မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါအား နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း (認知症の理解)

認知症にんちしょうの基本概念きほんがいねんと認知症基本法にんちしょうきほんほう・新あたらしい認知症観にんちしょうかん

မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (認知症) ၏ အခြေခံသဘောတရား၊ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါဆိုင်ရာ အခြေခံဥပဒေနှင့် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါဆိုင်ရာ အမြင်သစ်

「認知症にんちしょう（dementia）」とは、一度正常いちどせいじょうに発達はったつした認知機能にんちきのうが、後天的こうてんてきな脳のうの器質的障害きしつてきしょうがいによって持続的じぞくてきに低下ていかし、日常生活にちじょうせいかつや社会生活しゃかいせいかつに支障ししょうを来きたすようになった状態じょうたいを指さします。

「မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (認知症 - Dementia)」 ဆိုသည်မှာ တစ်ကြိမ် ပုံမှန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီးဖြစ်သော သိမြင်မှတ်သားနိုင်စွမ်း (認知機能) သည် မွေးရာပါမဟုတ်ဘဲ နောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဦးနှောက်၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းထိခိုက်မှုကြောင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ကျဆင်းလာပြီး နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝနှင့် လူမှုရေးဘဝတို့တွင် အခက်အခဲ အတားအဆီးများ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အခြေအနေကို ဆိုလိုပါသည်။

正常せいじょうな状態じょうたいと認知症にんちしょうの中間段階ちゅうかんだんかいとして、もの忘わすれなどの認知機能低下にんちきのうていかはあるものの、基本的きほんてきな日常生活動作にちじょうせいかつどうさ（ADL）は自立じりつしている状態じょうたいを「軽度認知障害けいどにんちしょうがい（MCI）」と呼よびます。

ပုံမှန်အခြေအနေနှင့် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါနှစ်ခုကြားရှိ ကြားခံအဆင့်အနေဖြင့် မေ့လျော့ခြင်းကဲ့သို့သော သိမြင်မှတ်သားနိုင်စွမ်း ကျဆင်းမှု ရှိသော်လည်း အခြေခံ နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝ လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုများ (ADL) ကို ကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်နိုင်သေးသည့် အခြေအနေကို 「အပျော့စား သိမြင်မှုစွမ်းရည် ချို့ယွင်းခြင်း (軽度認知障害 - MCI)」 ဟု ခေါ်ပါသည်။

2024年ねん（令和れいわ6年ねん）1月がつには「共生社会きょうせいしゃかいの実現じつげんを推進すいしんするための認知症基本法にんちしょうきほんほう」が施行しこうされ、認知症にんちしょうの人ひとが尊厳そんげんを保持ほじしつつ希望きぼうを持もって暮くらせる社会しゃかいの実現じつげんが明記めいきされました。

2024 ခုနှစ် (Reiwa 6 နှစ်) ဇန်နဝါရီလတွင် 「အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်သော လူ့အဖွဲ့အစည်း အကောင်အထည်ဖော်ရေးကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါဆိုင်ရာ အခြေခံဥပဒေ (認知症基本法)」 စတင်အသက်ဝင်ခဲ့ပြီး မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ရှိသူများသည် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းရင်း မျှော်လင့်ချက်ရှိစွာ နေထိုင်နိုင်မည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် အတိအလင်း ဖော်ပြခဲ့ပါသည်။

この法律ほうりつでは、認知症にんちしょうになったら何なにもできなくなるのではなく、周囲しゅういの理解りかいや環境調整かんきょうちょうせいがあれば住すみ慣なれた地域ちいきで自分じぶんらしく生いき続つづけられるという「新あたらしい認知症観にんちしょうかん」が重視じゅうしされています。

ဤဥပဒေတွင် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ဖြစ်ပွားပါက မည်သည့်အရာကိုမျှ မလုပ်ဆောင်နိုင်တော့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ ပတ်ဝန်းကျင်၏ နားလည်ပေးမှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ညှိနှိုင်းပြုပြင်ပေးမှုများ ရှိပါက မိမိနေထိုင်ကျင့်သားရနေသော ရပ်ရွာဒေသတွင် မိမိပုံစံအတိုင်း ဆက်လက်ရှင်သန်နေထိုင်သွားနိုင်သည်ဟူသော 「မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါဆိုင်ရာ အမြင်သစ် (新しい認知症観)」 ကို အလေးထားဖော်ပြထားပါသည်။

また、認知症にんちしょうの人ひと本人ほんにんが集あつまり体験たいけんや希望きぼうを語かたり合あう「本人ほんにんミーティング」や、認知症にんちしょうサポーターがチームを組くんで見守みまもりや外出支援がいしゅつしえんを行おこなう「チームオレンジ」などの地域施策ちいきしさくが進すすめられています。

ထို့အပြင် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါရှိသူ ကာယကံရှင်များကိုယ်တိုင် စုဝေး၍ အတွေ့အကြုံနှင့် မျှော်လင့်ချက်များကို အပြန်အလှန် ပြောဆိုဆွေးနွေးကြသည့် 「ကာယကံရှင်များ တွေ့ဆုံပွဲ (本人ミーティング)」 နှင့် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ကူညီပံ့ပိုးသူများ (認知症サポーター) က အဖွဲ့ဖွဲ့၍ စောင့်ကြည့်ဖေးမခြင်းနှင့် အပြင်ထွက်ရာတွင် ကူညီပေးခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်သည့် 「Team Orange (チームオレンジ)」 ကဲ့သို့သော ရပ်ရွာအခြေပြု အစီအမံများကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။

加齢かれいによるもの忘わすれ・せん妄もう・老年期ろうねんきうつ病びょうとの鑑別かんべつと評価尺度ひょうかしゃくど

အသက်ကြီး၍ မေ့လျော့ခြင်း၊ ကယောင်ကတမ်းဖြစ်ခြင်း (せん妄) နှင့် သက်ကြီး စိတ်ကျရောဂါတို့နှင့် ခွဲခြားစိစစ်ခြင်းနှင့် အကဲဖြတ်စကေးများ

生理的せいりてきな老化ろうかによる「もの忘わすれ」では体験たいけんの一部いちぶ（食事しょくじのメニューなど）を忘わすれても忘わすれた自覚じかくがあるのに対たいし、認知症にんちしょうの記憶障害きおくしょうがいでは体験全体たいけんぜんたい（食事しょくじをしたこと自体じたい）を忘わすれ、自覚じかくが乏とぼしいという違ちがいがあります。

ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ အိုမင်းရင့်ရော်မှုကြောင့်ဖြစ်သော 「မေ့လျော့ခြင်း (もの忘れ)」 တွင် အတွေ့အကြုံ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း (စားသောက်ခဲ့သော ဟင်းလျာအမည် စသည်) ကို မေ့သွားသော်လည်း မေ့သွားကြောင်း မိမိဘာသာ သတိပြုမိသည့် အသိရှိပြီး မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ၏ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှုတွင်မူ အတွေ့အကြုံ တစ်ခုလုံး (အစာစားခဲ့ခြင်း ကိုယ်တိုင်) ကို မေ့ပျောက်သွားပြီး မေ့သွားကြောင်း သတိပြုမိမှု နည်းပါးသည့် ကွာခြားချက် ရှိပါသည်။

