VIENIDMY ဝင်မည် လေ့ကျင့်မည်

ပင်မစာမျက်နှာ › သင်ခန်းစာ › ဘိုးဘွားနှင့် လူနာပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်း (介護)

စိတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ ဖွဲ့စည်းလုပ်ဆောင်ပုံ (こころとからだのしくみ)

ဘိုးဘွားနှင့် လူနာပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်း (介護) · 介護 - Kaigo · တရားဝင် သင်ရိုးစာအုပ်များကို အခြေခံ၍ Tokutei Pass က ရေးသားထားသည်; စကားလုံးအတိုင်း ကူးယူထားခြင်း မဟုတ်ပါ။

မာစလို (Maslow) ၏ အခြေခံလိုအင်ဆန္ဒ အဆင့်ဆင့်နှင့် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အာရုံခံအင်္ဂါများနှင့် အရေပြား ပြောင်းလဲမှု

မာစလို (Maslow) ၏ အခြေခံလိုအင်ဆန္ဒ အဆင့်ဆင့် သီအိုရီ (基本的欲求の階層説) တွင် လူသားတို့၏ လိုအင်ဆန္ဒကို အဆင့် 5 ဆင့် ((1) ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ လိုအင်ဆန္ဒ -> (2) ဘေးကင်းလုံခြုံရေး လိုအင်ဆန္ဒ -> (3) လူမှုအဖွဲ့အစည်းဝင်ဖြစ်မှုနှင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာ လိုအင်ဆန္ဒ -> (4) အသိအမှတ်ပြုခံရမှု လိုအင်ဆန္ဒ -> (5) မိမိရည်မှန်းချက် ပြည့်မြောက်မှု လိုအင်ဆန္ဒ) ဖြင့် ဖော်ပြပြီး အစားအစာ၊ ရေ၊ အပေါ့အလေးစွန့်ခြင်းနှင့် အိပ်စက်ခြင်းကဲ့သို့ အသက်ရှင်သန်ရန် လိုအပ်သော ဆန္ဒများသည် အခြေခံအကျဆုံး ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ လိုအင်ဆန္ဒ (生理的欲求) ဖြစ်ပါသည်။

အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာမှုကြောင့် အမြင်အာရုံ ပြောင်းလဲမှုတွင် မျက်စိမှန်ဘီလူး၏ ရုန်းကန်အား လျော့နည်းလာပြီး အနီးရှိ စာလုံးသေးများကို ပြတ်သားစွာ မြင်ရန် ခက်ခဲလာသည့် အသက်ကြီးမှုကြောင့် အနီးမှုန်ခြင်း (老視) နှင့် မှောင်သောနေရာတွင် မြင်ရန် ခက်ခဲလာခြင်းတို့ကို တွေ့ရပါသည်။ ထို့ပြင် မျက်စိမှန်ဘီလူး နောက်ကျိလာပြီး အမြင်ဝေဝါးခြင်း သို့မဟုတ် အလင်းရောင်စူးရှခြင်းကို ခံစားရသည့် ရောဂါကို မျက်စိတိမ်စွဲခြင်း (白内障) ဟု ခေါ်ပါသည်။

အကြားအာရုံ ပြောင်းလဲမှုဖြစ်သော သက်ကြီးပိုင်း နားလေးခြင်း (老人性難聴) တွင် အီလက်ထရွန်နစ် အချက်ပြသံကဲ့သို့ အသံမြင့်များ (高い音) ကို ဦးစွာ ကြားရန် ခက်ခဲလာပါသည်။ ထို့ပြင် အရသာခံအာရုံနှင့် ခံတွင်းအတွင်း ပြောင်းလဲမှုတွင် တံတွေးထွက်နှုန်း လျော့နည်းလာ၍ အာခေါင်ခြောက်လွယ်ပြီး အရသာခံနိုင်စွမ်း လျော့ကျလာကာ အရသာပြင်းသော (အငန်ကဲသော) အစားအစာများကို ပိုမိုနှစ်သက်လာတတ်ပါသည်။

အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာမှုကြောင့် အရေပြား ပြောင်းလဲမှုတွင် အဆီနှင့် ရေဓာတ် လျော့နည်းသွားသဖြင့် အရေပြား ပါးလွှာပြီး ခြောက်သွေ့လွယ်လာကာ ကာကွယ်နိုင်စွမ်း ကျဆင်း၍ ယားယံခြင်းနှင့် အရေပြားပွန်းပဲ့ဒဏ်ရာများ ဖြစ်လွယ်သောကြောင့် ညင်သာသော သန့်ရှင်းရေးနှင့် အစိုဓာတ်ထိန်းပေးခြင်း (保湿) တို့သည် အရေးကြီးပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • မာစလို၏ လိုအင်ဆန္ဒ အဆင့်ဆင့် သီအိုရီတွင် အစားအစာ၊ ရေ၊ အပေါ့အလေးစွန့်ခြင်းနှင့် အိပ်စက်ခြင်းတို့သည် အသက်ရှင်သန်ရန် အခြေခံဖြစ်သော ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ လိုအင်ဆန္ဒ (生理的欲求) ဖြစ်ပါသည်။

  • အသက်ကြီးမှုကြောင့် အနီးမှုန်ခြင်း (老視) တွင် အနီးရှိစာလုံးများကို မြင်ရန်ခက်ခဲပြီး မျက်စိတိမ်စွဲခြင်း (白内障) တွင် မျက်စိမှန်ဘီလူး နောက်ကျိ၍ အမြင်ဝေဝါးခြင်းနှင့် အလင်းစူးခြင်းကို ခံစားရပါသည်။

  • အသက်ကြီးလာသည့်အခါ အသံမြင့်များကို ဦးစွာ ကြားရန်ခက်ခဲလာပြီး တံတွေးလျော့နည်းမှုကြောင့် အရသာပြင်းသည်ကို နှစ်သက်လာကာ အရေပြား ခြောက်သွေ့၍ ဒဏ်ရာရလွယ်လာပါသည်။
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
မာစလို၏ အခြေခံလိုအင်ဆန္ဒ အဆင့်ဆင့် သီအိုရီနှင့် ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ လိုအင်ဆန္ဒ (生理的欲求)
အသက်ကြီးမှုကြောင့် အနီးမှုန်ခြင်း (老視) နှင့် မျက်စိတိမ်စွဲခြင်း (白内障)
အသံမြင့်ပိုင်းမှ စတင်သော သက်ကြီးပိုင်း နားလေးခြင်း (老人性難聴)
တံတွေးထွက်နှုန်း လျော့နည်းခြင်း (唾液減少) နှင့် အရေပြား ခြောက်သွေ့ခြင်း

အသက်ရှူလမ်းကြောင်း၊ အစာခြေစနစ်၊ ဆီးလမ်းကြောင်းနှင့် အိပ်စက်မှုဆိုင်ရာ အသက်အရွယ်အလိုက် ပြောင်းလဲမှုများနှင့် သက်ကြီးရွယ်အို စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း

အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာမှုကြောင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပြောင်းလဲမှုတွင် အဆုတ်၏ လေဝင်ဆံ့နိုင်စွမ်း (肺活量) နှင့် ချောင်းဆိုးတုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း (咳反射 - သလိပ် သို့မဟုတ် ပြင်ပပစ္စည်းကို ဟပ်ထုတ်နိုင်သည့်အား) လျော့ကျလာသဖြင့် လေပြွန်အတွင်း သလိပ်များ စုပုံလွယ်ပြီး အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ကူးစက်ရောဂါများ ဖြစ်ပွားလွယ်ပါသည်။

