VIENIDMY ဝင်မည် လေ့ကျင့်မည်

ပင်မစာမျက်နှာ › သင်ခန်းစာ › နိုင်ငံတော်အသိအမှတ်ပြု ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးပညာရှင် စာမေးပွဲ (介護福祉士)

ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် အိုမင်းရင့်ရော်မှုအား နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း (発達と老化の理解)

နိုင်ငံတော်အသိအမှတ်ပြု ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးပညာရှင် စာမေးပွဲ (介護福祉士) · 介護福祉士国家試験(筆記) · တရားဝင် သင်ရိုးစာအုပ်များကို အခြေခံ၍ Tokutei Pass က ရေးသားထားသည်; စကားလုံးအတိုင်း ကူးယူထားခြင်း မဟုတ်ပါ။

လူသားတို့၏ ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမှု အခြေခံမူများ၊ မွေးကင်းစနှင့် ကလေးငယ်အရွယ် လှုပ်ရှားမှုနှင့် တွယ်တာမှုသံယောဇဉ် (愛着)

လူသားတို့၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု (発達) ဆိုသည်မှာ သန္ဓေတည်ချိန်မှ သေဆုံးချိန်အထိ ဘဝတစ်သက်တာလုံး ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်နေသော စိတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အရည်အသွေးနှင့် အရေအတွက်ဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှု လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဆိုလိုပြီး မွေးကင်းစနှင့် ကလေးငယ်အရွယ်မှ သက်ကြီးပိုင်းအရွယ်အထိ စဉ်ဆက်မပြတ် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသည်ဟူသော 「ဘဝတစ်သက်တာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု (生涯発達)」 အမြင်ကို အလေးထားပါသည်။

မွေးကင်းစနှင့် ကလေးငယ်များ၏ ခန္ဓာကိုယ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် သတ်မှတ်ထားသော ဦးတည်ချက်များ ရှိပြီး ဦးခေါင်းမှ ခြေထောက်ဘက်သို့ တိုးတက်သွားသည့် 「ဦးခေါင်းမှ ခြေဖျားသို့ ဖွံ့ဖြိုးမှုနိယာမ (頭尾方向の法則)」 နှင့် ခန္ဓာကိုယ် ဗဟိုချက်မှ အစွန်အဖျား (လက်ဖျား၊ ခြေဖျား) သို့ တိုးတက်သွားသည့် 「ဗဟိုမှ အစွန်အဖျားသို့ ဖွံ့ဖြိုးမှုနိယာမ (近遠方向の法則)」 တို့ ရှိကြပါသည်။

အကြီးစား ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှု (粗大運動) ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မှတ်တိုင်များအနေဖြင့် မွေးပြီး 3 မှ 4 လခန့်တွင် 「လည်ပင်းခိုင်ခြင်း (首すわり / 頸定)」၊ 5 မှ 6 လခန့်တွင် 「မှောက်ခုံလှန်ခြင်း (寝返り)」၊ 7 မှ 8 လခန့်တွင် 「တစ်ဦးတည်း ထိုင်နိုင်ခြင်း (ひとりすわり)」၊ 9 မှ 10 လခန့်တွင် 「ကိုင်၍ မတ်တပ်ရပ်ခြင်း (つかまり立ち)」 နှင့် အသက် 1 နှစ်ခန့်တွင် 「တစ်ဦးတည်း လမ်းလျှောက်ခြင်း (ひとり歩き)」 တို့ကို တွေ့ရပါသည်။

စိတ်ပညာရှင် ဘိုလ်ဘီ (John Bowlby) သည် မွေးကင်းစနှင့် ကလေးငယ်များက ပြုစုပျိုးထောင်သူ (မိဘ) နှင့်အကြား တည်ဆောက်သည့် စိတ်ခံစားချက်ဆိုင်ရာ နှောင်ကြိုးကို 「တွယ်တာမှုသံယောဇဉ် (アタッチメント / 愛着 - Attachment)」 ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ယင်းသည် အနာဂတ် လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် စူးစမ်းလေ့လာမှု အပြုအမူများအတွက် 「လုံခြုံစိတ်ချရသော အခြေခံစခန်း (安全基地)」 ဖြစ်လာကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့ပါသည်။

ထို့အပြင် ပီယာဂျေး (Jean Piaget) သည် သိမြင်မှုစွမ်းရည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အဆင့်ဆင့် သီအိုရီကို အဆိုပြုခဲ့ပြီး အာရုံခံနှင့် လှုပ်ရှားမှုအဆင့် (感覚運動期 - 0 မှ 2 နှစ်ခန့်) တွင် 「အရာဝတ္ထုများ ဆက်လက်တည်ရှိနေမှု သဘောတရား (物の永続性 - မျက်စိရှေ့မှ ပျောက်ကွယ်သွားသော်လည်း ဆက်လက်တည်ရှိနေကြောင်း သိရှိမှု)」 ကို ရရှိလာကာ လုပ်ဆောင်ချက်မတိုင်မီအဆင့် (前操作期 - 2 နှစ်မှ 7 နှစ်ခန့်) တွင် မိမိကိုယ်ကို ဗဟိုပြုတွေးခေါ်မှု (自己中心性) နှင့် သက်မဲ့အရာများကို သက်ရှိကဲ့သို့ မှတ်ယူမှု (アニミズム) တို့ကို တွေ့ရကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • မွေးကင်းစနှင့် ကလေးငယ်များ၏ လှုပ်ရှားမှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် 「လည်ပင်းခိုင်ခြင်း → မှောက်ခုံလှန်ခြင်း → တစ်ဦးတည်းထိုင်ခြင်း → ကိုင်၍မတ်တပ်ရပ်ခြင်း → တစ်ဦးတည်း လမ်းလျှောက်ခြင်း」 အစဉ်အတိုင်း တိုးတက်သွားပါသည်

  • ဘိုလ်ဘီသည် ပြုစုပျိုးထောင်သူနှင့် စိတ်ခံစားချက်ဆိုင်ရာ နှောင်ကြိုးဖြစ်သော 「တွယ်တာမှုသံယောဇဉ် (アタッチメント / 愛着)」 ကို အဆိုပြုဖော်ထုတ်ခဲ့ပါသည်

  • ပီယာဂျေးသည် အာရုံခံနှင့် လှုပ်ရှားမှုအဆင့်တွင် 「အရာဝတ္ထုများ ဆက်လက်တည်ရှိနေမှု သဘောတရား (物の永続性)」 ဖြစ်ပေါ်လာကြောင်း ပြသခဲ့ပါသည်
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
ဘဝတစ်သက်တာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု (生涯発達)
လည်ပင်းခိုင်ခြင်း (頸定 / 首すわり - 3 လမှ 4 လခန့်)
တွယ်တာမှုသံယောဇဉ် (アタッチメント / 愛着)
အရာဝတ္ထုများ ဆက်လက်တည်ရှိနေမှု သဘောတရား (物の永続性)

