မသန်စွမ်းမှုအား နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း (障害の理解)
障害の理解
နိုင်ငံတော်အသိအမှတ်ပြု ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးပညာရှင် စာမေးပွဲ (介護福祉士) · 介護福祉士国家試験(筆記) · တရားဝင် သင်ရိုးစာအုပ်များကို အခြေခံ၍ Tokutei Pass က ရေးသားထားသည်; စကားလုံးအတိုင်း ကူးယူထားခြင်း မဟုတ်ပါ။
国際生活機能分類(ICF)と障害の理念・合理的配慮
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နေထိုင်မှုစွမ်းဆောင်ရည် အမျိုးအစားခွဲခြားမှု (ICF)၊ မသန်စွမ်းမှုဆိုင်ရာ သဘောတရားနှင့် သင့်လျော်သော ညှိနှိုင်းဖြည့်ဆည်းပေးမှု (合理的配慮)
世界保健機関(WHO)が1980年に発表した「国際障害分類(ICIDH)」は、「疾病 → 機能・形態障害 → 能力障害 → 社会的不利」という一方向のマイナス面(医学モデル)をとらえていました。
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က 1980 ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော 「အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းမှု အမျိုးအစားခွဲခြားမှု (ICIDH)」 သည် 「ရောဂါ → ခန္ဓာကိုယ် လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန် ချို့ယွင်းမှု → လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ချို့ယွင်းမှု → လူမှုရေးအရ အခွင့်အရေး ဆုံးရှုံးနစ်နာမှု」 ဟူသော တစ်ဖက်သတ် အပျက်သဘောဆောင်သည့် ရှုထောင့် (ဆေးပညာဆိုင်ရာ စံနမူနာပုံစံ) ဖြင့်သာ ရှုမြင်ခဲ့ပါသည်။
これに対し2001年に採択された「国際生活機能分類(ICF)」は、「生きることの全体像」を示すプラスの視点を取り入れ、「健康状態」「生活機能(心身機能・身体構造/活動/参加)」「背景因子(環境因子/個人因子)」の6要素が双方向に作用し合うモデルとなりました。
ယင်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် 2001 ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သော 「အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နေထိုင်မှုစွမ်းဆောင်ရည် အမျိုးအစားခွဲခြားမှု (ICF)」 သည် 「ရှင်သန်နေထိုင်မှု၏ ပုံရိပ်အပြည့်အစုံ」 ကို ပြသသည့် အပြုသဘောဆောင်သော အမြင်ကို ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး 「ကျန်းမာရေးအခြေအနေ (健康状態)」၊ 「နေထိုင်မှုစွမ်းဆောင်ရည် (生活機能 - စိတ်နှင့်ခန္ဓာကိုယ် လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်တည်ဆောက်ပုံ / လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှု / ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု)」 နှင့် 「နောက်ခံအချက်အလက်များ (背景因子 - ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ / ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ)」 ဟူသော အစိတ်အပိုင်း 6 ခု အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုရှိသည့် စံနမူနာပုံစံ ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။
障害福祉の歴史では、1959年のデンマークでバンク・ミケルセンが提唱した「ノーマライゼーション」、1970年代にアメリカのエド・ロバーツが始めた「自立生活(IL)運動」、1981年の国際障害者年のテーマ「完全参加と平等」が重要です。
မသန်စွမ်းသူ့ဖူလုံရေး သမိုင်းကြောင်းတွင် 1959 ခုနှစ်၌ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံမှ ဘန့်ခ်-မစ်ကယ်လ်ဆန် အဆိုပြုခဲ့သော 「သာမန်လူနေမှုဘဝအတိုင်း တန်းတူနေထိုင်နိုင်ရေး (ノーマライゼーション)」၊ 1970 ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံမှ အက်ဒ် ရောဘတ်စ် စတင်ခဲ့သော 「ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နေထိုင်ရေး (IL) လှုပ်ရှားမှု」 နှင့် 1981 ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူများနှစ်၏ ဆောင်ပုဒ်ဖြစ်သော 「အပြည့်အဝ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုနှင့် တန်းတူညီမျှမှု (完全参加と平等)」 တို့မှာ အရေးကြီးပါသည်။
また2006年の国連「障害者権利条約」では「私たちのことを、私たちぬきに決めないで(Nothing About Us Without Us)」が掲げられ、障害は個人の欠陥ではなく社会的障壁との相互作用で生じるという「社会モデル」が確立しました。
ထို့အပြင် 2006 ခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂ 「မသန်စွမ်းသူများ၏ အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ် (障害者権利条約)」 တွင် 「ကျွန်ုပ်တို့နှင့် သက်ဆိုင်သောအရာများကို ကျွန်ုပ်တို့မပါဘဲ မဆုံးဖြတ်ပါနှင့် (Nothing About Us Without Us)」 ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး မသန်စွမ်းမှုဆိုသည်မှာ တစ်ဦးချင်းစီ၏ ချို့ယွင်းချက်ကြောင့် မဟုတ်ဘဲ လူမှုရေးဆိုင်ရာ အတားအဆီးများနှင့် အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟူသော 「လူမှုရေးဆိုင်ရာ စံနမူနာပုံစံ (社会モデル)」 ကို အခိုင်အမာ တည်ထောင်ခဲ့ပါသည်။
日本の「障害者差別解消法」では、2024年(令和6年)4月の改正施行により、行政機関等だけでなく「民間事業者」に対しても、過重な負担がない範囲での「合理的配慮の提供」が努力義務から「法的義務」へと強化されました。
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ 「မသန်စွမ်းသူများအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပပျောက်ရေး ဥပဒေ (障害者差別解消法)」 တွင် 2024 ခုနှစ် (Reiwa 6 နှစ်) ဧပြီလ ဥပဒေပြင်ဆင်ချက် စတင်အသက်ဝင်မှုအရ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများသာမက 「ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းရှင်များ (民間事業者)」 အပေါ်တွင်လည်း အလွန်အမင်း ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မဖြစ်စေသည့် အတိုင်းအတာအတွင်း 「သင့်လျော်သော ညှိနှိုင်းဖြည့်ဆည်းပေးမှု (合理的配慮) ပေးအပ်ရခြင်း」 ကို ကြိုးပမ်းရမည့်တာဝန်မှ 「ဥပဒေအရ မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည့်တာဝန် (法的義務)」 အဖြစ်သို့ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ခဲ့ပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- ICFは「心身機能・身体構造(生命)」「活動(生活)」「参加(社会)」と「環境因子・個人因子」の相互作用をとらえる
ICF သည် 「စိတ်နှင့်ခန္ဓာကိုယ် လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် တည်ဆောက်ပုံ (အသက်ရှင်မှု)」၊ 「လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှု (နေ့စဉ်ဘဝ)」၊ 「ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု (လူ့အဖွဲ့အစည်း)」 နှင့် 「ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ」 ၏ အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုကို ရှုမြင်ပါသည် - エド・ロバーツの自立生活(IL)運動は、介助を受けながらも自ら自己決定することが自立であると示した
အက်ဒ် ရောဘတ်စ်၏ ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နေထိုင်ရေး (IL) လှုပ်ရှားမှုသည် အကူအညီခံယူနေရသော်လည်း မိမိဘာသာ ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းသာလျှင် ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်မှုဖြစ်ကြောင်း ပြသခဲ့ပါသည် - 2024年4月から改正障害者差別解消法により「民間事業者の合理的配慮の提供」も法的義務となった
2024 ခုနှစ် ဧပြီလမှစ၍ ပြင်ဆင်ထားသော မသန်စွမ်းသူများအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပပျောက်ရေး ဥပဒေအရ 「ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းရှင်များက သင့်လျော်သော ညှိနှိုင်းဖြည့်ဆည်းပေးမှု (合理的配慮) ပေးအပ်ရခြင်း」 မှာလည်း ဥပဒေအရ မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည့်တာဝန် ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 国際生活機能分類(ICF) | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နေထိုင်မှုစွမ်းဆောင်ရည် အမျိုးအစားခွဲခြားမှု (ICF) |