「せん妄もう」は脱水だっすい・感染症かんせんしょう・手術しゅじゅつ・薬剤やくざい・環境変化かんきょうへんかなどをきっかけに「急激きゅうげき（数時間すうじかん〜数日すうじつ）」に発症はっしょうし、意識水準いしきすいじゅんや注意力ちゅういりょくの低下ていか・幻覚げんかく・興奮こうふんがみられ、1日にちの中なかで症状しょうじょうが大おおきく変動へんどう（夜間やかんに悪化あっか）します。

「ကယောင်ကတမ်းဖြစ်ခြင်း (せん妄 - Delirium)」 သည် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း၊ ကူးစက်ရောဂါ၊ ခွဲစိတ်ကုသမှု၊ ဆေးဝါးများ သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင် အပြောင်းအလဲ စသည်တို့ကြောင့် 「ရုတ်တရက် (နာရီပိုင်းမှ ရက်ပိုင်းအတွင်း)」 စတင်ဖြစ်ပွားပြီး သတိရှိမှုအဆင့်နှင့် အာရုံစူးစိုက်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းခြင်း၊ အမြင်မှား အကြားမှားဖြစ်ခြင်းနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်းတို့ကို တွေ့ရကာ တစ်နေ့တာအတွင်း ရောဂါလက္ခဏာ အပြောင်းအလဲ ကြီးမားပါသည် (ညဘက်တွင် ပိုမိုဆိုးရွားတတ်သည်)။

「老年期ろうねんきうつ病びょう」は喪失体験そうしつたいけんなどを契機けいきに抑よくうつ気分きぶん・意欲低下いよくていか・食欲不振しょくよくふしん・不眠ふみんや「自分じぶんがダメになった」という強つよい自責感じせきかん・訴うったえがみられ、朝方あさがたに症状しょうじょうが悪わるい日内変動にちないへんどうを示しめすことが多おおいです。

「သက်ကြီးပိုင်း စိတ်ကျရောဂါ (老年期うつ病)」 သည် ဆုံးရှုံးမှုအတွေ့အကြုံ စသည်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းခြင်း၊ လိုလားတက်ကြွမှု လျော့နည်းခြင်း၊ အစားအသောက်ပျက်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်းနှင့် 「မိမိသည် အသုံးမကျတော့ပါ」 ဟူသော ပြင်းထန်သည့် မိမိကိုယ်ကို အပြစ်တင်စိတ်နှင့် ညည်းညူပြောဆိုမှုများကို တွေ့ရပြီး နံနက်ပိုင်းတွင် ရောဂါလက္ခဏာ ပိုမိုဆိုးရွားသည့် တစ်နေ့တာအတွင်း အပြောင်းအလဲ (日内変動) ကို ပြသလေ့ရှိပါသည်။

また脳外科手術のうげかしゅじゅつや内科治療ないかちりょうで回復かいふくしうる「治療可能ちりょうかのうな認知症にんちしょう」として、頭部打撲後とうぶだぼくごに生しょうじる「慢性硬膜下血腫まんせいこうまくかけっしゅ」、歩行障害ほこうしょうがい・尿失禁にょうしっきん・認知症にんちしょうを三徴候さんちょうこうとする「正常圧水頭症せいじょうあつすいとうしょう」、および「甲状腺機能低下症こうじょうせんきのうていかしょう」があります。

ထို့အပြင် ဦးနှောက်ခွဲစိတ်ကုသမှု သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကုသမှုဖြင့် ပြန်လည်ပျောက်ကင်းနိုင်သော 「ကုသပျောက်ကင်းနိုင်သည့် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါများ」 အနေဖြင့် ဦးခေါင်းထိခိုက်မိပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည့် 「နာတာရှည် ဦးနှောက်အမြှေးပါးအောက် သွေးခဲတည်ခြင်း (慢性硬膜下血腫)」၊ လမ်းလျှောက်ရခက်ခဲခြင်း၊ ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်းနှင့် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းခြင်း ဟူသော လက္ခဏာ 3 ရပ် ပြသသည့် 「ဦးနှောက်တွင်း ပုံမှန်ဖိအားရှိ အရည်စုပုံခြင်းရောဂါ (正常圧水頭症)」 နှင့် 「သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း နည်းပါးသည့်ရောဂါ (甲状腺機能低下症)」 တို့ ရှိကြပါသည်။

認知機能にんちきのうのスクリーニング検査けんさには、30点満点中てんまんてんちゅう20点以下てんいかで認知症疑にんちしょううたがいとする「改訂長谷川式簡易知能評価かいていはせがわしきかんいちのうひょうかスケール（HDS-R）」や、30点満点中てんまんてんちゅう23点以下てんいかをカットオフ値ちとし図形模写等ずけいもしゃとうを含ふくむ「MMSE」が広ひろく用もちいられます。

သိမြင်မှတ်သားနိုင်စွမ်းကို အကြမ်းဖျင်း စစ်ဆေးသည့် စမ်းသပ်ချက်များတွင် အမှတ်ပြည့် 30 အနက် 20 မှတ်နှင့်အောက် ရရှိပါက မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ သံသယရှိသည်ဟု သတ်မှတ်သော 「ပြင်ဆင်ထားသော ဟာဆယ်ဂါဝါပုံစံ အလွယ်တကူ ဉာဏ်ရည်အကဲဖြတ်စကေး (改訂長谷川式簡易知能評価スケール - HDS-R)」 နှင့် အမှတ်ပြည့် 30 အနက် 23 မှတ်နှင့်အောက်ကို သတ်မှတ်အမှတ်အဖြစ် ထားရှိပြီး ပုံကူးဆွဲခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်သော 「MMSE」 တို့ကို တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုကြပါသည်။

認知症にんちしょうの中核症状ちゅうかくしょうじょうと行動こうどう・心理症状しんりしょうじょう（BPSD）の理解りかい

မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ၏ အဓိက လက္ခဏာများ (中核症状) နှင့် အပြုအမူနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ (BPSD) ကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း

認知症にんちしょうの症状しょうじょうは、脳のうの神経細胞しんけいさいぼうが壊こわれることで直接生ちょくせつしょうじる「中核症状ちゅうかくしょうじょう」と、中核症状ちゅうかくしょうじょうをベースに本人ほんにんの性格せいかく・体調たいちょう・環境かんきょう・人間関係にんげんかんけいが絡からみ合あって二次的にじてきに現あらわれる「行動こうどう・心理症状しんりしょうじょう（BPSD）」に分わけられます。

မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ၏ လက္ခဏာများကို ဦးနှောက် အာရုံကြောဆဲလ်များ ပျက်စီးသွားခြင်းကြောင့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်ပေါ်လာသော 「အဓိက လက္ခဏာများ (中核症状)」 နှင့် အဓိက လက္ခဏာများအပေါ် အခြေခံ၍ ကာယကံရှင်၏ ပင်ကိုစရိုက်၊ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ၊ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးတို့ ရောယှက်ကာ ဒုတိယအဆင့်အနေဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော 「အပြုအမူနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ (行動・心理症状 - BPSD)」 ဟူ၍ ခွဲခြားထားပါသည်။

中核症状ちゅうかくしょうじょうの代表だいひょうは「記憶障害きおくしょうがい（特とくに数分前すうふんまえ〜数日前すうじつまえの出来事できごとを忘わすれる近時記憶障害きんじきおくしょうがい）」と、「見当識障害けんとうしきしょうがい（時間じかん・季節きせつ → 場所ばしょ → 人物じんぶつの順じゅんに分わからなくなる）」です。

