An toàn vệ sinh lao động, Bảo vệ môi trường và 5S

安全衛生あんぜんえいせい・環境保全かんきょうほぜん・5S

Chế tạo – Cơ khí, Điện tử, Xử lý bề mặt (Tokutei 2) · 製造分野（2号） · Bài học do Tokutei Pass tự biên soạn dựa trên giáo trình chính thức; không sao chép nguyên văn.

5S活動かつどう・ハインリッヒの法則ほうそくとリスクアセスメント

Hoạt động 5S, Quy luật Heinrich và Đánh giá rủi ro (Risk Assessment)

職場しょくばの「5S」とは、整理せいり（不要ふようなものを捨すてる）・整頓せいとん（すぐ取とり出だせるよう配置はいち・表示ひょうじする）・清掃せいそう・清潔せいけつ・しつけの5つです。

Hoạt động '5S' tại nơi làm việc gồm: Seiri - Sàng lọc (loại bỏ đồ không cần thiết), Seiton - Sắp xếp (bố trí, ghi nhãn dễ lấy), Seisou - Sạch sẽ, Seiketsu - Săn sóc và Shitsuke - Sẵn sàng.

ハインリッヒの法則ほうそくは「1件けんの重大災害じゅうだいさいがいの背景はいけいに29件けんの軽微けいびな災害さいがいと300件けんのヒヤリ・ハットがある」ことを示しめしています。

Quy luật Heinrich chỉ ra rằng đằng sau 1 vụ tai nạn nghiêm trọng có 29 vụ tai nạn nhẹ và 300 sự cố suýt bị tai nạn (Hiyari-Hatto).

危険予知活動きけんよちかつどう（KY活動かつどう）では作業前さぎょうまえに潜ひそむ危険きけんと対策たいさくを共有きょうゆうし、指差呼称しさこしょう（「○○ヨシ！」）でヒューマンエラーを防ふせぎます。

Hoạt động dự đoán nguy hiểm (KYK) giúp cả nhóm nhận diện rủi ro trước ca làm việc, kết hợp chỉ tay gọi tên ('... Yoshi!') để ngăn ngừa lỗi bất cẩn của con người.

リスクアセスメントで危険源きけんげんを特定とくていしたときは、「本質的安全設計ほんしつてきあんぜんせっけい→工学的対策こうがくてきたいさく（安全装置あんぜんそうち）→管理的対策かんりてきたいさく→個人用保護具こじんようほごぐ」の優先順ゆうせんじゅんでリスクを低減ていげんします。

Khi giảm thiểu rủi ro trong Đánh giá rủi ro (Risk Assessment), phải ưu tiên theo thứ tự: Thiết kế an toàn bản chất -> Biện pháp kỹ thuật (che chắn, khóa liên động) -> Biện pháp quản lý -> Trang bị bảo hộ cá nhân (PPE).

Hoạt động 5S, Quy luật Heinrich và Đánh giá rủi ro (Risk Assessment)

Điểm cần nhớ

【○正ただしい】ハインリッヒの法則ほうそくの比率ひりつは「1：29：300」であり、ヒヤリ・ハット段階だんかいで対策たいさくすることが重大災害防止じゅうだいさいがいぼうしにつながる。
(○ Đúng) Tỷ lệ trong quy luật Heinrich là '1 : 29 : 300'; xử lý triệt để ngay từ giai đoạn Hiyari-Hatto giúp ngăn chặn tai nạn nghiêm trọng.
【○正ただしい】リスク低減措置ていげんそちは本質的安全設計ほんしつてきあんぜんせっけいや安全装置あんぜんそうちを最優先さいゆうせんとし、保護具ほごぐ（PPE）は最後さいごの補完的対策ほかんてきたいさくとする。
(○ Đúng) Khi giảm thiểu rủi ro, phải ưu tiên thiết kế an toàn và lắp thiết bị bảo vệ trước; đồ bảo hộ cá nhân (PPE) là biện pháp bổ trợ cuối cùng.
【×誤あやまり】整理せいりを「不要品ふようひんもすべて並ならべて保管ほかんすること」としたり、保護具着用ほごぐちゃくようをリスク低減ていげんの最優先対策さいゆうせんたいさくとするのは誤あやまり。
(× Sai) Định nghĩa Sàng lọc (Seiri) là 'xếp gọn cả đồ không cần thiết để cất giữ' hoặc coi đeo đồ bảo hộ là ưu tiên số 1 trong giảm thiểu rủi ro là SAI.

