စိတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ ဖွဲ့စည်းလုပ်ဆောင်ပုံ (こころとからだのしくみ)

こころのしくみ：記憶きおく・欲求よっきゅう・睡眠すいみんのメカニズム

စိတ်၏ လုပ်ဆောင်ပုံ - မှတ်ဉာဏ်၊ လိုအင်ဆန္ဒနှင့် အိပ်စက်ခြင်း ယန္တရားများ

人間にんげんの記憶きおくは、情報じょうほうを取とり込こむ「記銘きめい（符号化ふごうか）」、それを脳内のうないに保たもつ「保持ほじ（貯蔵ちょぞう）」、必要ひつようなときに取とり出だす「想起そうき（検索けんさく）」という3つの過程かていで成立せいりつしています。

လူသားတို့၏ မှတ်ဉာဏ်သည် သတင်းအချက်အလက်များကို လက်ခံမှတ်သားသည့် 「မှတ်သားခြင်း (記銘 - Encoding)」၊ ယင်းကို ဦးနှောက်အတွင်း သိမ်းဆည်းထားသည့် 「ထိန်းသိမ်းသိုလှောင်ခြင်း (保持 - Retention)」 နှင့် လိုအပ်သည့်အခါ ပြန်လည်ထုတ်ယူသည့် 「ပြန်လည်ဖော်ထုတ်သတိရခြင်း (想起 - Retrieval)」 ဟူသော အဆင့် 3 ဆင့်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားပါသည်။

長期記憶ちょうききおくのうち、個人こじんの体験たいけんや出来事できごとに関かんする「エピソード記憶きおく」は加齢かれいや認知症にんちしょうで低下ていかしやすい一方いっぽう、言葉ことばの知識ちしきである「意味記憶いみきおく」や体からだで覚おぼえた「手続てつづき記憶きおく」は保たもたれやすい特徴とくちょうがあります。

ရေရှည်မှတ်ဉာဏ် (長期記憶) အနက် တစ်ဦးချင်းစီ၏ အတွေ့အကြုံနှင့် ဖြစ်ရပ်များဆိုင်ရာ 「အဖြစ်အပျက် မှတ်ဉာဏ် (エピソード記憶 - Episodic Memory)」 သည် အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာခြင်းနှင့် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါတို့ကြောင့် အလွယ်တကူ ကျဆင်းလွယ်သော်လည်း စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ဗဟုသုတဖြစ်သော 「အဓိပ္ပာယ်ဆိုင်ရာ မှတ်ဉာဏ် (意味記憶 - Semantic Memory)」 နှင့် ခန္ဓာကိုယ်ဖြင့် သင်ယူမှတ်မိထားသော 「လုပ်ငန်းစဉ် မှတ်ဉာဏ် (手続き記憶 - Procedural Memory)」 တို့မှာမူ ဆက်လက်ကျန်ရှိနေလွယ်သည့် လက္ခဏာရှိပါသည်။

アメリカの心理学者しんりがくしゃマズローは人間にんげんの欲求よっきゅうを5段階だんかいのピラミッドで説明せつめいし、下位かいから「生理的欲求せいりてきよっきゅう」「安全あんぜんの欲求よっきゅう」「所属しょぞくと愛あいの欲求よっきゅう」「承認しょうにん（自尊じそん）の欲求よっきゅう」「自己実現じこじつげんの欲求よっきゅう」に分類ぶんるいしました。

အမေရိကန် စိတ်ပညာရှင် မာစလို (Maslow) သည် လူသားတို့၏ လိုအင်ဆန္ဒများကို အဆင့် 5 ဆင့်ပါ ပိရမစ်ပုံစံဖြင့် ရှင်းလင်းပြသခဲ့ပြီး အောက်ဆုံးအဆင့်မှစ၍ 「ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ လိုအင်ဆန္ဒ (生理的欲求)」၊ 「ဘေးကင်းလုံခြုံမှုဆိုင်ရာ လိုအင်ဆန္ဒ (安全の欲求)」၊ 「အဖွဲ့အစည်းဝင်ဖြစ်မှုနှင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဆိုင်ရာ လိုအင်ဆန္ဒ (所属と愛の欲求)」၊ 「အသိအမှတ်ပြုခံရမှု (မိမိကိုယ်ကို လေးစားမှု) ဆိုင်ရာ လိုအင်ဆန္ဒ (承認の欲求)」 နှင့် 「မိမိရည်မှန်းချက် ပြည့်မြောက်မှုဆိုင်ရာ လိုအင်ဆန္ဒ (自己実現の欲求)」 ဟူ၍ ခွဲခြားခဲ့ပါသည်။

下位かいの4つは不足ふそくするとそれを埋うめようとする「欠乏欲求けつぼうよっきゅう」であり、最上位さいじょういの自己実現じこじつげんの欲求よっきゅうは自分じぶんの能力のうりょくや可能性かのうせいを発展はってんさせようとする「成長欲求せいちょうよっきゅう」と呼よばれます。

အောက်ခြေအဆင့် 4 ခုသည် လိုအပ်ချက် ချို့တဲ့သည့်အခါ ယင်းကို ဖြည့်ဆည်းရန် ကြိုးပမ်းသည့် 「ချို့တဲ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော လိုအင်ဆန္ဒ (欠乏欲求)」 ဖြစ်ပြီး အမြင့်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်သော မိမိရည်မှန်းချက် ပြည့်မြောက်မှုဆိုင်ရာ လိုအင်ဆန္ဒမှာမူ မိမိ၏ စွမ်းရည်နှင့် အလားအလာများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်လိုသည့် 「ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ လိုအင်ဆန္ဒ (成長欲求)」 ဟု ခေါ်ပါသည်။

また睡眠すいみんは、脳のうが休やすまり深ふかい眠ねむりとなる「ノンレム睡眠すいみん」と、身体しんたいは休やすんでいるが眼球がんきゅうが急速きゅうそくに動うごき夢ゆめを見みやすい「レム睡眠すいみん」が約やく90分周期ぷんしゅうきで繰くり返かえされ、高齢者こうれいしゃでは深ふかいノンレム睡眠すいみんが減少げんしょうし中途覚醒ちゅうとかくせいが増ふえます。

ထို့အပြင် အိပ်စက်ခြင်းတွင် ဦးနှောက်အနားယူပြီး နှစ်ခြိုက်စွာ အိပ်ပျော်သည့် 「Non-REM အိပ်စက်ခြင်း (ノンレム睡眠)」 နှင့် ခန္ဓာကိုယ် အနားယူနေသော်လည်း မျက်လုံးအိမ် လျင်မြန်စွာ လှုပ်ရှားနေပြီး အိပ်မက်မက်လွယ်သည့် 「REM အိပ်စက်ခြင်း (レム睡眠)」 တို့သည် မိနစ် 90 ခန့်စီ အလှည့်ကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိရာ သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင်မူ နှစ်ခြိုက်သော Non-REM အိပ်စက်မှု လျော့နည်းသွားပြီး ညလယ်တွင် နိုးထခြင်း (中途覚醒) ပိုမိုများပြားလာပါသည်။

神経系しんけいけい・感覚器かんかくき・運動器うんどうきの構造こうぞうと廃用症候群はいようしょうこうぐん

အာရုံကြောစနစ်၊ အာရုံခံအင်္ဂါများနှင့် လှုပ်ရှားမှုအင်္ဂါစနစ်တို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် လှုပ်ရှားမှုနည်းပါးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာစု (廃用症候群)