အဲရစ်ခ်ဆန်နှင့် ဟာဗီဂါ့စ်တ်တို့၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အဆင့်များနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန်များ (発達課題)

စိတ်ပညာရှင် အဲရစ်ခ်ဆန် (Erik Erikson) သည် လူ့ဘဝကို အဆင့် 8 ဆင့် ခွဲခြားပြီး အဆင့်တစ်ခုစီတွင် ကျော်လွှားရမည့် စိတ်ပိုင်းနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်း (ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန် - 発達課題) နှင့် ရရှိလာမည့် စွမ်းအား (美徳) တို့ကို ဖော်ပြသည့် 「ဘဝသက်တမ်း စက်ဝန်းသီအိုရီ (ライフサイクル論)」 ကို အဆိုပြုခဲ့ပါသည်။

နို့စို့အရွယ် (乳児期) တွင် 「အခြေခံယုံကြည်မှုနှင့် မယုံကြည်မှု (基本的信頼 対 不信)」၊ ကလေးငယ်အစောပိုင်းအရွယ် (幼児前期) တွင် 「ကိုယ်ပိုင်ထိန်းချုပ်နိုင်မှုနှင့် ရှက်ရွံ့မှု၊ သံသယဖြစ်မှု (自律性 対 恥・疑惑)」၊ ကလေးငယ်နောက်ပိုင်းအရွယ် (幼児後期) တွင် 「ကိုယ်တိုင်စတင်လုပ်ဆောင်လိုမှုနှင့် အပြစ်ရှိသလို ခံစားရမှု (自主性 対 罪悪感)」 နှင့် ကျောင်းနေအရွယ် (学童期) တွင် 「ကြိုးစားအားထုတ်မှုနှင့် သိမ်ငယ်စိတ် (勤勉性 対 劣等感)」 တို့မှာ အဓိက ခေါင်းစဉ်များ ဖြစ်ကြပါသည်။

ဆက်လက်၍ လူငယ်ပိုင်းအရွယ် (青年期) ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်မှာ 「မိမိဖြစ်တည်မှုကို သိရှိခိုင်မာခြင်းနှင့် ဖြစ်တည်မှု ဝေဝါးပျံ့လွင့်ခြင်း (同一性 / アイデンティティ 対 同一性拡散)」၊ အရွယ်ရောက်စအချိန် (成人期) တွင် 「ရင်းနှီးချစ်ခင်မှုနှင့် အထီးကျန်ဖြစ်မှု (親密性 対 孤立)」 နှင့် လူလတ်ပိုင်းအရွယ် (壮年期 / 中年期) တွင် မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်သည့် 「မျိုးဆက်သစ်အတွက် ပံ့ပိုးပျိုးထောင်မှုနှင့် ရပ်တန့်နေမှု (生殖性 / 世代性 対 停滞)」 တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။

နောက်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်သော သက်ကြီးပိုင်းအရွယ် (老年期) ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်မှာ 「မိမိဘဝကို ပြည့်စုံစွာ လက်ခံကျေနပ်မှုနှင့် စိတ်ပျက်အားလျော့မှု (自我の統合 対 絶望)」 ဖြစ်ပြီး မိမိဖြတ်သန်းလာခဲ့သော ဘဝကို အစားထိုးမရနိုင်သော တန်ဖိုးရှိသည့်အရာအဖြစ် လက်ခံနိုင်ခြင်းဖြင့် 「ဉာဏ်ပညာ အမြော်အမြင် (賢明さ / 英知)」 ကို ရရှိလာသည်ဟု ဆိုပါသည်။

ထို့အပြင် ပညာရေးပညာရှင် ဟာဗီဂါ့စ်တ် (Robert Havighurst) ကလည်း အဆင့် 6 ဆင့်ပါဝင်သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဖော်ပြခဲ့ပြီး သက်ကြီးပိုင်းအရွယ်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များအဖြစ် 「ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခွန်အားနှင့် ကျန်းမာရေး ဆုတ်ယုတ်လာမှုအပေါ် လိုက်လျောညီထွေ နေထိုင်တတ်ခြင်း」၊ 「အငြိမ်းစားယူခြင်းနှင့် ဝင်ငွေလျော့နည်းလာမှုအပေါ် လိုက်လျောညီထွေ နေထိုင်တတ်ခြင်း」 နှင့် 「အိမ်ထောင်ဖက် သေဆုံးမှုအပေါ် လိုက်လျောညီထွေ ရင်ဆိုင်နေထိုင်တတ်ခြင်း」 စသည်တို့ကို ဖော်ပြခဲ့ပါသည်။

အဲရစ်ခ်ဆန်နှင့် ဟာဗီဂါ့စ်တ်တို့၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အဆင့်များနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန်များ (発達課題)

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • အဲရစ်ခ်ဆန်၏ သီအိုရီတွင် လူငယ်ပိုင်းအရွယ်၌ 「မိမိဖြစ်တည်မှုကို သိရှိခိုင်မာခြင်း (アイデンティティ)」 နှင့် လူလတ်ပိုင်းအရွယ်၌ 「မျိုးဆက်သစ်အတွက် ပံ့ပိုးပျိုးထောင်မှု (世代性 / 生殖性)」 တို့မှာ အဓိက လုပ်ငန်းတာဝန်များ ဖြစ်ပါသည်

  • အဲရစ်ခ်ဆန်၏ သက်ကြီးပိုင်းအရွယ်မှာ 「မိမိဘဝကို ပြည့်စုံစွာ လက်ခံကျေနပ်မှုနှင့် စိတ်ပျက်အားလျော့မှု (自我の統合 対 絶望)」 ဖြစ်ပြီး ရရှိလာသော စွမ်းအားမှာ 「ဉာဏ်ပညာ အမြော်အမြင် (賢明さ / 英知)」 ဖြစ်ပါသည်

  • ဟာဗီဂါ့စ်တ်သည် သက်ကြီးပိုင်းအရွယ်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များအဖြစ် ကျန်းမာရေး ဆုတ်ယုတ်မှု၊ အငြိမ်းစားယူမှုနှင့် အိမ်ထောင်ဖက် သေဆုံးမှုတို့အပေါ် လိုက်လျောညီထွေ နေထိုင်တတ်ခြင်းကို ဖော်ပြခဲ့ပါသည်
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
မိမိဖြစ်တည်မှုကို သိရှိခိုင်မာခြင်း (アイデンティティ / 同一性)
မျိုးဆက်သစ်အတွက် ပံ့ပိုးပျိုးထောင်မှု (世代性 / 生殖性)
မိမိဘဝကို ပြည့်စုံစွာ လက်ခံကျေနပ်မှုနှင့် စိတ်ပျက်အားလျော့မှု (自我の統合 対 絶望)
ဟာဗီဂါ့စ်တ်၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန်များ (ハヴィガーストの発達課題)

အိုမင်းရင့်ရော်မှုနှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်သော ဉာဏ်ရည်စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ဆုံးရှုံးမှုအတွေ့အကြုံ (喪失体験)