အဓိက လက္ခဏာများ၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများမှာ 「မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု (記憶障害 - အထူးသဖြင့် လွန်ခဲ့သော မိနစ်အနည်းငယ်မှ ရက်အနည်းငယ်အတွင်းက ဖြစ်ရပ်များကို မေ့ပျောက်သည့် လတ်တလော မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု)」 နှင့် 「အချိန်၊ နေရာနှင့် လူ ပိုင်းခြားသိမြင်မှု ချို့ယွင်းခြင်း (見当識障害 - အချိန်၊ ရာသီဥတု → နေရာ → လူပုဂ္ဂိုလ် အစဉ်အတိုင်း မသိတော့ခြင်း)」 တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။

さらに中核症状ちゅうかくしょうじょうには、段取だんどりや計画けいかくを立たてて実行じっこうできなくなる「遂行機能障害すいこうきのうしょうがい（実行機能障害じっこうきのうしょうがい）」、判断力低下はんだんりょくていか、および大脳皮質だいのうひしつの障害しょうがいによる「失語しつご・失行しっこう・失認しつにん」が含ふくまれます。

ထို့အပြင် အဓိက လက္ခဏာများတွင် အစီအစဉ်ဆွဲ၍ အဆင့်ဆင့် လက်တွေ့မလုပ်ဆောင်နိုင်တော့သည့် 「အစီအစဉ်တကျ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ချို့ယွင်းခြင်း (遂行機能障害)」၊ ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းခြင်းနှင့် ဦးနှောက်အပေါ်ယံလွှာ ထိခိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော 「ဘာသာစကား ပြောဆိုနားလည်မှု ချို့ယွင်းခြင်း (失語)၊ လှုပ်ရှားမှုအဆင့်ဆင့် မလုပ်တတ်တော့ခြင်း (失行) နှင့် အာရုံခံသိမြင်မှု ချို့ယွင်းခြင်း (失認)」 တို့ ပါဝင်ပါသည်။

一方いっぽうで「BPSD（行動こうどう・心理症状しんりしょうじょう）」には、行動面こうどうめんの症状しょうじょう（徘徊はいかい・帰宅願望きたくがんぼう・興奮こうふん・暴言暴力ぼうげんぼうりょく・介護拒否かいごきょひ・不潔行為ふけつこうい・異食いしょくなど）と、心理面しんりめんの症状しょうじょう（不安ふあん・焦燥しょうそう・抑よくうつ・アパシー［無気力むきりょく］・幻覚げんかく・妄想もうそう）があります。

အခြားတစ်ဖက်တွင် 「အပြုအမူနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ (BPSD)」 ၌ အပြုအမူပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ (ရည်ရွယ်ချက်မဲ့ လျှောက်သွားနေခြင်း - 徘徊၊ အိမ်ပြန်လိုစိတ် ပြင်းပြခြင်း၊ စိတ်လှုပ်ရှားပေါက်ကွဲခြင်း၊ ရိုင်းစိုင်းစွာ ပြောဆိုရိုက်နှက်ခြင်း၊ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုကို ငြင်းဆန်ခြင်း၊ မသန့်ရှင်းသော အပြုအမူများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ စားစရာမဟုတ်သည်များကို စားသုံးခြင်း စသည်) နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ (စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း၊ စိတ်တိုဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ စိတ်ဝင်စားမှု ကင်းမဲ့ခြင်း - アパシー၊ အမြင်မှား အကြားမှားဖြစ်ခြင်း၊ အထင်မှား စွဲလမ်းခြင်း - 妄想) တို့ ရှိကြပါသည်။

たとえば財布さいふをしまった場所ばしょを忘わすれた際さいに「身近みぢかな家族かぞくや介護職かいごしょくに盗ぬすまれた」と訴うったえる「もの盗とられ妄想もうそう」もBPSDの一ひとつであり、否定ひていや説得せっとくをせず不安ふあんを受うけ止とめて一緒いっしょに探さがす対応たいおうが適切てきせつです。

ဥပမာအားဖြင့် ပိုက်ဆံအိတ် သိမ်းထားသည့်နေရာကို မေ့သွားသည့်အခါ 「အနီးအနားရှိ မိသားစုဝင် သို့မဟုတ် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဝန်ထမ်းက ခိုးယူသွားသည်」 ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုသည့် 「ပစ္စည်းအခိုးခံရသည်ဟု အထင်မှားစွဲလမ်းခြင်း (もの盗られ妄想)」 သည်လည်း BPSD တစ်မျိုးဖြစ်ရာ ငြင်းဆန်ချေပခြင်း မပြုဘဲ စိုးရိမ်ပူပန်စိတ်ကို လက်ခံနားလည်ပေးပြီး အတူတကွ ကူညီရှာဖွေပေးသည့် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုသာ သင့်လျော်ပါသည်။

アルツハイマー型認知症がたにんちしょうと血管性認知症けっかんせいにんちしょうの原因げんいんと臨床特徴りんしょうとくちょう

အယ်လ်ဇိုင်းမားအမျိုးအစား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါတို့၏ အကြောင်းရင်းနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ

認知症にんちしょうの原因疾患げんいんしっかんで最もっとも多おおい「アルツハイマー型認知症がたにんちしょう」は、脳内のうないに異常いじょうなたんぱく質しつ（アミロイドベータやタウたんぱく）が蓄積ちくせきし、記憶きおくを司つかさどる「海馬かいば」や側頭葉そくとうよう・頭頂葉とうちょうようから脳全体のうぜんたいが徐々じょじょに萎縮いしゅくする変性疾患へんせいしっかんです。

မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ဖြစ်ပွားစေသော အကြောင်းရင်းများအနက် အများဆုံးဖြစ်သည့် 「အယ်လ်ဇိုင်းမားအမျိုးအစား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (アルツハイマー型認知症)」 သည် ဦးနှောက်အတွင်း ပုံမှန်မဟုတ်သော ပရိုတင်းများ (အမိုင်လွိုက်ဘီတာ - Amyloid-beta နှင့် တာအိုပရိုတင်း - Tau protein) စုပုံလာပြီး မှတ်ဉာဏ်ကို ထိန်းချုပ်သည့် 「ဟစ်ပိုကမ်ပတ်စ် (海馬 - Hippocampus)」၊ နားထင်ပိုင်းနှင့် ဦးခေါင်းထိပ်ပိုင်း ဦးနှောက်တို့မှစ၍ ဦးနှောက်တစ်ခုလုံး တဖြည်းဖြည်း ကျုံ့ဝင်သိမ်သွားသည့် (萎縮) ယိုယွင်းပျက်စီးမှုရောဂါ ဖြစ်ပါသည်။

アルツハイマー型がたは女性じょせいに多おおく、発症時期はっしょうじきがはっきりとしないまま緩ゆるやかに進行しんこう（潜行性発症せんこうせいはっしょう・緩徐進行かんじょしんこう）し、初期しょきからの著明ちょめいな近時記憶障害きんじきおくしょうがいや見当識障害けんとうしきしょうがい・もの盗とられ妄想もうそう・とりつくろい反応はんのうが特徴とくちょうです。

