Bật mực, Đo đạc, Kích thước & Thuật ngữ kiến trúc

墨出すみだし・測量そくりょう・寸法すんぽう・建築用語けんちくようご

Xây dựng (Kiến trúc) · 建設分野（建築区分） · Bài học do Tokutei Pass tự biên soạn dựa trên giáo trình chính thức; không sao chép nguyên văn.

墨出すみだし・測量機器そくりょうきき・建築用語けんちくようご

Bật mực (Sumidashi), Máy trắc đạc và Thuật ngữ định vị

敷地しきちや建物たてものの高たかさの基準点きじゅんてんとなり完成かんせいまで撤去てっきょしない点てんを「ベンチマーク（BM）」といい、着工前ちゃっこうまえに建物たてものの位置いちと水平すいへいを示しめす木製もくせいの仮囲かりがこいを「遣やり方かた（丁張ちょうはり）」といいます。

Mốc chuẩn cao độ trong khu đất được giữ nguyên đến khi hoàn thành công trình gọi là 'Benchmark (BM)', còn hệ cọc và ván gỗ đóng tạm trước khi đào móng để định vị trục và mặt phẳng ngang gọi là 'Yarikata (Chouhari - giác móng)'.

墨出すみだしにおいて、柱はしらや壁かべの中心ちゅうしんなどの基準墨きじゅんずみを「親墨おやずみ（元墨もとずみ）」、障害物しょうがいぶつを避さけて一定寸法離いっていすんぽうはなして引ひく線せんを「逃にげ墨ずみ（返かえり墨ずみ）」、壁かべや柱はしらに示しめす水平すいへいの基準高きじゅんだかさを「陸墨ろくずみ（水墨みずずみ）」といいます。

Trong công tác bật mực, đường mực chuẩn gốc làm tâm cột/tường gọi là 'Oyazumi (Motozumi)', đường mực kẻ lùi ra một khoảng cố định để tránh vật cản gọi là 'Nigezumi (Kaerizumi)', và đường mực chỉ cốt cao độ nằm ngang trên tường/cột gọi là 'Rokuzumi (Mizuzumi)'.

高低差こうていさを測はかる水準測量すいじゅんそくりょうには「レベル（オートレベル）」、距離きょりと角度かくどを同時どうじに測はかるには「トータルステーション」、水平線すいへいせん（ろく）と垂直線すいちょくせん（たち）を同時照射どうじしょうしゃするには「レーザー墨出すみだし器き」を使つかいます。

Đo chênh cao (thủy chuẩn) dùng 'Máy thủy bình (Auto-level)', đo đồng thời khoảng cách và góc dùng 'Máy toàn đạc điện tử (Total station)', còn chiếu tia ngang (Roku) và tia đứng (Tachi) cùng lúc dùng 'Máy bắn cốt laser'.

気泡管きほうかんで水平すいへいを調しらべる「水平器すいへいき」、円錐状えんすいじょうのおもりで垂直すいちょくを確たしかめる「下さげ振ふり」、辺へんの比ひ「3：4：5（サシゴ）」で直角ちょっかくを出だす「おおがね」も現場げんばで重要じゅうような道具どうぐです。

Thước thủy (Suiheiki) kiểm tra độ ngang bằng ống bọt thủy, Quả dọi (Sagefuri) kiểm tra độ thẳng đứng của cột/ván khuôn, và thước vuông lớn 'Oogane' áp dụng tỷ lệ 3 cạnh '3 : 4 : 5 (Sashigo)' để lấy góc vuông tại hiện trường.