စိတ်ပညာရှင် ကက်တဲလ် (Cattell) နှင့် ဟွန်း (Horn) တို့သည် လူသားတို့၏ ဉာဏ်ရည်ကို 「ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် ဉာဏ်ရည် (流動性知能 - Fluid Intelligence)」 နှင့် 「အတွေ့အကြုံအခြေပြု ဉာဏ်ရည် (結晶性知能 - Crystallized Intelligence)」 ဟူ၍ 2 မျိုး ခွဲခြားပြီး အိုမင်းရင့်ရော်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ပြောင်းလဲမှုများကို ရှင်းလင်းပြသခဲ့ပါသည်။

အခြေအနေအသစ်များနှင့် လိုက်လျောညီထွေ ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်း၊ တွက်ချက်မှုနှင့် အလွတ်ကျက်မှတ်မှု အမြန်နှုန်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော 「ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် ဉာဏ်ရည် (流動性知能)」 သည် အသက် 20 ကျော်အရွယ်တွင် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိပြီး အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ကျဆင်းလွယ်သည့် သဘောသဘာဝ ရှိပါသည်။

အခြားတစ်ဖက်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ သင်ယူလေ့လာမှု၊ ဘဝအတွေ့အကြုံ၊ ဘာသာစကားဗဟုသုတနှင့် ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းတို့အပေါ် အခြေခံသော 「အတွေ့အကြုံအခြေပြု ဉာဏ်ရည် (結晶性知能)」 မှာမူ အသက် 60 ကျော်နောက်ပိုင်းတွင်လည်း ဆက်လက်တည်မြဲနေသည့်အပြင် တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုတိုးတက်လာတတ်သည့် ကြီးမားသော အားသာချက် ရှိပါသည်။

ထို့အပြင် သက်ကြီးပိုင်းအရွယ်တွင် 「စိတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ် ကျန်းမာရေး ဆုံးရှုံးခြင်း」၊ 「စီးပွားရေးအရ ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နိုင်မှု ဆုံးရှုံးခြင်း」၊ 「မိသားစုနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် အဆက်အသွယ် ဆုံးရှုံးခြင်း」 နှင့် 「ဘဝရှင်သန်ရသည့် ရည်ရွယ်ချက် ဆုံးရှုံးခြင်း」 ဟူသော 「ဆုံးရှုံးမှုကြီး 4 ရပ် (4つの喪失)」 တို့ တစ်ပြိုင်တည်း ကြုံတွေ့ရလွယ်ပါသည်။

ဤသို့သော ဆုံးရှုံးမှုအတွေ့အကြုံများကြောင့် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းသည့် အခြေအနေ သို့မဟုတ် အိမ်တွင်းပုန်းနေခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လွယ်သဖြင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဝန်ထမ်းများသည် အတိတ်ဘဝကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြောဆိုသည့် 「ဘဝပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း (ライフレビュー / 回想 - Life Review)」 ကို ပံ့ပိုးပေးပြီး လက်ရှိအခန်းကဏ္ဍနှင့် မိမိကိုယ်ကို လေးစားမှုစိတ်ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်အောင် ကူညီပံ့ပိုးပေးရပါမည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • သတင်းအချက်အလက်အသစ်များ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမှုနှင့် အလွတ်ကျက်မှတ်မှု အမြန်နှုန်းဖြစ်သော 「ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် ဉာဏ်ရည် (流動性知能)」 သည် အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ကျဆင်းလွယ်ပါသည်

  • ဘဝအတွေ့အကြုံ၊ ဗဟုသုတနှင့် ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းဖြစ်သော 「အတွေ့အကြုံအခြေပြု ဉာဏ်ရည် (結晶性知能)」 သည် သက်ကြီးပိုင်းအရွယ်တွင်လည်း ဆက်လက်တည်မြဲနေလွယ်ပါသည်

  • သက်ကြီးပိုင်းအရွယ်တွင် ကျန်းမာရေး၊ စီးပွားရေး၊ အဆက်အသွယ်နှင့် ဘဝရည်ရွယ်ချက် ဟူသော 「ဆုံးရှုံးမှုကြီး 4 ရပ်」 အပေါ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးကူညီမှုပေးရန် အရေးကြီးပါသည်
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် ဉာဏ်ရည် (流動性知能)
အတွေ့အကြုံအခြေပြု ဉာဏ်ရည် (結晶性知能)
ဆုံးရှုံးမှုအတွေ့အကြုံ (喪失体験)
ဘဝပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း (ライフレビュー / 回想)

အိုမင်းရင့်ရော်မှုနှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်သော အာရုံခံအင်္ဂါများ (အမြင်အာရုံ၊ အကြားအာရုံ၊ အရသာခံအာရုံ စသည်) ၏ ပြောင်းလဲမှုများ

အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ဖြစ်ပေါ်သော အမြင်အာရုံ ပြောင်းလဲမှုများအနေဖြင့် မျက်စိမှန်ဘီလူး (水晶体) ၏ ကျုံ့ဆန့်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းသွားပြီး အနီးရှိအရာများကို အာရုံစိုက်ကြည့်ရန် ခက်ခဲလာသည့် 「အသက်ကြီး မျက်စိမှုန်ခြင်း (老視 / 老眼)」 နှင့် မျက်စိမှန်ဘီလူး အဖြူရောင် နောက်ကျိလာပြီး အလင်းရောင်စူးခြင်း (グレア) သို့မဟုတ် အမြင်ဝေဝါးခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည့် 「သက်ကြီး မျက်စိအတွင်းတိမ်ရောဂါ (老人性白内障)」 တို့ အဖြစ်များပါသည်။

ထို့အပြင် သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အလင်းနှင့်အမှောင် လိုက်လျောညီထွေ ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်း (အထူးသဖြင့် လင်းသောနေရာမှ မှောင်သောနေရာသို့ ဝင်ရောက်ချိန် အမှောင်နှင့် အသားကျနိုင်စွမ်း - 暗順応)၊ ရွေ့လျားနေသော အရာဝတ္ထုကို မြင်နိုင်စွမ်းနှင့် မြင်ကွင်းအကျယ်တို့ ကျဆင်းလာပြီး မျက်စိမှန်ဘီလူး ဝါလာခြင်းကြောင့် 「အပြာရောင်နှင့် အနက်ရောင်」၊ 「အဖြူရောင်နှင့် အဝါရောင်」 ကဲ့သို့သော အရောင်အေးများနှင့် ဆင်တူသော အရောင်များကို ခွဲခြားသိမြင်ရန် ခက်ခဲလာပါသည်။

အကြားအာရုံတွင်မူ အတွင်းနားရှိ ခရုပတ်ခွေ (蝸牛) အတွင်းမှ အမွှေးဆဲလ်များ ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်းကြောင့် 「သက်ကြီး နားလေးခြင်း (老人性難聴)」 ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အစောပိုင်းအဆင့်တွင် 「အသံမြင့်ပိုင်း (高音域 - စူးရှမြင့်မားသော အသံ)」 မှစ၍ ကြားရခက်ခဲလာသည့် လက္ခဏာရှိပါသည်။