အယ်လ်ဇိုင်းမားအမျိုးအစားသည် အမျိုးသမီးများတွင် အဖြစ်များပြီး ရောဂါစတင်ချိန် မသိသာဘဲ တဖြည်းဖြည်းချင်း ပိုမိုဆိုးရွားလာကာ အစောပိုင်းအဆင့်မှစ၍ သိသာထင်ရှားသော လတ်တလော မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု၊ အချိန်၊ နေရာနှင့် လူ ပိုင်းခြားသိမြင်မှု ချို့ယွင်းခြင်း၊ ပစ္စည်းအခိုးခံရသည်ဟု စွဲလမ်းခြင်းနှင့် မေ့နေသည်ကို ဟန်ဆောင်ဖုံးကွယ်ပြောဆိုသည့် တုံ့ပြန်မှု (とりつくろい反応) တို့ဖြင့် ထူးခြားပါသည်။

一方いっぽう、「血管性認知症けっかんせいにんちしょう」は脳梗塞のうこうそくや脳出血のうしゅっけつなどの脳血管障害のうけっかんしょうがいによって脳組織のうそしきが壊死えしすることで発症はっしょうし、高血圧こうけつあつ・糖尿病とうにょうびょう・脂質異常症ししついじょうしょう・喫煙等きつえんとうの生活習慣病せいかつしゅうかんびょうリスクを持もつ男性だんせいに比較的多ひかくてきおおくみられます。

အခြားတစ်ဖက်တွင် 「သွေးကြောဆိုင်ရာ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (血管性認知症)」 သည် ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဦးနှောက်သွေးကြောပေါက်ခြင်း ကဲ့သို့သော ဦးနှောက်သွေးကြော ချို့ယွင်းမှုများကြောင့် ဦးနှောက်တစ်သျှူးများ ပုပ်သွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး သွေးတိုး၊ ဆီးချို၊ သွေးတွင်းအဆီဓာတ် များခြင်းနှင့် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း စသည့် လူနေမှုပုံစံဆိုင်ရာ ရောဂါအန္တရာယ်ရှိသော အမျိုးသားများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များပါသည်။

血管性認知症けっかんせいにんちしょうでは、脳血管発作のうけっかんほっさが起おこるたびに段階的だんかいてきに症状しょうじょうが進すすむ「階段状進行かいだんじょうしんこう」を示しめし、記憶障害きおくしょうがいが強つよくても判断力はんだんりょくや専門知識せんもんちしき・病識びょうしきが保たもたれる「まだら認知症にんちしょう」が特徴とくちょうです。

သွေးကြောဆိုင်ရာ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါတွင် ဦးနှောက်သွေးကြော ဖောက်ပြန်မှု ဖြစ်ပွားတိုင်း အဆင့်လိုက် ရောဂါလက္ခဏာ ပိုဆိုးသွားသည့် 「လှေကားထစ်ပုံစံ တိုးတက်ဆိုးရွားခြင်း (階段状進行)」 ကို ပြသပြီး မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု ပြင်းထန်သော်လည်း ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်း၊ အထူးပြုဗဟုသုတနှင့် မိမိ၌ ရောဂါရှိကြောင်း သိရှိမှု (病識) တို့ ဆက်လက်ကျန်ရှိနေသည့် 「ကွက်ကြား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု (まだら認知症)」 မှာ အဓိက လက္ခဏာ ဖြစ်ပါသည်။

また血管性認知症けっかんせいにんちしょうでは、ちょっとした刺激しげきで泣ないたり怒おこったりする「感情失禁かんじょうしっきん」がみられるほか、初期しょきから片麻痺かたまひ・歩行障害ほこうしょうがい・構音障害こうおんしょうがい・嚥下障害えんげしょうがい・頻尿ひんにょうなどの身体症状しんたいしょうじょうを伴ともないやすい点てんに注意ちゅういします。

ထို့အပြင် သွေးကြောဆိုင်ရာ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါတွင် အနည်းငယ်မျှသော လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် အလွယ်တကူ ငိုကြွေးခြင်း သို့မဟုတ် ဒေါသထွက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည့် 「စိတ်ခံစားချက် မထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း (感情失禁)」 ကို တွေ့ရသည့်အပြင် အစောပိုင်းအဆင့်မှစ၍ ခန္ဓာကိုယ် တစ်ခြမ်းသေခြင်း (片麻痺)၊ လမ်းလျှောက်ရခက်ခဲခြင်း၊ စကားပီသစွာ မပြောနိုင်ခြင်း (構音障害)၊ မျိုချရခက်ခဲခြင်းနှင့် မကြာခဏ ဆီးသွားခြင်း စသည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ ပူးတွဲပါဝင်လွယ်သည့် အချက်ကို သတိပြုရပါမည်။

レビー小体型認知症しょうたいがたにんちしょう・前頭側頭型認知症ぜんとうそくとうがたにんちしょう・若年性認知症じゃくねんせいにんちしょうの特徴とくちょう

လီဝီဘော်ဒီအမျိုးအစား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ၊ ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်းနှင့် နားထင်ပိုင်းအမျိုးအစား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါနှင့် အသက်အရွယ်ငယ်စဉ် ဖြစ်ပွားသော မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါတို့၏ လက္ခဏာရပ်များ

「レビー小体型認知症しょうたいがたにんちしょう」は、大脳皮質だいのうひしつや脳幹のうかんにレビー小体しょうたいという異常いじょうなたんぱく質しつが集あつまる変性疾患へんせいしっかんで、初期しょきには記憶障害きおくしょうがいが目立めだたず、頭あたまがはっきりしている時ときとぼんやりしている時ときが日ひや時間じかんで変かわる「認知機能にんちきのうの変動へんどう」がみられます。

「လီဝီဘော်ဒီအမျိုးအစား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (レビー小体型認知症)」 သည် ဦးနှောက်အပေါ်ယံလွှာနှင့် ဦးနှောက်ပင်စည်တို့တွင် လီဝီဘော်ဒီ (Lewy body) ဟုခေါ်သော ပုံမှန်မဟုတ်သည့် ပရိုတင်းများ စုဝေးလာသော ယိုယွင်းပျက်စီးမှုရောဂါဖြစ်ပြီး အစောပိုင်းအဆင့်တွင် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု မသိသာသော်လည်း စိတ်ကြည်လင်နေသည့်အချိန်နှင့် ဝေဝါးနေသည့်အချိန်တို့ နေ့ရက် သို့မဟုတ် အချိန်နာရီအလိုက် ပြောင်းလဲနေသည့် 「သိမြင်မှတ်သားနိုင်စွမ်း အတက်အကျ ပြောင်းလဲမှု (認知機能の変動)」 ကို တွေ့ရပါသည်။

レビー小体型しょうたいがたの主要症状しゅようしょうじょうとして、実際じっさいにはいない子供こどもや虫むし・小動物しょうどうぶつが鮮明せんめいに見みえる「具体的ぐたいてきで生々なまなましい幻視げんし」、小刻こきざみ歩行ほこうや筋固縮きんこしゅく・転倒てんとうを伴ともなう「パーキンソン症状しょうじょう（パーキンソニズム）」、大声おおごえの寝言ねごとや体動たいどうを伴ともなう「レム睡眠行動障害すいみんこうどうしょうがい」があります。