အစာခြေစနစ်တွင် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှု (ぜん動運動) အားနည်းလာပြီး ဝမ်းချုပ်လွယ်လာပါသည်။ ထို့ပြင် ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ်တွင် ဆီးအိမ်အတွင်း ဆီးထိန်းထားနိုင်စွမ်းနှင့် ညဘက်တွင် ဆီးကို ပြစ်အောင်ထိန်းသည့် လုပ်ဆောင်ချက် အားနည်းလာသဖြင့် ညဘက် အိမ်သာသွားရသည့် အကြိမ်ရေ (夜間頻尿) ပိုများလာတတ်ပါသည်။

အိပ်စက်မှု ပြောင်းလဲခြင်းတွင် နှစ်ခြိုက်စွာ အိပ်မပျော်ဘဲ အိပ်ရေးဆတ်လာကာ ညလယ်တွင် နိုးလာသည့် ညလယ်နိုးခြင်း (中途覚醒) နှင့် နံနက်အရုဏ်တက် အစောကြီး နိုးလာသည့် နံနက်စောစောနိုးခြင်း (早朝覚醒) တို့ ပိုများလာပါသည်။ နေ့ခင်းဘက် ကုတင်ပေါ်တွင်သာ အချိန်ကုန်ပြီး ညဘက် အိပ်မပျော်သူများအတွက် နေ့ခင်းဘက်တွင် နေရောင်ခြည် ခံယူစေပြီး တတ်နိုင်သမျှ ခန္ဓာကိုယ် လှုပ်ရှားနိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးရပါသည်။

သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း (うつ状態 / うつ病) သည် စိတ်အားငယ်ခြင်းသာမက ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်းနှင့် အစားအသောက်ပျက်ခြင်း စသည့် ခန္ဓာကိုယ် မအီမသာဖြစ်မှုများကို ညည်းညူလေ့ရှိပြီး မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (認知症) နှင့် မှားယွင်းတတ်သည်မှာ ထူးခြားချက်ဖြစ်ပါသည်။ "ကြိုးစားထားပါ" ဟု ဖိအားပေး အားပေးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • အဆုတ်လေဝင်ဆံ့နိုင်စွမ်းနှင့် ချောင်းဆိုးတုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းမှုကြောင့် သလိပ်စုပုံလွယ်ပြီး အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှု ကျဆင်းသဖြင့် ဝမ်းချုပ်လွယ်ပါသည်။

  • အိပ်ရေးဆတ်လာပြီး ညလယ်နိုးခြင်းနှင့် နံနက်စောစောနိုးခြင်းတို့ ပိုများလာသဖြင့် နေ့ခင်းဘက်တွင် နေရောင်ခြည်ခံယူပြီး ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားပေးခြင်းက ညဘက် ကောင်းစွာအိပ်ပျော်စေရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။

  • သက်ကြီးရွယ်အို စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းသည် ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် အိပ်မပျော်ခြင်းကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာများကို ညည်းညူလေ့ရှိပြီး မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါနှင့် မှားယွင်းလွယ်ပါသည်။
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
အဆုတ်လေဝင်ဆံ့နိုင်စွမ်း (肺活量) နှင့် ချောင်းဆိုးတုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း (咳反射) ကျဆင်းခြင်း
အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှု (ぜん動運動) ကျဆင်းခြင်းနှင့် ညဘက် ဆီးခဏခဏသွားခြင်း (夜間頻尿)
ညလယ်နိုးခြင်း (中途覚醒) နှင့် နံနက်စောစောနိုးခြင်း (早朝覚醒)
သက်ကြီးရွယ်အို စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း (ခန္ဓာကိုယ် လက္ခဏာများ ညည်းညူခြင်း)

အသက်ရှင်သန်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံလက္ခဏာများ (ကိုယ်အပူချိန်၊ သွေးခုန်နှုန်း၊ သွေးပေါင်ချိန်၊ အသက်ရှူနှုန်း) ၏ စံသတ်မှတ်ချက်၊ တိုင်းတာပုံနှင့် SpO2

အသက်ရှင်သန်မှု အခြေအနေကို ဖော်ပြသော အသက်ရှင်သန်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံလက္ခဏာများ (バイタルサイン) ၏ အခြေခံ 4 ချက်မှာ ကိုယ်အပူချိန် (体温)၊ သွေးခုန်နှုန်း (脈拍)၊ သွေးပေါင်ချိန် (血圧) နှင့် အသက်ရှူနှုန်း (呼吸) (နှင့် သတိရှိမှု 意識) တို့ ဖြစ်ပါသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးသူတစ်ဦး နားနေချိန်တွင် ရှိသင့်သော ပုံမှန်နှုန်းမှာ သွေးခုန်နှုန်း 1 မိနစ်လျှင် အကြိမ် 60 မှ 100 ခန့်နှင့် အသက်ရှူနှုန်း 1 မိနစ်လျှင် 12 ကြိမ်မှ 20 ကြိမ်ခန့် ဖြစ်ပါသည်။

ချိုင်းကြား (腋窩) တွင် ကိုယ်အပူချိန် တိုင်းတာသည့်အခါ ချွေးစိုနေပါက အပူချိန် လျော့နည်းပြီး ပြတတ်သဖြင့် ခြောက်သွေ့သော ပဝါဖြင့် ချိုင်းချွေးကို ဦးစွာ သုတ်ပေးရပြီး သာမိုမီတာထိပ်ဖျားကို ချိုင်းချိုင့်အလယ်ဗဟိုသို့ အောက်ဘက်မှ အပေါ်သို့ ခပ်စောင်းစောင်း (30 ဒီဂရီခန့်) ထိုးသွင်း၍ ချိုင်းကို သေချာစွာ ပိတ်ထားရပါသည်။

အရွယ်ရောက်ပြီးသူများတွင် သွေးတိုးရောဂါ (高血圧) ဟု သတ်မှတ်သည့် စံနှုန်းမှာ အပေါ်သွေးပေါင်ချိန် (収縮期血圧) 140 mmHg နှင့်အထက် သို့မဟုတ် အောက်သွေးပေါင်ချိန် (拡張期血圧) 90 mmHg နှင့်အထက် ဖြစ်ပါသည်။ လက်မောင်းတွင် သွေးပေါင်ချိန်ပတ်ပြား (カフ / マンシェット) ပတ်၍ တိုင်းတာသည့်အခါ မတိုင်းတာမီ ခေတ္တအနားယူစေပြီး ပတ်ပြားကို နှလုံးနှင့် အမြင့်တူညီအောင် ထား၍ တိုင်းတာရပါသည်။

လက်ချောင်းထိပ်တွင် တပ်ဆင်၍ သွေးတွင်းအောက်ဆီဂျင်ပမာဏ (SpO2) ကို တိုင်းတာသည့် ပလ်စ်အောက်ဆီမီတာ (パルスオキシメーター) သည် လက်ချောင်းထိပ် အလွန်အမင်း အေးစက်နေခြင်း သို့မဟုတ် လက်သည်းနီ ဆိုးထားခြင်းရှိပါက အလင်းရောင် မဖြတ်သန်းနိုင်သဖြင့် မှန်ကန်စွာ မတိုင်းတာနိုင်သောကြောင့် သတိထားရပါသည်။