Từ vựng	Nghĩa
整理せいり・整頓せいとん	Sàng lọc và Sắp xếp
ハインリッヒの法則ほうそく	Quy luật Heinrich
ヒヤリ・ハット	sự cố suýt tai nạn (Hiyari-Hatto)
リスクアセスメント	đánh giá rủi ro (Risk Assessment)
指差呼称しさこしょう	chỉ tay gọi tên (Shisa Koshou)

機械安全きかいあんぜん（フェールセーフ・フールプルーフ・インターロック・LOTO）

An toàn máy móc (Fail-safe, Fool-proof, Khóa liên động Interlock, LOTO)

機械きかいや部品ぶひんが故障こしょう・停電ていでんしたときでも必かならず安全側あんぜんがわ（停止側ていしがわ）に働はたらく設計思想せっけいしそうを「フェールセーフ（Fail-safe）」といいます。

Triết lý thiết kế để khi máy móc hoặc linh kiện bị hỏng hóc, mất điện vẫn luôn chuyển về trạng thái an toàn (dừng máy) được gọi là 'Fail-safe'.

作業者さぎょうしゃが誤操作ごそうさしても危険きけんが生しょうじない仕組しくみを「フールプルーフ（Fool-proof）」、安全あんぜんカバーが開ひらいていると起動きどうしない仕組しくみを「インターロック」といいます。

Cơ cấu ngăn chặn nguy hiểm ngay cả khi người thợ thao tác nhầm gọi là 'Fool-proof' (Poka-yoke); còn cơ cấu không cho máy chạy khi cửa bảo vệ đang mở gọi là 'Khóa liên động' (Interlock).

機械きかいの点検てんけん・修理しゅうり・清掃時せいそうじには、第三者だいさんしゃによる誤起動ごきどうを防ふせぐため、電源でんげんを切きって施錠せじょうし表示札ひょうじふだを付つける「ロックアウト・タグアウト（LOTO）」を行おこないます。

Khi bảo trì, sửa chữa hoặc vệ sinh bên trong máy, phải ngắt nguồn, khóa ổ khóa và treo biển cảnh báo 'Lockout / Tagout' (LOTO) để ngăn người khác vô tình bật máy.

ボール盤ばんなどの回転機械かいてんきかいでは、手袋てぶくろがドリルに巻まき込こまれる重大災害じゅうだいさいがいを防ふせぐため、軍手ぐんてなどの手袋てぶくろを着つけて作業さぎょうしてはいけません。

Khi vận hành máy có trục quay như máy khoan bàn, tuyệt đối cấm đeo găng tay sợi (Gunte) vì sợi vải rất dễ bị mũi khoan cuốn vào gây tai nạn nghiêm trọng.

Điểm cần nhớ

【○正ただしい】故障時こしょうじに安全側あんぜんがわ（停止ていし）へ働はたらく設計せっけいは「フェールセーフ」、誤操作ごそうさを防ふせぐ仕組しくみは「フールプルーフ」である。
(○ Đúng) Thiết kế tự động dừng về phía an toàn khi hỏng hóc là 'Fail-safe', còn cơ cấu chống thao tác nhầm là 'Fool-proof'.
【○正ただしい】点検てんけん・修理時しゅうりじは電源遮断でんげんしゃだん＋施錠せじょう＋表示札ひょうじふだの「ロックアウト・タグアウト（LOTO）」を行おこない、ボール盤作業ばんさぎょうでは手袋てぶくろを使用しようしない。
(○ Đúng) Khi kiểm tra, sửa chữa máy phải thực hiện 'Lockout/Tagout' (cắt nguồn + khóa + treo thẻ) và không đeo găng tay khi khoan trên máy khoan bàn.
【×誤あやまり】作業効率さぎょうこうりつを上あげるために安全扉あんぜんとびらのインターロックや光線式安全装置こうせんしきあんぜんそうちを無効化むこうかして運転うんてんするのは厳禁げんきん。
(× Sai) Vô hiệu hóa khóa liên động (Interlock) cửa an toàn hoặc cảm biến quang học để làm việc nhanh hơn là hành vi bị nghiêm cấm.

Từ vựng	Nghĩa
フェールセーフ	an toàn khi hỏng hóc (Fail-safe)
フールプルーフ	chống thao tác nhầm (Fool-proof)
インターロック	khóa liên động (Interlock)
ロックアウト・タグアウト	khóa nguồn và treo thẻ (LOTO)

化学物質管理かがくぶっしつかんり（SDS・GHS・局所排気きょくしょはいき）と酸素欠乏症防止さんそけつぼうしょうぼうし

Quản lý hóa chất (SDS, GHS, Thông gió cục bộ) và Phòng chống thiếu oxy

有機溶剤ゆうきようざいや薬品やくひんを取とり扱あつかう前まえには、必かならず「SDS（安全あんぜんデータシート）」で有害性ゆうがいせい・保護具ほごぐ・応急措置おうきゅうそちを確認かくにんし、容器ようきのGHS絵表示えひょうじに従したがいます。

Trước khi sử dụng dung môi hữu cơ hoặc hóa chất, bắt buộc phải đọc 'SDS (Bảng dữ liệu an toàn hóa chất)' và biểu tượng cảnh báo GHS trên vỏ bình để biết độc tính, đồ bảo hộ và cách sơ cứu.