ထို့အပြင် တိုးတိုးသက်သာ အသံများကို ကြားရခက်သော်လည်း သတ်မှတ်ထားသော အသံအကျယ်အဝန်းထက် ကျော်လွန်သွားသည့်အခါ ရုတ်တရက် ဆူညံစွာ ပဲ့တင်ထပ်ပြီး နားမခံသာအောင် ခံစားရသည့် 「အသံကျယ်လျှင် နားခံရခက်သည့် ဖြစ်စဉ် (リクルートメント現象 / 補充現象)」 နှင့် စကားသံကို ကြားရသော်လည်း အဓိပ္ပာယ်ကို ခွဲခြားနားလည်ရန် ခက်ခဲသည့် စကားသံခွဲခြားနိုင်စွမ်း (語音弁別能) ကျဆင်းခြင်းတို့ကိုလည်း တွေ့ရပါသည်။

အရသာခံအာရုံ၊ အနံ့ခံအာရုံ၊ အရေပြား၏ အပူအအေးနှင့် နာကျင်မှု အာရုံခံနိုင်စွမ်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းဆိုင်ရာ ဗဟိုချက်တို့၏ အာရုံခံနိုင်စွမ်းမှာလည်း အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ထုံသွားတတ်သောကြောင့် ဆားအလွန်အကျွံ စားသုံးမိခြင်း၊ အပူချိန်နိမ့် အပူလောင်ခြင်း (低温熱傷 - ရေနွေးအိတ် စသည်တို့ကြောင့် အပူလောင်ခြင်း) နှင့် ရေငတ်သည်ကို မိမိဘာသာ သတိမပြုမိခြင်းကြောင့် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း (脱水) တို့ မဖြစ်ပွားစေရန် အထူးသတိပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အမြင်အာရုံတွင် အမှောင်နှင့် အသားကျနိုင်စွမ်း (暗順応) ကျဆင်းခြင်း၊ အလင်းရောင်စူးခြင်းနှင့် အပြာရောင်နှင့် အဝါရောင်ဘက်သန်းသော အရောင်များ ခွဲခြားနိုင်စွမ်း ကျဆင်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားလွယ်ပါသည်

  • သက်ကြီး နားလေးခြင်း (老人性難聴) သည် အသံမြင့်ပိုင်း (高音域) မှစ၍ ကျဆင်းပြီး အသံကျယ်ကြီး ပြောပါက နားထဲပဲ့တင်ထပ်သည့် リクルートメント現象 နှင့် တွဲဖက်ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်

  • ရေငတ်သည့် ခံစားချက်နှင့် အပူအအေး၊ နာကျင်မှု အာရုံခံနိုင်စွမ်း ကျဆင်းခြင်းတို့ကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာ မသိသာဘဲ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းနှင့် အပူချိန်နိမ့် အပူလောင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားလွယ်ပါသည်
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
သက်ကြီး မျက်စိအတွင်းတိမ်ရောဂါ (老人性白内障)
အမှောင်နှင့် အသားကျနိုင်စွမ်း (暗順応)
သက်ကြီး နားလေးခြင်း (老人性難聴 - အသံမြင့်ပိုင်း အကြားအာရုံ ကျဆင်းခြင်း)
အသံကျယ်လျှင် နားခံရခက်သည့် ဖြစ်စဉ် (リクルートメント現象)

အိုမင်းရင့်ရော်မှုနှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်သော ခန္ဓာကိုယ် စွမ်းဆောင်ရည်များ (အသက်ရှူခြင်း၊ သွေးလှည့်ပတ်ခြင်း၊ အစာချေဖျက်ခြင်း၊ ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက် စသည်) ၏ ပြောင်းလဲမှုများ

အိုမင်းရင့်ရော်မှုနှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်သော ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ၏ ယေဘုယျ လက္ခဏာများမှာ 「အရန်စွမ်းအား (予備力) ကျဆင်းခြင်း」၊ 「ပတ်ဝန်းကျင် အပြောင်းအလဲအပေါ် လိုက်လျောညီထွေ တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းခြင်း」၊ 「ခန္ဓာကိုယ်တွင်း တည်ငြိမ်မျှတမှု ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း (恒常性 / ホメオスタシス - Homeostasis) ကျဆင်းခြင်း」 နှင့် 「တစ်ဦးချင်းစီအလိုက် ကွာခြားချက် ကြီးမားခြင်း」 တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။

အသက်ရှူလမ်းကြောင်းစနစ်တွင် အဆုတ်လေအိတ်ငယ်များ၏ ကျုံ့ဆန့်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းခြင်းနှင့် အသက်ရှူကြွက်သားများ အားနည်းလာခြင်းတို့ကြောင့် 「အဆုတ်၏ လေဝင်ဆံ့နိုင်စွမ်းပမာဏ (肺活量)」 နှင့် 「1 စက္ကန့်အတွင်း လေရှူထုတ်နိုင်သည့်နှုန်း (1秒率)」 တို့ လျော့နည်းသွားသော်လည်း လေကို အဆုံးအထိ ရှူထုတ်ပြီးနောက် အဆုတ်အတွင်း ကျန်ရှိနေသည့် 「အဆုတ်တွင်း လေကျန်ပမာဏ (残気量)」 မှာမူ တိုးများလာပါသည်။

သွေးလှည့်ပတ်မှုစနစ်တွင် သွေးကြောနံရံများ၏ ကျုံ့ဆန့်နိုင်စွမ်း ဆုံးရှုံးသွားသည့် သွေးကြောမာကျောခြင်း (動脈硬化) ကြောင့် အစွန်အဖျား သွေးကြောများ၏ ခုခံအား မြင့်တက်လာပြီး အပေါ်သွေးပေါင်ချိန် (収縮期血圧) မြင့်တက်ကာ အောက်သွေးပေါင်ချိန် (拡張期血圧) နှင့် ကွာခြားချက် (သွေးခုန်ဖိအား ကွာခြားချက် - 脈圧) ကြီးမားလာပါသည်။

အစာခြေစနစ်တွင် တံတွေးထွက်ရှိမှုပမာဏ၊ အစာအိမ်အက်ဆစ်ရည် ထွက်ရှိမှုပမာဏနှင့် အူလမ်းကြောင်း လှိုင်းတွန့်လှုပ်ရှားမှုတို့ ကျဆင်းလာပြီး အစာရေမျိုပြွန်အောက်ပိုင်း ကြွက်သားကွင်း လျော့ရဲလာခြင်းကြောင့် အစာအိမ်အက်ဆစ် ပြန်ဆန်တက်သည့်ရောဂါ (胃食道逆流症) သို့မဟုတ် အူမကြီးလှုပ်ရှားမှု ကျဆင်းခြင်းကြောင့် အူလှုပ်ရှားမှု အားနည်း၍ ဝမ်းချုပ်ခြင်း (弛緩性便秘) တို့ ဖြစ်ပွားလွယ်ပါသည်။

