Lắp ráp điện – điện tử

電気でんき・電子組立でんしくみたて

Chế tạo công nghiệp - Cơ khí & Điện tử · 製造分野 · Bài học do Tokutei Pass tự biên soạn dựa trên giáo trình chính thức; không sao chép nguyên văn.

オームの法則ほうそくと消費電力しょうひでんりょく・電流でんりゅうの単位換算たんいかんさん

Định luật Ohm, Công suất tiêu thụ và Quy đổi đơn vị dòng điện

オームの法則ほうそくでは、「電圧でんあつV（V）＝電流でんりゅうI（A）×抵抗ていこうR（Ω）」の関係かんけいが成なり立たちます。

Theo định luật Ohm, mối quan hệ giữa điện áp, dòng điện và điện trở là: Điện áp V (V) = Dòng điện I (A) × Điện trở R (Ω).

例たとえば抵抗ていこうが10Ωで流ながれる電流でんりゅうが2Aのとき、電圧でんあつは10×2＝20Vになります。

Ví dụ: khi điện trở là 10 Ω và dòng điện chạy qua là 2 A thì điện áp V = 10 × 2 = 20 V.

消費電力しょうひでんりょくP（W）は「電圧でんあつV（V）×電流でんりゅうI（A）」で求もとめ、100Vの電源でんげんで2Aの電流でんりゅうが流ながれるときは100×2＝200Wです。

Công suất tiêu thụ P (W) tính bằng 'Điện áp V (V) × Dòng điện I (A)'; thiết bị nối nguồn 100 V có dòng điện 2 A thì tiêu thụ 100 × 2 = 200 W.

電流でんりゅうの単位たんいは1A＝1000mA（ミリアンペア）であり、250mAを換算かんさんすると0.25A（2.5Aではない）になります。

Đơn vị dòng điện có 1 A = 1000 mA (miliampe), do đó đổi 250 mA ra ampe sẽ bằng 0,25 A (chứ không phải 2,5 A).

Điểm cần nhớ

【○正ただしい】オームの法則ほうそくにより、抵抗ていこう10Ωに電流でんりゅう2Aが流ながれるときの電圧でんあつは「10×2＝20V」である。
(○ Đúng) Theo định luật Ohm, khi điện trở 10 Ω có dòng điện 2 A chạy qua thì điện áp là tích hai số: 10 × 2 = 20 V.
【○正ただしい】100Vの電源でんげんで2Aの電流でんりゅうが流ながれる機器ききの消費電力しょうひでんりょくは「100×2＝200W」である。
(○ Đúng) Thiết bị nối với nguồn điện 100 V có dòng điện 2 A chạy qua thì công suất tiêu thụ là 100 × 2 = 200 W.
【×誤あやまり】電流でんりゅうの単位換算たんいかんさんで「250mA＝2.5A」というのは誤あやまり（1A＝1000mAなので、250mA＝0.25A）。
(× Sai) Quy đổi đơn vị dòng điện '250 mA = 2,5 A' là SAI (vì 1 A = 1000 mA nên 250 mA = 0,25 A).

Từ vựng	Nghĩa
オームの法則ほうそく	định luật Ohm
電圧でんあつ	điện áp (V)
電流でんりゅう	dòng điện (A)
電気抵抗でんきていこう	điện trở (Ω)
消費電力しょうひでんりょく	công suất tiêu thụ (W)

抵抗ていこうの直列ちょくれつ・並列接続へいれつせつぞくとカラーコード

Mắc điện trở nối tiếp, song song và đọc vòng màu điện trở

抵抗ていこうを直列ちょくれつにつないだときの合成抵抗ごうせいていこうは各抵抗かくていこうの和わになり、10Ωと20Ωの直列接続ちょくれつせつぞくでは10＋20＝30Ωです。

Khi mắc nối tiếp các điện trở, điện trở tương đương bằng tổng các điện trở: mắc nối tiếp 10 Ω và 20 Ω được 10 + 20 = 30 Ω.

同おなじ値あたいの抵抗ていこう2本ほんを並列へいれつにつないだときの合成抵抗ごうせいていこうは半分はんぶんの値あたいになり、20Ωを2本並列ほんへいれつにつなぐと10Ωになります。

Khi mắc song song 2 điện trở có cùng giá trị, điện trở tương đương giảm còn một nửa: mắc song song hai điện trở 20 Ω được 10 Ω.