有機溶剤作業ゆうきようざいさぎょうでは局所排気装置きょくしょはいきそうちを稼働かどうさせ、有機ゆうきガス用防毒ようぼうどくマスク（粉ふんじんマスクや破過はかした吸収缶きゅうしゅうかんは無効むこう）を着用ちゃくようします。

Khi làm việc với dung môi hữu cơ, phải bật hệ thống hút khí cục bộ và đeo mặt nạ phòng độc dùng hộp lọc khí hữu cơ (khẩu trang chống bụi hoặc hộp lọc đã bão hòa hết hạn đều không chặn được hơi độc).

ピットやタンク内部ないぶなどの密閉空間みっぺいくうかんに入はいる前まえには、酸素濃度さんそのうどが「18%以上いじょう」（有毒ゆうどくガスがないこと）であることを測定器そくていきで確認かくにんします。

Trước khi vào không gian kín như hố ngầm, bồn bể, phải đo và xác nhận nồng độ oxy đạt từ '18% trở lên' (và khí H2S từ 10 ppm trở xuống).

フォークリフトの運転うんてんや玉掛たまがけ（1t以上いじょう）などの就業制限業務しゅうぎょうせいげんぎょうむは、法定ほうていの技能講習修了者等ぎのうこうしゅうしゅうりょうしゃとう（有資格者ゆうしかくしゃ）でなければ行おこなえません。

Các công việc hạn chế hành nghề như lái xe nâng (Forklift) hoặc buộc móc cáp cẩu tải từ 1 tấn trở lên (Tamagake) bắt buộc phải do người đã có chứng chỉ đào tạo kỹ năng hợp pháp thực hiện.

Điểm cần nhớ

【○正ただしい】化学物質使用前かがくぶっしつしようまえは「SDS（安全あんぜんデータシート）」を確認かくにんし、有機溶剤作業ゆうきようざいさぎょうでは局所排気装置きょくしょはいきそうちと有機ゆうきガス用防毒ようぼうどくマスクを使つかう。
(○ Đúng) Trước khi dùng hóa chất phải kiểm tra 'SDS'; khi dùng dung môi hữu cơ phải bật hút khí cục bộ và đeo mặt nạ phòng độc khí hữu cơ.
【○正ただしい】酸欠危険場所さんけつきけんばしょの入場前にゅうじょうまえには酸素濃度さんそのうど「18%以上いじょう」を確認かくにんし、フォークリフトや玉掛たまがけは有資格者ゆうしかくしゃが行おこなう。
(○ Đúng) Trước khi vào nơi có nguy cơ thiếu oxy phải đo nồng độ oxy đạt '18% trở lên'; lái xe nâng và buộc cáp cẩu (Tamagake) phải có chứng chỉ.
【×誤あやまり】有機溶剤作業ゆうきようざいさぎょうで防ぼうじんマスクを使つかったり、破過時間はかじかんを超こえた吸収缶きゅうしゅうかんをそのまま使つかい続つづけるのは誤あやまり。
(× Sai) Dùng khẩu trang chống bụi khi làm việc với dung môi hữu cơ hoặc tiếp tục dùng hộp lọc phòng độc đã quá thời gian bão hòa là SAI.

Từ vựng	Nghĩa
安全あんぜんデータシート（SDS）	Bảng dữ liệu an toàn hóa chất (SDS)
有機ゆうきガス用防毒ようぼうどくマスク	mặt nạ phòng độc khí hữu cơ
局所排気装置きょくしょはいきそうち	thiết bị hút khí cục bộ
酸素欠乏症さんそけつぼうしょう	chứng thiếu oxy (dưới 18%)
玉掛たまがけ	buộc móc cáp cẩu (Tamagake)

感電防止かんでんぼうし・熱中症対策ねっちゅうしょうたいさく・腰痛予防ようつうよぼうと環境保全かんきょうほぜん（3R・産業廃棄物さんぎょうはいきぶつ）

Phòng chống điện giật, chống sốc nhiệt, phòng đau lưng và Bảo vệ môi trường (3R, Chất thải công nghiệp)

電気機器でんきききには漏電遮断器ろうでんしゃだんきとアース（接地せっち）を設もうけ、ぬれた手てで操作そうさせず、電線でんせんを束たばねたまま大電流だいでんりゅうを流ながさないようにします（発熱はつねつ・火災防止かさいぼうし）。

Thiết bị điện phải lắp aptomat chống rò (ELCB) và nối đất (Earth), không chạm tay ướt và không để dây cáp cuộn bó tròn khi tải dòng điện lớn (tránh tích nhiệt gây cháy).