ထို့အပြင် ကျောက်ကပ်တွင် ကျောက်ကပ်သို့ သွေးစီးဆင်းမှုပမာဏ၊ ကျောက်ကပ်သွေးကြောမျှင်စု၏ စစ်ထုတ်နိုင်စွမ်းပမာဏ (糸球体濾過量 - GFR) နှင့် ဆီးကျစ်လျစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်စွမ်းတို့ ကျဆင်းသွားသောကြောင့် ညဘက်တွင် ဆီးအများအပြား ထွက်ရှိသည့် 「ညဘက် မကြာခဏ ဆီးသွားခြင်း (夜間頻尿)」 ပိုမိုများပြားလာသကဲ့သို့ ဆေးဝါးများကို ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပသို့ စွန့်ထုတ်မှု နှေးကွေးသွားသဖြင့် ဆေး၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ပေါ်ပေါက်လွယ်ပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • အသက်ကြီးလာခြင်းကြောင့် အဆုတ်၏ လေဝင်ဆံ့နိုင်စွမ်း (肺活量) လျော့နည်းသွားပြီး အဆုတ်အတွင်း ကျန်ရှိနေသော 「အဆုတ်တွင်း လေကျန်ပမာဏ (残気量)」 မှာ တိုးများလာပါသည်

  • သွေးကြောမာကျောခြင်းကြောင့် အပေါ်သွေးပေါင်ချိန် မြင့်တက်လာပြီး သွေးခုန်ဖိအား ကွာခြားချက် (脈圧 - အပေါ်သွေးနှင့် အောက်သွေး ကွာခြားချက်) ကြီးမားလာပါသည်

  • ကျောက်ကပ်နှင့် အသည်း လုပ်ဆောင်ချက်များ ကျဆင်းသွားခြင်းကြောင့် ဆေးအာနိသင် အလွန်အကျွံ သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ပေါ်ပေါက်လွယ်ပါသည်
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
ခန္ဓာကိုယ်တွင်း တည်ငြိမ်မျှတမှု ထိန်းသိမ်းခြင်း (ホメオスタシス / 恒常性)
အဆုတ်တွင်း လေကျန်ပမာဏ တိုးများလာခြင်း (残気量の増加)
သွေးခုန်ဖိအား ကွာခြားချက် ကြီးမားလာခြင်း (脈圧の増大)
ကျောက်ကပ်သွေးကြောမျှင်စု၏ စစ်ထုတ်နိုင်စွမ်းပမာဏ (糸球体濾過量 - GFR)

အားနည်းချည့်နဲ့မှု (フレイル)၊ ကြွက်သားလျော့နည်းမှုရောဂါ (サルコペニア) နှင့် လှုပ်ရှားမှုအင်္ဂါစု လက္ခဏာ (ロコモティブシンドローム) တို့ကို နားလည်ခြင်းနှင့် ကာကွယ်ခြင်း

「အားနည်းချည့်နဲ့မှု (フレイル / 虚弱 - Frailty)」 ဆိုသည်မှာ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာသည်နှင့်အမျှ စိတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ ရှင်သန်တက်ကြွမှုစွမ်းအား (ကြွက်သားခွန်အား၊ သိမြင်မှတ်သားနိုင်စွမ်း၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ချိတ်ဆက်မှု စသည်) ကျဆင်းလာပြီး ကျန်းမာသော အခြေအနေနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်သော အခြေအနေနှစ်ခုကြားရှိ ကြားခံအဆင့်ကို ဆိုလိုပါသည်။

Frailty ၏ အကြီးမားဆုံး လက္ခဏာရပ်မှာ သင့်လျော်သော အာဟာရ စားသုံးခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် လူမှုရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခြင်း စသည့် ပံ့ပိုးမှုများဖြင့် ကျန်းမာသော အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်သည့် 「မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ကောင်းမွန်နိုင်စွမ်း (可逆性 - Reversibility)」 ရှိနေသည့် အချက်ဖြစ်ပါသည်။

Frailty တွင် ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းခြင်းနှင့် လမ်းလျှောက်နှုန်း နှေးကွေးလာခြင်း ကဲ့သို့သော 「ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားနည်းချည့်နဲ့မှု (身体的フレイル)」၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းနှင့် အပျော့စား သိမြင်မှုစွမ်းရည် ကျဆင်းခြင်း ကဲ့သို့သော 「စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားနည်းချည့်နဲ့မှု (精神・心理的フレイル)」 နှင့် တစ်ဦးတည်းနေထိုင်ခြင်း၊ အထီးကျန်ဖြစ်ခြင်းနှင့် အပြင်ထွက်မှု နည်းပါးသွားခြင်း ကဲ့သို့သော 「လူမှုရေးဆိုင်ရာ အားနည်းချည့်နဲ့မှု (社会的フレイル)」 ဟူသည့် ကဏ္ဍ 3 ရပ် အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်ဖြစ်ပေါ်နေပါသည်။

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားနည်းချည့်နဲ့မှု၏ အဓိကဗဟိုချက်ဖြစ်သော 「ကြွက်သားလျော့နည်းမှုရောဂါ (サルコペニア / 筋肉減弱症 - Sarcopenia)」 သည် အသက်အရွယ် ကြီးရင့်ခြင်း၊ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှု နည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ် ကြွက်သားပမာဏ လျော့နည်းသွားပြီး လက်ဆုပ်ကိုင်နိုင်စွမ်းအား (ကြွက်သားခွန်အား) နှင့် လမ်းလျှောက်နှုန်း (ခန္ဓာကိုယ် စွမ်းဆောင်ရည်) တို့ ကျဆင်းသွားသည့် အခြေအနေ ဖြစ်ပါသည်။

ထို့အပြင် အရိုးပွရောဂါ၊ အဆစ်အမြစ် ယိုယွင်းရောင်ရမ်းနာ သို့မဟုတ် Sarcopenia ကဲ့သို့သော 「လှုပ်ရှားမှုအင်္ဂါများ ချို့ယွင်းမှု」 ကြောင့် သွားလာလှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း (မတ်တပ်ရပ်ခြင်း၊ လမ်းလျှောက်ခြင်း) ကျဆင်းသွားသည့် အခြေအနေကို 「လှုပ်ရှားမှုအင်္ဂါစု လက္ခဏာ (ロコモティブシンドローム - Locomotive Syndrome)」 ဟု ခေါ်ပြီး အသားဓာတ် (ပရိုတင်း) စားသုံးခြင်းနှင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု အလေ့အထတို့မှာ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး၏ သော့ချက်များ ဖြစ်ကြပါသည်။

အားနည်းချည့်နဲ့မှု (フレイル)၊ ကြွက်သားလျော့နည်းမှုရောဂါ (サルコペニア) နှင့် လှုပ်ရှားမှုအင်္ဂါစု လက္ခဏာ (ロコモティブシンドローム) တို့ကို နားလည်ခြင်းနှင့် ကာကွယ်ခြင်း