အသက်ရှင်သန်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံလက္ခဏာများ (ကိုယ်အပူချိန်၊ သွေးခုန်နှုန်း၊ သွေးပေါင်ချိန်၊ အသက်ရှူနှုန်း) ၏ စံသတ်မှတ်ချက်၊ တိုင်းတာပုံနှင့် SpO2

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • အသက်ရှင်သန်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံလက္ခဏာ 4 ချက်မှာ ကိုယ်အပူချိန်၊ သွေးခုန်နှုန်း (အရွယ်ရောက်ပြီးသူ 1 မိနစ်လျှင် 60-100 ကြိမ်)၊ သွေးပေါင်ချိန်နှင့် အသက်ရှူနှုန်း (1 မိနစ်လျှင် 12-20 ကြိမ်) တို့ ဖြစ်ပါသည်။

  • ကိုယ်အပူချိန်တိုင်းရာတွင် ချိုင်းချွေးကိုသုတ်၍ အောက်မှအပေါ်သို့ ခပ်စောင်းစောင်းထည့်ရပြီး သွေးပေါင်ချိန် (သွေးတိုးသတ်မှတ်ချက် 140/90 mmHg နှင့်အထက်) ကို အနားယူပြီးနောက် နှလုံးနှင့် တစ်တန်းတည်းထား၍ တိုင်းတာရပါသည်။

  • ပလ်စ်အောက်ဆီမီတာ (SpO2 တိုင်းတာစက်) သည် လက်ချောင်းထိပ် အေးစက်နေပါက သို့မဟုတ် လက်သည်းနီ ဆိုးထားပါက မှန်ကန်စွာ မတိုင်းတာနိုင်ပါ။
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
အသက်ရှင်သန်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံလက္ခဏာများ (バイタルサイン - ကိုယ်အပူချိန်၊ သွေးခုန်နှုန်း၊ သွေးပေါင်ချိန်၊ အသက်ရှူနှုန်း)
အပေါ်သွေးပေါင်ချိန် (収縮期血圧 140 mmHg နှင့်အထက်) နှင့် အောက်သွေးပေါင်ချိန် (拡張期血圧 90 mmHg နှင့်အထက်)
သွေးပေါင်ချိန်ပတ်ပြား (カフ / マンシェット) နှင့် အနားယူချိန် တိုင်းတာခြင်း
ပလ်စ်အောက်ဆီမီတာ (パルスオキシメーター - SpO2 သွေးတွင်းအောက်ဆီဂျင်ပမာဏ)

ဦးနှောက်သွေးကြောရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ၊ သွေးတိုးရောဂါ၊ မတ်တပ်ရပ်ချိန် သွေးပေါင်ကျခြင်း၊ အပူချိန်ကွာခြားမှုကြောင့် သွေးပေါင်ချိန် ရုတ်တရက်ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ဖောရောင်ခြင်း

ခန္ဓာကိုယ် တစ်ခြမ်းသေခြင်း / လေဖြတ်ခြင်း (片麻痺) ၏ အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်းမှာ ဦးနှောက်သွေးကြောပြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိတ်ခြင်း (脳卒中 - 脳梗塞၊ 脳出血 စသည်) ဖြစ်ပါသည်။ ရုတ်တရက် စကားပီသစွာ မပြောနိုင်ခြင်း၊ မျက်နှာတစ်ခြမ်း ရွဲ့စောင်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် လက်တစ်ဖက် အားမရှိတော့ခြင်း စသည့် လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာပါက လဲမကျစေရန် ငြိမ်သက်စွာ လှဲလျောင်းစေပြီး သူနာပြုထံ ချက်ချင်း ဆက်သွယ်ကာ အရေးပေါ်လူနာတင်ယာဉ် ခေါ်ယူရပါသည်။

နှလုံးအားနည်းရောဂါ (心不全) တွင် လှုပ်ရှားသည့်အခါ မောပန်းခြင်း၊ ခြေထောက် ဖောရောင်ခြင်းနှင့် လှဲအိပ်လိုက်ပါက အသက်ရှူကျပ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်ပိုင်းကို ထူမတ်၍ ထိုင်လိုက်ပါက သက်သာသွားသည့် လက္ခဏာ (起座呼吸) တို့ကို တွေ့ရပါသည်။ ထို့ပြင် ရုတ်တရက် ရင်ဘတ်ကို ညှစ်ထားသကဲ့သို့ ပြင်းထန်စွာ အောင့်ပြီး ချွေးစေးများ ထွက်လာပါက (နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း သို့မဟုတ် နှလုံးကြွက်သားပုပ်ခြင်း သံသယ) သက်သောင့်သက်သာ အနေအထားဖြင့် အဝတ်အစားများကို လျှော့ပေးပြီး အရေးပေါ်လူနာတင်ယာဉ် ချက်ချင်း ခေါ်ယူရပါသည်။

သွေးတိုးရောဂါကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အငန်လျှော့စားပြီး သင့်တင့်သော ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကို ပုံမှန်ပြုလုပ်ရပါသည်။ လှဲနေရာမှ သို့မဟုတ် ထိုင်နေရာမှ ရုတ်တရက် မတ်တပ်ရပ်လိုက်သည့်အခါ သွေးပေါင်ချိန် ကျဆင်းပြီး မူးဝေခြင်းကို မတ်တပ်ရပ်ချိန် သွေးပေါင်ကျခြင်း (起立性低血圧) ဟု ခေါ်ပြီး ဆောင်းရာသီတွင် အပူချိန် ရုတ်တရက် ကွာခြားမှုကြောင့် သွေးပေါင်ချိန် အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲပြီး ကျန်းမာရေး ထိခိုက်ခြင်းကို ဟိရှော့ခ် (ヒートショック) ဟု ခေါ်ပါသည်။

ခြေထောက် သို့မဟုတ် မျက်နှာ ဖောရောင်ခြင်း (浮腫 / むくみ) ကို ညို့သကြီး သို့မဟုတ် ခြေဖမိုးအား လက်ချောင်းဖြင့် အသာအယာဖိကြည့်၍ ချိုင့်ဝင်သွားမှု ပြန်တက်လာပုံကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရပြီး ရုတ်တရက် ဖောရောင်မှု ပိုဆိုးလာပါက နှလုံး သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်ရောဂါ ရှိနိုင်သဖြင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းထံ သတင်းပို့ရပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • ခန္ဓာကိုယ် တစ်ခြမ်းသေခြင်း (片麻痺) ၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ လေဖြတ်ခြင်း (脳卒中) ဖြစ်ပြီး ရုတ်တရက် စကားမပီခြင်း၊ မျက်နှာရွဲ့ခြင်း၊ လက်တစ်ဖက် အားပြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်စွာ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပါက ငြိမ်သက်စွာ အနားယူစေပြီး အရေးပေါ်လူနာတင်ယာဉ် ခေါ်ယူရပါသည်။

  • နှလုံးအားနည်းရောဂါ (心不全) တွင် မောပန်းခြင်း၊ ခြေထောက်ဖောရောင်ခြင်းနှင့် လှဲအိပ်လျှင် အသက်ရှူကျပ်ပြီး ထိုင်လိုက်လျှင် သက်သာသွားသည့် လက္ခဏာတို့ကို တွေ့ရပါသည်။

