたがけ栽培) တို့ကို ပြုလုပ်၍ အပူထိန်းခြင်း၊ ဆီးနှင်းခဲဒဏ်ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ပိုးမွှားကာကွယ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ပါသည်။

育苗いくびょう・定植ていしょく・摘心てきしんと収穫後しゅうかくごの予冷よれい・出荷管理しゅっかかり

ပျိုးထောင်ခြင်း၊ ရွှေ့ပြောင်းစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ခေါင်ညွန့်နှိမ်ခြင်းနှင့် ရိတ်သိမ်းပြီးနောက် ကြိုတင်အအေးခံခြင်းနှင့် တင်ပို့မှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း

畑はたけに直接ちょくせつ種たねをまく「直播ちょくは（じかまき）栽培さいばい」（ダイコン・ニンジンなど）に対たいし、ポリポットやセルトレイで苗なえを育そだててから畑はたけに植うえ替かえる方法ほうほうを「移植栽培いしょくさいばい」といい、畑はたけに苗なえを植うえ付つける作業さぎょうを「定植ていしょく」といいます。

ယာခင်းထဲသို့ တိုက်ရိုက်မျိုးစေ့ချသော တိုက်ရိုက်မျိုးစေ့ချ စိုက်ပျိုးနည်း (直播栽培 - မုန်လာဥဖြူ၊ မုန်လာဥနီ စသည်) နှင့် မတူဘဲ ပလတ်စတစ်ပျိုးအိတ် (ポリポット) သို့မဟုတ် ဆဲလ်ပျိုးဗန်း (セルトレイ) ဖြင့် ပျိုးပင်ကို ပျိုးထောင်ပြီးမှ ယာခင်းထဲသို့ ရွှေ့ပြောင်းစိုက်ပျိုးသော နည်းလမ်းကို ရွှေ့ပြောင်းစိုက်ပျိုးနည်း (移植栽培) ဟုခေါ်ပြီး စိုက်ခင်းမကြီးသို့ ပျိုးပင်ချစိုက်သည့် လုပ်ငန်းကို ရွှေ့ပြောင်းစိုက်ပျိုးခြင်း (定植) ဟု ခေါ်ပါသည်။

良よい苗なえ（健苗けんびょう）とは、病気びょうきや害虫がいちゅうの被害ひがいがなく、茎くきが太ふとくて節間せっかんが詰つまり、葉はが厚あつくて根ねが白しろくしっかり張はっている苗なえであり、定植前ていしょくまえには外気がいきに慣ならす「順化じゅんか（ハードニング）」を行おこないます。

ကောင်းမွန်သန်မာသော ပျိုးပင် (健苗) ဆိုသည်မှာ ပိုးမွှားနှင့် ရောဂါကင်းစင်ပြီး ပင်စည်တုတ်ခိုင်ကာ အဆစ်ကြားတို၍ အရွက်ထူပြီး အမြစ်ဖြူများ သိပ်သည်းစွာ ဖြာထွက်နေသော ပျိုးပင်ဖြစ်ပြီး စိုက်ခင်းသို့ မရွှေ့ပြောင်းမီ ပြင်ပလေထုရာသီဥတုနှင့် ကျင့်သားရစေရန် ပျိုးပင်မာကျောအောင် လေ့ကျင့်ပေးခြင်း (順化 / ハードニング) ကို ပြုလုပ်ရပါသည်။

果菜類かさいるいなどの生育中せいいくちゅうには、主枝しゅしの先端せんたんを止とめて子こづるや実みの充実じゅうじつを促うながす「摘心てきしん（芯止しんどめ）」や、不要ふようなわき芽めを取とる「芽欠めかき」、余分よぶんな花はなや実みを落おとす「摘花てきか・摘果てきか」を行おこないます。