Bật mực (Sumidashi), Máy trắc đạc và Thuật ngữ định vị

Điểm cần nhớ

高たかさの基準点きじゅんてんはベンチマーク（BM）、水平すいへいの基準墨きじゅんずみは陸墨ろくずみ（水墨みずずみ）、基準線きじゅんせんから離はなして引ひく墨すみは逃にげ墨ずみ（返かえり墨ずみ）という。
Mốc chuẩn cao độ là Benchmark (BM), mực chuẩn cao độ ngang là Rokuzumi (Mizuzumi), mực kẻ lùi song song tránh vật cản là Nigezumi.
高低差測定こうていさそくていにはオートレベル、距離きょりと角度かくどの同時測定どうじそくていにはトータルステーション、垂直確認すいちょくかくにんには下さげ振ふりを使つかう。
Đo cao độ dùng Auto-level, đo khoảng cách và góc đồng thời dùng Total station, kiểm tra độ thẳng đứng dùng Quả dọi (Sagefuri).
直角ちょっかくを出だす「おおがね」の辺へんの比ひは3：4：5（サシゴ）であり、レベル測量そくりょうでBMの後視こうし1,500mm・前視ぜんし1,800mmなら測定点そくていてんはBMより300mm低ひくい（－300mm）。
Tỷ lệ cạnh thước vuông Oogane là 3:4:5; khi ngắm máy thủy bình, nếu tia ngắm sau tại BM là 1.500mm và tia ngắm trước tại A là 1.800mm thì điểm A thấp hơn BM 300mm (-300mm).

Từ vựng	Nghĩa
陸墨ろくずみ（水墨みずずみ）	Mực cốt ngang chuẩn (Rokuzumi / Mizuzumi)
逃にげ墨ずみ（返かえり墨ずみ）	Mực tránh / Mực lùi (Nigezumi / Kaerizumi)
遣やり方かた（丁張ちょうはり）	Hệ cọc ván định vị giác móng (Yarikata)
トータルステーション	Máy toàn đạc điện tử (Total station)

建築単位けんちくたんい・部位ぶいと寸法すんぽうの用語ようご

Đơn vị đo truyền thống, Thuật ngữ bộ phận và Kích thước

日本にほんの建築単位けんちくたんいでは「一尺いっしゃく（約やく303mm）」の6倍ばいである「一間いっけん」は約やく1,818mm、「1坪つぼ（畳たたみ2枚分まいぶん）」は約やく3.3平方へいほうメートル（㎡）です。屋根やねの「4寸勾配すんこうばい」は水平すいへい10寸すんに対たいして垂直すいちょくに4寸上すんあがる傾かたむきを指さします。

Trong đơn vị kiến trúc Nhật Bản, '1 ken' (gấp 6 lần 1 shaku ≈ 303mm) dài xấp xỉ 1.818mm, '1 tsubo' (bằng 2 chiếu tatami) rộng xấp xỉ 3,3 m². Độ dốc mái '4 sun koubai' nghĩa là cứ đi ngang 10 sun (1 shaku) thì nâng cao lên 4 sun (độ dốc 4/10).

鉄骨てっこつの周まわりに鉄筋てっきんを組くんでコンクリートを打うつ構造こうぞうを「SRC造ぞう（鉄骨鉄筋てっこつてっきんコンクリート造ぞう）」といい、木造もくぞうや鉄骨造てっこつぞうで屋根やねの一番高いちばんたかい棟木むなぎの取付とりつけが完了かんりょうすることを「上棟じょうとう（棟上むねあげ）」といいます。

Kết cấu bọc cốt thép và đổ bê tông quanh khung thép gọi là 'Kết cấu SRC', còn việc lắp xong thanh đòn dông (Munagi) cao nhất của mái nhà gỗ hoặc nhà thép gọi là 'Cất nóc (Joutou / Muneage)'.

部材ぶざいの上面じょうめんを「上端うわば（天端てんば）」、下面かめんを「下端したば」、2つの部材表面ぶざいひょうめんに段差だんさがなく平たいらに揃そろった状態じょうたいを「面一つらいち」、異ことなる部材ぶざいが出会であう接合箇所せつごうかしょを「取合とりあい」といいます。

Mặt trên của cấu kiện là 'Uwaba (Tenba)', mặt đáy dưới là 'Shitaba'; hai bề mặt ghép phẳng khít không gờ lệch gọi là 'Tsura-ichi', và vị trí tiếp giáp giữa hai bộ phận/vật liệu khác nhau gọi là 'Toriai'.