  • ရုတ်တရက် မတ်တပ်ရပ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော မတ်တပ်ရပ်ချိန် သွေးပေါင်ကျခြင်း (起立性低血圧)၊ ဆောင်းရာသီ အပူချိန်ကွာခြားမှုကြောင့်ဖြစ်သော ဟိရှော့ခ် (ヒートショック) နှင့် ရုတ်တရက် ဖောရောင်မှု တိုးလာခြင်းတို့ကို သတိထားရပါသည်။
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
လေဖြတ်ခြင်း (脳卒中 - ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ခြင်း / သွေးကြောပြတ်ခြင်း) နှင့် ခန္ဓာကိုယ် တစ်ခြမ်းသေခြင်း (片麻痺)
နှလုံးအားနည်းရောဂါ (心不全) နှင့် နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါ (狭心症) / နှလုံးကြွက်သားပုပ်ခြင်း (心筋梗塞)
မတ်တပ်ရပ်ချိန် သွေးပေါင်ကျခြင်း (起立性低血圧) နှင့် ဟိရှော့ခ် (ヒートショック)
ဖောရောင်ခြင်း (浮腫 / むくみ) ကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးခြင်း

ဆီးချိုရောဂါ၊ အရိုးပွရောဂါနှင့် အရိုးကျိုးခြင်း၊ ဒူးဆစ်ရောင်ရမ်းပျက်စီးခြင်း၊ ပါကင်ဆန်ရောဂါနှင့် ဝဲရောဂါ

ဆီးချိုရောဂါ (糖尿病) ကြောင့် အင်ဆူလင်ဆေး စသည်တို့ကို အသုံးပြုနေသော စောင့်ရှောက်မှုခံယူသူသည် ချွေးစေးများထွက်ခြင်း၊ လက်တုန်ခြင်းနှင့် မိန်းမောတွေဝေနေခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ပါက သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ကျဆင်းခြင်း (低血糖) ဖြစ်နိုင်သဖြင့် သူနာပြုထံ ချက်ချင်း အကြောင်းကြားပြီး သတိရှိနေပါက ဂလူးကို့စ်ကဲ့သို့ သကြားဓာတ် သောက်သုံးစေရပါသည်။

ထို့ပြင် ဆီးချိုရောဂါတွင် အာရုံကြော ထိခိုက်မှုနှင့် သွေးလှည့်ပတ်မှု မကောင်းခြင်းတို့ကြောင့် ခြေထောက်ရှိ ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် ပိုးဝင်ခြင်းကို သတိထားမိရန် ခက်ခဲပြီး အသားပုပ်ဆွေးခြင်း (壊疽) အထိ ပြင်းထန်လွယ်သောကြောင့် နေ့စဉ် ခြေထောက်ကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီး သန့်ရှင်းစွာထားသည့် ခြေထောက်စောင့်ရှောက်မှု (フットケア) သည် အထူးအရေးကြီးပါသည်။

အရိုးသိပ်သည်းဆ လျော့နည်းပြီး အရိုးကြွပ်ဆတ်လာသည့် အရိုးပွရောဂါ (骨粗しょう症) တွင် လဲကျသည့်အခါ ပေါင်ရင်းအဆစ်ရှိ ပေါင်ရိုးထိပ်ပိုင်း ကျိုးခြင်း (大腿骨頸部骨折) ဖြစ်ပွားပြီး အိပ်ရာထဲလဲနေရသည့် အကြောင်းရင်း ဖြစ်လွယ်ပါသည်။ ဒူးဆစ်ရောင်ရမ်းပျက်စီးခြင်း (変形性膝関節症) တွင် ဒူးပေါ်သက်ရောက်သည့် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး လျော့နည်းစေရန် ကြမ်းပြင်ပေါ် ဒူးကွေးထိုင်ခြင်း (正座) ကို ရှောင်ကြဉ်၍ ကုလားထိုင်နှင့် ကုတင်ကို အသုံးပြုကာ လက်ရန်းကို အသုံးပြုရပါသည်။

ပါကင်ဆန်ရောဂါ (パーキンソン病) တွင် ခါးကိုင်းပြီး ခြေလှမ်းကျဉ်းကျဉ်းဖြင့် လျှောက်သည့် ခြေလှမ်းစိပ်စိပ် လမ်းလျှောက်ခြင်း (小刻み歩行) နှင့် ပထမဆုံးခြေလှမ်း စထွက်ရန် ခက်ခဲသည့် ခြေလှမ်းတုံ့ဆိုင်းခြင်း (すくみ足) တို့ကို တွေ့ရပါသည်။ ထို့ပြင် ဝဲပိုးမွှား (ヒゼンダニ) ကြောင့်ဖြစ်သော အရေပြား ကူးစက်ရောဂါဖြစ်သည့် ဝဲရောဂါ (疥癬) သည် လက်ချောင်းကြား၊ ချိုင်းကြားနှင့် မိန်းမကိုယ်/ယောက်ျားကိုယ် တစ်ဝိုက်တွင် အထူးသဖြင့် ညဘက်၌ ပြင်းထန်စွာ ယားယံတတ်ပါသည်။

ဆီးချိုရောဂါ၊ အရိုးပွရောဂါနှင့် အရိုးကျိုးခြင်း၊ ဒူးဆစ်ရောင်ရမ်းပျက်စီးခြင်း၊ ပါကင်ဆန်ရောဂါနှင့် ဝဲရောဂါ

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • ဆီးချိုရောဂါရှင် သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ကျဆင်းသည့်အခါ (ချွေးစေးထွက်ခြင်း၊ လက်တုန်ခြင်း) သူနာပြုထံ ဆက်သွယ်၍ ဂလူးကို့စ် တိုက်ကျွေးရပြီး အသားပုပ်ဆွေးခြင်း (壊疽) ကာကွယ်ရန် ခြေထောက်စောင့်ရှောက်မှု (フットケア) ပြုလုပ်ရပါသည်။

  • အရိုးပွရောဂါ (骨粗しょう症) တွင် လဲကျခြင်းကြောင့် ပေါင်ရိုးထိပ်ပိုင်း ကျိုးခြင်း (大腿骨頸部骨折) ဖြစ်ကာ အိပ်ရာထဲလဲနေရလွယ်ပြီး ဒူးဆစ်ရောင်ရမ်းပျက်စီးခြင်းတွင် ကြမ်းပြင်ပေါ် ဒူးကွေးထိုင်ခြင်း (正座) ကို ရှောင်ကြဉ်ရပါသည်။

  • ပါကင်ဆန်ရောဂါတွင် ခြေလှမ်းစိပ်စိပ်လျှောက်ခြင်းနှင့် ခြေလှမ်းတုံ့ဆိုင်းခြင်းတို့ တွေ့ရပြီး ဝဲပိုးမွှားကြောင့်ဖြစ်သော ဝဲရောဂါ (疥癬) တွင် ညဘက်၌ ပြင်းထန်စွာ ယားယံတတ်ပါသည်။
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ကျဆင်းသည့် လက္ခဏာ (低血糖症状) နှင့် ခြေထောက်စောင့်ရှောက်မှု (フットケア - အသားပုပ်ဆွေးခြင်း ကာကွယ်ရေး)
အရိုးပွရောဂါ (骨粗しょう症) နှင့် ပေါင်ရိုးထိပ်ပိုင်း ကျိုးခြင်း (大腿骨頸部骨折)
ဒူးဆစ်ရောင်ရမ်းပျက်စီးခြင်း (変形性膝関節症)
ပါကင်ဆန်ရောဂါ (パーキンソン病 - ခြေလှမ်းစိပ်စိပ်လျှောက်ခြင်း၊ ခြေလှမ်းတုံ့ဆိုင်းခြင်း) နှင့် ဝဲရောဂါ (疥癬)

ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းနှင့် အပူရှပ်ခြင်း ကာကွယ်ရေးနှင့် မျိုချနိုင်စွမ်း ကျဆင်းခြင်း၊ အစာသီးခြင်း၊ အစာသီးခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ

သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် အပူအအေးနှင့် ရေငတ်ခြင်းကို ခံစားသိရှိနိုင်စွမ်း လျော့နည်းပြီး ချွေးထွက်ပမာဏလည်း နည်းသွားသဖြင့် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း (脱水症) နှင့် နွေရာသီတွင် အပူရှပ်ခြင်း (熱中症) တို့ ဖြစ်ပွားလွယ်ပါသည်။ ရေငတ်သည်ဟု မပြောသော်လည်း အချိန်သတ်မှတ်၍ ရေအနည်းငယ်စီ မကြာခဏ တိုက်ပေးရပြီး လေအေးပေးစက်ဖြင့် အခန်းအပူချိန်ကို ညှိပေးရပါသည်။

ပါးစပ်နှင့် အရေပြား ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ ဆီးပမာဏ နည်းသွားပြီး အရောင်ရင့်လာခြင်းနှင့် မိန်းမောတွေဝေနေခြင်းတို့သည် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း (脱水) ၏ လက္ခဏာများဖြစ်ပြီး မူးဝေခြင်း၊ မတ်တပ်ရပ်လိုက်စဉ် မိုက်ခနဲဖြစ်ခြင်းနှင့် နုံးချည့်ခြင်းတို့သည် အပူရှပ်ခြင်း (熱中症) ၏ ကနဦးလက္ခဏာများ ဖြစ်ပါသည်။

အစားအစာ သို့မဟုတ် တံတွေးများသည် အစာရေမျိုပြွန်သို့ မဝင်ဘဲ လေပြွန် (気管) အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားခြင်းကို အစာသီးခြင်း (誤嚥) ဟု ခေါ်ပါသည်။ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အစာသီးခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (誤嚥性肺炎) သည် အဖျားကြီးခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်စွာ ချောင်းဆိုးခြင်း မပြတတ်ဘဲ အားအင်မရှိခြင်းနှင့် အစားအသောက်ပျက်ခြင်း စသည့် ပုံစံဖြင့် ရောဂါပိုဆိုးလာတတ်သဖြင့် သတိထားရန် လိုအပ်ပါသည်။

စေးကပ်သော ကောက်ညှင်းမုန့် (お餅) နှင့် ပါးစပ်ထဲတွင် ကြေမွပြန့်ကျဲလွယ်သော ခြောက်သွေ့သည့် ပေါင်မုန့် သို့မဟုတ် ကြက်ဥပြုတ်တို့သည် အစာသီးခြင်းနှင့် အစာနင်ခြင်း ဖြစ်ပွားလွယ်သော အစားအစာများ ဖြစ်ပါသည်။ ရေ သို့မဟုတ် အရည်သောက်လျှင် သီးလွယ်သူများအတွက် အရည်ပျစ်ဆေးမှုန့် (とろみ剤) ထည့်၍ အရည်ကို ပျစ်အောင်ပြုလုပ်ပြီး ကိုယ်နေဟန်ထားကို မှန်ကန်စွာ ပြင်ပေးကာ အနည်းငယ်စီ တိုက်ကျွေးရပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • ရေငတ်သည်ဟု မပြောသော်လည်း အချိန်သတ်မှတ်၍ မကြာခဏ ရေတိုက်ပေးရပြီး အာခေါင်ခြောက်ခြင်းနှင့် ဆီးနည်း၍ အရောင်ရင့်ခြင်း စသည့် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်မှု လက္ခဏာများကို သတိပြုရပါသည်။

  • အစားအစာများ လေပြွန်အတွင်း ဝင်ရောက်ခြင်းကို အစာသီးခြင်း (誤嚥) ဟုခေါ်ပြီး သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အစာသီးခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါသည် အဖျားကြီးလေ့မရှိဘဲ အားအင်နှင့် အစားအသောက် လျော့နည်းခြင်းဖြင့် ရောဂါတိုးလာတတ်ပါသည်။

  • ကောက်ညှင်းမုန့်၊ ခြောက်သွေ့သော ပေါင်မုန့်နှင့် ကြက်ဥပြုတ်တို့သည် အစာနင်လွယ်ပြီး အရည်သောက်လျှင် သီးလွယ်သူများအတွက် အရည်ပျစ်ဆေးမှုန့် (とろみ剤) သုံး၍ အရည်ပျစ်အောင် ပြုလုပ်ပေးရပါသည်။
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း (脱水症) လက္ခဏာများနှင့် အပူရှပ်ခြင်း ကာကွယ်ရေး (熱中症予防)
အစာသီးခြင်း (誤嚥 - လေပြွန်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း)
အစာသီးခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (誤嚥性肺炎)
အရည်ပျစ်ဆေးမှုန့် (とろみ剤) နှင့် အစာသီးလွယ်သော အစားအစာများ

အပေါ့အလေးစွန့်ခြင်း စနစ် (အစာအိမ်နှင့် အူမကြီး တုံ့ပြန်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်း ကာကွယ်ရေး) နှင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း အမျိုးအစားခွဲခြားမှု

နံနက်စာ စားသုံးပြီးနောက် အစာအိမ်အတွင်းသို့ အစားအစာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် အူမကြီး (結腸) လှုပ်ရှားလာပြီး ဝမ်းသွားချင်စိတ် (便意) ဖြစ်ပေါ်လွယ်လာသည့် စနစ်ကို အစာအိမ်နှင့် အူမကြီး တုံ့ပြန်လှုပ်ရှားမှု (胃・結腸反射) ဟု ခေါ်ပါသည်။

သက်ကြီးရွယ်အိုများ ဝမ်းချုပ်ခြင်း (便秘) ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် နေ့စဉ် ရေနှင့် အမျှင်ဓာတ်ပါသော အစားအစာများ (食物繊維) ကို လုံလောက်စွာ စားသုံးစေပြီး တတ်နိုင်သမျှ ခန္ဓာကိုယ် လှုပ်ရှားစေကာ နံနက်စာစားပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်သည့် အစာအိမ်နှင့် အူမကြီး တုံ့ပြန်လှုပ်ရှားမှုကို အသုံးချ၍ ပုံမှန် ဝမ်းသွားသည့် အလေ့အကျင့် ရရှိအောင် ပြုလုပ်ပေးရပါသည်။

ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (尿失禁) အမျိုးအစားများအနက် ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် နှာချေခြင်း စသဖြင့် ဝမ်းဗိုက်တွင် အားသက်ရောက်သည့်အခါ ဆီးထွက်ကျခြင်းကို ဝမ်းဗိုက်ဖိအားကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (腹圧性尿失禁) ဟု ခေါ်ပြီး၊ ရုတ်တရက် ဆီးသွားချင်စိတ် ပြင်းထန်စွာ ပေါ်ပေါက်လာပြီး မအောင့်နိုင်ဘဲ အိမ်သာသို့ အချိန်မီ မရောက်နိုင်ခြင်းကို ဆီးသွားချင်စိတ် ပြင်းထန်မှုကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (切迫性尿失禁) ဟု ခေါ်ပါသည်။