中枢神経ちゅうすうしんけいである脳のうは、思考しこうや言語げんごを担になう大脳だいのう、平衡感覚へいこうかんかくや運動調節うんどうちょうせつを司つかさどる小脳しょうのう、そして呼吸こきゅう・循環じゅんかん・嚥下えんげの中枢ちゅうすうがある延髄えんずいを含ふくむ脳幹のうかんから構成こうせいされています。

ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်ဖြစ်သော ဦးနှောက်ကို စဉ်းစားတွေးခေါ်မှုနှင့် ဘာသာစကားကို တာဝန်ယူသည့် ဦးနှောက်ကြီး (大脳)၊ ဟန်ချက်ထိန်းညှိမှုနှင့် လှုပ်ရှားမှု ထိန်းချုပ်ရေးကို တာဝန်ယူသည့် ဦးနှောက်ငယ် (小脳) နှင့် အသက်ရှူခြင်း၊ သွေးလှည့်ပတ်ခြင်းနှင့် မျိုချခြင်းဆိုင်ရာ ဗဟိုချက်များ တည်ရှိရာ မedulla oblongata (延髄) ပါဝင်သည့် ဦးနှောက်ပင်စည် (脳幹) တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပါသည်။

なお、体温調節中枢たいおんちょうせつちゅうすうや摂食せっしょく・飲水中枢いんすいちゅうすう、自律神経じりつしんけいの最高中枢さいこうちゅうすうは間脳かんのうの「視床下部ししょうかぶ」にあるため、延髄えんずいの機能きのうと混同こんどうしないよう区別くべつして覚おぼえることが重要じゅうようです。

သတိပြုရန်မှာ ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန်ထိန်းညှိရေး ဗဟိုချက်၊ အစာစားခြင်းနှင့် ရေသောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဗဟိုချက်နှင့် အလိုအလျောက် အာရုံကြောစနစ်၏ အမြင့်ဆုံးဗဟိုချက်တို့သည် ကြားခံဦးနှောက် (間脳) ၏ 「ဟိုက်ပိုသာလာမတ်စ် (視床下部 - Hypothalamus)」 တွင် တည်ရှိသောကြောင့် မedulla oblongata (延髄) ၏ လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် မရောထွေးစေရန် ခွဲခြားမှတ်သားထားဖို့ အရေးကြီးပါသည်။

自律神経じりつしんけいは、活動時かつどうじや緊張時きんちょうじに優位ゆういとなり心拍数上昇しんぱくすうじょうしょう・気管支拡張きかんしかくちょう・消化管運動抑制しょうかかんうんどうよくせいを起おこす「交感神経こうかんしんけい」と、休息時きゅうそくじに優位ゆういとなり心拍数低下しんぱくすうていか・消化管運動促進しょうかかんうんどうそくしんを起おこす「副交感神経ふくこうかんしんけい」が拮抗的きっこうてきに働はたらきます。

အလိုအလျောက် အာရုံကြောစနစ် (自律神経) တွင် လှုပ်ရှားချိန် သို့မဟုတ် စိတ်တင်းကျပ်ချိန်၌ အားသာလာပြီး နှလုံးခုန်နှုန်း မြင့်တက်ခြင်း၊ လေပြွန်ကျယ်ခြင်းနှင့် အစာအိမ်အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှု လျော့နည်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည့် 「ဆင်ပသက်တစ် အာရုံကြော (交感神経)」 နှင့် အနားယူချိန်၌ အားသာလာပြီး နှလုံးခုန်နှုန်း ကျဆင်းခြင်းနှင့် အစာအိမ်အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှု အားကောင်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည့် 「ပါရာဆင်ပသက်တစ် အာရုံကြော (副交感神経)」 တို့က အပြန်အလှန် ဆန့်ကျင်ဘက် ထိန်းညှိလုပ်ဆောင်ပါသည်။

運動器うんどうきである骨ほねは破骨細胞はこつさいぼうによる骨吸収こつきゅうしゅうと骨芽細胞こつがさいぼうによる骨形成こつけいせいを繰くり返かえしており、女性じょせいホルモン（エストロゲン）の減少げんしょうやビタミンD不足ぶそくにより骨粗鬆症こつそしょうしょうが生しょうじやすくなります。

လှုပ်ရှားမှုအင်္ဂါဖြစ်သော အရိုးသည် အရိုးဖျက်ဆဲလ် (破骨細胞) ဖြင့် အရိုးစုပ်ယူခြင်းနှင့် အရိုးပြုဆဲလ် (骨芽細胞) ဖြင့် အရိုးအသစ်တည်ဆောက်ခြင်းတို့ကို အဆက်မပြတ် ပြုလုပ်နေပြီး အမျိုးသမီးဟော်မုန်း (အက်စထရိုဂျင်) လျော့နည်းခြင်း သို့မဟုတ် ဗီတာမင် D ချို့တဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် အရိုးပွရောဂါ (骨粗鬆症) အလွယ်တကူ ဖြစ်ပွားတတ်ပါသည်။

過度かどの安静あんせいや活動低下かつどうていかが続つづくと、筋萎縮きんいしゅく・関節拘縮かんせつこうしゅく・骨萎縮こついしゅく・起立性低血圧きりつせいていけつあつ・誤嚥性肺炎ごえんせいはいえん・褥瘡じょくそうなどの「廃用症候群はいようしょうこうぐん（生活不活発病せいかつふかっぱつびょう）」が全身ぜんしんに生しょうじるため、早期離床そうきりしょうが不可欠ふかけつです。

အလွန်အမင်း အနားယူအိပ်စက်နေခြင်း သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှု ကျဆင်းခြင်း ရေရှည်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ပါက ကြွက်သားသိမ်ခြင်း (筋萎縮)၊ အဆစ်အမြစ် တောင့်တင်းကွေးကောက်ခြင်း (関節拘縮)၊ အရိုးပါးခြင်း (骨萎縮)၊ မတ်တပ်ရပ်ချိန် သွေးပေါင်ကျခြင်း (起立性低血圧)၊ အစာသီးခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (誤嚥性肺炎) နှင့် အိပ်ရာပူနာ (褥瘡) စသည့် 「လှုပ်ရှားမှုနည်းပါးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာစု (廃用症候群)」 များ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သောကြောင့် စောစီးစွာ အိပ်ရာမှထ၍ လှုပ်ရှားနေထိုင်စေခြင်း (早期離床) မှာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။

循環器系じゅんかんきけい・呼吸器系こきゅうきけいとバイタルサインの観察かんさつ

သွေးလှည့်ပတ်မှုစနစ်၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းစနစ်နှင့် အသက်ရှင်သန်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံလက္ခဏာများ (バイタルサイン) ကို လေ့လာစောင့်ကြည့်ခြင်း

心臓しんぞうから送おくり出だされる血液循環けつえきじゅんかんには、左心室さしんしつから大動脈だいどうみゃくを経へて全身ぜんしんを回まわり右心房うしんぼうに戻もどる「体循環たいじゅんかん」と、右心室うしんしつから肺動脈はいどうみゃく（静脈血じょうみゃくけつが流ながれる）を経へて肺はいでガス交換こうかんし左心房さしんぼうに戻もどる「肺循環はいじゅんかん」があります。