| 自立生活(IL)運動 | ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နေထိုင်ရေး (IL) လှုပ်ရှားမှု |
| 障害の社会モデル | မသန်စွမ်းမှု၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ စံနမူနာပုံစံ (障害の社会モデル) |
| 合理的配慮の法的義務化 | သင့်လျော်သော ညှိနှိုင်းဖြည့်ဆည်းပေးမှုကို ဥပဒေအရ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်စေခြင်း (合理的配慮の法的義務化) |
障害受容の心理的プロセスとエンパワメント・ストレングス視点
မသန်စွမ်းမှုကို လက်ခံနိုင်ခြင်း (障害受容) ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်၊ စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ပေးခြင်း (エンパワメント) နှင့် အားသာချက်ကို အလေးထားသော အမြင်
中途障害を負った人が自らの障害を受け入れていく心理的過程について、リハビリテーション医学者の「上田敏」は5つの段階から成る「障害受容のステージ理論」を提唱しました。
ဘဝတစ်လျှောက်တွင် ရုတ်တရက် မသန်စွမ်းမှု ကြုံတွေ့ရသူတစ်ဦးက မိမိ၏ မသန်စွမ်းမှုကို လက်ခံလာနိုင်သည့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ဆေးပညာရှင် 「အူအဲဒါ ဆာတိုရှီ (上田敏)」 သည် အဆင့် 5 ဆင့် ပါဝင်သော 「မသန်စွမ်းမှု လက်ခံနိုင်ခြင်း အဆင့်ဆင့် သီအိုရီ (障害受容のステージ理論)」 ကို အဆိုပြုဖော်ထုတ်ခဲ့ပါသည်။
その5段階は、①心身ともに麻痺したような「ショック期」→ ②障害を認めず治ると信じる「否認期」→ ③回復しない現実に直面し怒や抑うつに陥る「混乱期」→ ④前向きに努力を始める「解決への努力期」→ ⑤新しい価値観を築く「受容期」です。
ထိုအဆင့် 5 ဆင့်မှာ (1) စိတ်ရောကိုယ်ပါ ထုံကျဉ်သွားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည့် 「ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်မှုအဆင့် (ショック期)」 → (2) မသန်စွမ်းမှုကို လက်မခံဘဲ ပြန်ပျောက်မည်ဟု ယုံကြည်နေသည့် 「ငြင်းဆန်မှုအဆင့် (否認期)」 → (3) ပြန်မကောင်းနိုင်တော့သည့် လက်တွေ့အခြေအနေကို ရင်ဆိုင်ရပြီး ဒေါသထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည့် 「စိတ်ရှုပ်ထွေးမှုအဆင့် (混乱期)」 → (4) အပြုသဘောဆောင်၍ စတင်ကြိုးပမ်းလာသည့် 「ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုအဆင့် (解決への努力期)」 → (5) တန်ဖိုးထားမှုအသစ်များကို တည်ဆောက်နိုင်သည့် 「လက်ခံနိုင်မှုအဆင့် (受容期)」 တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။
障害受容とは「あきらめ」や「屈服」ではなく、障害を持つ自分の価値を認め直す「価値観の転換」であり、直線的に進むだけでなく行きつ戻りつ揺れ動きながら進みます。
မသန်စွမ်းမှုကို လက်ခံနိုင်ခြင်း (障害受容) ဆိုသည်မှာ 「လက်လျှော့အရှုံးပေးခြင်း」 မဟုတ်ဘဲ မသန်စွမ်းမှုရှိနေသော မိမိကိုယ်တိုင်၏ တန်ဖိုးကို ပြန်လည်အသိအမှတ်ပြုသည့် 「တန်ဖိုးထားမှု အမြင်ပြောင်းလဲခြင်း (価値観の転換)」 ဖြစ်ပြီး တစ်ဖြောင့်တည်း တိုးတက်သွားရုံသာမက ရှေ့တိုးနောက်ဆုတ် အပြန်အလှန် လှုပ်ခတ်ပြောင်းလဲရင်း တိုးတက်သွားပါသည်။
介護福祉職は、混乱期や否認期にある利用者に対して安易な励ましや説得をせず、苦しみや葛藤に共感的に寄り添いながら安全・安心な環境を整えて見守ります。
ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ဝန်ထမ်းများသည် စိတ်ရှုပ်ထွေးမှုအဆင့် သို့မဟုတ် ငြင်းဆန်မှုအဆင့်တွင် ရှိနေသော စောင့်ရှောက်မှုခံယူသူအား အလွယ်တကူ အားပေးနှစ်သိမ့်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖျောင်းဖျပြောဆိုခြင်း မပြုဘဲ နာကျင်ခံစားရမှုနှင့် စိတ်ပဋိပက္ခများကို ထပ်တူခံစားနားလည်မှုဖြင့် အနီးကပ် ဖေးမပေးရင်း ဘေးကင်းလုံခြုံပြီး စိတ်အေးချမ်းသာသော ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြင်ဆင်၍ စောင့်ကြည့်ပေးရပါမည်။
また支援においては、障害による「できないこと(欠損)」ばかりに目を向けるのではなく、本人の持つ強みや好きなこと・環境資源に着目する「ストレングス視点」と、本来の力を引き出す「エンパワメント」が重視されます。
ထို့အပြင် ပံ့ပိုးကူညီရာတွင် မသန်စွမ်းမှုကြောင့် 「မလုပ်နိုင်သောအရာများ (ချို့ယွင်းချက်)」 ကိုသာ အာရုံစိုက်ခြင်းမပြုဘဲ ကာယကံရှင် ပိုင်ဆိုင်ထားသော အားသာချက်များ၊ နှစ်သက်သောအရာများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် အရင်းအမြစ်များကို အလေးထားကြည့်မြင်သည့် 「အားသာချက်ကို အလေးထားသော အမြင် (ストレングス視点)」 နှင့် မူလစွမ်းအားများကို ဆွဲထုတ်ပေးသည့် 「စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ပေးခြင်း (エンパワメント)」 တို့ကို အလေးထားရပါမည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 上田敏の障害受容5段階は「ショック期 → 否認期 → 混乱期 → 解決への努力期 → 受容期」
အူအဲဒါ ဆာတိုရှီ၏ မသန်စွမ်းမှု လက်ခံနိုင်ခြင်း အဆင့် 5 ဆင့်မှာ 「ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်မှုအဆင့် (ショック期) → ငြင်းဆန်မှုအဆင့် (否認期) → စိတ်ရှုပ်ထွေးမှုအဆင့် (混乱期) → ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုအဆင့် (解決への努力期) → လက်ခံနိုင်မှုအဆင့် (受容期)」 တို့ ဖြစ်ပါသည် - 障害受容はあきらめではなく「価値観の転換」であり、感情の揺れに共感的に寄り添う
မသန်စွမ်းမှုကို လက်ခံနိုင်ခြင်းသည် လက်လျှော့အရှုံးပေးခြင်း မဟုတ်ဘဲ 「တန်ဖိုးထားမှု အမြင်ပြောင်းလဲခြင်း (価値観の転換)」 ဖြစ်ပြီး စိတ်ခံစားချက် အတက်အကျများကို ထပ်တူခံစားနားလည်မှုဖြင့် အနီးကပ် ဖေးမပေးရပါမည် - 本人の強みや可能性に着目する「ストレングス視点」と「エンパワメント」が支援の基本
ကာယကံရှင်၏ အားသာချက်နှင့် အလားအလာများကို အာရုံစိုက်သည့် 「အားသာချက်ကို အလေးထားသော အမြင် (ストレングス視点)」 နှင့် 「စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ပေးခြင်း (エンパワメント)」 တို့မှာ ပံ့ပိုးကူညီမှု၏ အခြေခံဖြစ်ပါသည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 上田敏の障害受容5段階 | အူအဲဒါ ဆာတိုရှီ၏ မသန်စွမ်းမှု လက်ခံနိုင်ခြင်း အဆင့် 5 ဆင့် (上田敏の障害受容5段階) |
| 価値観の転換 | တန်ဖိုးထားမှု အမြင်ပြောင်းလဲခြင်း (価値観の転換) |
| ストレングス視点 | အားသာချက်ကို အလေးထားသော အမြင် (ストレングス視点) |
| エンパワメント | စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ပေးခြင်း (エンパワメント) |
視覚障害・聴覚言語障害・肢体不自由の医学的特徴と支援
အမြင်အာရုံ မသန်စွမ်းမှု၊ အကြားနှင့် ဘာသာစကား မသန်စွမ်းမှုနှင့် ကိုယ်အင်္ဂါ မသန်စွမ်းမှုတို့၏ ဆေးပညာဆိုင်ရာ လက္ခဏာရပ်များနှင့် ပံ့ပိုးကူညီမှု
「視覚障害」の原因疾患としては、眼圧上昇等で視野が狭くなる「緑内障(日本の中途失明原因第1位)」、夜盲(鳥目)や求心性視野狭窄(輪状暗点)が進む遺伝性の「網膜色素変性症」、および「糖尿病網膜症」が代表的です。
「အမြင်အာရုံ မသန်စွမ်းမှု (視覚障害)」 ကို ဖြစ်ပွားစေသော အဓိကရောဂါများမှာ မျက်စိရေချိန်တက်ခြင်း စသည်တို့ကြောင့် မြင်ကွင်းကျဉ်းမြောင်းသွားသည့် 「မျက်စိရေတိမ်ရောဂါ (緑内障 - ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဘဝတစ်လျှောက် မျက်စိကွယ်ရသည့် နံပါတ် 1 အကြောင်းရင်း)」၊ ညဘက် မျက်စိမမြင်ခြင်း (夜盲 / ကြက်မျက်သင့်ခြင်း) နှင့် မြင်ကွင်းဘေးပတ်လည်မှ ဗဟိုသို့ တဖြည်းဖြည်း ကျဉ်းမြောင်းလာခြင်း (求心性視野狭窄) တို့ ပိုမိုဆိုးရွားလာတတ်သည့် မျိုးရိုးလိုက်သော 「မျက်စိမြင်လွှာ ရောင်ခြယ်ဆဲလ် ယိုယွင်းပျက်စီးသည့်ရောဂါ (網膜色素変性症)」 နှင့် 「ဆီးချိုကြောင့် မျက်စိမြင်လွှာပျက်စီးခြင်း (糖尿病網膜症)」 တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။
「聴覚障害」は、外耳〜中耳の障害による「伝音難聴(補聴器で音を大きくすると効果的)」と、内耳(蝸牛)〜聴神経・脳の障害による「感音難聴(音が歪み語音明瞭度が低下する)」および「混合性難聴」に分かれ、手話・筆談・要約筆記・聴導犬等で支援します。
「အကြားအာရုံ မသန်စွမ်းမှု (聴覚障害)」 ကို အပြင်နားမှ အလယ်နားအတွင်း ချို့ယွင်းမှုကြောင့်ဖြစ်သော 「အသံပို့ဆောင်မှုဆိုင်ရာ နားလေးခြင်း (伝音難聴 - နားကြားကိရိယာဖြင့် အသံချဲ့ပေးပါက ထိရောက်မှုရှိသည်)」 နှင့် အတွင်းနား (ခရုပတ်ခွေ) မှ အကြားအာရုံကြောနှင့် ဦးနှောက် ချို့ယွင်းမှုကြောင့်ဖြစ်သော 「အာရုံခံမှုဆိုင်ရာ နားလေးခြင်း (感音難聴 - အသံပုံပျက်ပြီး စကားသံ ပီသပြတ်သားမှု ကျဆင်းသည်)」 နှင့် 「ရောနှော နားလေးခြင်း (混合性難聴)」 ဟူ၍ ခွဲခြားထားပြီး လက်သင်္ကေတပြဘာသာစကား၊ စာရေးသား ဆက်သွယ်ခြင်း၊ အကျဉ်းချုပ် ရေးမှတ်ပေးခြင်းနှင့် နားမကြားသူသုံး လမ်းပြခွေး (聴導犬) စသည်တို့ဖြင့် ပံ့ပိုးပေးပါသည်။