ထို့ပြင် ဆီးစွန့်ထုတ်သည့် အင်္ဂါလုပ်ဆောင်ချက်ကိုယ်တိုင်တွင် ပြဿနာမရှိသော်လည်း ခြေထောက်နှင့် ခါးနာကျင်မှုကြောင့် လမ်းလျှောက်ရာတွင် အချိန်ကြာခြင်း သို့မဟုတ် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါကြောင့် အိမ်သာနေရာ မသိခြင်းတို့ကြောင့် အချိန်မီ မရောက်နိုင်ဘဲ ဆီးထွက်ကျခြင်းကို လှုပ်ရှားသွားလာမှု စွမ်းဆောင်ရည်ကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (機能性尿失禁) ဟု ခေါ်ပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • အစာစားပြီးနောက် အစာအိမ်တွင်းသို့ အစာဝင်ရောက်ပြီး အူမကြီး လှုပ်ရှားကာ ဝမ်းသွားချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်သည့် စနစ်ကို အစာအိမ်နှင့် အူမကြီး တုံ့ပြန်လှုပ်ရှားမှု (胃・結腸反射) ဟုခေါ်ပြီး ရေ၊ အမျှင်ဓာတ်နှင့် လေ့ကျင့်ခန်းတို့ဖြင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်းကို ကာကွယ်ရပါသည်။

  • ဝမ်းဗိုက်တွင် အားသက်ရောက်ချိန် ဆီးထွက်ကျခြင်းမှာ ဝမ်းဗိုက်ဖိအားကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (腹圧性尿失禁) ဖြစ်ပြီး ရုတ်တရက် ဆီးသွားချင်စိတ် ပြင်းထန်၍ မအောင့်နိုင်ခြင်းမှာ ဆီးသွားချင်စိတ် ပြင်းထန်မှုကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (切迫性尿失禁) ဖြစ်ပါသည်။

  • လမ်းလျှောက်ရန် ခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါကြောင့် အိမ်သာသို့ အချိန်မီ မရောက်နိုင်ခြင်းမှာ လှုပ်ရှားသွားလာမှု စွမ်းဆောင်ရည်ကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (機能性尿失禁) ဖြစ်ပါသည်။
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
အစာအိမ်နှင့် အူမကြီး တုံ့ပြန်လှုပ်ရှားမှု (胃・結腸反射) နှင့် အမျှင်ဓာတ် (食物繊維)
ဝမ်းဗိုက်ဖိအားကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (腹圧性尿失禁)
ဆီးသွားချင်စိတ် ပြင်းထန်မှုကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (切迫性尿失禁)
လှုပ်ရှားသွားလာမှု စွမ်းဆောင်ရည်ကြောင့် ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း (機能性尿失禁)

လှုပ်ရှားမှုနည်းပါးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာစု (အဆစ်တောင့်တင်းကွေးကောက်ခြင်း ကာကွယ်ရေး) နှင့် အိပ်ရာပူနာ အဖြစ်များသော နေရာများနှင့် ကာကွယ်ရေး

ဖျားနာခြင်း သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရခြင်းတို့ကြောင့် အိပ်ရာထဲတွင် အလွန်အကျွံ အနားယူလွန်းသဖြင့် ကြွက်သားအား ကျဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် အဆစ်များ တောင့်တင်းသွားခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ကာ ကိုယ်စိတ်လုပ်ဆောင်ချက်များ ကျဆင်းသွားခြင်းကို လှုပ်ရှားမှုနည်းပါးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာစု (廃用症候群) ဟု ခေါ်ပါသည်။ အဆစ်များ တောင့်တင်းသွားသည့် အဆစ်တောင့်တင်းကွေးကောက်ခြင်း (関節拘縮) ကို ကာကွယ်ရန် အဝတ်အစားလဲချိန်နှင့် ရေချိုးချိန်တို့ကိုပါ အသုံးချ၍ မနာကျင်သည့် အတိုင်းအတာအတွင်း အဆစ်များကို ညင်သာစွာ လှုပ်ရှားပေးရပါသည်။

ပုံစံတစ်မျိုးတည်းဖြင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ နေရာမှ အရိုးငေါထွက်နေသော အစိတ်အပိုင်းများ ဖိမိနေသည့်အခါ သွေးလှည့်ပတ်မှု မကောင်းတော့ဘဲ အရေပြားနှင့် တစ်သျှူးများ ပျက်စီးသည့် အိပ်ရာပူနာ (褥瘡 / 床ずれ) ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။

အိပ်ရာပူနာ အဖြစ်အများဆုံး နေရာများမှာ ကုတင်ပေါ်တွင် ပက်လက်အိပ်သည့် အနေအထား (仰臥位) ၌ တင်ပါးအလယ်ဗဟိုရှိ မြီးညှောင့်ရိုးအထက်ပိုင်း (仙骨部) (နှင့် နောက်စေ့ ၊ လက်ပြင်ရိုး ၊ ဖနောင့်)၊ ဘေးစောင်းအိပ်သည့် အနေအထား (側臥位) ၌ ပေါင်ရင်းအပြင်ဘက်ရှိ ပေါင်ရိုးထိပ် အဖုပိုင်း (大転子部) နှင့် ဝှီးချဲ သို့မဟုတ် ကုလားထိုင်ပေါ် ထိုင်သည့် အနေအထား (座位) ၌ ထိုင်ခုံနှင့် ထိနေသော တင်ပါးဆုံရိုးအောက်ပိုင်းနှင့် မြီးညှောင့်ရိုးပိုင်း (坐骨部・尾骨部) တို့ ဖြစ်ပါသည်။

အိပ်ရာပူနာကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ပုံမှန် ခန္ဓာကိုယ် အနေအထား ပြောင်းလဲပေးခြင်း (体位変換)၊ ဖိအားဖြန့်ကျက်ပေးသော မွေ့ရာနှင့် ကူရှင်များ အသုံးပြုခြင်း၊ အိပ်ရာခင်း အတွန့်အကြေများကို ဆန့်တန်းအောင် ဖြန့်ခင်းခြင်း၊ အရေပြား သန့်ရှင်းရေးနှင့် အစိုဓာတ်ထိန်းပေးခြင်းနှင့် အာဟာရ ပြည့်ဝအောင် စီမံပေးခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ရပါသည် (အလယ်ပေါက် အဝိုင်းကူရှင် 円座 သည် ပတ်ဝန်းကျင် သွေးလှည့်ပတ်မှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသဖြင့် အသုံးမပြုရပါ)။

လှုပ်ရှားမှုနည်းပါးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာစု (အဆစ်တောင့်တင်းကွေးကောက်ခြင်း ကာကွယ်ရေး) နှင့် အိပ်ရာပူနာ အဖြစ်များသော နေရာများနှင့် ကာကွယ်ရေး

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • အလွန်အကျွံ အနားယူလွန်းခြင်းကြောင့် ကြွက်သားအား ကျဆင်းခြင်းနှင့် အဆစ်တောင့်တင်းကွေးကောက်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်သည့် အခြေအနေကို လှုပ်ရှားမှုနည်းပါးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာစု (廃用症候群) ဟု ခေါ်ပါသည်။

  • အိပ်ရာပူနာ (褥瘡) အဖြစ်များသော နေရာများမှာ ပက်လက်အနေအထား (仰臥位) တွင် မြီးညှောင့်ရိုးအထက်ပိုင်း (仙骨部)၊ ဘေးစောင်းအနေအထား (側臥位) တွင် ပေါင်ရိုးထိပ် အဖုပိုင်း (大転子部) နှင့် ထိုင်သည့်အနေအထား (座位) တွင် တင်ပါးဆုံရိုးအောက်ပိုင်းနှင့် မြီးညှောင့်ရိုးပိုင်း (坐骨部・尾骨部) တို့ ဖြစ်ပါသည်။