နှလုံးမှ ညှစ်ထုတ်ပေးသော သွေးလှည့်ပတ်မှုတွင် ဘယ်ဘက်နှလုံးအောက်ခန်း (左心室) မှ ပင်မသွေးလွှတ်ကြောမကြီး (大動脈) ကိုဖြတ်၍ တစ်ကိုယ်လုံးသို့ လှည့်ပတ်ပြီး ညာဘက်နှလုံးအပေါ်ခန်း (右心房) သို့ ပြန်ဝင်လာသည့် 「ခန္ဓာကိုယ် သွေးလှည့်ပတ်မှု (体循環)」 နှင့် ညာဘက်နှလုံးအောက်ခန်း (右心室) မှ အဆုတ်သွေးလွှတ်ကြော (肺動脈 - အောက်ဆီဂျင်နည်းသော သွေးပြန်ကြောသွေးများ စီးဆင်းသည်) ကိုဖြတ်၍ အဆုတ်တွင် ဓာတ်ငွေ့ဖလှယ်ပြီး ဘယ်ဘက်နှလုံးအပေါ်ခန်း (左心房) သို့ ပြန်ဝင်လာသည့် 「အဆုတ် သွေးလှည့်ပတ်မှု (肺循環)」 ဟူ၍ ရှိပါသည်။

生命徴候せいめいちょうこうであるバイタルサインの基本きほんは「体温たいおん」「脈拍みゃくはく」「呼吸こきゅう」「血圧けつあつ」の4つであり、これに意識いしきレベルや経皮的動脈血酸素飽和度けいひてきどうみゃくけつさんそほうわど（SpO2）を加くわえて全身状態ぜんしんじょうたいを評価ひょうかします。

အသက်ရှင်သန်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံလက္ခဏာများ (バイタルサイン - Vital Signs) ၏ အခြေခံမှာ 「ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် (体温)」၊ 「သွေးခုန်နှုန်း (脈拍)」၊ 「အသက်ရှူနှုန်း (呼吸)」 နှင့် 「သွေးပေါင်ချိန် (血圧)」 ဟူသော 4 ချက်ဖြစ်ပြီး ယင်းတို့နှင့်အတူ သတိရှိမှုအဆင့်နှင့် အရေပြားမှတစ်ဆင့် တိုင်းတာသော သွေးတွင်းအောက်ဆီဂျင်ပမာဏ (SpO2) တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ တစ်ကိုယ်လုံး၏ အခြေအနေကို အကဲဖြတ်ပါသည်။

高齢者こうれいしゃは動脈硬化どうみゃくこうかにより収縮期血圧しゅうしゅくきけつあつ（最高血圧さいこうけつあつ）が上昇じょうしょうしやすく、収縮期血圧しゅうしゅくきけつあつと拡張期血圧かくちょうきけつあつの差さである「脈圧みゃくあつ」が大おおきくなる特徴とくちょうがあるほか、食事後しょくじごや起立時きりつじに急激きゅうげきな血圧低下けつあつていかを起おこしやすくなります。

သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် သွေးကြောမာကျောခြင်း (動脈硬化) ကြောင့် အပေါ်သွေးပေါင်ချိန် (収縮期血圧) မြင့်တက်လွယ်ပြီး အပေါ်သွေးပေါင်ချိန်နှင့် အောက်သွေးပေါင်ချိန် (拡張期血圧) တို့၏ ကွာခြားချက်ဖြစ်သော 「သွေးခုန်ဖိအား ကွာခြားချက် (脈圧 - Pulse Pressure)」 ကြီးမားလာသည့် လက္ခဏာရှိသည့်အပြင် အစာစားပြီးချိန် သို့မဟုတ် မတ်တပ်ရပ်ချိန်တွင် ရုတ်တရက် သွေးပေါင်ချိန် ကျဆင်းမှု ဖြစ်ပေါ်လွယ်ပါသည်။

また高齢者こうれいしゃは感染症かんせんしょうにかかっても典型的てんけいてきな高熱こうねつが出でにくいことがあり、普段ふだんの平熱へいねつを把握はあくしたうえで、食欲低下しょくよくていかや活気かっきのなさといった微細びさいな変化へんかを早期そうきに察知さっちすることが求もとめられます。

ထို့အပြင် သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားသော်လည်း သိသာထင်ရှားသော အဖျားကြီးခြင်းမျိုး မပြသတတ်သဖြင့် ပုံမှန်အပူချိန်ကို သိရှိထားရမည့်အပြင် အစားအသောက် ပျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လန်းဆန်းတက်ကြွမှု မရှိခြင်းကဲ့သို့သော သိမ်မွေ့သည့် အပြောင်းအလဲများကို စောစီးစွာ သတိပြုမိရန် လိုအပ်ပါသည်။

血液中けつえきちゅうの酸素さんそが不足ふそくし還元かんげんヘモグロビンが増加ぞうかすると、口唇こうしんや爪床そうしょうが青紫色あおむらさきいろになる「チアノーゼ」が出現しゅつげんするため、呼吸状態こきゅうじょうたいと合あわせて観察かんさつし速すみやかに医療職いりょうしょくへ報告ほうこくします。

သွေးတွင်း အောက်ဆီဂျင် လျော့နည်းသွားပြီး အောက်ဆီဂျင်မပါသော ဟီမိုဂလိုဘင်များ တိုးပွားလာသည့်အခါ နှုတ်ခမ်းနှင့် လက်သည်းခွံတို့ ပြာနှမ်းသွားသည့် 「ပြာနှမ်းခြင်း (チアノーゼ - Cyanosis)」 ပေါ်ပေါက်လာတတ်သောကြောင့် အသက်ရှူမှု အခြေအနေနှင့် တွဲဖက်စောင့်ကြည့်ပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများထံ အမြန်ဆုံး အစီရင်ခံရပါမည်။

消化器系しょうかきけいと摂食せっしょく・嚥下えんげの5期きモデル

အစာခြေစနစ်နှင့် အစာစားခြင်းနှင့် မျိုချခြင်း (摂食・嚥下) အဆင့် 5 ဆင့် စံနမူနာ

食物しょくもつを認識にんしきして口くちに取とり込こみ胃いへ送おくり込こむまでの過程かてい（摂食せっしょく・嚥下えんげ）は、「先行期せんこうき（認知期にんちき）」「準備期じゅんびき（咀嚼期そしゃくき）」「口腔期こうくうき」「咽頭期いんとうき」「食道期しょくどうき」の5期きに分わけられます。

အစားအစာကို သိရှိမှတ်မိပြီး ပါးစပ်ထဲသို့ ထည့်သွင်းကာ အစာအိမ်သို့ ပို့ဆောင်သည်အထိ လုပ်ငန်းစဉ် (အစာစားခြင်းနှင့် မျိုချခြင်း - 摂食・嚥下) ကို 「ကြိုတင်သိမြင်မှုအဆင့် (先行期 / 認知期)」၊ 「ပြင်ဆင်ဝါးချေမှုအဆင့် (準備期 / 咀嚼期)」၊ 「ခံတွင်းအဆင့် (口腔期)」၊ 「အာခေါင်အဆင့် (咽頭期)」 နှင့် 「အစာရေမျိုပြွန်အဆင့် (食道期)」 ဟူ၍ အဆင့် 5 ဆင့် ခွဲခြားထားပါသည်။