လီဝီဘော်ဒီအမျိုးအစား၏ အဓိက လက္ခဏာများအနေဖြင့် လက်တွေ့တွင် မရှိသော ကလေးငယ်များ၊ အင်းဆက်ပိုးမွှားများ သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်ငယ်လေးများကို အပြင်မှာ တကယ်ရှိသကဲ့သို့ ထင်ရှားပြတ်သားစွာ မြင်ယောင်သည့် 「တိကျပြတ်သားသော အမြင်မှားခြင်း (具体的な幻視)」၊ ခြေလှမ်းသေးသေးလေးများဖြင့် လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ကြွက်သားတောင့်တင်းခြင်းနှင့် လဲကျခြင်းတို့ ပါဝင်သော 「ပါကင်ဆန် ရောဂါလက္ခဏာများ (パーキンソン症状)」 နှင့် အိပ်ပျော်နေစဉ် အသံကျယ်ကြီးဖြင့် ယောင်ယမ်းပြောဆိုခြင်းနှင့် ခြေလက်လှုပ်ရှားခြင်းတို့ ပါဝင်သော 「REM အိပ်စက်ချိန် အပြုအမူဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှု (レム睡眠行動障害)」 တို့ ရှိကြပါသည်။

またレビー小体型しょうたいがたでは起立性低血圧きりつせいていけつあつや便秘べんぴなどの自律神経症状じりつしんけいしょうじょうや、抗精神病薬こうせいしんびょうやくに対たいする「薬剤過敏性やくざいかびんせい」があるため、転倒防止てんとうぼうしや幻視げんしを頭あたまごなしに否定ひていせず照明しょうめい・環境かんきょうを整ととのえるケアが重要じゅうようです。

ထို့အပြင် လီဝီဘော်ဒီအမျိုးအစားတွင် မတ်တပ်ရပ်ချိန် သွေးပေါင်ကျခြင်းနှင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်း ကဲ့သို့သော အလိုအလျောက် အာရုံကြော လက္ခဏာများနှင့် စိတ်ရောဂါကုဆေးများအပေါ် 「ဆေးဝါးဓာတ်မတည့် တုံ့ပြန်လွယ်မှု (薬剤過敏性)」 ရှိသောကြောင့် လဲကျမှု ကာကွယ်ခြင်းနှင့် အမြင်မှားခြင်းကို တစ်ဖက်သတ် မငြင်းပယ်ဘဲ အလင်းရောင်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြင်ဆင်ညှိနှိုင်းပေးသည့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုမှာ အရေးကြီးပါသည်။

「前頭側頭型認知症ぜんとうそくとうがたにんちしょう（ピック病等びょうとう）」は前頭葉ぜんとうようと側頭葉前方そくとうようぜんぽうが限局的げんきょくてきに萎縮いしゅくする疾患しっかんで、初期しょきには記憶きおくは保たもたれやすいものの、理性りせいのブレーキが効きかなくなる「脱抑制だつよくせい・反社会的行動はんしゃかいてきこうどう（万引まんびきや信号無視等しんごうむしとう）」や「人格変化じんかくへんか」が現あらわれます。

「ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်းနှင့် နားထင်ပိုင်းအမျိုးအစား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (前頭側頭型認知症 - Pick's disease စသည်)」 သည် ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်း (前頭葉) နှင့် နားထင်ပိုင်း အရှေ့ဘက်ခြမ်းတို့ ကွက်၍ ကျုံ့ဝင်သိမ်သွားသော ရောဂါဖြစ်ပြီး အစောပိုင်းအဆင့်တွင် မှတ်ဉာဏ် ဆက်လက်ကျန်ရှိနေလွယ်သော်လည်း အသိတရားဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း မရှိတော့သည့် 「စိတ်ထိန်းချုပ်မှု ပျောက်ဆုံးခြင်းနှင့် လူမှုရေးစံနှုန်း ဆန့်ကျင်သော အပြုအမူများ (脱抑制・反社会的行動 - ဆိုင်မှပစ္စည်းခိုးယူခြင်း သို့မဟုတ် မီးပွိုင့်မလိုက်နာခြင်း စသည်)」 နှင့် 「ပင်ကိုစရိုက် ပြောင်းလဲခြင်း (人格変化)」 တို့ ပေါ်ပေါက်လာပါသည်။

さらに前頭側頭型ぜんとうそくとうがたでは、毎日決まいにちきまった時刻じこくに同おなじコースを歩あるき続つづける「常同行動じょうどうこうどう（時刻表的生活じこくひょうてきせいかつ）」や甘あまい物ものばかり好このむ食行動変化しょくこうどうへんかがみられ、65歳未満さいみまんで発症はっしょうする「若年性認知症じゃくねんせいにんちしょう（男性だんせいに多おおく就労しゅうろう・経済支援けいざいしえんが課題かだい）」でも重要じゅうような原因げんいんとなります。

ထို့အပြင် ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်းနှင့် နားထင်ပိုင်းအမျိုးအစားတွင် နေ့စဉ် သတ်မှတ်ထားသော အချိန်၌ တူညီသော လမ်းကြောင်းအတိုင်း အမြဲလမ်းလျှောက်သည့် 「ပုံသေအပြုအမူ ထပ်တလဲလဲ ပြုလုပ်ခြင်း (常同行動 / 時刻表的生活 - အချိန်ဇယားအတိုင်း နေထိုင်ခြင်း)」 နှင့် အချိုစာများကိုသာ အလွန်အကျွံ နှစ်သက်လာသည့် အစားအသောက် အပြုအမူ ပြောင်းလဲခြင်းတို့ကို တွေ့ရပြီး အသက် 65 နှစ်အောက်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားသော 「အသက်အရွယ်ငယ်စဉ် ဖြစ်ပွားသော မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (若年性認知症 - အမျိုးသားများတွင် အဖြစ်များပြီး အလုပ်အကိုင်နှင့် စီးပွားရေး ပံ့ပိုးမှုမှာ အဓိက လုပ်ငန်းတာဝန်ဖြစ်သည်)」 ၏ အရေးကြီးသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါသည်။

パーソン・センタード・ケアと認知症にんちしょうケアの専門的技法せんもんてきぎほう

လူပုဂ္ဂိုလ်ကို ဗဟိုပြုသော ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု (パーソン・センタード・ケア) နှင့် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး အထူးပြုနည်းစနစ်များ

イギリスの心理学者しんりがくしゃトム・キットウッドが提唱ていしょうした「パーソン・センタード・ケア」は、認知症にんちしょうを持もつ人ひとを「一人ひとりの人間にんげん（Person）」として尊重そんちょうし、その人ひとの視点してんや立場たちばに立たって理解りかいしケアを行おこなうという理念りねんです。

ဗြိတိသျှ စိတ်ပညာရှင် တွမ် ကစ်ဝုဒ် (Tom Kitwood) အဆိုပြုခဲ့သော 「လူပုဂ္ဂိုလ်ကို ဗဟိုပြုသော ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု (パーソン・センタード・ケア - Person-Centered Care)」 သည် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ရှိသူကို 「လူသားတစ်ဦး (Person)」 အဖြစ် လေးစားတန်ဖိုးထားပြီး ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ အမြင်ရှုထောင့်နှင့် ရပ်တည်ချက်ဘက်မှ နားလည်ပေးကာ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု ပေးရမည်ဟူသော သဘောတရား ဖြစ်ပါသည်။

キットウッドは、認知症にんちしょうの人ひとの心理的しんりてきニーズを「愛あい（Love）」を中心ちゅうしんとした5つの花はなびら（「くつろぎ［Comfort］」「自分じぶんらしさ［Identity］」「結むすびつき［Attachment］」「たずさわること［Occupation］」「共ともにあること［Inclusion］」）で示しめしました。