  • အိပ်ရာပူနာ ကာကွယ်ရန်အတွက် ပုံမှန် ခန္ဓာကိုယ် အနေအထား ပြောင်းလဲပေးခြင်း (体位変換)၊ ခန္ဓာကိုယ်ဖိအား ဖြန့်ကျက်ပေးခြင်းနှင့် အရေပြား သန့်ရှင်းစွာ ထားရှိခြင်းတို့သည် အရေးကြီးပါသည်။
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
လှုပ်ရှားမှုနည်းပါးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာစု (廃用症候群) နှင့် အဆစ်တောင့်တင်းကွေးကောက်ခြင်း (関節拘縮)
အိပ်ရာပူနာ (褥瘡 / 床ずれ)
မြီးညှောင့်ရိုးအထက်ပိုင်း (仙骨部 - ပက်လက်အိပ်ချိန်) နှင့် ပေါင်ရိုးထိပ် အဖုပိုင်း (大転子部 - ဘေးစောင်းအိပ်ချိန်)
တင်ပါးဆုံရိုးအောက်ပိုင်းနှင့် မြီးညှောင့်ရိုးပိုင်း (坐骨部・尾骨部 - ထိုင်ချိန်)

မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ၏ အဓိက လက္ခဏာများ၊ BPSD နှင့် အဓိက မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါကြီး 4 မျိုး၊ ရုတ်တရက် သတိရှုပ်ထွေးကယောင်ကတမ်းဖြစ်ခြင်းကို နားလည်ခြင်း

မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (認知症) တွင် ဦးနှောက်ဆဲလ်များ ပျက်စီးခြင်းကြောင့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်ပေါ်သော အဓိက လက္ခဏာများ (中核症状 - မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းခြင်း၊ အချိန်၊ နေရာနှင့် လူ ပိုင်းခြားသိမြင်မှု ချို့ယွင်းခြင်း 見当識障害၊ နားလည်မှုနှင့် ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းခြင်း၊ အစီအစဉ်တကျ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ချို့ယွင်းခြင်း) နှင့် စိတ်နေသဘောထား၊ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကျန်းမာရေးအခြေအနေတို့ ဆက်စပ်၍ ပေါ်ပေါက်လာသော အပြုအမူနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ (BPSD - ရည်ရွယ်ချက်မဲ့ လျှောက်သွားနေခြင်း 徘徊၊ အထင်မှားစွပ်စွဲခြင်း 妄想၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း စသည်) ဟူ၍ ရှိပါသည်။

အဓိက မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါကြီး 4 မျိုးအနက် အယ်လ်ဇိုင်းမားအမျိုးအစား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (アルツハイマー型認知症) သည် မေ့လျော့ခြင်း (မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု) မှ စတင်ပြီး တဖြည်းဖြည်းချင်း ရောဂါတိုးလာပါသည်။ သွေးကြောဆိုင်ရာ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (血管性認知症) သည် ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး လုပ်နိုင်သောအရာနှင့် မလုပ်နိုင်သောအရာ ကွာခြားသည့် ကွက်ကျား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု (まだら認知症) ကို တွေ့ရကာ လှေကားထစ်သဖွယ် အဆင့်လိုက် ရောဂါတိုးလာပါသည်။

လီဝီဘော်ဒီအမျိုးအစား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (レビー小体型認知症) သည် အမှန်တကယ်မရှိသော ပိုးကောင်များ သို့မဟုတ် လူများကို အထင်းသား မြင်နေရသည့် အမြင်မှားခြင်း (幻視) နှင့် ပါကင်ဆန်လက္ခဏာ (လဲကျလွယ်ခြင်း) တို့မှာ ထူးခြားချက်ဖြစ်ပြီး၊ ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်းနှင့် ဘေးပိုင်း မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (前頭側頭型認知症) တွင် တူညီသော အပြုအမူကို ထပ်တလဲလဲ ပြုလုပ်သည့် ပုံသေအပြုအမူ (常同行動) နှင့် စိတ်မထိန်းချုပ်နိုင်သည့် ထိန်းချုပ်မှုလွတ်ခြင်း (脱抑制) တို့ ကနဦးအဆင့်မှစ၍ ပေါ်ပေါက်ပါသည်။ ထို့ပြင် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း၊ ဆေးဝါး သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင် ပြောင်းလဲမှုတို့ကြောင့် ယာယီအားဖြင့် သတိရှုပ်ထွေးသွားသည့် အခြေအနေကို ရုတ်တရက် သတိရှုပ်ထွေးကယောင်ကတမ်းဖြစ်ခြင်း (せん妄) ဟု ခေါ်ပါသည်။

အချိန်၊ နေရာနှင့် လူ ပိုင်းခြားသိမြင်မှု ချို့ယွင်းခြင်း (見当識障害) အတွက် ပြက္ခဒိန်နှင့် နာရီကို မြင်လွယ်သောနေရာတွင် ထား၍ နေ့ရက်နှင့် အချိန်ကို သဘာဝကျကျ ပြောပြပေးရပြီး "ပိုက်ဆံအိတ် အခိုးခံရတယ်" ဟု ပြောဆိုလာသည့်အခါ မငြင်းဆန်ဘဲ စိုးရိမ်စိတ်ကို လက်ခံနားလည်ပေးကာ အတူတကွ ရှာဖွေပေးရပါသည်။ BPSD လက္ခဏာများ သက်သာစေရန် နာကျင်မှု၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင် ပြောင်းလဲမှုကဲ့သို့ မသက်မသာဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းများကို ရှာဖွေဖယ်ရှားပေးရပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • အဓိက လက္ခဏာများ (中核症状) တွင် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှုနှင့် အချိန်၊ နေရာ၊ လူ ပိုင်းခြားသိမြင်မှု ချို့ယွင်းခြင်းတို့ ပါဝင်ပြီး BPSD သက်သာစေရန် နာကျင်မှု၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ပြောင်းလဲမှုကဲ့သို့ အကြောင်းရင်းများကို ဖယ်ရှားပေးရပါသည်။

  • အယ်လ်ဇိုင်းမားအမျိုးအစားသည် တဖြည်းဖြည်းချင်း တိုးလာခြင်း၊ သွေးကြောဆိုင်ရာအမျိုးအစားသည် ကွက်ကျားမှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှုနှင့် လှေကားထစ်သဖွယ် တိုးလာခြင်း၊ လီဝီဘော်ဒီအမျိုးအစားသည် အမြင်မှားခြင်း (幻視) နှင့် ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်းနှင့် ဘေးပိုင်းအမျိုးအစားသည် ပုံသေအပြုအမူနှင့် စိတ်မထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းတို့မှာ ထူးခြားချက်များ ဖြစ်ပါသည်။

  • ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင် ပြောင်းလဲမှုနှင့် ဆေးဝါးသက်ရောက်မှုတို့ကြောင့် ယာယီ သတိရှုပ်ထွေးသည့် အခြေအနေကို ရုတ်တရက် သတိရှုပ်ထွေးကယောင်ကတမ်းဖြစ်ခြင်း (せん妄) ဟု ခေါ်ပါသည်။
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
အဓိက လက္ခဏာများ (中核症状 - မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းခြင်း၊ အချိန်နေရာလူ ပိုင်းခြားသိမြင်မှု ချို့ယွင်းခြင်း) နှင့် BPSD
အယ်လ်ဇိုင်းမားအမျိုးအစား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (ကွက်ကျား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု)
လီဝီဘော်ဒီအမျိုးအစား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ (အမြင်မှားခြင်း) နှင့် ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်းနှင့် ဘေးပိုင်း မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ
ရုတ်တရက် သတိရှုပ်ထွေးကယောင်ကတမ်းဖြစ်ခြင်း (せん妄 - ယာယီ သတိရှုပ်ထွေးမှု)

စာမေးပွဲတွင် မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော အချက်များနှင့် မှတ်သားနည်း

ဤအခန်းတွင် အသက်ရှင်သန်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံလက္ခဏာများ (バイタルサイン) ၏ စံနှုန်းများ၊ ခန္ဓာကိုယ် အနေအထားအလိုက် အိပ်ရာပူနာ (褥瘡) အဖြစ်များသော နေရာများ၊ အဓိက မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါကြီး 4 မျိုး၏ ထူးခြားချက်များနှင့် အဓိက လက္ခဏာများ (中核症状) နှင့် BPSD တို့ကို ခွဲခြားခြင်းတို့သည် အမေးအများဆုံး ဖြစ်ပါသည်။

အသက်ကြီးလာသည့်အခါ ရေငတ်ခြင်းကို ထိန်းချုပ်သည့် ဦးနှောက်ဗဟိုချက်၏ လုပ်ဆောင်ချက် ကျဆင်းလာသဖြင့် ရေငတ်သည်ဟု မခံစားရဘဲ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း (脱水症) ဖြစ်လွယ်သည့် အချက်နှင့် သွေးတိုးရောဂါ စံသတ်မှတ်ချက် (အပေါ်သွေး 140 mmHg နှင့်အထက် သို့မဟုတ် အောက်သွေး 90 mmHg နှင့်အထက်) တို့ကို တိကျစွာ မှတ်သားထားပါ။

အိပ်ရာပူနာ အဖြစ်များသော နေရာများမှာ ပက်လက်အိပ်ချိန် (仰臥位) = မြီးညှောင့်ရိုးအထက်ပိုင်း (仙骨部)၊ ဖနောင့်ရိုးပိုင်းနှင့် နောက်စေ့၊ ဘေးစောင်းအိပ်ချိန် (側臥位) = ပေါင်ရိုးထိပ် အဖုပိုင်း (大転子部) နှင့် တင်ပါးဆုံရိုးဘေးပိုင်း၊ ထိုင်ချိန် (座位) = တင်ပါးဆုံရိုးအောက်ပိုင်း (坐骨結節部) တို့ ဖြစ်ပါသည်။ ဦးနှောက် ထိခိုက်သည့်ဘက်နှင့် လေဖြတ်သည့်ဘက်မှာ ဆန့်ကျင်ဘက် (ညာဘက်ဦးနှောက် ထိခိုက်လျှင် ဘယ်ဘက် တစ်ခြမ်းသေခြင်း) ဖြစ်သည့် အချက်ကိုလည်း မကြာခဏ မေးလေ့ရှိပါသည်။

မှတ်ထားရမည့် အချက်များ


  • အသက်ရှင်သန်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံလက္ခဏာ စံနှုန်းများ - သွေးတိုး = 140/90 mmHg နှင့်အထက်၊ အရွယ်ရောက်ပြီးသူ ပုံမှန်သွေးခုန်နှုန်း = 1 မိနစ်လျှင် 60-100 ကြိမ်၊ ပုံမှန်အသက်ရှူနှုန်း = 1 မိနစ်လျှင် 12-20 ကြိမ် (သွေးခုန်နှုန်း မမှန်ပါက 1 မိနစ်အပြည့် တိုင်းတာရမည်)။

  • ခန္ဓာကိုယ် အနေအထားအလိုက် အိပ်ရာပူနာ အဖြစ်များသော နေရာများ - ပက်လက် (仰臥位) = မြီးညှောင့်ရိုးအထက်ပိုင်း (仙骨部)၊ နောက်စေ့၊ ဖနောင့်၊ ဘေးစောင်း (側臥位) = ပေါင်ရိုးထိပ် အဖုပိုင်း (大転子部)၊ ထိုင်ချိန် (座位) = တင်ပါးဆုံရိုးအောက်ပိုင်း (坐骨部) (အနည်းဆုံး 2 နာရီလျှင် တစ်ကြိမ် အနေအထား ပြောင်းပေးရမည်)။

  • မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါ လက္ခဏာ ခွဲခြားမှု - အဓိက လက္ခဏာများ (中核症状) = မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းခြင်း၊ အချိန်နေရာလူ ပိုင်းခြားသိမြင်မှု ချို့ယွင်းခြင်း၊ အစီအစဉ်တကျ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ချို့ယွင်းခြင်း (လူနာအားလုံးတွင် ဖြစ်ပေါ်သည်) နှင့် BPSD = ရည်ရွယ်ချက်မဲ့ လျှောက်သွားနေခြင်း (徘徊)၊ ပစ္စည်းအခိုးခံရသည်ဟု အထင်မှားခြင်း၊ ဒေါသတကြီး ပြောဆိုခြင်း (ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဆက်ဆံရေးအပေါ် မူတည်၍ ပြောင်းလဲသည်)။

  • အဓိက မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါကြီး 4 မျိုး၏ အဓိကစကားလုံးများ - အယ်လ်ဇိုင်းမား = တဖြည်းဖြည်းချင်း တိုးလာခြင်း၊ သွေးကြောဆိုင်ရာ = လှေကားထစ်သဖွယ် တိုးလာခြင်းနှင့် ကွက်ကျား မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းမှု၊ လီဝီဘော်ဒီ = အမြင်မှားခြင်း (幻視) နှင့် ပါကင်ဆန်လက္ခဏာ၊ ဦးနှောက်ရှေ့ပိုင်းနှင့် ဘေးပိုင်း = လူမှုရေးစည်းကမ်းဖောက်ဖျက်သော အပြုအမူနှင့် ပုံသေအပြုအမူ (常同行動)။

  • ICF ၏ နေထိုင်မှုစွမ်းဆောင်ရည် အစိတ်အပိုင်း 3 ခု - စိတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် တည်ဆောက်ပုံ (心身機能・身体構造)၊ လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှု (活動 - ADL ကဲ့သို့ တစ်ဦးချင်း လုပ်ဆောင်ချက်) နှင့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု (参加 - လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် မိသားစုအတွင်း အခန်းကဏ္ဍ)။
ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်
သွေးတိုးသတ်မှတ်ချက် စံနှုန်း (140/90 mmHg နှင့်အထက်)
မြီးညှောင့်ရိုးအထက်ပိုင်း (仙骨部)၊ ပေါင်ရိုးထိပ် အဖုပိုင်း (大転子部)၊ တင်ပါးဆုံရိုးအောက်ပိုင်း (坐骨部)
အဓိက လက္ခဏာများ (中核症状) နှင့် အပြုအမူနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ (BPSD)
အဓိက မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းရောဂါကြီး 4 မျိုး၏ ထူးခြားချက်များ

စိတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များ (こころとからだのしくみ)

ဤအခန်းကို app တွင် လေ့ကျင့်ပါ

တရားဝင် ကိုးကားချက်များ

💬

Zalo