「先行期せんこうき」は食物しょくもつの形かたちや匂におい・温度おんどを視覚しかくや嗅覚きゅうかくで認識にんしきして口くちまで運はこぶ段階だんかいであり、「準備期じゅんびき」は食物しょくもつを歯はで噛かみ砕くだき（咀嚼そしゃく）、唾液だえきと混まぜ合あわせて飲のみ込こみやすい「食塊しょっかい」を形成けいせいする段階だんかいです。

「ကြိုတင်သိမြင်မှုအဆင့် (先行期)」 သည် အစားအစာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်၊ အနံ့နှင့် အပူချိန်တို့ကို အမြင်အာရုံနှင့် အနံ့အာရုံတို့ဖြင့် သိရှိမှတ်မိပြီး ပါးစပ်သို့ သယ်ဆောင်လာသည့် အဆင့်ဖြစ်ကာ 「ပြင်ဆင်ဝါးချေမှုအဆင့် (準備期)」 သည် အစားအစာကို သွားဖြင့် ဝါးချေပြီး (咀嚼) တံတွေးနှင့် ရောနှောကာ မျိုချရလွယ်ကူသော 「အစာလုံး (食塊 - Bolus)」 အဖြစ် ဖန်တီးသည့် အဆင့်ဖြစ်ပါသည်။

「口腔期こうくうき」は舌したを使つかって食塊しょっかいを口腔こうくうから咽頭いんとうへ送おくり込こむ随意運動ずいいうんどうの段階だんかいであり、続つづく「咽頭期いんとうき」では軟口蓋なんこうがいが挙上きょじょうして鼻腔びくうを塞ふさぎ、喉頭蓋こうとうがいが気管きかんの入口いりぐちを閉鎖へいさして嚥下反射えんげはんしゃにより食塊しょっかいが食道しょくどうへ送おくられます。

「ခံတွင်းအဆင့် (口腔期)」 သည် လျှာကိုအသုံးပြု၍ အစာလုံးကို ခံတွင်းမှ အာခေါင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် စိတ်ဆန္ဒအလျောက် လှုပ်ရှားမှုအဆင့်ဖြစ်ပြီး ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သော 「အာခေါင်အဆင့် (咽頭期)」 တွင် အာခေါင်ပျော့ (軟口蓋) က မြင့်တက်၍ နှာခေါင်းပေါက်ကို ပိတ်ဆို့ကာ လေပြွန်ဖုံး (喉頭蓋 - Epiglottis) က လေပြွန်ဝကို ပိတ်ပေးပြီး မျိုချသည့် အလိုအလျောက်တုံ့ပြန်မှု (嚥下反射) ဖြင့် အစာလုံးကို အစာရေမျိုပြွန်သို့ ပို့ဆောင်ပေးပါသည်။

最後さいごの「食道期しょくどうき」では、食道しょくどうの蠕動運動ぜんどううんどうによって食塊しょっかいが胃いへと運はこばれ、噴門ふんもん（食道しょくどうと胃いの境目さかいめ）によって胃内容物いないようぶつの逆流ぎゃくりゅうが防ふせがれています。

နောက်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်သော 「အစာရေမျိုပြွန်အဆင့် (食道期)」 တွင် အစာရေမျိုပြွန်၏ လှိုင်းတွန့်လှုပ်ရှားမှု (蠕動運動) ဖြင့် အစာလုံးကို အစာအိမ်သို့ သယ်ဆောင်သွားပြီး အစာအိမ်ဝ (噴門 - အစာရေမျိုပြွန်နှင့် အစာအိမ်ကြား အဆို့ရှင်) က အစာအိမ်အတွင်းရှိ အစာများ ပြန်ဆန်တက်မလာအောင် ကာကွယ်ပေးထားပါသည်။

嚥下反射えんげはんしゃや咳反射せきはんしゃ（むせ）が低下ていかすると、食物しょくもつや唾液だえきが気管きかんに入はいる「誤嚥ごえん」が起おこりやすくなり、特とくにむせのない「不顕性誤嚥ふけんせいごえん」は夜間睡眠中やかんすいみんちゅうなどに生しょうじて誤嚥性肺炎ごえんせいはいえんの原因げんいんとなります。

မျိုချသည့် အလိုအလျောက်တုံ့ပြန်မှုနှင့် ချောင်းဆိုးသည့် တုံ့ပြန်မှု (သီးခြင်း) တို့ ကျဆင်းသွားသည့်အခါ အစားအစာ သို့မဟုတ် တံတွေးများ လေပြွန်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသည့် 「အစာသီးခြင်း (誤嚥 - Aspiration)」 ဖြစ်ပွားလွယ်ပြီး အထူးသဖြင့် သီးခြင်း (ချောင်းဆိုးခြင်း) လက္ခဏာမပြသော 「လက္ခဏာမပြဘဲ အစာသီးခြင်း (不顕性誤嚥 - Silent Aspiration)」 သည် ညဘက်အိပ်ပျော်နေချိန် စသည်တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်ကာ အစာသီးခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (誤嚥性肺炎) ၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာပါသည်။

泌尿器系ひにょうきけい・排泄はいせつのしくみと尿失禁にょうしっきん・便秘べんぴの分類ぶんるい

ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ်၊ အပေါ့အလေး စွန့်ထုတ်ပုံစနစ်နှင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (尿失禁) နှင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်း (便秘) အမျိုးအစား ခွဲခြားမှု

腎臓じんぞうでつくられた尿にょうは尿管にょうかんを通とおって膀胱ぼうこうに蓄たくわえられ、約やく150〜300mL溜たまると仙髄せんずいおよび大脳だいのうへ信号しんごうが伝つたわって尿意にょういを感かんじ、排尿反射はいにょうはんしゃにより尿道にょうどうから体外たいがいへ排出はいしゅつされます。

ကျောက်ကပ်မှ ထုတ်လုပ်လိုက်သော ဆီးသည် ဆီးပြွန် (尿管) မှတစ်ဆင့် ဆီးအိမ် (膀胱) အတွင်းသို့ စုဆောင်းရောက်ရှိပြီး 150 မှ 300 mL ခန့် ပြည့်လာသည့်အခါ ခါးရိုးဆစ်အောက်ပိုင်း အာရုံကြောမကြီး (仙髄) နှင့် ဦးနှောက်ကြီးသို့ အချက်ပြမှုများ ပေးပို့၍ ဆီးသွားချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာကာ ဆီးစွန့်ထုတ်မှု အလိုအလျောက်တုံ့ပြန်ချက်ဖြင့် ဆီးလမ်းကြောင်း (尿道) မှတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပသို့ စွန့်ထုတ်ပါသည်။

尿失禁にょうしっきんには、咳せきやくしゃみで漏もれる「腹圧性尿失禁ふくあつせいにょうしっきん（骨盤底筋群こつばんていきんぐんの緩ゆるみが原因げんいん）」、急きゅうに強つよい尿意にょういが起おきて我慢がまんできない「切迫性尿失禁せっぱくせいにょうしっきん」、前立腺肥大等ぜんりつせんひだいとうで尿にょうが出でにくくなり溢あふれ出でる「溢流性尿失禁いつりゅうせいにょうしっきん」があります。

ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (尿失禁) တွင် ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် နှာချေခြင်းကြောင့် ဆီးထွက်ကျသည့် 「ဝမ်းဗိုက်ဖိအားကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (腹圧性尿失禁 - တင်ပါးဆုံကြွက်သားများ လျော့ရဲခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်)」၊ ရုတ်တရက် ဆီးသွားချင်စိတ် ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး မအောင့်ထားနိုင်သည့် 「ဆီးအလွန်အမင်း သွားချင်စိတ်ကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (切迫性尿失禁)」 နှင့် ဆီးကျိတ်ကြီးခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဆီးသွားရခက်ခဲပြီး ဆီးလျှံထွက်ကျသည့် 「ဆီးအိမ်ပြည့်လျှံမှုကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (溢流性尿失禁)」 တို့ ရှိကြပါသည်။

さらに、排尿機能はいにょうきのうは正常せいじょうであるにもかかわらず歩行障害ほこうしょうがいや認知症にんちしょうによりトイレに間まに合あわない「機能性尿失禁きのうせいにょうしっきん」や、脊髄損傷等せきずいそんしょうとうで尿意にょういなく不随意ふずいいに漏もれる「反射性尿失禁はんしゃせいにょうしっきん」があり、原因げんいんに応おうじたケアが必要ひつようです。

ထို့အပြင် ဆီးစွန့်ထုတ်မှု လုပ်ဆောင်ချက် ပုံမှန်ဖြစ်သော်လည်း လမ်းလျှောက်ရခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါတို့ကြောင့် အိမ်သာသို့ အချိန်မီ မရောက်နိုင်သည့် 「လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း အခက်အခဲကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (機能性尿失禁)」 နှင့် ကျောရိုးမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဆီးသွားချင်စိတ် မခံစားရဘဲ အလိုအလျောက် ဆီးထွက်ကျသည့် 「အလိုအလျောက် တုံ့ပြန်မှုကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (反射性尿失禁)」 တို့ရှိရာ အကြောင်းရင်းအလိုက် သင့်လျော်သော ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။

一方いっぽう、器質的疾患きしつてきしっかんのない機能性便秘きのうせいべんぴは、大腸だいちょうの蠕動運動低下ぜんどううんどうていかで生しょうじ高齢者こうれいしゃに最もっとも多おおい「弛緩性便秘しかんせいべんぴ」、ストレス等とうで腸ちょうが過緊張かきんちょうし兎糞状便とふんじょうべんとなる「けいれん性便秘せいべんぴ」、便意べんいの我慢等がまんとうで排便反射はいべんはんしゃが鈍にぶる「直腸性便秘ちょくちょうせいべんぴ」の3つに分類ぶんるいされます。

အခြားတစ်ဖက်တွင် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း ရောဂါမရှိဘဲ ဖြစ်ပွားသော လုပ်ဆောင်ချက်ဆိုင်ရာ ဝမ်းချုပ်ခြင်း (機能性便秘) ကို အူမကြီး၏ လှိုင်းတွန့်လှုပ်ရှားမှု ကျဆင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ပြီး သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အဖြစ်အများဆုံးဖြစ်သည့် 「အူလှုပ်ရှားမှု အားနည်း၍ ဝမ်းချုပ်ခြင်း (弛緩性便秘)」၊ စိတ်ဖိစီးမှု စသည်တို့ကြောင့် အူလမ်းကြောင်း အလွန်အမင်း တင်းကျပ်ပြီး ယုန်ချေးကဲ့သို့ ဝမ်းအလုံးလေးများ သွားသည့် 「အူကြွက်သား ညှစ်တင်း၍ ဝမ်းချုပ်ခြင်း (けいれん性便秘)」 နှင့် ဝမ်းသွားချင်စိတ်ကို အောင့်ထားခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဝမ်းစွန့်ထုတ်မှု တုံ့ပြန်ချက် ထုံသွားသည့် 「အူမကြီးအောက်ပိုင်း (စအိုအူမကြီး) ဝမ်းချုပ်ခြင်း (直腸性便秘)」 ဟူ၍ 3 မျိုး ခွဲခြားထားပါသည်။

便べんの性状評価せいじょうひょうかには7段階だんかいの「ブリストル便性状べんせいじょうスケール」が用もちいられ、タイプ1（コロコロ便べん）〜タイプ2が硬便こうべん、タイプ3〜5（特とくにタイプ4のバナナ状便じょうべん）が正常便せいじょうべん、タイプ6〜7（水様便すいようべん）が下痢便げりべんと判定はんていされます。

ဝမ်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို အကဲဖြတ်ရာတွင် အဆင့် 7 ဆင့်ပါဝင်သော 「ဘရစ္စတို ဝမ်းပုံသဏ္ဌာန် စကေး (ブリストル便性状スケール - Bristol Stool Form Scale)」 ကို အသုံးပြုပြီး အမျိုးအစား 1 (မာကျောသော အလုံးလေးများ) မှ အမျိုးအစား 2 ကို ဝမ်းမာ (硬便)၊ အမျိုးအစား 3 မှ 5 (အထူးသဖြင့် အမျိုးအစား 4 ငှက်ပျောသီးပုံသဏ္ဌာန် ဝမ်း) ကို ပုံမှန်ဝမ်း (正常便) နှင့် အမျိုးအစား 6 မှ 7 (အရည်ဝမ်း) ကို ဝမ်းလျှောခြင်း (下痢便) အဖြစ် သတ်မှတ်ပါသည်။

皮膚ひふの構造こうぞうと褥瘡じょくそうの好発部位こうはつぶい・予防よぼう

အရေပြား၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အိပ်ရာပူနာ (褥瘡) အဖြစ်များသော နေရာများနှင့် ကာကွယ်နည်းများ

皮膚ひふは外側そとがわから「表皮ひょうひ」「真皮しんぴ」「皮下組織ひかそしき」の3層そうで構成こうせいされ、健康けんこうな皮膚表面ひふひょうめんは皮脂膜ひしまくによって弱酸性じゃくさんせい（pH4.5〜6.0程度ていど）に保たもたれ、細菌さいきんの侵入しんにゅうを防ふせぐバリア機能きのうを果はたしています。

အရေပြားကို အပြင်ဘက်မှစ၍ 「အပေါ်ယံအရေပြားလွှာ (表皮)」၊ 「အရေပြားအတွင်းလွှာ (真皮)」 နှင့် 「အရေပြားအောက် တစ်သျှူးလွှာ (皮下組織)」 ဟူသော အလွှာ 3 လွှာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ကျန်းမာသော အရေပြားမျက်နှာပြင်သည် အဆီလွှာကြောင့် အပျော့စား အက်ဆစ်ဓာတ် (pH 4.5 မှ 6.0 ခန့်) ရှိနေကာ ဘက်တီးရီးယားပိုးမွှားများ ဝင်ရောက်ခြင်းကို တားဆီးပေးသည့် အကာအကွယ် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထမ်းဆောင်ပေးပါသည်။

加齢かれいに伴ともない皮脂ひしや汗あせの分泌ぶんぴつ・角質層かくしつそうの水分量すいぶんりょうが減少げんしょうすると、皮膚ひふが乾燥かんそうしてかゆみ（老人性皮膚掻痒症ろうじんせいひふそうようしょう）や表皮剥離ひょうひはくり（スキン・ティア）が起おこりやすくなるため、保湿剤ほしつざいの塗布とふや愛護的あいごてきなケアが大切たいせつです。

အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာသည်နှင့်အမျှ အဆီနှင့် ချွေးထွက်ရှိမှု၊ အရေပြားအပေါ်ယံလွှာ၏ ရေဓာတ်ပမာဏတို့ လျော့နည်းသွားသည့်အခါ အရေပြား ခြောက်သွေ့ပြီး ယားယံခြင်း (သက်ကြီး အရေပြားယားယံရောဂါ - 老人性皮膚掻痒症) သို့မဟုတ် အပေါ်ယံအရေပြား စုတ်ပြဲကွာကျခြင်း (表皮剥離 / スキン・ティア - Skin Tear) တို့ ဖြစ်ပွားလွယ်သောကြောင့် အစိုဓာတ်ထိန်းခရင်မ် လိမ်းပေးခြင်းနှင့် ညင်သာစွာ ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးခြင်းတို့မှာ အရေးကြီးပါသည်။

「褥瘡じょくそう（床とこずれ）」は、骨突出部こつとっしゅつぶに持続的じぞくてきな圧迫あっぱくやズレ力りょく（剪断力せんだんりょく）・摩擦まさつが加くわわることで血流障害けつりゅうしょうがいが起おこり、皮膚ひふや皮下組織ひかそしきが壊死えしする状態じょうたいを指さします。

「အိပ်ရာပူနာ (褥瘡)」 ဆိုသည်မှာ အရိုးငေါထွက်နေသော နေရာများတွင် အဆက်မပြတ် ဖိအားသက်ရောက်ခြင်း၊ ပွတ်တိုက်ဆွဲအား (剪断力 - Shear Force) သို့မဟုတ် ပွတ်တိုက်မှု (摩擦) တို့ သက်ရောက်ခြင်းကြောင့် သွေးလှည့်ပတ်မှု အားနည်းသွားပြီး အရေပြားနှင့် အရေပြားအောက် တစ်သျှူးများ ပုပ်သွားသည့် (壊死) အခြေအနေကို ဆိုလိုပါသည်။

褥瘡じょくそうの好発部位こうはつぶいは体位たいいによって異ことなり、仰臥位ぎょうがいでは「仙骨部せんこつぶ・踵骨部しょうこつぶ・後頭部こうとうぶ・肩甲骨部けんこうこつぶ」、側臥位そくがいでは「大転子部だいてんしぶ・腸骨稜部ちょうこつりょうぶ・耳介部じかいぶ」、座位ざいでは「坐骨結節部ざこつけっせつぶ・尾骨部びこつぶ」が代表的だいひょうてきです。

အိပ်ရာပူနာ အဖြစ်များသော နေရာများမှာ ခန္ဓာကိုယ် အနေအထားအလိုက် ကွဲပြားပြီး ပက်လက်အိပ်အနေအထား (仰臥位) တွင် 「မြီးညောင့်ရိုးအပေါ်ပိုင်း (仙骨部)၊ ဖနောင့်ရိုး (踵骨部)၊ ဦးခေါင်းနောက်စေ့ (後頭部) နှင့် လက်ပြင်ရိုး (肩甲骨部)」၊ ဘေးစောင်းအိပ်အနေအထား (側臥位) တွင် 「ပေါင်ရိုးထိပ် အဖုကြီးပိုင်း (大転子部)၊ တင်ပါးဆုံရိုးစွန်း (腸骨稜部) နှင့် နားရွက် (耳介部)」၊ ထိုင်လျက်အနေအထား (座位) တွင် 「တင်ပါးထိုင်ရိုးဖု (坐骨結節部) နှင့် မြီးညောင့်ရိုးစွန်း (尾骨部)」 တို့မှာ အဓိကဖြစ်ကြပါသည်။

褥瘡発生予測じょくそうはっせいよそくには6項目こうもく（知覚認知ちかくにんち・湿潤しつじゅん・活動性かつどうせい・可動性かどうせい・栄養状態えいようじょうたい・摩擦まさつとズレ）の「ブレーデンスケール」が用もちいられ、予防よぼうには体圧分散寝具たいあつぶんさんしんぐの活用かつよう・定期的ていきてきな体位変換たいいへんかん・スキンケア・栄養管理えいようかんりを行おこないます。

အိပ်ရာပူနာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းရာတွင် အချက် 6 ချက် (အာရုံခံစားသိရှိမှု၊ စိုစွတ်မှု၊ လှုပ်ရှားသွားလာနိုင်မှု၊ အနေအထား ပြောင်းလဲနိုင်မှု၊ အာဟာရအခြေအနေ၊ ပွတ်တိုက်မှုနှင့် လျှောကျမှု) ပါဝင်သော 「ဘရေးဒန် စကေး (ブレーデンスケール - Braden Scale)」 ကို အသုံးပြုပြီး ကြိုတင်ကာကွယ်ရန်အတွက် ဖိအားဖြန့်ကြက်ပေးသော အိပ်ရာခင်းများ အသုံးပြုခြင်း၊ ပုံမှန် ခန္ဓာကိုယ် အနေအထား ပြောင်းလဲပေးခြင်း (体位変換)၊ အရေပြား စောင့်ရှောက်မှုပေးခြင်းနှင့် အာဟာရ စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရပါမည်။

終末期しゅうまつきの心理過程しんりかていとACP（人生会議じんせいかいぎ）・グリーフケア

ဘဝနောက်ဆုံးအချိန် (終末期) စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုအဆင့်များ၊ ACP (人生会議) နှင့် ပူဆွေးသောက နှစ်သိမ့်စောင့်ရှောက်မှု (グリーフケア)

精神科医せいしんかいのキューブラー・ロスは、死しが近ちかづいた人ひとの心理過程しんりかていとして「第だい1段階だんかい：否認ひにんと孤立こりつ」「第だい2段階だんかい：怒いかり」「第だい3段階だんかい：取引とりひき」「第だい4段階だんかい：抑よくうつ」「第だい5段階だんかい：受容じゅよう」の5段階だんかいを提唱ていしょうしました。

စိတ်ရောဂါအထူးကု ဆရာဝန် အယ်လီဇဘက် ကူဘလာ-ရော့စ် (Elisabeth Kübler-Ross) သည် သေဆုံးချိန် နီးကပ်လာသူတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှု လုပ်ငန်းစဉ်အဖြစ် 「ပထမအဆင့် - လက်မခံငြင်းဆန်ခြင်းနှင့် အထီးကျန်ဖြစ်ခြင်း (否認と孤立)」၊ 「ဒုတိယအဆင့် - ဒေါသထွက်ခြင်း (怒り)」၊ 「တတိယအဆင့် - အပေးအယူလုပ် ဆုတောင်းခြင်း (取引)」၊ 「စတုတ္ထအဆင့် - စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းခြင်း (抑うつ)」 နှင့် 「ပဉ္စမအဆင့် - လက်ခံနိုင်ခြင်း (受容)」 ဟူသော အဆင့် 5 ဆင့်ကို အဆိုပြုဖော်ထုတ်ခဲ့ပါသည်။

これらの段階だんかいは必かならずしも順序通じゅんじょどおりに進すすむわけではなく、前まえの段階だんかいに戻もどったり揺ゆれ動うごいたりするため、介護福祉職かいごふくししょくはどの段階だんかいの感情かんじょうも否定ひていせず受容的じゅようてきに寄より添そう姿勢しせいが大切たいせつです。