向むかい合あう壁かべや柱はしらの内側うちがわどうしの距離きょりを「内法うちのり」といい、隣となり合あう鉄筋てっきんの表面間距離ひょうめんかんきょりを「あき」、鉄筋てっきんの中心間距離ちゅうしんかんきょりを「間隔かんかく（ピッチ）」といいます。

Khoảng cách lọt lòng từ mặt trong tường/cột này sang mặt trong đối diện gọi là 'Uchinori'; khoảng cách giữa hai mép ngoài cốt thép là 'Aki (khoảng hở)', còn khoảng cách giữa hai tâm cốt thép là 'Kankaku (Pitch - bước thép)'.

Điểm cần nhớ

一間いっけん（六尺ろくしゃく）は約やく1,818mm、1坪つぼは約やく3.3㎡、4寸勾配すんこうばいは水平すいへい10寸すんに垂直すいちょく4寸上すんあがる傾かたむきである。
1 ken ≈ 1.818mm, 1 tsubo ≈ 3,3 m², và độ dốc mái 4 sun là ngang 10 sun lên cao 4 sun (4/10).
部材ぶざいの底面ていめんは「下端したば」、段差だんさなく平たいらな状態じょうたいは「面一つらいち」、異種部材いしゅぶざいの接合部せつごうぶは「取合とりあい」という。
Mặt đáy cấu kiện là 'Shitaba', hai mặt phẳng bằng nhau là 'Tsura-ichi', chỗ tiếp giáp các bộ phận khác nhau là 'Toriai'.
壁かべの内側間うちがわかんの寸法すんぽうは「内法うちのり」、鉄筋てっきんの表面間ひょうめんかんは「あき」、鉄筋てっきんの中心間ちゅうしんかんは「間隔かんかく（ピッチ）」という。
Kích thước lọt lòng giữa hai mặt trong là 'Uchinori', khoảng hở mép cốt thép là 'Aki', khoảng cách tâm cốt thép là 'Kankaku (Pitch)'.

Từ vựng	Nghĩa
面一つらいち	Phẳng mặt không lệch gờ (Tsura-ichi)
取合とりあい	Vị trí tiếp giáp giữa các bộ phận (Toriai)
内法うちのり	Kích thước thông thủy / lọt lòng (Uchinori)
間隔かんかく（ピッチ）	Khoảng cách tâm / Bước thép (Kankaku / Pitch)

建築図面けんちくずめんの種類しゅるいと図面記号ずめんきごう

Các loại bản vẽ kiến trúc và Ký hiệu bản vẽ

敷地しきちと道路どうろ・建物位置たてものいちを示しめす「配置図はいちず」、建物たてものを水平すいへいに切きって真上まうえから見みた「平面図へいめんず」、外観がいかんを東西南北とうざいなんぼくから見みた「立面図りつめんず」、垂直すいちょくに切きって高たかさ関係かんけいを示しめす「断面図だんめんず」が基本図面きほんずめんです。

Các bản vẽ cơ bản gồm: 'Bản vẽ tổng mặt bằng (Haichizu)' chỉ vị trí nhà trong đất và đường, 'Bản vẽ mặt bằng (Heimenzu)' cắt ngang nhìn từ trên xuống, 'Bản vẽ mặt đứng (Ritsumenzu)' nhìn ngoại quan 4 hướng, và 'Bản vẽ mặt cắt (Danmenzu)' cắt đứng chỉ chiều cao tầng.

さらに基礎きそから軒先のきさきまでの垂直断面詳細すいちょくだんめんしょうさいを示しめす「矩計図かなばかりず」、室内しつない4面めんの壁かべを並ならべた「展開図てんかいず」、天井てんじょうの照明しょうめいや割付わりつけを示しめす「天井伏図てんじょうふせず」、基礎きそや杭くいの配置はいちを示しめす「基礎伏図きそふせず」があります。

Ngoài ra còn có 'Bản vẽ mặt cắt chi tiết tường (Kanabakarizu)' cắt từ móng lên hiên mái, 'Bản vẽ khai triển nội thất (Tenkaizu)' vẽ 4 mặt tường bên trong phòng, 'Bản vẽ mặt bằng trần (Tenjou-fusezu)' và 'Bản vẽ mặt bằng móng (Kiso-fusezu)'.