အသီးစားဟင်းသီးဟင်းရွက် (果菜類) စသည်တို့ ကြီးထွားနေစဉ်အတွင်း ပင်မကိုင်း၏ ထိပ်ဖျားကို ဖြတ်တောက်၍ ဘေးကိုင်းများ သို့မဟုတ် အသီးများ ဖွံ့ဖြိုးစေရန် ခေါင်ညွန့်နှိမ်ခြင်း (摘心 / 芯止め)၊ မလိုအပ်သော ဘေးတက်များကို ဖယ်ရှားသည့် ဘေးတက်ဖဲ့ခြင်း (芽欠き) နှင့် ပိုလျှံနေသော အပွင့်နှင့် အသီးများကို ခြွေပစ်သည့် အပွင့်ခြွေခြင်း・အသီးခြွေခြင်း (摘花・摘果) တို့ကို ပြုလုပ်ပါသည်။

収穫しゅうかくしたばかりの野菜やさいや果物くだものは呼吸こきゅうや蒸散じょうさんが続つづいて鮮度せんどが落おちやすいため、気温きおんの低ひくい朝夕あさゆうに収穫しゅうかくし、出荷前しゅっかまえに低温ていおんで冷ひやして呼吸こきゅうを抑おさえる「予冷よれい」を行おこなうことで品質ひんしつを保たもちます。

ခူးဆွတ်ပြီးစ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် သစ်သီးဝလံများသည် အသက်ရှူခြင်း (呼吸) နှင့် ရေငွေ့ပျံခြင်း (蒸散) ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပြီး လတ်ဆတ်မှု ကျဆင်းလွယ်သဖြင့် အပူချိန်နိမ့်သော နံနက်ခင်း သို့မဟုတ် ညနေပိုင်းတွင် ခူးဆွတ်ပြီး မတင်ပို့မီ အပူချိန်နိမ့်ဖြင့် အအေးခံ၍ အသက်ရှူနှုန်းကို လျှော့ချပေးသော ကြိုတင်အအေးခံခြင်း (予冷) ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အရည်အသွေးကို ထိန်းသိမ်းရပါသည်။

苗なえの間引まびきを行おこなうときは、残のこす株かぶの根ねを傷きずつけないよう、生育せいいくが遅おそれている株かぶや病害虫びょうがいちゅうの被害ひがいがある株かぶ、形かたちが悪わるい株かぶを選えらんで丁寧ていねいに抜ぬき取とるかハサミで切きり取とります。

ပျိုးပင်များကို အပင်မှုန်းခြင်း (間引き) ပြုလုပ်သည့်အခါ ချန်ထားမည့် အပင်များ၏ အမြစ်ကို မထိခိုက်စေရန် ကြီးထွားမှု နောက်ကျနေသောအပင်၊ ပိုးမွှားရောဂါ ကျရောက်နေသောအပင်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်မလှသော အပင်များကို ရွေးချယ်၍ ဂရုတစိုက် ဆွဲနှုတ်ရန် သို့မဟုတ် ကတ်ကြေးဖြင့် ညှပ်ထုတ်ရပါမည်။

生理障害せいりしょうがい・気象災害きしょうさいがいの予防よぼうとかん水管理すいかんり

ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုများနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးနှင့် ရေသွင်းရေလောင်း စီမံခန့်ခွဲမှု

病原菌びょうげんきんや害虫がいちゅうが原因げんいんではなく、養分ようぶんや水分すいぶんの過不足かぶそく、高温こうおん・低温ていおん・日照不足にっしょうぶそくなどによって起おこる生育不良せいいくふりょうを「生理障害せいりしょうがい」といいます。

ရောဂါပိုးမွှား သို့မဟုတ် ဖျက်ပိုးများကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အာဟာရဓာတ် သို့မဟုတ် ရေဓာတ် လိုအပ်ခြင်း/လွန်ကဲခြင်း၊ အပူချိန်မြင့်လွန်းခြင်း/နိမ့်လွန်းခြင်းနှင့် နေရောင်ခြည် မလုံလောက်ခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အပင်ကြီးထွားမှု ချို့ယွင်းခြင်းကို ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှု (生理障害) ဟု ခေါ်ပါသည်။

たとえば、トマトやピーマンの果実かじつのお尻しりが黒くろくなる「尻腐しりぐされ症しょう」やハクサイの「芯腐しんぐされ症しょう」は、土壌乾燥どじょうかんそうや窒素過多ちっそかたによってカルシウム（石灰せっかい）の吸収きゅうしゅうが妨さまたげられることで発生はっせいします。