ဤအဆင့်များသည် အစဉ်လိုက်အတိုင်းသာ တိုးတက်သွားသည်မဟုတ်ဘဲ ရှေ့အဆင့်သို့ ပြန်ရောက်သွားခြင်း သို့မဟုတ် အပြန်အလှန် ပြောင်းလဲလှုပ်ခတ်နေခြင်းများ ရှိတတ်သောကြောင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် မည်သည့်အဆင့်ရှိ စိတ်ခံစားချက်ကိုမဆို မငြင်းပယ်ဘဲ လက်ခံနားလည်မှုဖြင့် အနီးကပ် ဖေးမပေးသည့် သဘောထားရှိရန် အရေးကြီးပါသည်။

また終末期しゅうまつきの苦痛くつうは、身体的苦痛しんたいてきくつう・精神的苦痛せいしんてきくつう・社会的苦痛しゃかいてきくつう・スピリチュアルペイン（霊的苦痛れいてきくつう：生いきる意味いみの喪失等そうしつとう）の4つが絡からみ合あった「トータルペイン（全人的苦痛ぜんじんてきくつう）」として捉とらえられます。

ထို့အပြင် ဘဝနောက်ဆုံးအချိန်တွင် ခံစားရသော နာကျင်ဝေဒနာကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်မှု၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်မှု၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာ နာကျင်မှုနှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာ နာကျင်မှု (スピリチュアルペイン - ဘဝရှင်သန်ရသည့် အဓိပ္ပာယ် ပျောက်ဆုံးခြင်း စသည်) ဟူသော ကဏ္ဍ 4 ရပ် ရောယှက်နေသည့် 「ဘက်စုံနာကျင်ဝေဒနာ (トータルペイン / 全人的苦痛 - Total Pain)」 အဖြစ် ရှုမြင်နားလည်ရပါသည်။

将来しょうらいの医療いりょうやケアについて、本人ほんにんを主体しゅたいに家族かぞくや医療いりょう・介護従事者かいごじゅうじしゃがあらかじめ繰くり返かえし話はなし合あうプロセスを「アドバンス・ケア・プランニング（ACP：人生会議じんせいかいぎ）」と呼よび、本人ほんにんの意思変化いしへんかに合あわせて何度なんどでも見直みなおします。

အနာဂတ်တွင် ခံယူလိုသော ဆေးကုသမှုနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုများအကြောင်း ကာယကံရှင်ကို ဗဟိုပြု၍ မိသားစုဝင်များ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဝန်ထမ်းများက ကြိုတင်၍ အကြိမ်ကြိမ် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ထားသည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို 「ကြိုတင်ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်ရေးဆွဲခြင်း (アドバンス・ケア・プランニング - ACP / 人生会議)」 ဟု ခေါ်ပြီး ကာယကံရှင်၏ ဆန္ဒပြောင်းလဲမှုနှင့်အညီ အကြိမ်မည်မျှမဆို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြင်ဆင်နိုင်ပါသည်။

さらに、大切たいせつな人ひとを亡なくした家族かぞくや遺族いぞくが抱かかえる深ふかい悲嘆ひたん（グリーフ）に対たいし、感情表出かんじょうひょうしゅつを支ささえ立たち直なおりを支援しえんする「グリーフケア」も介護福祉職かいごふくししょくの重要じゅうような役割やくわりです。

ထို့အပြင် ချစ်ခင်မြတ်နိုးရသူကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရသော မိသားစုဝင်များနှင့် ကျန်ရစ်သူ မိသားစုများ ခံစားရသည့် နက်ရှိုင်းသော ပူဆွေးသောက (グリーフ - Grief) အပေါ် စိတ်ခံစားချက် ထုတ်ဖော်နိုင်အောင် ပံ့ပိုးပေးပြီး ပြန်လည်နာလန်ထူလာနိုင်အောင် ကူညီပေးသည့် 「ပူဆွေးသောက နှစ်သိမ့်စောင့်ရှောက်မှု (グリーフケア - Grief Care)」 သည်လည်း ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဝန်ထမ်းများ၏ အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

臨終期りんじゅうきの身体変化しんたいへんかと死しの三徴候さんちょうこう・エンゼルケア

သေဆုံးခါနီးအချိန် (臨終期) ခန္ဓာကိုယ် ပြောင်းလဲမှုများ၊ သေဆုံးခြင်း၏ လက္ခဏာ 3 ရပ် (死の三徴候) နှင့် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု (エンゼルケア)

死しが間近まぢかに迫せまった臨終期りんじゅうきには、手足てあしの冷感れいかんやチアノーゼ、血圧低下けつあつていか、尿量にょうりょうの減少げんしょう（乏尿ぼうにょう・無尿むにょう）、喉のどでゴロゴロと音おとがする死前喘鳴しぜんぜんめいなどがみられるようになります。

သေဆုံးချိန် အလွန်နီးကပ်လာသော သေဆုံးခါနီးအချိန် (臨終期) တွင် ခြေလက်များ အေးစက်လာခြင်းနှင့် ပြာနှမ်းခြင်း (チアノーゼ)၊ သွေးပေါင်ချိန် ကျဆင်းခြင်း၊ ဆီးပမာဏ လျော့နည်းသွားခြင်း (ဆီးနည်းခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးလုံးဝမသွားခြင်း) နှင့် လည်ချောင်းတွင် သလိပ်သံ တဂွမ်ဂွမ် မည်နေသည့် သေဆုံးခါနီး အသက်ရှူသံ (死前喘鳴) စသည်တို့ကို တွေ့ရလာတတ်ပါသည်။

呼吸こきゅうパターンも変化へんかし、浅あさい呼吸こきゅうから次第しだいに深ふかい呼吸こきゅうとなり無呼吸むこきゅうを経へて繰くり返かえす「チェーン・ストークス呼吸こきゅう」や、あごをしゃくるような「下顎呼吸かがくこきゅう」が出現しゅつげんし、やがて呼吸停止こきゅうていしに至いたります。

အသက်ရှူပုံစံလည်း ပြောင်းလဲလာပြီး အသက်ရှူတိမ်ရာမှ တဖြည်းဖြည်း အသက်ရှူနက်လာကာ အသက်ရှူ ခေတ္တရပ်သွားပြီးနောက် ပြန်လည်ရှူသွင်းသည့် စက်ဝန်းအတိုင်း ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်ပေါ်သော 「ချိန်း-စတုတ်ခ်စ် အသက်ရှူပုံစံ (チェーン・ストークス呼吸 - Cheyne-Stokes Respiration)」 သို့မဟုတ် မေးစေ့ကို လှုပ်၍ လေဟပ်သကဲ့သို့ ရှူသည့် 「မေးရိုးလှုပ် အသက်ရှူခြင်း (下顎呼吸)」 တို့ ပေါ်ပေါက်လာပြီး နောက်ဆုံးတွင် အသက်ရှူ ရပ်တန့်သွားပါသည်။

医師いしが死亡診断しぼうしんだんを行おこなう際さいの「死しの三徴候さんちょうこう」は、「自発呼吸じはつこきゅうの停止ていし」「心拍動しんぱくどう（心臓しんぞう）の停止ていし」「瞳孔散大どうこうさんだいと対光反射たいこうはんしゃの消失しょうしつ」の3つであり、死亡確認しぼうかくにんは医師いし（または歯科医師しかいし）のみが行おこなえます。