建築図面けんちくずめんで単位たんいを省略しょうりゃくした数字すうじは原則げんそく「ミリメートル（mm）」を表あらわし、一点鎖線いってんさせんは「中心線ちゅうしんせん（通とおり芯しん）」、破線はせんは「見みえない部分ぶぶんの形かたち」を表あらわします。

Con số kích thước không ghi đơn vị trên bản vẽ kiến trúc mặc định là 'milimét (mm)'; nét gạch chấm mảnh biểu thị 'đường tâm (trục định vị)', còn nét đứt biểu thị 'phần bị khuất không nhìn thấy'.

記号きごうでは「FL」が床仕上ゆかしあがり面高めんだかさ、「FIX」が開閉かいへいできないはめ殺ごろし窓まど、構造部材こうぞうぶざいでは「C＝柱はしら、G＝大梁おおばり、B＝小梁こばり、S＝床版しょうばん（スラブ）」を表あらわします。

Về ký hiệu: 'FL' là cao độ mặt sàn hoàn thiện, 'FIX' là cửa sổ kính cố định không mở được, và trong bản vẽ kết cấu: 'C = Cột, G = Dầm chính, B = Dầm phụ, S = Bản sàn (Slab)'.

Điểm cần nhớ

平面図へいめんずは水平断面すいへいだんめん、立面図りつめんずは外観がいかん、矩計図かなばかりずは基礎きそから軒先のきさきまでの垂直断面詳細図すいちょくだんめんしょうさいず、展開図てんかいずは室内壁面図しつないへきめんずである。
Heimenzu là mặt bằng, Ritsumenzu là mặt đứng ngoại quan, Kanabakarizu là mặt cắt chi tiết từ móng đến hiên mái, Tenkaizu là mặt đứng 4 vách trong phòng.
図面ずめんの寸法単位すんぽうたんいは原則げんそくmm、一点鎖線いってんさせんは中心線ちゅうしんせん（通とおり芯しん）、破線はせんは見みえない部分ぶぶんを表あらわす。
Đơn vị mặc định trên bản vẽ là mm; nét gạch chấm mảnh là đường tâm (trục), nét đứt là phần khuất.
FLは床仕上ゆかしあがり面めん、FIXは固定窓こていまど（はめ殺ごろし窓まど）、Cは柱はしら・Gは大梁おおばり・Bは小梁こばり・Sはスラブを表あらわす。
FL là mặt sàn hoàn thiện, FIX là cửa sổ cố định, và C = Cột, G = Dầm chính, B = Dầm phụ, S = Bản sàn.

Từ vựng	Nghĩa
矩計図かなばかりず	Bản vẽ mặt cắt chi tiết tường (Kanabakarizu)
展開図てんかいず	Bản vẽ khai triển nội thất (Tenkaizu)
天井伏図てんじょうふせず	Bản vẽ mặt bằng trần (Tenjou-fusezu)
FL（床面ゆかめん）	Cao độ mặt sàn hoàn thiện (FL - Floor Level)

材料ざいりょうの拾ひろい出だしと現場げんばの実務計算じつむけいさん

Bóc tách khối lượng (Hiroidashi) và Tính toán thực tế tại công trường

図面ずめんや仕様書しようしょから工事こうじに必要ひつような材料ざいりょうの種類しゅるいや数量すうりょうを算出さんしゅつすることを「拾ひろい出だし」といいます。縮尺しゅくしゃく1/50の図面ずめんで80mm（8cm）の壁かべの実寸じっすんは80×50＝4,000mm（4.0m）です。

Việc tính toán chủng loại và số lượng vật tư, nhân công từ bản vẽ gọi là 'Bóc tách khối lượng (Hiroidashi)'. Trên bản vẽ tỷ lệ 1/50, bức tường đo được 80mm (8cm) có chiều dài thật là 80 × 50 = 4.000mm (4,0m).