ဥပမာအားဖြင့် ခရမ်းချဉ်သီးနှင့် ငရုတ်ပွသီးတို့၏ အောက်ခြေထိပ်ဖျား မည်းသွားသော အသီးဖင်ပုပ်ရောဂါ (尻腐れ症) နှင့် မုန်ညင်းထုပ် အူတိုင်ပုပ်ရောဂါ (芯腐れ症) တို့သည် မြေဆီလွှာ ခြောက်သွေ့ခြင်း သို့မဟုတ် နိုက်ထရိုဂျင် လွန်ကဲခြင်းတို့ကြောင့် ကယ်လ်စီယမ် (ထုံးဓာတ်) စုပ်ယူမှု အဟန့်အတားဖြစ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။

また、ホウ素不足そぶそくによるダイコンの「褐色心腐かっしょくしんぐされ症しょう」やマグネシウム不足ぶそくによる葉はの黄化おうかなどもあり、適切てきせつな土壌水分管理どじょうすいぶんかんりとバランスの良よい施肥せひ、葉面散布ようめんさんぷで予防よぼうします。

ထို့ပြင် ဘိုရွန်ဓာတ် (ホウ素) ချို့တဲ့မှုကြောင့် ဖြစ်သော မုန်လာဥဖြူ အူတိုင်ညိုပုပ်ရောဂါ (褐色心腐れ症) နှင့် မဂ္ဂနီဆီယမ်ချို့တဲ့မှုကြောင့် အရွက်ဝါခြင်း စသည်တို့လည်းရှိရာ သင့်လျော်သော မြေဆီလွှာအစိုဓာတ် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ မျှတစွာ မြေဩဇာကျွေးခြင်းနှင့် အရွက်ပေါ်အာဟာရဆေးဖျန်းခြင်း (葉面散布) တို့ဖြင့် ကာကွယ်နိုင်ပါသည်။

作物さくもつへの水みずやり（かん水すい）は、土つちの表面ひょうめんの乾かわき具合ぐあいや天気てんき・生育段階せいいくだんかいを見みて行おこない、夏場なつばの高温時こうおんじは昼間ひるまにお湯ゆのような水みずがかかって根ねを傷いためないよう、涼すずしい朝あさや夕方ゆうがたに行おこないます。

သီးနှံပင်များကို ရေလောင်းခြင်း (かん水) ပြုလုပ်ရာတွင် မြေမျက်နှာပြင် ခြောက်သွေ့မှုအခြေအနေ၊ ရာသီဥတုနှင့် အပင်ကြီးထွားမှုအဆင့်ကို ကြည့်၍ လုပ်ဆောင်ရပြီး နွေရာသီ အပူချိန်မြင့်မားချိန်တွင် နေ့လယ်ခင်း၌ ရေပူကဲ့သို့ဖြစ်နေသော ရေများလောင်းမိ၍ အမြစ်မထိခိုက်စေရန် အေးမြသော နံနက်ခင်း သို့မဟုတ် ညနေပိုင်းတွင် ရေလောင်းရပါသည်။

台風たいふうや大雨おおあめの前まえには排水溝はいすいこうを掘ほって水みずはけを良よくし、支柱しちゅうや防風ぼうふうネットを補強ほきょうし、春はるや秋あきの遅霜おそじも・早霜はやじものおそれがあるときは被覆資材ひふくしざいや防霜ぼうそうファンなどで作物さくもつを守まもります。

တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း သို့မဟုတ် မိုးသည်းထန်စွာ မရွာသွန်းမီ ရေနုတ်မြောင်းများ တူးဖော်၍ ရေစီးရေလာ ကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း၊ ပင်ထောင်တိုင်များနှင့် လေကာပိုက်ကွန်များကို အားဖြည့်ခိုင်ခံ့အောင် ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် နွေဦး သို့မဟုတ် ဆောင်းဦးတွင် ဆီးနှင်းခဲကျနိုင်ခြေရှိသည့်အခါ အမိုးအကာပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ဆီးနှင်းခဲကာကွယ်ရေးပန်ကာ (防霜ファン) စသည်တို့ဖြင့် သီးနှံပင်များကို ကာကွယ်ရပါသည်။