ကစ်ဝုဒ်သည် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ရှိသူများ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များကို 「ချစ်ခြင်းမေတ္တာ (愛 - Love)」 အား ဗဟိုပြုထားသည့် ပန်းပွင့်ချပ် 5 ခု (「စိတ်အေးချမ်းသာရှိမှု - くつろぎ (Comfort)」၊ 「မိမိပုံစံအတိုင်း ဖြစ်တည်မှု - 自分らしさ (Identity)」၊ 「သံယောဇဉ် အချိတ်အဆက်ရှိမှု - 結びつき (Attachment)」၊ 「ပါဝင်လုပ်ဆောင်စရာရှိမှု - たずさわること (Occupation)」 နှင့် 「အားလုံးနှင့် အတူတကွရှိမှု - 共にあること (Inclusion)」) တို့ဖြင့် ဖော်ပြခဲ့ပါသည်။

フランスで開発かいはつされた「ユマニチュード（Humanitude）」は、「見みる」「話はなす」「触ふれる」「立たつ」の4つの柱はしらを組合くみあわせ、「あなたのことを大切たいせつに思おもっています」というメッセージを届とどける知覚ちかく・感情かんじょう・言語げんごによる包括的ほうかつてきケア技法ぎほうです。

ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် တီထွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သော 「ယူမာနီကျုဒ် (ユマニチュード - Humanitude)」 သည် 「ကြည့်ရှုခြင်း (見る)」၊ 「စကားပြောဆိုခြင်း (話す)」၊ 「ထိတွေ့ခြင်း (触れる)」 နှင့် 「မတ်တပ်ရပ်စေခြင်း (立つ)」 ဟူသော မဏ္ဍိုင်ကြီး 4 ရပ်ကို ပေါင်းစပ်၍ 「သင့်ကို တန်ဖိုးထား အလေးထားပါသည်」 ဟူသော သတင်းစကားကို ပေးပို့သည့် အာရုံခံစားမှု၊ စိတ်ခံစားချက်နှင့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ဘက်စုံပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး နည်းစနစ် ဖြစ်ပါသည်။

アメリカのソーシャルワーカーであるナオミ・フェイルが体系化たいけいかした「バリデーション（Validation）」は、認知症にんちしょうの人ひとの混乱こんらんした言動げんどうの背後はいごにある過去かこの未解決みかいけつの感情かんじょうや欲求よっきゅうを否定ひていせずに共感的きょうかんてきに認みとめ、傾聴けいちょうや反復はんぷく（リフレージング）・ミラーリングなどで感情表出かんじょうひょうしゅつを促うながす技法ぎほうです。

အမေရိကန် လူမှုဝန်ထမ်းပညာရှင် နာအိုမီ ဖေးလ် (Naomi Feil) စနစ်တကျ စုစည်းဖော်ထုတ်ခဲ့သော 「ဗယ်လီဒေးရှင်း နည်းစနစ် (バリデーション - Validation)」 သည် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ရှိသူ၏ ရှုပ်ထွေးနေသော အပြောအဆိုနှင့် အပြုအမူများ နောက်ကွယ်ရှိ အတိတ်မှ မပြေလည်ခဲ့သော စိတ်ခံစားချက်များနှင့် လိုအင်ဆန္ဒများကို မငြင်းပယ်ဘဲ ထပ်တူခံစားနားလည်မှုဖြင့် အသိအမှတ်ပြုပေးကာ စိတ်ဝင်တစား နားထောင်ပေးခြင်း၊ စကားလုံး ပြန်လည်ရွတ်ဆိုပေးခြင်းနှင့် အမူအရာ တုပပြသခြင်း (Mirroring) တို့ဖြင့် စိတ်ခံစားချက် ထုတ်ဖော်နိုင်အောင် အားပေးသည့် နည်းစနစ် ဖြစ်ပါသည်။

また精神科医せいしんかいバトラーが提唱ていしょうした「回想法かいそうほう（レミニッセンス）」は、昔むかしの写真しゃしんや生活道具せいかつどうぐなどを用もちいて過去かこの懐なつかしい体験たいけんを楽たのしく語かたり合あうことで、精神的安定せいしんてきあんていや自尊感情じそんかんじょうの回復かいふく・コミュニケーションの活性化かっせいかを図はかる手法しゅほうです。

ထို့အပြင် စိတ်ရောဂါအထူးကု ဆရာဝန် ဘတ်တလာ (Robert Butler) အဆိုပြုခဲ့သော 「အတိတ်ကို ပြန်လည်သတိရ ပြောဆိုခြင်းနည်းလမ်း (回想法 - Reminiscence Therapy)」 သည် ရှေးဟောင်းဓာတ်ပုံများ သို့မဟုတ် လူနေမှုအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို အသုံးပြု၍ အတိတ်မှ လွမ်းမောဖွယ် အတွေ့အကြုံများကို ပျော်ရွှင်စွာ ပြန်လည်ပြောဆို ဆွေးနွေးကြခြင်းဖြင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု၊ မိမိကိုယ်ကို လေးစားမှုစိတ် ပြန်လည်ရရှိမှုနှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှု တက်ကြွလာစေရန် ဆောင်ရွက်သည့် နည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည်။

認知症にんちしょうの人ひとの意思決定支援いしけっていしえんと薬物療法やくぶつりょうほう・環境支援かんきょうしえん

မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ရှိသူများအား ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်နိုင်ရန် ပံ့ပိုးကူညီခြင်း၊ ဆေးဝါးဖြင့် ကုသခြင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှု

厚生労働省こうせいろうどうしょうの「認知症にんちしょうの人ひとの日常生活にちじょうせいかつ・社会生活しゃかいせいかつにおける意思決定支援いしけっていしえんガイドライン」では、認知機能にんちきのうが低下ていかしていても本人ほんにんには意思いしがあり、本人ほんにんの意思いしを起点きてんとして多職種たしょくしゅや家族かぞくと丁寧ていねいに支援しえんする原則げんそくが示しめされています。

ကျန်းမာရေး၊ အလုပ်သမားနှင့် လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာန၏ 「မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ရှိသူများ၏ နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝနှင့် လူမှုရေးဘဝတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်နိုင်ရန် ပံ့ပိုးကူညီခြင်းဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်」 ၌ သိမြင်မှတ်သားနိုင်စွမ်း ကျဆင်းနေသော်လည်း ကာယကံရှင်တွင် ကိုယ်ပိုင်ဆန္ဒရှိပြီး ကာယကံရှင်၏ ဆန္ဒကို အခြေခံအစပြု၍ ပညာရှင်ပေါင်းစုံနှင့် မိသားစုဝင်များက စိတ်ရှည်လက်ရှည် ပံ့ပိုးကူညီရမည့် အခြေခံမူကို ဖော်ပြထားပါသည်။

意思決定支援いしけっていしえんでは、まず「人的じんてき・物的環境ぶってきかんきょうを整ととのえて意思形成いしけいせいを支援しえん」し、わかりやすい言葉ことばや写真しゃしん・実物じつぶつを示しめして「意思表明いしひょうめいを支援しえん」し、本人ほんにんの生活歴せいかつれきや価値観かちかんを踏ふまえて「意思実現いしじつげんを支援しえん」します。

ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်နိုင်ရန် ပံ့ပိုးကူညီရာတွင် ဦးစွာ 「လူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ရုပ်ဝတ္ထုပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြင်ဆင်၍ ဆန္ဒဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ပံ့ပိုးခြင်း (意思形成支援)」၊ နားလည်လွယ်သော စကားလုံးများ၊ ဓာတ်ပုံများ သို့မဟုတ် လက်တွေ့ပစ္စည်းများကို ပြသ၍ 「ဆန္ဒထုတ်ဖော်ပြသနိုင်ရန် ပံ့ပိုးခြင်း (意思表明支援)」 နှင့် ကာယကံရှင်၏ ဘဝဖြတ်သန်းမှုမှတ်တမ်းနှင့် တန်ဖိုးထားမှုများအပေါ် အခြေခံ၍ 「ဆန္ဒအကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် ပံ့ပိုးခြင်း (意思実現支援)」 တို့ကို ဆောင်ရွက်ပါသည်။

認知症にんちしょうの薬物療法やくぶつりょうほうでは、進行しんこうを遅おくらせる抗認知症薬こうにんちしょうやくとしてコリンエステラーゼ阻害薬そがいやく（ドネペジル・ガランタミン・リバスチグミン：悪心おしんや下痢げり・徐脈等じょみゃくとうに注意ちゅうい）やNMDA受容体拮抗薬じゅようたいきっこうやく（メマンチン：めまい・眠気等ねむけとうに注意ちゅうい）が使つかわれます。

မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါကို ဆေးဝါးဖြင့် ကုသရာတွင် ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားလာမှုကို နှေးကွေးစေသည့် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ သက်သာဆေးများအဖြစ် ကိုလင်းအက်စ်တာရေ့စ် တားဆီးဆေးများ (コリンエステラーゼ阻害薬 - Donepezil၊ Galantamine၊ Rivastigmine - ပျို့အန်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်းနှင့် နှလုံးခုန်နှေးခြင်း စသည်တို့ကို သတိပြုရန်) နှင့် NMDA လက်ခံပစ္စည်း တားဆီးဆေး (NMDA受容体拮抗薬 - Memantine - မူးဝေခြင်းနှင့် အိပ်ငိုက်ခြင်း စသည်တို့ကို သတိပြုရန်) တို့ကို အသုံးပြုပါသည်။

BPSDに対たいしては、まず身体不調しんたいふちょう（便秘べんぴ・疼痛とうつう・脱水だっすい）や環境不適合かんきょうふてきごうを見直みなおす「非薬物療法ひやくぶつりょうほう」を第一選択だいいちせんたくとし、向精神薬こうせいしんやくを使用しようする場合ばあいも過鎮静かちんせい・ふらつき・転倒てんとう・嚥下機能低下えんげきのうていかなどの副作用ふくさようを観察かんさつします。

BPSD အပေါ် တုံ့ပြန်ဖြေရှင်းရာတွင် ဦးစွာ ခန္ဓာကိုယ် နေထိုင်မကောင်းမှု (ဝမ်းချုပ်ခြင်း၊ နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်း၊ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း) နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် အဆင်မပြေမှုများကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြင်ဆင်သည့် 「ဆေးဝါးမသုံးသော ကုသနည်း (非薬物療法)」 ကို ပထမဦးစားပေး ရွေးချယ်ရပြီး စိတ်ငြိမ်ဆေးများကို အသုံးပြုရသည့် အခြေအနေတွင်လည်း အလွန်အမင်း မှိန်းနေခြင်း၊ ခြေလှမ်းယိုင်ခြင်း၊ လဲကျခြင်းနှင့် မျိုချနိုင်စွမ်း ကျဆင်းခြင်း စသည့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို သေချာစောင့်ကြည့်ရပါမည်။

住環境じゅうかんきょうの工夫くふう（環境支援かんきょうしえん）としては、なじみの家具かぐを残のこして急激きゅうげきな環境変化かんきょうへんかを避さけ、トイレのドアに文字もじや絵表示えひょうじをつけたりのれんを外はずして見通みとおしをよくしたり、便器べんきと床ゆか・手てすりの色いろのコントラストを明確めいかくにする配慮はいりょが有効ゆうこうです。

နေထိုင်မှုပတ်ဝန်းကျင် ပြင်ဆင်ညှိနှိုင်းပေးခြင်း (ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှု) အနေဖြင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော ပရိဘောဂများကို ဆက်လက်ထားရှိ၍ ရုတ်တရက် ပတ်ဝန်းကျင် ပြောင်းလဲခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ အိမ်သာတံခါးတွင် စာလုံး သို့မဟုတ် ရုပ်ပုံအမှတ်အသား ကပ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ခန်းဆီးလိုက်ကာကို ဖယ်ရှား၍ မြင်ကွင်းရှင်းလင်းစေခြင်းနှင့် အိမ်သာခွက်၊ ကြမ်းပြင်နှင့် လက်ရန်းတို့၏ အရောင်ကွဲပြားမှု (コントラスト - Color Contrast) ကို ထင်ရှားပြတ်သားအောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်းတို့မှာ ထိရောက်မှု ရှိပါသည်။

家族介護者支援かぞくかいごしゃしえんと地域ちいきにおける認知症支援体制にんちしょうしえんたいせい

မိသားစု ပြုစုစောင့်ရှောက်သူများအား ပံ့ပိုးကူညီခြင်းနှင့် ရပ်ရွာဒေသအတွင်း မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ပံ့ပိုးရေးစနစ်

認知症にんちしょうの人ひとを介護かいごする家族かぞくは、先さきが見通みとおせない不安ふあんや夜間対応やかんたいおうによる睡眠不足すいみんぶそくから心身しんしんともに疲弊ひへいしやすいため、家族かぞくの苦労くろうや感情かんじょうを労ねぎらい傾聴けいちょうするとともに、介護負担かいごふたんを軽減けいげんする支援しえんが不可欠ふかけつです。

မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ရှိသူကို ပြုစုစောင့်ရှောက်နေရသော မိသားစုဝင်များသည် အနာဂတ်ကို မမှန်းဆနိုင်သည့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် ညဘက် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရခြင်းကြောင့် အိပ်ရေးပျက်မှုတို့ဖြင့် စိတ်ရောကိုယ်ပါ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လွယ်သောကြောင့် မိသားစုဝင်များ၏ ပင်ပန်းဆင်းရဲမှုနှင့် ခံစားချက်များကို အသိအမှတ်ပြု အားပေးပြီး စိတ်ဝင်တစား နားထောင်ပေးရမည့်အပြင် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး လျော့ပါးစေမည့် ပံ့ပိုးမှုများမှာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။

家族かぞくが休息きゅうそくをとるための「レスパイトケア（短期入所生活介護たんきにゅうしょせいかつかいご・小規模多機能型居宅介護等しょうきぼたきのうがたきょたくかいごとう）」の活用かつようや、認知症にんちしょうの人ひとと家族かぞく・地域住民ちいきじゅうみん・専門職せんもんしょくが気軽きがるに集つどい相談そうだん・交流こうりゅうできる「認知症にんちしょうカフェ」への参加さんかを促うながします。