水平すいへい4mに1/100の水勾配みずこうばいなら高低差こうていさは40mm、階高かいだか2,800mmで14段だんの階段蹴上かいだんけあげは200mmです。6,000mmに支柱しちゅう5本ほん（4間隔かんかく）のピッチは1,500mm、幅はば2,000mmに200mm間隔かんかくの鉄筋てっきんは11本ほんです。

Tính độ dốc & chia khoảng: dài 4m dốc 1/100 thì chênh cao 40mm; tầng cao 2.800mm chia 14 bậc thì mỗi bậc cầu thang cao 200mm; đoạn 6.000mm dựng 5 cột (4 khoảng) thì bước cột là 1.500mm; ô rộng 2.000mm rải thép bước 200mm (tính cả 2 đầu) cần (2.000 ÷ 200) + 1 = 11 thanh.

3×6mの壁かべから2×1.5mの戸とを引ひく塗装とそうは15㎡（100㎡×0.25kg×2回かい＝50kg）、周長しゅうちょう21m－開口かいこう1mの幅木はばきは20m、3,640mm幅はばに910mm幅はばボードは4枚まい、4.0×1.2m塀へいのブロック（0.4×0.2m）は60個こです。

Tính diện tích & số tấm: tường 3m × 6m trừ cửa 2m × 1,5m còn diện tích sơn 15,0 m² (sơn 100 m² × 0,25kg/m² × 2 lớp cần 50kg); phòng 6m × 4,5m (chu vi 21m) trừ cửa 1m cần 20,0m len chân tường; tường 3.640 × 1.820mm cần 4 tấm thạch cao 910 × 1.820mm; tường 4.000 × 1.200mm cần 60 viên gạch 400 × 200mm.

縦たて5m×横よこ4m×厚あつさ0.15mの土間どまコン体積たいせきは3.0㎥、残土ざんど12.0㎥は3.0㎥積づみダンプ4台分だいぶん、1：3モルタルでセメント50Lなら砂すなは150L、1.5kg/mで4mの鉄筋てっきん20本ほんの質量しつりょうは120kgです。

Tính thể tích & khối lượng: sàn bê tông 5m × 4m × dày 0,15m có thể tích 3,0 m³; 12,0 m³ đất đào chở bằng xe ben 3,0 m³ cần 4 chuyến; vữa 1:3 dùng 50L xi măng cần 150L cát; 20 thanh thép dài 4m (1,5kg/m) nặng 120kg.

Điểm cần nhớ

幅はば2,000mmに200mm間隔かんかくで鉄筋てっきんを並ならべる本数ほんすうは「間隔数かんかくすう10＋両端りょうたんの1＝11本ほん」、5本ほんの支柱しちゅうを6,000mmに等間隔とうかんかくで立たてるピッチは「6,000÷4間隔かんかく＝1,500mm」である。
Rải thép bước 200mm trên bề rộng 2.000mm cần (2.000÷200)+1 = 11 thanh; dựng 5 cột cách đều trên đoạn 6.000mm có bước cột 6.000÷4 = 1.500mm.
塗装面積とそうめんせきや幅木はばきの長ながさは開口部かいこうぶ（ドア等とう）の面積めんせき・幅はばを差さし引ひいて算出さんしゅつする。
Khi tính diện tích sơn hoặc chiều dài len chân tường (Habaki), phải trừ đi diện tích hoặc bề rộng ô cửa.
土間どまコン体積たいせきは「縦たて×横よこ×厚あつさ（m換算かんさん）」で求もとめ、1：3モルタルでセメント50Lに対たいする砂すなは150Lである。
Thể tích bê tông = Dài × Rộng × Dày (đổi ra m); vữa tỷ lệ 1:3 dùng 50L xi măng thì cần 150L cát.

Từ vựng	Nghĩa
拾ひろい出だし	Bóc tách khối lượng vật tư (Hiroidashi)
水勾配みずこうばい	Độ dốc thoát nước (Mizukoubai)
蹴上けあげ	Chiều cao bậc cầu thang (Keage)

Bật mực, đo đạc, kích thước & thuật ngữ

Luyện câu hỏi chương này trong app

Tài liệu tham khảo chính thức

建設分野特定技能1号評価試験（一般社団法人建設技能人材機構 JAC） — https://jac-skill.or.jp/exam.html
建設分野特定技能評価試験試験実施要領（国土交通省） — https://www.mlit.go.jp/tochi_fudousan_kensetsugyo/content/001519991.pdf