「肢体不自由」のうち「脊髄損傷」は、損傷部位より下の運動麻痺・感覚麻痺・膀胱直腸障害・自律神経障害(体温調節障害・起立性低血圧)を生じ、頸髄損傷では「四肢麻痺」、胸髄・腰髄損傷では両下肢の「対麻痺」となります。
「ကိုယ်အင်္ဂါ မသန်စွမ်းမှု (肢体不自由)」 အနက် 「ကျောရိုးမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း (脊髄損傷)」 သည် ထိခိုက်မိသောနေရာ၏ အောက်ပိုင်းတွင် လှုပ်ရှားမှုအာရုံကြော သေခြင်း၊ အာရုံခံစားမှု သေခြင်း၊ ဆီးအိမ်နှင့် အူမကြီး လုပ်ဆောင်ချက် ချို့ယွင်းခြင်းနှင့် အလိုအလျောက် အာရုံကြောစနစ် ချို့ယွင်းခြင်း (အပူချိန်ထိန်းညှိမှု ချို့ယွင်းခြင်း၊ မတ်တပ်ရပ်ချိန် သွေးပေါင်ကျခြင်း) တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး လည်ပင်းရိုးဆစ် အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ပါက (頸髄損傷) 「ခြေလက်လေးဖက်စလုံး လေဖြတ်ခြင်း (四肢麻痺)」 ဖြစ်ကာ ရင်ခေါင်းရိုးဆစ် သို့မဟုတ် ခါးရိုးဆစ် အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ပါက ခြေထောက်နှစ်ဖက်စလုံး 「အောက်ပိုင်းသေခြင်း (対麻痺)」 ဖြစ်ပေါ်ပါသည်။
脊髄損傷(特に第6胸髄以上)では、膀胱に尿がたまることなどの刺激で発作的な異常高血圧・頭痛・発汗・徐脈が起こる「自律神経過反射」や、感覚消失による重度の「褥瘡」に厳重な注意が必要です。
ကျောရိုးမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း (အထူးသဖြင့် အမှတ် 6 ရင်ခေါင်းရိုးဆစ် အာရုံကြောမကြီးနှင့် အထက်) တွင် ဆီးအိမ်အတွင်း ဆီးပြည့်နေခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်ခြင်း ကဲ့သို့သော လှုံ့ဆော်မှုများကြောင့် ရုတ်တရက် သွေးပေါင်ချိန် အလွန်အမင်း မြင့်တက်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်းနှင့် နှလုံးခုန်နှေးခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်သည့် 「အလိုအလျောက် အာရုံကြော အလွန်အကျွံ တုံ့ပြန်ခြင်း (自律神経過反射)」 နှင့် အာရုံခံစားမှု ပျောက်ဆုံးခြင်းကြောင့် ပြင်းထန်သော 「အိပ်ရာပူနာ (褥瘡)」 တို့ကို အထူးဂရုပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။
また周産期の脳病変による「脳性麻痺」には、筋緊張が亢進する「痙直型(最も多い)」や、不随意運動がみられ二次的な頸椎症性脊髄症を起こしやすい「アテトーゼ型」があり、緊張を和らげる安楽な姿勢保持を行います。
ထို့အပြင် မွေးဖွားချိန်ဝန်းကျင် ဦးနှောက်ထိခိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပွားသော 「ဦးနှောက်ထိခိုက်မှုကြောင့် လေဖြတ်ရောဂါ (脳性麻痺 - Cerebral Palsy)」 တွင် ကြွက်သားတင်းအား မြင့်တက်နေသည့် 「ကြွက်သားတောင့်တင်းပုံစံ (痙直型 - အဖြစ်အများဆုံး)」 နှင့် စိတ်ဆန္ဒမပါဘဲ အလိုအလျောက် လှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ဒုတိယအဆင့် နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် လည်ပင်းရိုးကျီးပေါင်းကြောင့် အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်သည့်ရောဂါ (頸椎症性脊髄症) ဖြစ်ပွားလွယ်သော 「အေသီတွိုက်ဒ် ပုံစံ (アテトーゼ型)」 တို့ရှိရာ ကြွက်သားတင်းကျပ်မှုကို ပြေလျော့စေသည့် သက်သောင့်သက်သာ ကိုယ်နေဟန်ထားဖြင့် ထိန်းသိမ်းပေးရပါမည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 中途失明原因第1位は緑内障であり、網膜色素変性症は夜盲と求心性視野狭窄が特徴
ဘဝတစ်လျှောက် မျက်စိကွယ်ရသည့် နံပါတ် 1 အကြောင်းရင်းမှာ မျက်စိရေတိမ်ရောဂါ (緑内障) ဖြစ်ပြီး မျက်စိမြင်လွှာ ရောင်ခြယ်ဆဲလ် ယိုယွင်းပျက်စီးသည့်ရောဂါ (網膜色素変性症) သည် ညဘက်မျက်စိမမြင်ခြင်းနှင့် မြင်ကွင်းကျဉ်းမြောင်းခြင်းတို့ဖြင့် ထူးခြားပါသည် - 頸髄損傷は「四肢麻痺」、胸腰髄損傷は「対麻痺」となり、褥瘡・体温調節障害・自律神経過反射に注意
လည်ပင်းရိုးဆစ် အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ပါက 「ခြေလက်လေးဖက်စလုံး လေဖြတ်ခြင်း (四肢麻痺)」 ဖြစ်ပြီး ရင်ခေါင်းနှင့် ခါးရိုးဆစ် ထိခိုက်ပါက 「အောက်ပိုင်းသေခြင်း (対麻痺)」 ဖြစ်ကာ အိပ်ရာပူနာ၊ အပူချိန်ထိန်းညှိမှု ချို့ယွင်းခြင်းနှင့် အလိုအလျောက် အာရုံကြော အလွန်အကျွံ တုံ့ပြန်ခြင်း (自律神経過反射) တို့ကို သတိပြုရပါမည် - 脳性麻痺には痙直型や不随意運動を伴うアテトーゼ型があり、二次障害(頸椎症等)を予防する
ဦးနှောက်ထိခိုက်မှုကြောင့် လေဖြတ်ရောဂါ (脳性麻痺) တွင် ကြွက်သားတောင့်တင်းပုံစံ (痙直型) နှင့် အလိုအလျောက် လှုပ်ရှားမှုပါဝင်သော アテトーゼ型 တို့ရှိပြီး ဒုတိယအဆင့် မသန်စွမ်းမှုများ (လည်ပင်းရိုးဆစ်ရောဂါ စသည်) ကို ကြိုတင်ကာကွယ်ရပါမည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 網膜色素変性症(夜盲・視野狭窄) | မျက်စိမြင်လွှာ ရောင်ခြယ်ဆဲလ် ယိုယွင်းပျက်စီးသည့်ရောဂါ (網膜色素変性症 - ညဘက်မျက်စိမမြင်ခြင်းနှင့် မြင်ကွင်းကျဉ်းမြောင်းခြင်း) |
| 感音難聴・伝音難聴 | အာရုံခံမှုဆိုင်ရာ နားလေးခြင်းနှင့် အသံပို့ဆောင်မှုဆိုင်ရာ နားလေးခြင်း (感音難聴・伝音難聴) |
| 脊髄損傷(四肢麻痺・対麻痺) | ကျောရိုးမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း (脊髄損傷 - ခြေလက်လေးဖက်စလုံး လေဖြတ်ခြင်းနှင့် အောက်ပိုင်းသေခြင်း) |
| 脳性麻痺(痙直型・アテトーゼ型) | ဦးနှောက်ထိခိုက်မှုကြောင့် လေဖြတ်ရောဂါ (脳性麻痺 - 痙直型 နှင့် アテトーゼ型) |
神経難病(ALS・パーキンソン病・脊髄小脳変性症・筋ジストロフィー)の理解
ကုသရန်ခက်ခဲသော အာရုံကြောရောဂါများ (ALS၊ ပါကင်ဆန်ရောဂါ၊ ကျောရိုးမကြီးနှင့် ဦးနှောက်ငယ် ယိုယွင်းပျက်စီးသည့်ရောဂါ၊ ကြွက်သားယိုယွင်းရောဂါ) ကို နားလည်ခြင်း
「筋萎縮性側索硬化症(ALS)」は運動神経(上位・下位運動ニューロン)のみが選択的に変性し、全身の筋萎縮・筋力低下・球麻痺(構音障害・嚥下障害)・呼吸筋麻痺が進行する指定難病です。
「ကြွက်သားသိမ် အာရုံကြောမကြီး မာကျောသည့်ရောဂါ (筋萎縮性側索硬化症 - ALS)」 သည် လှုပ်ရှားမှုအာရုံကြောများ (အထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်း လှုပ်ရှားမှုအာရုံကြောဆဲလ်များ) သာ ရွေးချယ်ပျက်စီးယိုယွင်းသွားပြီး တစ်ကိုယ်လုံးရှိ ကြွက်သားများ သိမ်သွားခြင်း၊ ကြွက်သားအားနည်းခြင်း၊ ဦးနှောက်ပင်စည် အာရုံကြောသေခြင်း (စကားမပီခြင်း၊ မျိုချရခက်ခဲခြင်း) နှင့် အသက်ရှူကြွက်သား သေခြင်းတို့ တဖြည်းဖြည်း ဆိုးရွားလာသည့် သတ်မှတ်ထားသော ကုသရန်ခက်ခဲသည့်ရောဂါ (指定難病) ဖြစ်ပါသည်။
ALSでは進行しても最後まで保たれる「4つの陰性徴候」として、①眼球運動(瞬きや視線入力で意思伝達可能)、②膀胱直腸機能、③感覚神経(痛みや知覚は正常)、④褥瘡ができにくいこと(+意識・知能も正常)が極めて重要です。
ALS တွင် ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားလာသော်လည်း နောက်ဆုံးအချိန်အထိ မပျက်စီးဘဲ ကျန်ရှိနေသည့် 「မဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာ 4 ရပ် (4つの陰性徴候 - ဆက်လက်ကောင်းမွန်နေသော လုပ်ဆောင်ချက် 4 ရပ်)」 မှာ (1) မျက်လုံးအိမ် လှုပ်ရှားမှု (眼球運動 - မျက်တောင်ခတ်ခြင်း သို့မဟုတ် မျက်လုံးအကြည့်ဖြင့် ထိန်းချုပ်သည့်စက်ဖြင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုနိုင်သည်)၊ (2) ဆီးအိမ်နှင့် အူမကြီး လုပ်ဆောင်ချက် (膀胱直腸機能)၊ (3) အာရုံခံ အာရုံကြောများ (感覚神経 - နာကျင်မှုနှင့် ထိတွေ့ခံစားမှု ပုံမှန်ဖြစ်သည်) နှင့် (4) အိပ်ရာပူနာ ဖြစ်ပွားခဲခြင်း (褥瘡ができにくいこと) (ထို့အပြင် သတိရှိမှုနှင့် ဉာဏ်ရည်လည်း ပုံမှန်ဖြစ်သည်) တို့ဖြစ်ရာ အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
「パーキンソン病」は中脳黒質のドパミン神経細胞減少により生じ、4大運動症状として①安静時振戦(手足の震え)、②筋固縮(歯車様固縮)、③無動・寡動(仮面様顔貌・小声)、④姿勢反射障害(前傾姿勢・小刻み歩行・すくみ足・突進現象)がみられます。