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • Frailty (フレイル) သည် ကျန်းမာသောအဆင့်နှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်သောအဆင့်ကြားရှိ ကြားခံအဆင့်ဖြစ်ပြီး သင့်လျော်သော ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ပြန်လည်ကောင်းမွန်နိုင်သည့် 「可逆性 (Reversibility)」 ရှိပါသည်

  • Frailty တွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အားနည်းချည့်နဲ့မှု ဟူ၍ ကဏ္ဍ 3 ရပ် ရှိပါသည်

  • Sarcopenia သည် ကြွက်သားပမာဏနှင့် ကြွက်သားခွန်အား ကျဆင်းခြင်းဖြစ်ပြီး Locomotive Syndrome သည် လှုပ်ရှားမှုအင်္ဂါ ချို့ယွင်းမှုကြောင့် သွားလာနိုင်စွမ်း ကျဆင်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
အားနည်းချည့်နဲ့မှု (フレイル / 虚弱 - Frailty)
မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ကောင်းမွန်နိုင်စွမ်း (可逆性)
ကြွက်သားလျော့နည်းမှုရောဂါ (サルコペニア / 筋肉減弱症)
လှုပ်ရှားမှုအင်္ဂါစု လက္ခဏာ (ロコモティブシンドローム)

သက်ကြီးပိုင်းအရွယ် ရောဂါများ၏ လက္ခဏာရပ်များနှင့် အဓိကရောဂါများ (ဦးနှောက်သွေးကြောရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါ စသည်)

သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ ရောဂါဝေဒနာများတွင် 「တစ်ဦးတည်း၌ နာတာရှည်ရောဂါ အများအပြား ပူးတွဲရှိနေခြင်း (多病)」၊ 「ရောဂါလက္ခဏာများ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ကွဲပြားနေခြင်း (ရင်ဘတ်မအောင့်သော နှလုံးကြွက်သားပုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အဖျားမရှိသော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ စသည်)」၊ 「ရေနှင့် ဓာတ်ဆားဓာတ် မမျှတမှု (ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း) ဖြစ်ပွားလွယ်ခြင်း」 နှင့် 「ဆေးဝါးအများအပြား သောက်သုံးရခြင်း (ポリファーマシー - Polypharmacy) ကြောင့် ဆေးဝါးဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပွားလွယ်ခြင်း」 ဟူသော လက္ခဏာရပ်များ ရှိကြပါသည်။

ဦးနှောက်သွေးကြောရောဂါ (脳血管疾患 / လေဖြတ်ခြင်း) ကို ဦးနှောက်သွေးကြော ပိတ်ဆို့သည့် 「ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ခြင်း (脳梗塞 - သွေးကြောမာကျော၍ သွေးခဲပိတ်ခြင်း၊ နှလုံးမှ သွေးခဲမျောပါ၍ ပိတ်ခြင်းနှင့် သွေးကြောငယ်လေးများ ပိတ်ခြင်း)」 နှင့် သွေးကြော ပေါက်ပြဲသည့် 「ဦးနှောက်သွေးကြောပေါက်ခြင်း (脳出血 - သွေးတိုးကြောင့် အဖြစ်များသည်)」၊ 「ဦးနှောက်အမြှေးပါးအောက် သွေးယိုစီးခြင်း (くも膜下出血 - ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်း ပေါက်ပြဲခြင်းကြောင့် ရုတ်တရက် ပြင်းထန်စွာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း)」 ဟူ၍ ခွဲခြားထားပါသည်။

နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရောဂါများအနက် 「နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရင်ဘတ်အောင့်ရောဂါ (狭心症 - Angina Pectoris)」 သည် နှလုံးသွေးလွှတ်ကြော ကျဉ်းမြောင်းခြင်းကြောင့် မိနစ်အနည်းငယ်မှ 15 မိနစ်ခန့် ယာယီ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပြီး နိုက်ထရိုဂလစ်ဆာရင်း (Nitroglycerin) ဆေးဖြင့် သက်သာနိုင်သော်လည်း 「နှလုံးကြွက်သားပုပ်ရောဂါ (心筋梗塞 - Myocardial Infarction)」 မှာမူ နှလုံးသွေးလွှတ်ကြော လုံးဝပိတ်ဆို့သွားသဖြင့် နှလုံးကြွက်သားများ ပုပ်သွားပြီး မိနစ် 30 နှင့်အထက် ပြင်းထန်သော ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ပါသည်။

သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အဖြစ်များသော အမျိုးအစား 2 ဆီးချိုရောဂါ (2型糖尿病) ၌ သွေးတွင်းသကြားဓာတ် မြင့်မားသည့်အခြေအနေ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် 「နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါကြီး 3 မျိုး (三大合併症 - ဆီးချိုကြောင့် မျက်စိမြင်လွှာပျက်စီးခြင်း၊ ဆီးချိုကြောင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းနှင့် ဆီးချိုကြောင့် အာရုံကြောထိခိုက်ခြင်း)」 နှင့် သွေးကြောမာကျောခြင်းတို့ ပိုမိုဆိုးရွားလာပါသည်။

ထို့အပြင် ဆီးချိုကျဆေး သို့မဟုတ် အင်ဆူလင် အသုံးပြုနေသော သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အစာစားသုံးမှုပမာဏ လျော့နည်းသွားသည့်အခါ သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုပမာဏ ပိုများသွားသည့်အခါ ချွေးစေးပြန်ခြင်း၊ ရင်တုန်ခြင်း၊ လက်ချောင်းများ တုန်ယင်ခြင်းနှင့် သတိလစ်မူးမေ့ခြင်း စသည့် 「သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ကျဆင်းသည့် လက္ခဏာများ (低血糖症状)」 ဖြစ်ပေါ်တတ်သောကြောင့် အမြန်ဆုံး ဂလူးကို့စ် သကြားဓာတ် ဖြည့်တင်းပေးခြင်းနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ လိုအပ်ပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • သက်ကြီးရွယ်အို ရောဂါများသည် ရောဂါအများအပြား ပူးတွဲရှိခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာပြခြင်းနှင့် ဆေးဝါးအများအပြား သောက်သုံးမှု (ポリファーマシー) ကြောင့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး ဖြစ်လွယ်ခြင်းတို့ဖြင့် ထူးခြားပါသည်

  • နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း (狭心症) သည် ယာယီသွေးမဝခြင်း (မိနစ်အနည်းငယ်မှ 15 မိနစ်၊ Nitroglycerin ထိရောက်သည်) ဖြစ်ပြီး နှလုံးကြွက်သားပုပ်ခြင်း (心筋梗塞) သည် နှလုံးကြွက်သား ပုပ်သွားခြင်း (မိနစ် 30 နှင့်အထက် ဆက်တိုက်ဖြစ်သည်) ဖြစ်ပါသည်