試験しけんによく出でるポイントと覚おぼえ方かた

စာမေးပွဲတွင် မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော အချက်များနှင့် မှတ်သားနည်းများ

耕種農業全般こうしゅのうぎょうぜんぱんでは、植物しょくぶつの基本生理きほんせいりである「発芽はつがの三条件さんじょうけん（水分すいぶん・温度おんど・酸素さんそ）」と、「光合成こうごうせいは昼ひる（光ひかりがある時とき）だけ、呼吸こきゅうは昼夜ちゅうや24時間じかんずっと行おこなう」という比較ひかくが頻出ひんしゅつです。

သီးနှံစိုက်ပျိုးရေး အထွေထွေဘာသာရပ်တွင် အပင်၏ အခြေခံဇီဝကမ္မဖြစ်သော အညှောင့်ပေါက်ရန် လိုအပ်ချက် 3 ရပ် (ရေဓာတ်・အပူချိန်・အောက်ဆီဂျင်) နှင့် 「အလင်းဖြင့် အစာချက်လုပ်ခြင်း (光合成) သည် နေ့ဘက် (အလင်းရောင်ရှိချိန်) တွင်သာ ပြုလုပ်ပြီး အသက်ရှူခြင်း (呼吸) မှာမူ နေ့ရောညပါ 24 နာရီပတ်လုံး အဆက်မပြတ် ပြုလုပ်သည်」 ဟူသော နှိုင်းယှဉ်ချက်မှာ အမေးအများဆုံး ဖြစ်ပါသည်။

肥料ひりょうの三要素さんようそは「チッソ（N）＝葉肥はごえ」「リン酸さん（P）＝実肥みごえ（花はな・実み）」「カリ（K）＝根肥ねごえ」と覚おぼえ、植うえる前まえの「元肥もとごえ（基肥きひ）」と生育中せいいくちゅうの「追肥ついひ」を区別くべつしましょう。

မြေဩဇာ၏ အဓိကအာဟာရဓာတ် 3 မျိုးကို 「နိုက်ထရိုဂျင် (N) ＝ အရွက်သန်မြေဩဇာ (葉肥)」၊ 「ဖော့စဖောရပ်စ် (P) ＝ အသီး/အပွင့်မြေဩဇာ (実肥)」၊ 「ပိုတက်ဆီယမ် (K) ＝ အမြစ်သန်မြေဩဇာ (根肥)」 ဟု မှတ်သားထားပြီး မစိုက်ပျိုးမီ ထည့်သော အခြေခံမြေခံမြေဩဇာ (元肥 / 基肥) နှင့် ကြီးထွားနေစဉ် ထည့်သော ထပ်မံကျွေးသော မြေဩဇာ (追肥) တို့ကို ခွဲခြားထားပါ။

また、たねまき（すじまき・ばらまき・点てんまき）、連作障害れんさくしょうがいを防ふせぐ「輪作りんさく・接つぎ木き」、そして摘芯てきしん・わき芽欠めかき・中耕ちゅうこう・土寄つちよせの目的もくてきがよく問とわれます。

ထို့ပြင် မျိုးစေ့ချနည်းများ (အတန်းလိုက် မျိုးစေ့ချခြင်း すじまき・ကြဲပက်စိုက်ပျိုးခြင်း ばらまき・အကွာအဝေးတူ အစက်ချစိုက်ပျိုးခြင်း 点まき)၊ သီးနှံတစ်မျိုးတည်း ဆက်တိုက်စိုက်ပျိုးမှုကြောင့် ဖြစ်သော ထိခိုက်မှု (連作障害) ကို ကာကွယ်သည့် သီးနှံအလှည့်ကျစိုက်ပျိုးခြင်း (輪作) နှင့် ကိုင်းဆက်ခြင်း (接ぎ木)၊ ထို့နောက် ခေါင်ညွန့်နှိမ်ခြင်း (摘芯)၊ ဘေးတက်ဖဲ့ခြင်း (わき芽欠き)၊ ကြားပေါင်းလိုက်မြေဆွခြင်း (中耕) နှင့် အပင်ခြေမြေဖို့ခြင်း (土寄せ) တို့၏ ရည်ရွယ်ချက်များကိုလည်း မကြာခဏ မေးလေ့ရှိပါသည်။