「ပါကင်ဆန်ရောဂါ (パーキンソン病)」 သည် အလယ်ဦးနှောက် အနက်ရောင်အပိုင်း (中脳黒質) ရှိ ဒိုပါမင်း (Dopamine) အာရုံကြောဆဲလ်များ လျော့နည်းသွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ပြီး အဓိက လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ လက္ခဏာကြီး 4 ရပ်အနေဖြင့် (1) အနားယူနေချိန် တုန်ယင်ခြင်း (安静時振戦 - ခြေလက်များ တုန်ခြင်း)၊ (2) ကြွက်သားတောင့်တင်းခြင်း (筋固縮 - စက်သွားကဲ့သို့ တောင့်တင်းခြင်း)၊ (3) လှုပ်ရှားမှု မရှိခြင်း သို့မဟုတ် နှေးကွေးနည်းပါးခြင်း (無動・寡動 - မျက်နှာဖုံးစွပ်ထားသကဲ့သို့ မျက်နှာအမူအရာမဲ့ခြင်း၊ အသံတိုးသွားခြင်း) နှင့် (4) ကိုယ်နေဟန်ထား ထိန်းညှိမှု တုံ့ပြန်ချက် ချို့ယွင်းခြင်း (姿勢反射障害 - ရှေ့သို့ကုန်းနေသော ကိုယ်နေဟန်ထား၊ ခြေလှမ်းသေးသေးလေးများဖြင့် လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ခြေလှမ်းမထွက်ဘဲ တန့်နေခြင်း - すくみ足၊ ရှေ့သို့ အရှိန်မထိန်းနိုင်ဘဲ ပြေးထွက်သွားခြင်း - 突進現象) တို့ကို တွေ့ရပါသည်။
パーキンソン病では重症度を「ホーエン・ヤール分類(Ⅰ〜Ⅴ度:Ⅲ度から姿勢反射障害が出現)」で評価し、抗パーキンソン病薬(L-ドパ)の薬効時間が短くなる「ウェアリング・オフ現象」や便秘・起立性低血圧に配慮し、床に目印(テープ)を貼るなど「すくみ足対策」を行います。
ပါကင်ဆန်ရောဂါ၏ ပြင်းထန်မှုအဆင့်ကို 「ဟိုအန်နှင့် ယာရ် အမျိုးအစားခွဲခြားမှု (ホーエン・ヤール分類 - အဆင့် I မှ V အထိ၊ အဆင့် III မှစ၍ ကိုယ်နေဟန်ထား ထိန်းညှိမှု ချို့ယွင်းခြင်း ပေါ်ပေါက်လာသည်)」 ဖြင့် အကဲဖြတ်ပြီး ပါကင်ဆန်ရောဂါကုဆေး (L-dopa) ၏ ဆေးအာနိသင် ပြသချိန် တိုတောင်းလာသည့် 「ဆေးအာနိသင် ပြယ်လွယ်သည့် ဖြစ်စဉ် (ウェアリング・オフ現象 - Wearing-off phenomenon)」၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်းနှင့် မတ်တပ်ရပ်ချိန် သွေးပေါင်ကျခြင်းတို့ကို သတိပြုကာ ကြမ်းပြင်ပေါ်တွင် အမှတ်အသား (တိပ်) ကပ်ပေးခြင်းကဲ့သို့သော 「ခြေလှမ်းတန့်နေမှု ဖြေရှင်းနည်းများ」 ကို ဆောင်ရွက်ပေးရပါမည်။
また小脳系の変性により歩行時のふらつきやろれつが回らないなどの「運動失調」を主症状とする「脊髄小脳変性症」や、遺伝子変異により骨格筋が壊死・変性し筋力低下が進む「筋ジストロフィー(デュシェンヌ型・ベッカー型等)」も代表的な難病です。
ထို့အပြင် ဦးနှောက်ငယ်စနစ် ယိုယွင်းပျက်စီးခြင်းကြောင့် လမ်းလျှောက်ချိန် ယိုင်ထိုးခြင်းနှင့် စကားဗလုံးဗထွေးဖြစ်ခြင်း ကဲ့သို့သော 「ဟန်ချက်နှင့် လှုပ်ရှားမှု ထိန်းညှိနိုင်စွမ်း ပျက်ယွင်းခြင်း (運動失調 - Ataxia)」 ကို အဓိကလက္ခဏာအဖြစ် ပြသသည့် 「ကျောရိုးမကြီးနှင့် ဦးနှောက်ငယ် ယိုယွင်းပျက်စီးသည့်ရောဂါ (脊髄小脳変性症)」 နှင့် မျိုးဗီဇ ပြောင်းလဲမှုကြောင့် ခန္ဓာကိုယ် ကြွက်သားမျှင်များ ပုပ်၍ ယိုယွင်းပျက်စီးကာ ကြွက်သားအားနည်းမှု တဖြည်းဖြည်း ပိုဆိုးလာသည့် 「ကြွက်သားယိုယွင်းရောဂါ (筋ジストロフィー - Duchenne အမျိုးအစား၊ Becker အမျိုးအစား စသည်)」 တို့မှာလည်း ထင်ရှားသော ကုသရန်ခက်ခဲသည့် ရောဂါများ ဖြစ်ကြပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- ALSの4つの陰性徴候(保たれる機能)は「眼球運動・膀胱直腸機能・感覚・褥瘡になりにくいこと」
ALS ၏ မဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာ 4 ရပ် (ဆက်လက်ကောင်းမွန်နေသော လုပ်ဆောင်ချက်များ) မှာ 「မျက်လုံးအိမ် လှုပ်ရှားမှု၊ ဆီးအိမ်နှင့် အူမကြီး လုပ်ဆောင်ချက်၊ အာရုံခံစားမှုနှင့် အိပ်ရာပူနာ ဖြစ်ပွားခဲခြင်း」 တို့ ဖြစ်ပါသည် - パーキンソン病の4大症状は「安静時振戦・筋固縮・無動寡動・姿勢反射障害」であり、ウェアリング・オフに注意
ပါကင်ဆန်ရောဂါ၏ အဓိကလက္ခဏာကြီး 4 ရပ်မှာ 「အနားယူနေချိန် တုန်ယင်ခြင်း၊ ကြွက်သားတောင့်တင်းခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှု နည်းပါးနှေးကွေးခြင်းနှင့် ကိုယ်နေဟန်ထား ထိန်းညှိမှု ချို့ယွင်းခြင်း」 တို့ဖြစ်ပြီး Wearing-off ဖြစ်စဉ်ကို သတိပြုရပါမည် - 脊髄小脳変性症は「運動失調」、筋ジストロフィーは「筋線維の変性による進行性筋力低下」が特徴
ကျောရိုးမကြီးနှင့် ဦးနှောက်ငယ် ယိုယွင်းပျက်စီးသည့်ရောဂါသည် 「ဟန်ချက်နှင့် လှုပ်ရှားမှု ထိန်းညှိနိုင်စွမ်း ပျက်ယွင်းခြင်း (運動失調)」 ဖြင့် ထူးခြားပြီး ကြွက်သားယိုယွင်းရောဂါသည် 「ကြွက်သားမျှင်များ ပျက်စီးခြင်းကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ပိုဆိုးလာသော ကြွက်သားအားနည်းမှု」 ဖြင့် ထူးခြားပါသည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 筋萎縮性側索硬化症(ALS・4つの陰性徴候) | ကြွက်သားသိမ် အာရုံကြောမကြီး မာကျောသည့်ရောဂါ (ALS - မဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာ 4 ရပ်) |
| パーキンソン病(ホーエン・ヤール分類) | ပါကင်ဆန်ရောဂါ (パーキンソン病 - ဟိုအန်နှင့် ယာရ် အမျိုးအစားခွဲခြားမှု) |
| ウェアリング・オフ現象・すくみ足 | ဆေးအာနိသင် ပြယ်လွယ်သည့် ဖြစ်စဉ်နှင့် ခြေလှမ်းမထွက်ဘဲ တန့်နေခြင်း (ウェアリング・オフ現象・すくみ足) |
| 脊髄小脳変性症・筋ジストロフィー | ကျောရိုးမကြီးနှင့် ဦးနှောက်ငယ် ယိုယွင်းပျက်စီးသည့်ရောဂါနှင့် ကြွက်သားယိုယွင်းရောဂါ (脊髄小脳変性症・筋ジストロフィー) |
内部障害(心臓・腎臓・呼吸器・ストーマ等)と消化器難病
ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းအင်္ဂါ မသန်စွမ်းမှုများ (နှလုံး၊ ကျောက်ကပ်၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း၊ စတိုမာ စသည်) နှင့် အစာခြေလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ကုသရန်ခက်ခဲသော ရောဂါများ
身体障害者福祉法における「内部障害」には、心臓機能障害・じん臓機能障害・呼吸器機能障害・ぼうこう又は直腸機能障害・小腸機能障害・ヒト免疫不全ウイルス(HIV)による免疫機能障害・肝臓機能障害の7種類があります。
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူများ ဖူလုံရေးဥပဒေ (身体障害者福祉法) ပါ 「ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းအင်္ဂါ မသန်စွမ်းမှု (内部障害)」 တွင် နှလုံးလုပ်ဆောင်ချက် မသန်စွမ်းမှု၊ ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက် မသန်စွမ်းမှု၊ အသက်ရှူအင်္ဂါ လုပ်ဆောင်ချက် မသန်စွမ်းမှု၊ ဆီးအိမ် သို့မဟုတ် အူမကြီးအောက်ပိုင်း လုပ်ဆောင်ချက် မသန်စွမ်းမှု၊ အူသိမ်လုပ်ဆောင်ချက် မသန်စွမ်းမှု၊ HIV ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်သော ကိုယ်ခံအား လုပ်ဆောင်ချက် မသန်စွမ်းမှုနှင့် အသည်းလုပ်ဆောင်ချက် မသန်စွမ်းမှု ဟူ၍ 7 မျိုး ရှိပါသည်။
内部障害は外見からは障害がわかりにくいため周囲の理解不足に悩みやすく、心臓ペースメーカー装着者への配慮や、慢性閉塞性肺疾患(COPD)等による在宅酸素療法(HOT:火気厳禁・2m以上離す)の安全管理が重要です。
ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းအင်္ဂါ မသန်စွမ်းမှုသည် အပြင်ပန်းကြည့်ရုံဖြင့် မသန်စွမ်းမှန်း သိရှိရန် ခက်ခဲသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်၏ နားလည်မှု အားနည်းခြင်းကို ကြုံတွေ့ရလွယ်ပြီး နှလုံးခုန်နှုန်းထိန်းစက် (心臓ペースメーカー) တပ်ဆင်ထားသူများအပေါ် သတိပြုပေးခြင်းနှင့် နာတာရှည် အဆုတ်လေပြွန်ပိတ်ဆို့ရောဂါ (COPD) စသည်တို့ကြောင့် နေအိမ်တွင် အောက်ဆီဂျင်ပေးကုသမှု (在宅酸素療法 - HOT - မီးလုံးဝမသုံးရ၊ မီးနှင့် 2 မီတာအထက် ခွာထားရမည်) ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံရေး စီမံခန့်ခွဲမှုတို့မှာ အရေးကြီးပါသည်။
慢性腎不全で「血液透析(週3回・1回4時間程度)」を受けている人では、腕の「シャント(動静脈吻合部)」側での血圧測定や腕時計・荷物持ち・圧迫を避け、水分・塩分・カリウム(生野菜や果物)・リンの摂取制限を守ります。
နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးမှုကြောင့် 「ကျောက်ကပ် သွေးသန့်စင်ခြင်း (血液透析 - တစ်ပတ်လျှင် 3 ကြိမ်၊ တစ်ကြိမ်လျှင် 4 နာရီခန့်)」 ခံယူနေရသူများတွင် လက်မောင်းရှိ 「သွေးလွှတ်ကြောနှင့် သွေးပြန်ကြော ဆက်ထားသည့်နေရာ (シャント - Shunt)」 ဘက်ခြမ်း၌ သွေးပေါင်ချိန် တိုင်းတာခြင်း၊ လက်ပတ်နာရီ ဝတ်ဆင်ခြင်း၊ အထုပ်အပိုး ဆွဲခြင်းနှင့် ဖိမိခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်ဖြစ်ပြီး ရေ၊ ဆား၊ ပိုတက်စီယမ် (ဟင်းသီးဟင်းရွက်အစိမ်းနှင့် သစ်သီးဝလံများ) နှင့် ဖော့စဖောရပ်စ် စားသုံးမှု ကန့်သတ်ချက်များကို လိုက်နာရပါမည်။