  • ဆီးချိုရောဂါ၏ နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါကြီး 3 မျိုးမှာ မျက်စိမြင်လွှာရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါနှင့် အာရုံကြောရောဂါတို့ဖြစ်ပြီး သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ကျဆင်းသည့် လက္ခဏာများကိုလည်း သတိပြုရပါမည်
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
ဆေးဝါးအများအပြား ပူးတွဲသောက်သုံးခြင်း (ポリファーマシー - Polypharmacy)
နှလုံးမှ သွေးခဲမျောပါ၍ ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ခြင်း (心原性脳塞栓症)
နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရောဂါ (虚血性心疾患)
ဆီးချိုရောဂါ၏ နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါကြီး 3 မျိုး (糖尿病の三大合併症)

သက်ကြီးပိုင်းအရွယ်တွင် အဖြစ်များသော လဲကျခြင်း၊ အရိုးကျိုးခြင်း၊ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း (脱水) နှင့် ဖောရောင်ခြင်း (浮腫) တို့ကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း

သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် ကြွက်သားခွန်အား၊ ဟန်ချက်ထိန်းနိုင်စွမ်းနှင့် အမြင်အာရုံ ကျဆင်းခြင်းနှင့် အရိုးပွရောဂါတို့ကြောင့် လဲကျခြင်းနှင့် အရိုးကျိုးခြင်းများ ဖြစ်ပွားလွယ်ပြီး ယင်းမှာ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်သော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိစေသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ရပ် (မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ၊ ဦးနှောက်သွေးကြောရောဂါ၊ အသက်ကြီး၍ အားနည်းချည့်နဲ့ခြင်းတို့နှင့်အတူ ထိပ်တန်းအကြောင်းရင်း) ဖြစ်နေပါသည်။

သက်ကြီးရွယ်အိုများ လဲကျသည့်အခါ အရိုးကျိုးလွယ်သော 「အရိုးကျိုးမှု အဖြစ်အများဆုံး နေရာကြီး 4 ခု (4大好発部位)」 မှာ 「ပေါင်ရိုးထိပ် လည်တံပိုင်း (大腿骨頸部 - တင်ပါးဆုံအဆစ်အနီး)」၊ 「ကျောရိုးဆစ် (脊椎椎体 - ဖိမိ၍ အရိုးကျိုးခြင်း)」၊ 「လက်ဖျံရိုး အောက်ဖျားပိုင်း (橈骨遠位端 - လက်ကောက်ဝတ်)」 နှင့် 「လက်မောင်းရိုး အပေါ်ဖျားပိုင်း (上腕骨近位端 - ပခုံးရင်း)」 တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။

ထို့အပြင် သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရေဓာတ်သိုလှောင်ထားသည့် ကြွက်သားပမာဏ လျော့နည်းသွားခြင်း (အရွယ်ရောက်ပြီးသူတွင် ခန္ဓာကိုယ်ရေဓာတ် အချိုးအစား 60% ခန့် ရှိသော်လည်း သက်ကြီးရွယ်အိုတွင် 50 မှ 55% ခန့်သာ ရှိသည်)၊ ရေငတ်ခြင်းဆိုင်ရာ ဗဟိုချက်၏ အာရုံခံနိုင်စွမ်း ကျဆင်းခြင်းနှင့် အိမ်သာသွားရမည်ကို စိုးရိမ်၍ ရေသောက်လျှော့ချခြင်း စသည်တို့ကြောင့် အလွယ်တကူ 「ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း (脱水症)」 ဖြစ်ပွားတတ်ပါသည်။

ရေဓာတ်ခန်းခြောက်မှု ပိုမိုဆိုးရွားလာသည့်အခါ ခံတွင်းအမြှေးပါး၊ လျှာနှင့် ချိုင်းကြား (腋窩) တို့ ခြောက်သွေ့လာခြင်း၊ အရေပြား၏ တင်းရင်းမှု (皮膚のツルゴール - Skin Turgor) ကျဆင်းခြင်း၊ ဆီးအရောင် ရင့်၍ ပမာဏနည်းသွားခြင်း၊ ကိုယ်ပူငွေ့ငွေ့ရှိခြင်းနှင့် သတိဝေဝါးရှုပ်ထွေးခြင်း (ကယောင်ကတမ်းဖြစ်ခြင်း - せん妄) တို့ ပေါ်ပေါက်လာသောကြောင့် မကြာခဏ ရေနှင့် ဓာတ်ဆားဓာတ် ဖြည့်တင်းပေးရန် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။

ထို့အပြင် နှလုံးအားနည်းခြင်း၊ ကျောက်ကပ်အားနည်းခြင်း၊ သွေးတွင်း အယ်လ်ဘူမင် ပရိုတင်းဓာတ် နည်းပါးခြင်း၊ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထိုင်နေခြင်း သို့မဟုတ် လေဖြတ်ထားသောဘက်တွင် လှုပ်ရှားမှု နည်းပါးခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဆဲလ်များအကြား ရေဓာတ်စုပုံလာသည့် 「ဖောရောင်ခြင်း (浮腫)」 ဖြစ်ပေါ်တတ်သောကြောင့် နေ့စဉ် လေ့လာစောင့်ကြည့်ခြင်း၊ ခြေထောက်ကို မြှင့်ထားပေးခြင်းနှင့် ရောဂါအကြောင်းရင်းအလိုက် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် အမြန်ဆုံး ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို စနစ်တကျ ပြုလုပ်ရပါမည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အရိုးကျိုးမှု အဖြစ်အများဆုံး နေရာကြီး 4 ခုမှာ ပေါင်ရိုးထိပ် လည်တံပိုင်း (大腿骨頸部)၊ ကျောရိုးဆစ် (脊椎椎体)၊ လက်ဖျံရိုး အောက်ဖျားပိုင်း (橈骨遠位端) နှင့် လက်မောင်းရိုး အပေါ်ဖျားပိုင်း (上腕骨近位端) တို့ ဖြစ်ပါသည်

  • သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် ကြွက်သားပမာဏ လျော့နည်းခြင်း (ခန္ဓာကိုယ်ရေဓာတ် 50 မှ 55% ခန့်) နှင့် ရေငတ်သည့်ခံစားချက် ကျဆင်းခြင်းတို့ကြောင့် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်မှု ဖြစ်ပွားလွယ်ပါသည်

  • ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ချိန်တွင် ချိုင်းကြားနှင့် ခံတွင်း ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ အရေပြားတင်းရင်းမှု (ツルゴール) ကျဆင်းခြင်းနှင့် ကယောင်ကတမ်းဖြစ်ခြင်း (せん妄) တို့ကို သတိပြုရပါမည်
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
ပေါင်ရိုးထိပ် လည်တံပိုင်း အရိုးကျိုးခြင်း (大腿骨頸部骨折)
လက်ဖျံရိုး အောက်ဖျားပိုင်း အရိုးကျိုးခြင်း (橈骨遠位端骨折)
အရေပြား၏ တင်းရင်းမှု (皮膚のツルゴール - Skin Turgor)
ဖောရောင်ခြင်း (浮腫)

စာမေးပွဲတွင် မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော အချက်များနှင့် မှတ်သားနည်းများ