ဆရာဝန်က သေဆုံးကြောင်း အတည်ပြု ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် 「သေဆုံးခြင်း၏ လက္ခဏာ 3 ရပ် (死の三徴候)」 မှာ 「အလိုအလျောက် အသက်ရှူမှု ရပ်တန့်ခြင်း (自発呼吸の停止)」၊ 「နှလုံးခုန်မှု ရပ်တန့်ခြင်း (心拍動の停止)」 နှင့် 「သူငယ်အိမ် ကျယ်သွားပြီး အလင်းရောင် တုံ့ပြန်မှု ပျောက်ဆုံးခြင်း (瞳孔散大と対光反射の消失)」 တို့ဖြစ်ပြီး သေဆုံးကြောင်း အတည်ပြုချက်ကို ဆရာဝန် (သို့မဟုတ် သွားဘက်ဆိုင်ရာ ဆရာဝန်) ကသာ ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။

死後しごの身体しんたいには、体温たいおんが周囲しゅういの温度おんどまで下さがる「死体冷したいれい」、血液けつえきが重力じゅうりょくで下側したがわに溜たまり紫赤色しせきしょくの斑点はんてんができる「死斑しはん」、顎あごの関節かんせつなどから全身ぜんしんへと筋肉きんにくが硬かたくなる「死後硬直しごこうちょく」が生しょうじます。

သေဆုံးပြီးနောက် ခန္ဓာကိုယ်တွင် အပူချိန်သည် ပတ်ဝန်းကျင်အပူချိန်အထိ ကျဆင်းသွားသည့် 「သေဆုံးပြီးနောက် အေးစက်ခြင်း (死体冷)」၊ သွေးများ မြေဆွဲအားကြောင့် အောက်ဘက်သို့ စုပုံကျဆင်းပြီး ခရမ်းနီရောင် အကွက်များ ပေါ်လာသည့် 「သေဆုံးပြီးနောက် သွေးကွက်ပေါ်ခြင်း (死斑)」 နှင့် မေးရိုးအဆစ် စသည်တို့မှစ၍ တစ်ကိုယ်လုံးရှိ ကြွက်သားများ တောင့်တင်းသွားသည့် 「သေဆုံးပြီးနောက် တောင့်တင်းခြင်း (死後硬直)」 တို့ ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။

医師いしによる死亡確認後しぼうかくにんご、介護福祉職かいごふくししょくは看護師等かんごしとうや家族かぞくと一緒いっしょに清拭せいしき・着替きがえ・整容せいようなどの「死後しごのケア（エンゼルケア）」を丁寧ていねいに行おこない、故人こじんの尊厳そんげんを守まもるとともに家族かぞくの悲嘆ひたんに寄より添そいます。

ဆရာဝန်က သေဆုံးကြောင်း အတည်ပြုပြီးနောက် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဝန်ထမ်းများသည် သူနာပြုများ၊ မိသားစုဝင်များနှင့်အတူ ရေပတ်တိုက်ပေးခြင်း၊ အဝတ်အစား လဲလှယ်ပေးခြင်းနှင့် မျက်နှာအလှအပ ပြင်ဆင်ပေးခြင်း စသည့် 「ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု (エンゼルケア - Angel Care)」 ကို လေးစားတန်ဖိုးထားစွာ ဆောင်ရွက်ပေးပြီး ကွယ်လွန်သူ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ပေးသကဲ့သို့ မိသားစု၏ ပူဆွေးသောကကိုလည်း အနီးကပ် နှစ်သိမ့်ဖေးမပေးရပါမည်။

試験しけんによく出でるポイントと覚おぼえ方かた

စာမေးပွဲတွင် မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော အချက်များနှင့် မှတ်သားနည်းများ

この章しょうでは、脳のうの中枢ちゅうすうの位置いち、自律じりつ神経しんけいの働はたらき、摂食せっしょく・嚥下えんげの5期きモデル、ブリストル便べん形状けいじょうスケール、ブレーデンスケール、死しの三徴候さんちょうこうが頻出ひんしゅつです。

ဤအခန်းတွင် ဦးနှောက်၏ ဗဟိုချက်တည်နေရာများ၊ အလိုအလျောက် အာရုံကြောစနစ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်၊ အစာစားခြင်းနှင့် မျိုချခြင်း အဆင့် 5 ဆင့် စံနမူနာ၊ ဘရစ္စတို ဝမ်းပုံသဏ္ဌာန် စကေး၊ ဘရေးဒန် စကေးနှင့် သေဆုံးခြင်း၏ လက္ခဏာ 3 ရပ်တို့ကို မကြာခဏ မေးမြန်းလေ့ရှိပါသည်။

脳のうの中枢ちゅうすうは「延髄えんずい＝呼吸こきゅう・循環じゅんかん・嚥下えんげ・嘔吐おうとの中枢ちゅうすう」「視床下部ししょうかぶ（間脳かんのう）＝体温たいおん調節ちょうせつ・自律じりつ神経しんけいの中枢ちゅうすう」を厳密げんみつに区別くべつしましょう。肺はい動脈どうみゃくには静脈血じょうみゃくけつが流ながれる点てんも定番ていばんの引ひっかけです。

ဦးနှောက်၏ ဗဟိုချက်များကို 「延髄 (Medulla Oblongata) = အသက်ရှူခြင်း၊ သွေးလှည့်ပတ်ခြင်း၊ မျိုချခြင်းနှင့် အော့အန်ခြင်းဆိုင်ရာ ဗဟိုချက်」 နှင့် 「視床下部 (Hypothalamus - ကြားခံဦးနှောက်) = အပူချိန်ထိန်းညှိရေးနှင့် အလိုအလျောက် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ဗဟိုချက်」 ဟူ၍ တိကျစွာ ခွဲခြားမှတ်သားထားပါ။ အဆုတ်သွေးလွှတ်ကြော (肺動脈) တွင် သွေးပြန်ကြောသွေး (静脈血) စီးဆင်းသည့် အချက်မှာလည်း စာမေးပွဲတွင် အမြဲလှည့်စားမေးလေ့ရှိသော အချက်ဖြစ်ပါသည်။

摂食せっしょく・嚥下えんげの5期きでは「咽頭期いんとうきに喉頭蓋こうとうがいが気管きかんを閉とじて呼吸こきゅうが一時いちじ停止ていしする」こと、ブリストルスケールは「1＝コロコロ硬便こうべん、4＝普通便ふつうべん、7＝水様便すいようべん」であることを覚おぼえましょう。

အစာစားခြင်းနှင့် မျိုချခြင်း အဆင့် 5 ဆင့်တွင် 「အာခေါင်အဆင့် (咽頭期) ၌ လေပြွန်ဖုံး (喉頭蓋) က လေပြွန်ကို ပိတ်ပေးပြီး အသက်ရှူမှု ခေတ္တရပ်တန့်သွားခြင်း」 နှင့် ဘရစ္စတို စကေးတွင် 「1 = မာကျောသော အလုံးဝမ်း၊ 4 = ပုံမှန်ဝမ်း၊ 7 = အရည်ဝမ်း」 ဖြစ်ကြောင်း သေချာမှတ်သားထားပါ။