大腸がんや膀胱がん等で腹壁に造設された人工肛門(コロストミー・イレオストミー)や人工膀胱(ウロストミー)を「ストーマ」と呼び、ストーマには括約筋や痛覚がないため装具(パウチ)で管理し、周囲皮膚のただれを観察します。
အူမကြီးကင်ဆာ သို့မဟုတ် ဆီးအိမ်ကင်ဆာ စသည်တို့ကြောင့် ဝမ်းဗိုက်နံရံတွင် ခွဲစိတ်ဖောက်လုပ်ထားသော စအိုအတု (コロストミー・イレオストミー) သို့မဟုတ် ဆီးအိမ်အတု (ウロストミー) ကို 「စတိုမာ (ストーマ - Stoma)」 ဟု ခေါ်ပြီး စတိုမာတွင် ကြွက်သားကွင်းနှင့် နာကျင်မှုအာရုံခံစားမှု မရှိသောကြောင့် အိတ် (パウチ - Pouch) တပ်ဆင်၍ စီမံခန့်ခွဲရပြီး ပတ်ဝန်းကျင် အရေပြား ပွန်းပဲ့ရောင်ရမ်းမှု ရှိမရှိ စောင့်ကြည့်ရပါမည်။
なお「ストーマ」の部位によって便の性状が異なり、回腸や上行結腸ストーマでは「水様便〜泥状便(消化酵素による皮膚かぶれに注意)」、下行結腸やS状結腸ストーマでは「普通便(固形便)」となります。
သတိပြုရန်မှာ 「စတိုမာ (ストーマ)」 ဖောက်လုပ်ထားသည့် နေရာအလိုက် ဝမ်း၏ ပုံသဏ္ဌာန် ကွဲပြားပြီး အူသိမ်အောက်ပိုင်း (回腸) သို့မဟုတ် အူမကြီး အတက်ပိုင်း (上行結腸) စတိုမာတွင် 「အရည်ဝမ်းမှ ရွှံ့နှစ်ပုံစံဝမ်း (အစာခြေအင်ဇိုင်းများကြောင့် အရေပြား လောင်ကျွမ်းရောင်ရမ်းခြင်းကို သတိပြုရန်)」 ထွက်ရှိကာ အူမကြီး အဆင်းပိုင်း (下行結腸) သို့မဟုတ် S ပုံသဏ္ဌာန် အူမကြီး (S状結腸) စတိုမာတွင်မူ 「ပုံမှန်ဝမ်း (အခဲဝမ်း)」 ထွက်ရှိပါသည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 内部障害は7種類(心臓・腎臓・呼吸器・膀胱直腸・小腸・HIV免疫・肝臓)あり、外見から分かりにくい
ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းအင်္ဂါ မသန်စွမ်းမှု 7 မျိုး (နှလုံး၊ ကျောက်ကပ်၊ အသက်ရှူအင်္ဂါ၊ ဆီးအိမ်နှင့်အူမကြီး၊ အူသိမ်၊ HIV ကိုယ်ခံအား၊ အသည်း) ရှိပြီး အပြင်ပန်းမှ ကြည့်ရုံဖြင့် သိရှိရန် ခက်ခဲပါသည် - 血液透析者は「シャント側の圧迫・血圧測定禁止」と「水分・塩分・カリウム・リンの制限」が重要
ကျောက်ကပ် သွေးသန့်စင်နေရသူများတွင် 「Shunt (シャント) ရှိသောဘက်ကို ဖိမိခြင်းနှင့် သွေးပေါင်ချိန်တိုင်းခြင်း တားမြစ်ချက်」 နှင့် 「ရေ၊ ဆား၊ ပိုတက်စီယမ်နှင့် ဖော့စဖောရပ်စ် ကန့်သတ်ချက်」 တို့မှာ အရေးကြီးပါသည် - ストーマ(人工肛門)は回腸・上行結腸では水様〜泥状便、S状結腸では固形便となる
စတိုမာ (စအိုအတု) သည် အူသိမ်အောက်ပိုင်းနှင့် အူမကြီး အတက်ပိုင်းတွင် အရည်မှ ရွှံ့နှစ်ပုံစံဝမ်း ဖြစ်ပြီး S ပုံသဏ္ဌာန် အူမကြီးတွင် အခဲပုံစံဝမ်း ဖြစ်ပါသည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 内部障害(7種類) | ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းအင်္ဂါ မသန်စွမ်းမှု (内部障害 - 7 မျိုး) |
| 在宅酸素療法(HOT・火気厳禁) | နေအိမ်တွင် အောက်ဆီဂျင်ပေးကုသမှု (在宅酸素療法 - HOT - မီးလုံးဝမသုံးရ) |
| 血液透析とシャント管理 | ကျောက်ကပ် သွေးသန့်စင်ခြင်းနှင့် Shunt စီမံခန့်ခွဲမှု (血液透析とシャント管理) |
| ストーマ(人工肛門・人工膀胱) | စတိုမာ (ストーマ - စအိုအတုနှင့် ဆီးအိမ်အတု) |
高次脳機能障害の主要症状(注意障害・遂行機能障害・半側空間無視等)とケア
အဆင့်မြင့် ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် ချို့ယွင်းမှု (高次脳機能障害) ၏ အဓိကလက္ခဏာများ (အာရုံစူးစိုက်မှု၊ အစီအစဉ်တကျ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း၊ တစ်ဖက်ခြမ်း အာကာသပြင် လျစ်လျူရှုမိခြင်း စသည်) နှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု
「高次脳機能障害」とは、脳梗塞・脳出血などの脳血管疾患や交通事故等による頭部外傷後に脳が損傷を受け、記憶・注意・遂行機能・社会的行動等の認知機能に障害が残った状態です。
「အဆင့်မြင့် ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် ချို့ယွင်းမှု (高次脳機能障害)」 ဆိုသည်မှာ ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ခြင်း၊ ဦးနှောက်သွေးကြောပေါက်ခြင်း ကဲ့သို့သော ဦးနှောက်သွေးကြောရောဂါများ သို့မဟုတ် ယာဉ်မတော်တဆမှု စသည်တို့ကြောင့် ဦးခေါင်းဒဏ်ရာရပြီးနောက် ဦးနှောက် ထိခိုက်ပျက်စီးသွားကာ မှတ်ဉာဏ်၊ အာရုံစူးစိုက်မှု၊ အစီအစဉ်တကျ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းနှင့် လူမှုရေးအပြုအမူ စသည့် သိမြင်မှတ်သားမှု စွမ်းဆောင်ရည်များတွင် ချို့ယွင်းချက် ကျန်ရစ်နေသည့် အခြေအနေ ဖြစ်ပါသည်။
代表的な4大症状は、①物を置いた場所や約束を忘れる「記憶障害(メモ帳やアラーム活用で補う)」、②気が散りやすく2つのことを同時にできない「注意障害(静かな環境で1つずつ伝える)」です。
အဓိက လက္ခဏာကြီး 4 ရပ်မှာ (1) ပစ္စည်းထားသည့်နေရာ သို့မဟုတ် ချိန်းဆိုမှုများကို မေ့သွားသည့် 「မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု (記憶障害 - မှတ်စုစာအုပ်နှင့် အချက်ပေးနာရီ အသုံးပြု၍ ဖြည့်ဆည်းပေးသည်)」 နှင့် (2) အာရုံပျံ့လွင့်လွယ်ပြီး အလုပ် 2 ခုကို တစ်ပြိုင်တည်း မလုပ်နိုင်သည့် 「အာရုံစူးစိုက်မှု ချို့ယွင်းခြင်း (注意障害 - တိတ်ဆိတ်သော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တစ်ချက်ချင်းစီ ပြောပြပေးသည်)」 တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။
さらに③計画を立てて順序よく行動できない「遂行機能障害(手順書やチェックリストを示す)」、④感情のコントロールが難しく怒りっぽくなったり意欲が低下したりする「社会的行動障害」があります。
ထို့အပြင် (3) အစီအစဉ်ဆွဲ၍ အစဉ်လိုက် မလုပ်ဆောင်နိုင်သည့် 「အစီအစဉ်တကျ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ချို့ယွင်းခြင်း (遂行機能障害 - လုပ်ငန်းစဉ် လမ်းညွှန်စာရွက်နှင့် စစ်ဆေးရန်စာရင်း ပြသပေးသည်)」 နှင့် (4) စိတ်ခံစားချက် ထိန်းချုပ်ရန် ခက်ခဲပြီး ဒေါသထွက်လွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် လိုလားတက်ကြွမှု ကျဆင်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်သည့် 「လူမှုရေးအပြုအမူဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းခြင်း (社会的行動障害)」 တို့ ရှိကြပါသည်။
また「右大脳半球(頭頂葉等)」の損傷で多くみられる「左半側空間無視」では、視力自体はあっても空間の左側半分を認識できず、食卓の左側のおかずを残したり左肩を壁にぶつけたりします。
ထို့အပြင် 「ညာဘက် ဦးနှောက်ခြမ်း (右大脳半球 - ဦးခေါင်းထိပ်ပိုင်း ဦးနှောက် စသည်)」 ထိခိုက်ပျက်စီးမှုတွင် အဖြစ်များသော 「ဘယ်ဘက်ခြမ်း အာကာသပြင် (မြင်ကွင်း) လျစ်လျူရှုမိခြင်း (左半側空間無視)」 ၌ မျက်စိအမြင်အာရုံ ရှိသော်လည်း အာကာသပြင်၏ ဘယ်ဘက်တစ်ခြမ်းကို မသိမြင်နိုင်ဘဲ ထမင်းစားပွဲ၏ ဘယ်ဘက်ခြမ်းရှိ ဟင်းလျာများကို မစားဘဲ ချန်ထားမိခြင်း သို့မဟုတ် ဘယ်ဘက်ပခုံးဖြင့် နံရံကို ဝင်တိုက်မိခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်။
左半側空間無視の人には、認識しやすい右側から声をかけたり、お盆を回転させたり左側を向くよう具体的に声かけを行います。また麻痺がないのに服の袖を通す向きがわからなくなる「着衣失行」では、上下・裏表に目印をつけて支援します。
ဘယ်ဘက်ခြမ်း အာကာသပြင် လျစ်လျူရှုမိသူများအား သိမြင်လွယ်သော ညာဘက်ခြမ်းမှ စကားပြောဆိုချဉ်းကပ်ခြင်း၊ ထမင်းဗန်းကို လှည့်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ဘယ်ဘက်သို့ လှည့်ကြည့်ရန် တိကျစွာ သတိပေးပြောဆိုခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ပေးရပါမည်။ ထို့အပြင် လေဖြတ်ထားခြင်း မရှိသော်လည်း အင်္ကျီလက်လျှိုရမည့် ဦးတည်ချက်ကို မသိတော့သည့် 「အဝတ်အစားဝတ်ဆင်မှု အဆင့်ဆင့် မလုပ်တတ်တော့ခြင်း (着衣失行)」 တွင် အပေါ်အောက်နှင့် အတွင်းအပြင်တို့၌ အမှတ်အသား တပ်ဆင်ပေး၍ ပံ့ပိုးကူညီရပါမည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 高次脳機能障害の4大症状は「記憶障害・注意障害・遂行機能障害・社会的行動障害」
အဆင့်မြင့် ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် ချို့ယွင်းမှု၏ အဓိကလက္ခဏာကြီး 4 ရပ်မှာ 「မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု၊ အာရုံစူးစိုက်မှု ချို့ယွင်းခြင်း၊ အစီအစဉ်တကျ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ချို့ယွင်းခြင်းနှင့် လူမှုရေးအပြုအမူဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းခြင်း」 တို့ ဖြစ်ပါသည် - 右脳損傷で多い「左半側空間無視」では、左側の食事の見落としや障害物への衝突に注意する