ဤအခန်းတွင် အဲရစ်ခ်ဆန်၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အဆင့်များနှင့် လုပ်ငန်းတာဝန်များ၊ အတွေ့အကြုံအခြေပြု ဉာဏ်ရည်နှင့် ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် ဉာဏ်ရည်၊ အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ဖြစ်ပေါ်သော ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ၊ Frailty နှင့် Sarcopenia၊ နှလုံးရောဂါနှင့် ဆီးချိုရောဂါတို့၏ လက္ခဏာရပ်များကို မကြာခဏ မေးမြန်းလေ့ရှိပါသည်။

အသက်ကြီးလာသည့်အခါ ဆက်လက်တည်မြဲနေသော အရာများနှင့် ကျဆင်းသွားသော အရာများကို နှိုင်းယှဉ်မေးမြန်းခြင်းမှာ အမြဲပါဝင်လေ့ရှိပါသည်။ 「အတွေ့အကြုံအခြေပြု ဉာဏ်ရည် (結晶性知能 - အတွေ့အကြုံနှင့် ဗဟုသုတ) = တည်မြဲသည်」၊ 「ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် ဉာဏ်ရည် (流動性知能 - အသစ်များကို တုံ့ပြန်ဖြေရှင်းမှု အမြန်နှုန်း) = ကျဆင်းသည်」 ဖြစ်ပြီး အသက်ရှူမှုတွင် 「အဆုတ်လေဝင်ဆံ့နိုင်စွမ်း (肺活量) = ကျဆင်းသည်」၊ 「အဆုတ်တွင်း လေကျန်ပမာဏ (残気量) = တိုးများလာသည်」 ဟူ၍ ဖြစ်ပါသည်။

ရောဂါများတွင် 「နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း (狭心症 - မိနစ်အနည်းငယ်မှ 15 မိနစ်၊ နိုက်ထရိုဂလစ်ဆာရင်း ထိရောက်သည်)」 နှင့် 「နှလုံးကြွက်သားပုပ်ခြင်း (心筋梗塞 - မိနစ် 30 နှင့်အထက် ဆက်တိုက်ဖြစ်သည်၊ နိုက်ထရိုဂလစ်ဆာရင်း မထိရောက်ပါ)」 တို့၏ ကွာခြားချက်နှင့် သက်ကြီးပိုင်းအရွယ် အရိုးကျိုးမှု အဖြစ်အများဆုံး နေရာကြီး 4 ခုတို့ကို သေချာပိုင်နိုင်စွာ မှတ်သားထားပါ။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • အဲရစ်ခ်ဆန်၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု လုပ်ငန်းတာဝန်များ - 「လူငယ်ပိုင်းအရွယ် = မိမိဖြစ်တည်မှုကို သိရှိခိုင်မာခြင်း (アイデンティティ)」၊ 「လူလတ်ပိုင်းအရွယ် = မျိုးဆက်သစ်အတွက် ပံ့ပိုးပျိုးထောင်မှုနှင့် ရပ်တန့်နေမှု (生殖性 対 停滞)」၊ 「သက်ကြီးပိုင်းအရွယ် = မိမိဘဝကို ပြည့်စုံစွာ လက်ခံကျေနပ်မှုနှင့် စိတ်ပျက်အားလျော့မှု (自我の統合 対 絶望 - ရရှိသော စွမ်းအားမှာ ဉာဏ်ပညာ အမြော်အမြင်)」။

  • ဉာဏ်ရည်နှင့် ဇီဝကမ္မ ပြောင်းလဲမှုများ နှိုင်းယှဉ်ချက် - 「အတွေ့အကြုံအခြေပြု ဉာဏ်ရည် = တည်မြဲသည်၊ ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် ဉာဏ်ရည် = ကျဆင်းသည်」၊ 「အဆုတ်လေဝင်ဆံ့နိုင်စွမ်း = ကျဆင်းသည်၊ အဆုတ်တွင်း လေကျန်ပမာဏ = တိုးများလာသည်」၊ 「အပေါ်သွေးပေါင်ချိန်နှင့် သွေးခုန်ဖိအား ကွာခြားချက် = မြင့်တက်ကျယ်ပြန့်လာသည်」။

  • Frailty၊ Sarcopenia နှင့် Locomo - 「Frailty (フレイル) = ကျန်းမာမှုနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်သည့်အဆင့်ကြား ကြားခံအဆင့် (ပြန်လည်ကောင်းမွန်နိုင်စွမ်းရှိပြီး ရုပ်ပိုင်း၊ စိတ်ပိုင်းနှင့် လူမှုရေး ကဏ္ဍ 3 ရပ်ပါဝင်သည်)」၊ 「Sarcopenia (サルコペニア) = ကြွက်သားပမာဏနှင့် ကြွက်သားခွန်အား ကျဆင်းခြင်း」။

  • နှလုံးရောဂါနှင့် ဆီးချို နောက်ဆက်တွဲရောဂါကြီး 3 မျိုး - 「狭心症 = 15 မိနစ်အတွင်း၊ Nitro ထိရောက်သည်၊ 心筋梗塞 = မိနစ် 30 နှင့်အထက်၊ Nitro မထိရောက်ပါ」၊ 「ဆီးချို နောက်ဆက်တွဲရောဂါကြီး 3 မျိုး = မျက်စိမြင်လွှာရောဂါ (網膜症)၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ (腎症)၊ အာရုံကြောရောဂါ (神経障害)」။

  • သက်ကြီးရွယ်အို အရိုးကျိုးမှု အဖြစ်အများဆုံး နေရာကြီး 4 ခု - 「ပေါင်ရိုးထိပ် လည်တံပိုင်း အရိုးကျိုးခြင်း (大腿骨頸部骨折)၊ ကျောရိုးဆစ် ဖိမိ၍ အရိုးကျိုးခြင်း (脊椎圧迫骨折)၊ လက်ဖျံရိုး အောက်ဖျားပိုင်း အရိုးကျိုးခြင်း (橈骨遠位端骨折 - လက်ကောက်ဝတ်)၊ လက်မောင်းရိုး အပေါ်ဖျားပိုင်း အရိုးကျိုးခြင်း (上腕骨近位端骨折 - ပခုံး)」။
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
မိမိဘဝကို ပြည့်စုံစွာ လက်ခံကျေနပ်မှုနှင့် စိတ်ပျက်အားလျော့မှု (自我の統合対絶望 - အဲရစ်ခ်ဆန်)
အတွေ့အကြုံအခြေပြု ဉာဏ်ရည်နှင့် ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် ဉာဏ်ရည် (結晶性知能と流動性知能)
အားနည်းချည့်နဲ့မှု (フレイル - ပြန်လည်ကောင်းမွန်နိုင်စွမ်း) နှင့် ကြွက်သားလျော့နည်းမှုရောဂါ (サルコペニア)
နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းနှင့် နှလုံးကြွက်သားပုပ်ခြင်း (狭心症と心筋梗塞)

ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် အိုမင်းရင့်ရော်မှု

ဤအခန်းကို app တွင် လေ့ကျင့်ပါ

တရားဝင် ကိုးကားချက်များ

Zalo