မိသားစုဝင်များ အနားယူနိုင်ရန်အတွက် 「ပြုစုသူ အပန်းဖြေအနားယူနိုင်ရေး စောင့်ရှောက်မှု (レスパイトケア - ရက်တိုနေထိုင်စောင့်ရှောက်မှု၊ အသေးစား ဘက်စုံအိမ်တိုင်ရာရောက် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု စသည်)」 ကို အသုံးပြုစေခြင်းနှင့် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ရှိသူများ၊ မိသားစုဝင်များ၊ ရပ်ကွက်နေပြည်သူများနှင့် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး စုဝေး၍ တိုင်ပင်ဆွေးနွေး ဖလှယ်နိုင်သည့် 「မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ ကဖေး (認知症カフェ - Dementia Cafe)」 သို့ ပါဝင်တက်ရောက်ရန် တိုက်တွန်းအားပေးရပါမည်။

地域ちいきの医療いりょう・介護連携体制かいごれんけいたいせいとして、市町村しちょうそんの地域包括支援ちいきほうかつしえんセンターなどに配置はいちされ、医療いりょうや介護かいごにつながっていない初期しょきの認知症疑にんちしょううたがいの人ひとの家庭かていを訪問ほうもんして集中的しゅうちゅうてきに支援しえんする「認知症初期集中支援にんちしょうしょきしゅうちゅうしえんチーム」があります。

ရပ်ရွာဒေသအတွင်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု စနစ်အနေဖြင့် မြို့နယ်များရှိ ရပ်ရွာအခြေပြု ဘက်စုံပံ့ပိုးကူညီရေး စင်တာ (地域包括支援センター) စသည်တို့တွင် ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး ဆေးကုသမှု သို့မဟုတ် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုနှင့် အဆက်အသွယ် မရသေးသော အစောပိုင်းအဆင့် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ သံသယရှိသူများ၏ နေအိမ်သို့ သွားရောက်ကာ အနီးကပ် စုပေါင်းပံ့ပိုးပေးသည့် 「မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ အစောပိုင်းအဆင့် အထူးပံ့ပိုးကူညီရေးအဖွဲ့ (認知症初期集中支援チーム)」 ရှိပါသည်။

また都道府県とどうふけんや政令指定都市せいれいしてとしが指定していする専門医療機関せんもんいりょうきかんである「認知症疾患医療にんちしょうしっかんいりょうセンター」は、認知症にんちしょうの鑑別診断かんべつしんだんやBPSD・身体合併症しんたいがっぺいしょうの急性期治療きゅうせいきちりょう、専門医療相談せんもんいりょうそうだんを担にないます。

ထို့အပြင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်မြို့ကြီးများက သတ်မှတ်ပေးထားသော အထူးပြု ဆေးကုသရေးဌာနဖြစ်သည့် 「မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါဆိုင်ရာ ဆေးကုသရေးစင်တာ (認知症疾患医療センター)」 သည် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ အမျိုးအစား ခွဲခြားစမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း၊ BPSD နှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲရောဂါများအား အရေးပေါ်အဆင့် ကုသပေးခြင်းနှင့် အထူးပြု ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပါသည်။

さらに各市町村かくしちょうそんは、認知症にんちしょうの進行段階しんこうだんかい（状態じょうたい）に応おうじていつ・どこで・どのような医療いりょうや介護かいごサービスを受うけられるかを示しめした「認知症にんちしょうケアパス」を作成さくせい・公表こうひょうし、地域全体ちいきぜんたいで暮くらしを支ささえています。

ထို့အပြင် မြို့နယ်အသီးသီးသည် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ၏ အဆင့်အလိုက် (အခြေအနေအလိုက်) မည်သည့်အချိန်၊ မည်သည့်နေရာတွင် မည်သို့သော ဆေးကုသမှုနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု ဝန်ဆောင်မှုများကို ရယူနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည့် 「မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ စောင့်ရှောက်မှု လမ်းညွှန်မြေပုံ (認知症ケアパス - Dementia Care Path)」 ကို ရေးဆွဲထုတ်ပြန်ပြီး ရပ်ရွာတစ်ခုလုံးက လူနေမှုဘဝကို ဝိုင်းဝန်းပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိပါသည်။

試験しけんによく出でるポイントと覚おぼえ方かた

စာမေးပွဲတွင် မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော အချက်များနှင့် မှတ်သားနည်းများ

この章しょうでは、認知症にんちしょう基本法きほんほう（2024年ねん施行しこう）、評価ひょうか尺度しゃくどのカットオフ値ち、治なおる認知症にんちしょう、4大だい認知症にんちしょうの特徴とくちょう、ケアの専門的せんもんてき技法ぎほう（パーソン・センタード・ケア、ユマニチュード等とう）が必出ひっしゅつです。

ဤအခန်းတွင် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါဆိုင်ရာ အခြေခံဥပဒေ (2024 ခုနှစ် စတင်အသက်ဝင်သည်)၊ အကဲဖြတ်စကေးများ၏ သတ်မှတ်အမှတ်များ၊ ကုသပျောက်ကင်းနိုင်သော မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါများ၊ အဓိက မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါကြီး 4 မျိုး၏ လက္ခဏာရပ်များနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး အထူးပြုနည်းစနစ်များ (Person-Centered Care၊ Humanitude စသည်) ကို မဖြစ်မနေ မေးမြန်းလေ့ရှိပါသည်။

検査けんさのカットオフ値ちは「長谷川式はせがわしき認知症にんちしょうスケール（HDS-R）＝30点てん満点まんてん中ちゅう20点てん以下いか」「MMSE＝30点てん満点まんてん中ちゅう23点てん以下いか（図形ずけい模写もしゃや書字しょじあり）」を混同こんどうしないよう覚おぼえましょう。

စစ်ဆေးချက်များ၏ သတ်မှတ်အမှတ်များကို 「ဟာဆယ်ဂါဝါပုံစံ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါစကေး (HDS-R) = အမှတ်ပြည့် 30 အနက် 20 မှတ်နှင့်အောက်」 နှင့် 「MMSE = အမှတ်ပြည့် 30 အနက် 23 မှတ်နှင့်အောက် (ပုံကူးဆွဲခြင်းနှင့် စာရေးခြင်း ပါဝင်သည်)」 ဟူ၍ မရောထွေးစေရန် သေချာမှတ်သားထားပါ။

ケア技法ぎほうと提唱者ていしょうしゃは「キットウッド＝パーソン・センタード・ケア（5つの心理的しんりてきニーズの中心ちゅうしんは『愛あい』）」「ジネスト＆マレスコッティ＝ユマニチュード（見みる・話はなす・触ふれる・立たつ）」「フェイル＝バリデーション」「バトラー＝ライフレビュー（回想法かいそうほう）」が鉄板てっぱんです。

ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး နည်းစနစ်များနှင့် စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သူများကို 「ကစ်ဝုဒ် = Person-Centered Care (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက် 5 ရပ်၏ ဗဟိုချက်မှာ 『ချစ်ခြင်းမေတ္တာ』)」၊ 「ဂျီနက်စ်တ်နှင့် မာရက်စ်ကော့တီ = Humanitude (ကြည့်ရှုခြင်း၊ စကားပြောဆိုခြင်း၊ ထိတွေ့ခြင်း၊ မတ်တပ်ရပ်စေခြင်း)」၊ 「ဖေးလ် = Validation」 နှင့် 「ဘတ်တလာ = Life Review (အတိတ်ကို ပြန်လည်သတိရ ပြောဆိုခြင်းနည်းလမ်း - 回想法)」 ဟူ၍ အတွဲလိုက် မှတ်သားထားပါ။