ညာဘက်ဦးနှောက် ထိခိုက်မှုကြောင့် အဖြစ်များသော 「ဘယ်ဘက်ခြမ်း အာကာသပြင် လျစ်လျူရှုမိခြင်း (左半側空間無視)」 တွင် ဘယ်ဘက်ခြမ်းရှိ အစားအစာများ ကျန်နေခဲ့ခြင်းနှင့် အတားအဆီးများကို ဝင်တိုက်မိခြင်းတို့အား သတိပြုရပါမည် - 「着衣失行」では服の上下・前後がわからなくなるため、襟元等に色印をつけて声かけする
「အဝတ်အစားဝတ်ဆင်မှု အဆင့်ဆင့် မလုပ်တတ်တော့ခြင်း (着衣失行)」 တွင် အဝတ်အစား၏ အပေါ်အောက်နှင့် အရှေ့အနောက်ကို မသိတော့သောကြောင့် အင်္ကျီကော်လာ စသည်တို့တွင် အရောင်အမှတ်အသား တပ်ပေးပြီး လမ်းညွှန်ပြောဆိုပေးရပါမည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 高次脳機能障害 | အဆင့်မြင့် ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် ချို့ယွင်းမှု (高次脳機能障害) |
| 注意障害・社会的行動障害 | အာရုံစူးစိုက်မှု ချို့ယွင်းခြင်းနှင့် လူမှုရေးအပြုအမူဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းခြင်း (注意障害・社会的行動障害) |
| 左半側空間無視 | ဘယ်ဘက်ခြမ်း အာကာသပြင် လျစ်လျူရှုမိခြင်း (左半側空間無視) |
| 着衣失行・観念失行 | အဝတ်အစားဝတ်ဆင်မှု မလုပ်တတ်တော့ခြင်းနှင့် ပစ္စည်းအသုံးပြုပုံ အဆင့်ဆင့် မလုပ်တတ်တော့ခြင်း (着衣失行・観念失行) |
知的障害・発達障害(ASD・ADHD・LD)・精神障害の理解
ဉာဏ်ရည်မသန်စွမ်းမှု၊ ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းမှု (ASD၊ ADHD၊ LD) နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းမှုတို့ကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း
「知的障害」とは、「発達期(おおむね18歳未満)」に現れ、知的機能(IQおおむね70未満)の遅れと、日常生活や社会生活への「適応行動の困難」が共にみられる状態であり、都道府県知事等から「療育手帳」が交付されます。
「ဉာဏ်ရည်မသန်စွမ်းမှု (知的障害)」 ဆိုသည်မှာ 「ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဆဲကာလ (発達期 - ယေဘုယျအားဖြင့် အသက် 18 နှစ်အောက်)」 တွင် ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဉာဏ်ရည်စွမ်းဆောင်ရည် (IQ ယေဘုယျအားဖြင့် 70 အောက်) နောက်ကျခြင်းနှင့် နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝနှင့် လူမှုရေးဘဝအတွင်း 「လိုက်လျောညီထွေ ပြုမူနေထိုင်နိုင်မှု အခက်အခဲ (適応行動の困難)」 နှစ်ရပ်စလုံးကို အတူတကွ တွေ့ရသည့် အခြေအနေဖြစ်ပြီး ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အုပ်ချုပ်ရေးမှူး စသည်တို့က 「ပြုစုပျိုးထောင်ရေး မှတ်ပုံတင်စာအုပ် (療育手帳)」 ထုတ်ပေးပါသည်။
「発達障害者支援法」における発達障害には、①対人関係・コミュニケーションの困難と強いこだわり(興味の限局・常同行動)・感覚過敏を特徴とする「自閉症スペクトラム障害(ASD)」があります。
「ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူများ ပံ့ပိုးကူညီရေး ဥပဒေ (発達障害者支援法)」 ပါ ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းမှုများတွင် (1) လူအချင်းချင်း ဆက်ဆံရေးနှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှု အခက်အခဲရှိခြင်း၊ ပြင်းထန်သော အစွဲအလမ်းရှိခြင်း (စိတ်ဝင်စားမှု ဘောင်ကျဉ်းခြင်း၊ ပုံသေအပြုအမူ ထပ်တလဲလဲ ပြုလုပ်ခြင်း) နှင့် အာရုံခံစားမှု အလွန်အမင်း ထက်မြက်လွန်ကဲခြင်း (感覚過敏) တို့ဖြင့် ထူးခြားသော 「အော်တစ်ဇင် စပက်ထရမ် ချို့ယွင်းမှု (自閉症スペクトラム障害 - ASD)」 ရှိပါသည်။
ASDの人は口頭での曖昧な指示や急な予定変更に強い不安(パニック)を起こしすいため、写真や絵カード・スケジュール表を用いて「視覚的に構造化(TEACCHプログラム等)」し、見通しを持てるように支援します。
ASD ရှိသူများသည် နှုတ်ဖြင့် မရေရာသော ညွှန်ကြားချက်များ သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် အစီအစဉ် ပြောင်းလဲခြင်းတို့ကြောင့် ပြင်းထန်သော စိုးရိမ်ပူပန်မှု (ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်မှု - パニック) ဖြစ်ပွားလွယ်သောကြောင့် ဓာတ်ပုံများ၊ ရုပ်ပုံကတ်များနှင့် အချိန်ဇယားများကို အသုံးပြု၍ 「အမြင်အာရုံဖြင့် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းပြသခြင်း (視覚的に構造化 - TEACCH ပရိုဂရမ် စသည်)」 ပြုလုပ်ကာ ရှေ့ဆက်ရမည့် အစီအစဉ်ကို ကြိုတင်သိမြင်နိုင်အောင် ပံ့ပိုးပေးရပါမည်။
発達障害にはさらに、②不注意(集中困難・忘れ物)と多動性・衝動性を特徴とする「注意欠如・多動症(ADHD)」、③知的発達全体の遅れはないが「読む・書く・計算する」などの特定領域のみが困難な「学習障害(LD/限局性学習症)」があります。
ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းမှုများတွင် ထို့အပြင် (2) အာရုံစူးစိုက်မှု အားနည်းခြင်း (အာရုံစိုက်ရန် ခက်ခဲခြင်း၊ ပစ္စည်းမေ့တတ်ခြင်း) နှင့် အငြိမ်မနေ လှုပ်ရှားလွန်ကဲခြင်း၊ စိတ်လိုက်မာန်ပါ ပြုမူတတ်ခြင်းတို့ဖြင့် ထူးခြားသော 「အာရုံစူးစိုက်မှု အားနည်းခြင်းနှင့် တက်ကြွလွန်ကဲခြင်း ချို့ယွင်းမှု (注意欠如・多動症 - ADHD)」 နှင့် (3) အထွေထွေ ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှု နောက်ကျခြင်း မရှိသော်လည်း 「စာဖတ်ခြင်း၊ စာရေးခြင်း သို့မဟုတ် တွက်ချက်ခြင်း」 ကဲ့သို့သော သီးခြားကဏ္ဍတစ်ခုခုတွင်သာ အခက်အခဲရှိသည့် 「သင်ယူမှုဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းမှု (学習障害 - LD)」 တို့ ပါဝင်ပါသည်။
「精神障害」の代表である「統合失調症」では、急性期に幻聴や妄想などの「陽性症状」、慢性期(休息期〜回復期)に感情鈍麻・意欲低下・自閉(ひきこもり)などの「陰性症状」がみられ、服薬継続と地域生活支援(精神障害者保健福祉手帳等)を行います。
「စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းမှု (精神障害)」 ၏ အဓိကရောဂါဖြစ်သော 「စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါ (統合失調症 - Schizophrenia)」 တွင် ရောဂါပြင်းထန်သည့်အဆင့် (急性期) ၌ အကြားမှားခြင်းနှင့် အထင်မှားစွဲလမ်းခြင်း ကဲ့သို့သော 「အပေါင်းလက္ခဏာများ (陽性症状 - Positive Symptoms)」 ကို တွေ့ရပြီး နာတာရှည်အဆင့် (အနားယူချိန်မှ ပြန်လည်သက်သာလာချိန်) ၌ စိတ်ခံစားချက် ထုံသွားခြင်း (感情鈍麻)၊ လိုလားတက်ကြွမှု ကျဆင်းခြင်းနှင့် အိမ်တွင်းပုန်းနေခြင်း ကဲ့သို့သော 「အနုတ်လက္ခဏာများ (陰性症状 - Negative Symptoms)」 ကို တွေ့ရကာ ဆေးဝါး စဉ်ဆက်မပြတ် သောက်သုံးစေခြင်းနှင့် ရပ်ရွာအတွင်း နေထိုင်မှု ပံ့ပိုးကူညီခြင်း (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူ ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဖူလုံရေး မှတ်ပုံတင်စာအုပ် စသည်) တို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 知的障害は「発達期(おおむね18歳未満)」に生じ、知的機能と適応行動の双方に支援を要する
ဉာဏ်ရည်မသန်စွမ်းမှုသည် 「ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဆဲကာလ (ယေဘုယျအားဖြင့် အသက် 18 နှစ်အောက်)」 တွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ဉာဏ်ရည်စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် လိုက်လျောညီထွေ ပြုမူနေထိုင်မှု နှစ်ရပ်စလုံးအတွက် ပံ့ပိုးမှု လိုအပ်ပါသည် - ASD(自閉症スペクトラム障害)には、絵カードや予定表による「視覚的構造化」と具体的で肯定的な声かけが有効
ASD (အော်တစ်ဇင် စပက်ထရမ် ချို့ယွင်းမှု) အတွက် ရုပ်ပုံကတ်များနှင့် အချိန်ဇယားများဖြင့် 「အမြင်အာရုံဖြင့် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းပြသခြင်း (視覚的構造化)」 နှင့် တိကျပြီး အပြုသဘောဆောင်သော စကားပြောဆိုမှုတို့မှာ ထိရောက်မှု ရှိပါသည် - 統合失調症は幻覚・妄想の「陽性症状」と、意欲低下・感情鈍麻の「陰性症状」に分かれる
စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါ (統合失調症) တွင် အမြင်မှား အကြားမှားနှင့် အထင်မှားစွဲလမ်းမှု ပါဝင်သော 「အပေါင်းလက္ခဏာများ (陽性症状)」 နှင့် လိုလားတက်ကြွမှု ကျဆင်းခြင်းနှင့် စိတ်ခံစားချက် ထုံသွားခြင်း ပါဝင်သော 「အနုတ်လက္ခဏာများ (陰性症状)」 ဟူ၍ ခွဲခြားထားပါသည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 知的障害(療育手帳) | ဉာဏ်ရည်မသန်စွမ်းမှု (知的障害 - ပြုစုပျိုးထောင်ရေး မှတ်ပုံတင်စာအုပ် - 療育手帳) |
| 自閉症スペクトラム障害(ASD・視覚的構造化) | အော်တစ်ဇင် စပက်ထရမ် ချို့ယွင်းမှု (ASD - အမြင်အာရုံဖြင့် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းပြသခြင်း) |
| 注意欠如・多動症(ADHD)・学習障害(LD) | အာရုံစူးစိုက်မှု အားနည်းခြင်းနှင့် တက်ကြွလွန်ကဲခြင်း ချို့ယွင်းမှု (ADHD) နှင့် သင်ယူမှုဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းမှု (LD) |
| 統合失調症(陽性症状・陰性症状) | စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါ (統合失調症 - အပေါင်းလက္ခဏာများနှင့် အနုတ်လက္ခဏာများ) |
障害者の地域生活支援体制・補装具と家族支援(きょうだい児等)
မသန်စွမ်းသူများ၏ ရပ်ရွာအတွင်း နေထိုင်မှု ပံ့ပိုးရေးစနစ်၊ အစားထိုးနှင့် အထောက်အကူပြု ကိရိယာများ (補装具) နှင့် မိသားစု ပံ့ပိုးကူညီမှု (မသန်စွမ်းသူ၏ မောင်နှမများ စသည်)
障害者総合支援法にもとづき障害福祉サービスを利用する際には、指定特定相談支援事業所の「相談支援専門員」が本人の希望やアセスメントを踏まえて「サービス等利用計画」を作成します。
မသန်စွမ်းသူများအတွက် ဘက်စုံပံ့ပိုးကူညီရေး ဥပဒေ (障害者総合支援法) အရ မသန်စွမ်းသူ့ဖူလုံရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို အသုံးပြုရာတွင် သတ်မှတ်ထားသော ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှု ပံ့ပိုးရေးဌာနရှိ 「ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှု ပံ့ပိုးရေး ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် (相談支援専門員)」 က ကာယကံရှင်၏ ဆန္ဒနှင့် သုံးသပ်အကဲဖြတ်ချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ 「ဝန်ဆောင်မှု စသည်တို့ အသုံးပြုရေး အစီအစဉ် (サービス等利用計画)」 ကို ရေးဆွဲပေးပါသည်။
また各福祉サービス事業所(生活介護・就労継続支援・グループホーム等)では、「サービス管理責任者」がサービス等利用計画に沿って「個別支援計画」を作成し、定期的なモニタリングを行います。
ထို့အပြင် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ဆောင်မှုဌာန အသီးသီး (နေ့စဉ်ဘဝ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု၊ အလုပ်အကိုင် စဉ်ဆက်မပြတ် ပံ့ပိုးမှု၊ Group Home စသည်) တွင် 「ဝန်ဆောင်မှု စီမံခန့်ခွဲရေး တာဝန်ခံ (サービス管理責任者)」 က ဝန်ဆောင်မှု အသုံးပြုရေး အစီအစဉ်နှင့်အညီ 「တစ်ဦးချင်း ပံ့ပိုးကူညီမှု အစီအစဉ် (個別支援計画)」 ကို ရေးဆွဲပြီး ပုံမှန် စောင့်ကြည့်သုံးသပ်ခြင်း (モニタリング) ကို ဆောင်ရွက်ပါသည်။
身体機能を支える用具として、身体の欠損や損なわれた機能を補う「補装具(義肢・装具・車いす・電動車いす・歩行器・盲人安全つえ・補聴器・重度障害者用意思伝達装置)」と、市町村の地域生活支援事業による「日常生活用具(特殊寝台・ストーマ装具・点字器等)」があります。
ခန္ဓာကိုယ် စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပံ့ပိုးပေးသည့် ပစ္စည်းများအနေဖြင့် ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်း ဆုံးရှုံးမှု သို့မဟုတ် ချို့ယွင်းသွားသော လုပ်ဆောင်ချက်ကို အစားထိုးဖြည့်ဆည်းပေးသည့် 「အစားထိုးနှင့် အထောက်အကူပြု ကိရိယာများ (補装具 - ခြေတုလက်တု၊ အထိန်းကိရိယာ၊ ဝှီးချဲ၊ လျှပ်စစ်ဝှီးချဲ၊ လမ်းလျှောက်အထောက်အကူပြုကိရိယာ၊ မျက်မမြင်သုံး တောင်ဝှေးဖြူ၊ နားကြားကိရိယာ၊ ပြင်းထန်သော မသန်စွမ်းသူသုံး ဆက်သွယ်ရေးစက်)」 နှင့် မြို့နယ်များ၏ ရပ်ရွာလူနေမှုဘဝ ပံ့ပိုးရေးလုပ်ငန်းအရ ပေးအပ်သော 「နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝသုံး အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများ (日常生活用具 - အထူးကုတင်၊ စတိုမာအိတ်၊ မျက်မမြင်စာ ရိုက်နှိပ်ကိရိယာ စသည်)」 ဟူ၍ ရှိကြပါသည်။
食事用の柄が太いスプーンやソックスエイド・ボタンエイドなどの「自助具」を作成・適合調整する際には、応用動作訓練の専門職である「作業療法士(OT)」と連携することが適切です。
အစာစားရာတွင်သုံးသော လက်ကိုင်ရိုးတုတ်သည့် ဇွန်း သို့မဟုတ် ခြေအိတ်ဝတ်ကိရိယာ၊ ကြယ်သီးတပ်ကိရိယာ ကဲ့သို့သော 「ကိုယ်တိုင်သုံး အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများ (自助具 - Self-help devices)」 ကို ပြုလုပ်တပ်ဆင်ညှိနှိုင်းရာတွင် လက်တွေ့အသုံးချ လှုပ်ရှားမှု လေ့ကျင့်ရေး ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်ဖြစ်သော 「လုပ်ငန်းဆောင်တာ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ပညာရှင် (作業療法士 - OT)」 နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းမှာ သင့်လျော်ပါသည်။
さらに家族支援においては、親の高齢化に伴う「8050問題」や「親亡き後」の備え、および障害のある兄弟姉妹を持つ「きょうだい児(ヤングケアラー問題や将来の介護負担への不安)」の心情に配慮し、短期入所(レスパイト)や地域移行支援につなげます。
ထို့အပြင် မိသားစု ပံ့ပိုးကူညီရေးတွင် မိဘများ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော 「8050 ပြဿနာ (အသက် 80 အရွယ် မိဘက အသက် 50 အရွယ် သားသမီးကို စောင့်ရှောက်နေရခြင်း)」၊ 「မိဘများ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် (親亡き後)」 အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုနှင့် မသန်စွမ်းသော ညီအစ်ကိုမောင်နှမ ရှိသည့် 「မသန်စွမ်းသူ၏ မောင်နှမများ (きょうだい児 - လူငယ်ပြုစုစောင့်ရှောက်သူ ပြဿနာနှင့် အနာဂတ် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးအပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်မှု)」 တို့၏ စိတ်ခံစားချက်ကို အလေးထားပြီး ရက်တိုနေထိုင်စောင့်ရှောက်မှု (レスパイト) နှင့် ရပ်ရွာအတွင်း ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရေး ပံ့ပိုးမှုတို့နှင့် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ပေးရပါမည်။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 相談支援専門員が「サービス等利用計画」を、事業所のサービス管理責任者が「個別支援計画」を作成する
ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှု ပံ့ပိုးရေး ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် (相談支援専門員) က 「ဝန်ဆောင်မှု စသည်တို့ အသုံးပြုရေး အစီအစဉ်」 ကို ရေးဆွဲပြီး လုပ်ငန်းဌာန၏ ဝန်ဆောင်မှု စီမံခန့်ခွဲရေး တာဝန်ခံ (サービス管理責任者) က 「တစ်ဦးချင်း ပံ့ပိုးကူညီမှု အစီအစဉ်」 ကို ရေးဆွဲပါသည် - 「補装具(義肢・装具・車いす・補聴器等)」と「日常生活用具」、作業療法士(OT)による「自助具」を区別する
「အစားထိုးနှင့် အထောက်အကူပြု ကိရိယာများ (補装具 - ခြေတုလက်တု၊ ဝှီးချဲ၊ နားကြားကိရိယာ စသည်)」၊ 「နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝသုံး အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများ (日常生活用具)」 နှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ပညာရှင် (OT) နှင့် ပြုလုပ်သော 「ကိုယ်တိုင်သုံး အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများ (自助具)」 တို့ကို ခွဲခြားမှတ်သားရပါမည် - 家族支援ではレスパイトケアのほか、「親亡き後」や「きょうだい児」の不安・負担への支援が重要
မိသားစု ပံ့ပိုးကူညီရေးတွင် ပြုစုသူ အနားယူနိုင်ရေး စောင့်ရှောက်မှု (レスパイトケア) အပြင် 「မိဘများ ကွယ်လွန်ပြီးနောက်」 နှင့် 「မသန်စွမ်းသူ၏ မောင်နှမများ (きょうだい児)」 ၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများအပေါ် ပံ့ပိုးကူညီရန် အရေးကြီးပါသည်
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 相談支援専門員(サービス等利用計画) | ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှု ပံ့ပိုးရေး ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် (相談支援専門員 - ဝန်ဆောင်မှု စသည်တို့ အသုံးပြုရေး အစီအစဉ်) |