高温環境こうおんかんきょうではWBGT（暑あつさ指数しすう）を監視かんししてこまめに水分すいぶんと塩分えんぶんを補給ほきゅうし、重量物じゅうりょうぶつを持もつときは荷物にもつに体からだを近ちかづけて膝ひざを曲まげ、腰こしではなく脚力きゃくりょくで持もち上あげます。

Ở môi trường nóng phải theo dõi chỉ số nhiệt WBGT và bù đủ nước cùng muối khoáng; khi bê vật nặng phải đứng sát vật, khuỵu gối và dùng lực chân nâng lên để tránh đau lưng.

騒音職場そうおんしょくば（85dB以上いじょう）では耳栓みみせんなどの防音保護具ぼうおんほごぐを着つけ、油火災あぶらかさいや電気火災でんきかさいには水みずをかけず粉末消火器ふんまつしょうかきや二酸化炭素消火器にさんかたんそしょうかきを使つかいます。

Tại nơi ồn lớn (từ 85 dB trở lên) phải đeo nút tai chống ồn; khi xảy ra cháy dầu hoặc cháy điện tuyệt đối không dội nước mà phải dùng bình chữa cháy bột khô hoặc khí CO2.

環境保全かんきょうほぜんの「3R」はリデュース（発生抑制はっせいよくせい）・リユース（再使用さいしよう）・リサイクル（再資源化さいしげんか）の順じゅんで優先ゆうせんし、廃油はいゆなどの産業廃棄物さんぎょうはいきぶつは分別保管ぶんべつほかんしてマニフェスト（管理票かんりひょう）で適正委託処理てきせいいたくしょりします。

Nguyên tắc '3R' ưu tiên theo thứ tự: Reduce (Giảm phát sinh) -> Reuse (Tái sử dụng) -> Recycle (Tái chế); chất thải công nghiệp như dầu thải phải phân loại và chuyển giao xử lý kèm phiếu quản lý Manifest.

Điểm cần nhớ

【○正ただしい】重量物じゅうりょうぶつは膝ひざを曲まげて体からだの近ちかくで持もち上あげ、高温職場こうおんしょくばではWBGTを把握はあくして水分すいぶんと塩分えんぶんを一緒いっしょに補給ほきゅうする。
(○ Đúng) Khi bê vật nặng phải khuỵu gối và ôm sát người; ở nơi nóng bức phải theo dõi chỉ số WBGT và bổ sung cả nước lẫn muối khoáng.
【○正ただしい】3Rの最優先さいゆうせんは「リデュース（発生抑制はっせいよくせい）」であり、産業廃棄物さんぎょうはいきぶつはマニフェスト（産業廃棄物管理票さんぎょうはいきぶつかんりひょう）で最終処分さいしゅうしょぶんまで確認かくにんする。
(○ Đúng) Ưu tiên cao nhất trong 3R là 'Reduce (Giảm phát sinh phế liệu)', và chất thải công nghiệp phải quản lý đến khâu xử lý cuối cùng bằng phiếu Manifest.
【×誤あやまり】切削油せっさくゆなどの油火災あぶらかさいや通電中つうでんちゅうの電気火災でんきかさいに水みずをバケツでかけて消火しょうかするのは火災拡大かさいかくだいや感電かんでんの危険きけんがあるため誤あやまり。
(× Sai) Dùng xô nước dội vào đám cháy dầu cắt gọt hoặc đám cháy thiết bị điện đang có điện là SAI vì làm lửa bùng lớn và gây điện giật.

Từ vựng	Nghĩa
漏電遮断器ろうでんしゃだんき	aptomat chống rò (ELCB)
暑あつさ指数しすう（WBGT）	chỉ số nhiệt (WBGT)
リデュース（発生抑制はっせいよくせい）	Reduce (giảm phát sinh chất thải)
マニフェスト（管理票かんりひょう）	phiếu quản lý chất thải công nghiệp (Manifest)

An toàn vệ sinh, chống ô nhiễm & KYT

Luyện câu hỏi chương này trong app

Tài liệu tham khảo chính thức

製造分野特定技能2号評価試験（経済産業省・JAIM） — https://www.jaim-skill.or.jp/exam/about-ssw2/
製造分野特定技能評価試験試験基準（別紙） — https://www.jaim-skill.or.jp/assets/files/exam/top/exam_criteria.pdf