| サービス管理責任者(個別支援計画) | ဝန်ဆောင်မှု စီမံခန့်ခွဲရေး တာဝန်ခံ (サービス管理責任者 - တစ်ဦးချင်း ပံ့ပိုးကူညီမှု အစီအစဉ်) |
| 補装具と日常生活用具 | အစားထိုးနှင့် အထောက်အကူပြု ကိရိယာများနှင့် နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝသုံး အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများ (補装具と日常生活用具) |
| 自助具(作業療法士:OT) | ကိုယ်တိုင်သုံး အထောက်အကူပြုပစ္စည်းများ (自助具 - လုပ်ငန်းဆောင်တာ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ပညာရှင် - OT) |
試験によく出るポイントと覚え方
စာမေးပွဲတွင် မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော အချက်များနှင့် မှတ်သားနည်းများ
この章では、上田敏の障害受容5段階、ALS(筋萎縮性側索硬化症)の4大陰性徴候、内部障害(人工透析・ストーマ)、高次脳機能障害、発達障害が頻出です。
ဤအခန်းတွင် အူအဲဒါ ဆာတိုရှီ၏ မသန်စွမ်းမှု လက်ခံနိုင်ခြင်း အဆင့် 5 ဆင့်၊ ALS (ကြွက်သားသိမ် အာရုံကြောမကြီး မာကျောသည့်ရောဂါ) ၏ မဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာကြီး 4 ရပ်၊ ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းအင်္ဂါ မသန်စွမ်းမှုများ (ကျောက်ကပ် သွေးသန့်စင်ခြင်း၊ စတိုမာ)၊ အဆင့်မြင့် ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် ချို့ယွင်းမှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းမှုများကို မကြာခဏ မေးမြန်းလေ့ရှိပါသည်။
特にALSで最後まで保たれる4つの機能(4大陰性徴候)である「眼球運動・膀胱直腸機能・感覚(知覚)・褥瘡になりにくいこと」と、認知機能が保たれる点は毎年のように問われます。
အထူးသဖြင့် ALS တွင် နောက်ဆုံးအချိန်အထိ မပျက်စီးဘဲ ကျန်ရှိနေသော လုပ်ဆောင်ချက် 4 ရပ် (မဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာကြီး 4 ရပ် - 4大陰性徴候) ဖြစ်သည့် 「မျက်လုံးအိမ် လှုပ်ရှားမှု၊ ဆီးအိမ်နှင့် အူမကြီး လုပ်ဆောင်ချက်၊ အာရုံခံစားမှု (ထိတွေ့သိရှိမှု) နှင့် အိပ်ရာပူနာ ဖြစ်ပွားခဲခြင်း」 နှင့် သိမြင်မှတ်သားနိုင်စွမ်း ပုံမှန်ကျန်ရှိနေသည့် အချက်တို့ကို နှစ်စဉ်နီးပါး မေးမြန်းလေ့ရှိပါသည်။
人工透析患者では「シャント側の腕での血圧測定・圧迫は厳禁」「水分・塩分・カリウム・リンの制限」を、高次脳機能障害では「右脳損傷=左半側空間無視」を必ず覚えましょう。
ကျောက်ကပ် သွေးသန့်စင်နေရသော လူနာများတွင် 「Shunt (シャント) ရှိသော လက်မောင်းဘက်၌ သွေးပေါင်ချိန်တိုင်းခြင်းနှင့် ဖိမိခြင်းတို့ကို လုံးဝရှောင်ကြဉ်ရန်」 နှင့် 「ရေ၊ ဆား၊ ပိုတက်စီယမ်နှင့် ဖော့စဖောရပ်စ် ကန့်သတ်ချက်」 တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အဆင့်မြင့် ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် ချို့ယွင်းမှုတွင် 「ညာဘက်ဦးနှောက် ထိခိုက်မှု = ဘယ်ဘက်ခြမ်း အာကာသပြင် လျစ်လျူရှုမိခြင်း (左半側空間無視)」 ကိုလည်းကောင်း မဖြစ်မနေ မှတ်သားထားပါ။
မှတ်ထားရမည့် အချက်များ
- 上田敏の障害受容の5段階:「ショック期→否認期→混乱期→解決への努力期→受容期(価値観の転換)」。2024年4月から民間事業者の合理的配慮の提供も法的義務化。
အူအဲဒါ ဆာတိုရှီ၏ မသန်စွမ်းမှု လက်ခံနိုင်ခြင်း အဆင့် 5 ဆင့် - 「ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်မှုအဆင့် (ショック期) → ငြင်းဆန်မှုအဆင့် (否認期) → စိတ်ရှုပ်ထွေးမှုအဆင့် (混乱期) → ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုအဆင့် (解決への努力期) → လက်ခံနိုင်မှုအဆင့် (受容期 - တန်ဖိုးထားမှု အမြင်ပြောင်းလဲခြင်း)」။ 2024 ခုနှစ် ဧပြီလမှစ၍ ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းရှင်များလည်း သင့်လျော်သော ညှိနှိုင်းဖြည့်ဆည်းပေးမှု (合理的配慮) ပေးအပ်ရန် ဥပဒေအရ သတ်မှတ်ထားပါသည်။ - ALSの4大陰性徴候(保たれる機能):「眼球運動・膀胱直腸機能(排泄)・感覚(痛覚など)・褥瘡ができにくいこと」(意識や知能も正常)。
ALS ၏ မဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာကြီး 4 ရပ် (ဆက်လက်ကောင်းမွန်နေသော လုပ်ဆောင်ချက်များ) - 「မျက်လုံးအိမ် လှုပ်ရှားမှု၊ ဆီးအိမ်နှင့် အူမကြီး လုပ်ဆောင်ချက် (အပေါ့အလေး စွန့်ထုတ်မှု)၊ အာရုံခံစားမှု (နာကျင်မှုအာရုံ စသည်) နှင့် အိပ်ရာပူနာ ဖြစ်ပွားခဲခြင်း」 (သတိရှိမှုနှင့် ဉာဏ်ရည်လည်း ပုံမှန်ဖြစ်သည်)။ - 脊髄損傷と内部障害:「頸髄損傷=四肢麻痺と自律神経過反射(尿閉・便秘で急激な高血圧)」「人工透析=シャント側の圧迫禁止とカリウム・リン・塩分・水分制限」。
ကျောရိုးမကြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းနှင့် အတွင်းအင်္ဂါ မသန်စွမ်းမှု - 「လည်ပင်းရိုးဆစ် အာရုံကြောမကြီး ထိခိုက်ခြင်း = ခြေလက်လေးဖက်စလုံး လေဖြတ်ခြင်းနှင့် အလိုအလျောက် အာရုံကြော အလွန်အကျွံ တုံ့ပြန်ခြင်း (ဆီးအောင့်ခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်းကြောင့် ရုတ်တရက် သွေးပေါင်ချိန် အလွန်အမင်း တက်ခြင်း)」၊ 「ကျောက်ကပ် သွေးသန့်စင်ခြင်း = Shunt ရှိသောဘက်ကို ဖိမိခြင်း တားမြစ်ချက်နှင့် ပိုတက်စီယမ်၊ ဖော့စဖောရပ်စ်၊ ဆားနှင့် ရေ ကန့်သတ်ချက်」။ - 高次脳機能障害の4大症状:「記憶障害・注意障害・遂行機能障害・社会的行動障害」(右半球損傷で左半側空間無視・着衣失行が多い)。
အဆင့်မြင့် ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် ချို့ယွင်းမှု၏ အဓိကလက္ခဏာကြီး 4 ရပ် - 「မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု၊ အာရုံစူးစိုက်မှု ချို့ယွင်းခြင်း၊ အစီအစဉ်တကျ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ချို့ယွင်းခြင်းနှင့် လူမှုရေးအပြုအမူဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းခြင်း」 (ညာဘက်ဦးနှောက်ခြမ်း ထိခိုက်မှုကြောင့် ဘယ်ဘက်ခြမ်း အာကာသပြင် လျစ်လျူရှုမိခြင်းနှင့် အဝတ်အစားဝတ်ဆင်မှု မလုပ်တတ်တော့ခြင်း အဖြစ်များသည်)။ - 発達障害と精神障害:「ASD(自閉スペクトラム症)=視覚的構造化・具体的で肯定的な表現が有効」「統合失調症=陽性症状(幻覚・妄想)と陰性症状(意欲低下・感情平板化)」。
ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းမှုနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းမှု - 「ASD = အမြင်အာရုံဖြင့် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းပြသခြင်း (視覚的構造化) နှင့် တိကျပြီး အပြုသဘောဆောင်သော အသုံးအနှုန်းများ ထိရောက်သည်」၊ 「စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါ (統合失調症) = အပေါင်းလက္ခဏာများ (အမြင်မှား အကြားမှား၊ အထင်မှားစွဲလမ်းမှု) နှင့် အနုတ်လက္ခဏာများ (လိုလားတက်ကြွမှု ကျဆင်းခြင်း၊ စိတ်ခံစားချက် ထုံသွားခြင်း)」။
| ဝေါဟာရ | အဓိပ္ပာယ် |
|---|---|
| 障害受容の5段階(上田敏) | မသန်စွမ်းမှု လက်ခံနိုင်ခြင်း အဆင့် 5 ဆင့် (障害受容の5段階 - အူအဲဒါ ဆာတိုရှီ) |
| ALSの4大陰性徴候(保たれる機能) | ALS ၏ မဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာကြီး 4 ရပ် (ALSの4大陰性徴候 - ဆက်လက်ကောင်းမွန်နေသော လုပ်ဆောင်ချက်များ) |
| シャント管理と自律神経過反射 | Shunt စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် အလိုအလျောက် အာရုံကြော အလွန်အကျွံ တုံ့ပြန်ခြင်း (シャント管理と自律神経過反射) |
| 高次脳機能障害と左半側空間無視 | အဆင့်မြင့် ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် ချို့ယွင်းမှုနှင့် ဘယ်ဘက်ခြမ်း အာကာသပြင် လျစ်လျူရှုမိခြင်း (高次脳機能障害と左半側空間無視) |
မသန်စွမ်းမှုအကြောင်း နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း
ဤအခန်းကို app တွင် လေ့ကျင့်ပါတရားဝင် ကိုးကားချက်များ
- 公益財団法人社会福祉振興・試験センター「介護福祉士国家試験 試験科目別出題基準(障害の理解)」 — https://www.sssc.or.jp/kaigo/kijun/index.html
- 厚生労働省・内閣府「障害者総合支援法・障害者差別解消法(令和6年4月改正)」 — https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/hukushi_kaigo/shougaishahukushi/index.html