抵抗器ていこうきのカラーコードでは、黒くろ＝0、茶ちゃ＝1、赤あか＝2、だいだい＝3…の数字すうじを表あらわし、3本目ぼんめの色いろは倍率ばいりつ（10の累乗るいじょう）を表あらわします。

Trong bảng mã màu điện trở: Đen = 0, Nâu = 1, Đỏ = 2, Cam = 3...; vòng màu thứ 3 biểu thị hệ số nhân (lũy thừa cơ số 10).

カラーコードが「茶ちゃ・黒くろ・赤あか」の順じゅんのとき、1（茶ちゃ）と0（黒くろ）に10²＝100倍ばい（赤あか）をかけて1000Ω＝1kΩとなります。

Khi vòng màu theo thứ tự 'Nâu - Đen - Đỏ', ta ghép số 1 (Nâu), số 0 (Đen) rồi nhân với 10² = 100 (Đỏ) được 10 × 100 = 1000 Ω = 1 kΩ.

Điểm cần nhớ

【○正ただしい】10Ωと20Ωの抵抗ていこうを直列ちょくれつにつないだ合成抵抗ごうせいていこうは、2つの和わである「30Ω」になる。
(○ Đúng) Mắc nối tiếp hai điện trở 10 Ω và 20 Ω thì điện trở tương đương bằng tổng của chúng là 30 Ω.
【○正ただしい】20Ωの抵抗ていこうを2本並列ほんへいれつにつないだ合成抵抗ごうせいていこうは、半分はんぶんの値あたいである「10Ω」になる。
(○ Đúng) Mắc song song hai điện trở 20 Ω thì điện trở tương đương bằng một nửa giá trị mỗi chiếc là 10 Ω.
【○正ただしい】カラーコードが「茶ちゃ（1）・黒くろ（0）・赤あか（10²）」の抵抗値ていこうちは、1000Ω（1kΩ）である。
(○ Đúng) Điện trở có mã màu 'Nâu (1) - Đen (0) - Đỏ (×10²)' có giá trị là 1000 Ω (1 kΩ).

Từ vựng	Nghĩa
直列接続ちょくれつせつぞく	mắc nối tiếp
並列接続へいれつせつぞく	mắc song song
合成抵抗ごうせいていこう	điện trở tương đương (tổng hợp)
抵抗器ていこうき	linh kiện điện trở
カラーコード	mã vòng màu (Color code)

テスター（マルチメータ）の正ただしい使つかい方かた

Cách sử dụng đồng hồ vạn năng (Tester / Multimeter) đúng chuẩn

テスター（マルチメータ）で電池でんちや回路かいろの電圧でんあつを測定そくていするときは、必かならず「電圧でんあつレンジ」に切きり替かえて測定箇所そくていかしょに並列へいれつにテスト棒ぼうを当あてます。

Khi đo điện áp của pin hoặc mạch điện bằng đồng hồ vạn năng (Tester), phải chuyển sang 'thang đo điện áp' và chạm que đo song song với hai cực.

電流でんりゅうレンジに切きり替かえたまま電池でんちの両端りょうたんにテスト棒ぼうを直接当ちょくせつあてると、大電流だいでんりゅうが流ながれて短絡たんらく（ショート）し危険きけんです。

Nếu để ở thang đo dòng điện mà chạm trực tiếp que đo vào hai cực của pin sẽ gây đoản mạch (chập điện) dòng lớn rất nguy hiểm và làm hỏng đồng hồ.

回路内かいろないの抵抗値ていこうちを測定そくていするときは、必かならず回路かいろの電源でんげんを切きり、電流でんりゅうが流ながれていない状態じょうたいで測定そくていします。

Khi đo giá trị điện trở trong mạch, bắt buộc phải ngắt nguồn điện của mạch và đo khi không có dòng điện chạy qua.

導通どうつうチェック（ブザー）でケーブルの断線だんせんを調しらべるときも電源でんげんを切きり、両端りょうたんにテスト棒ぼうを当あててブザーが鳴なれば導通どうつうがあると判断はんだんします。

Khi kiểm tra thông mạch (còi báo) để tìm đứt dây cáp, cũng phải ngắt nguồn điện rồi chạm que đo vào hai đầu dây; nếu còi kêu nghĩa là dây thông mạch.

Điểm cần nhớ

【×誤あやまり】電池でんちの電圧測定でんあつそくていで、テスターを「電流でんりゅうレンジ」にして電池でんちの両端りょうたんに直接当ちょくせつあてるのは誤あやまり（電圧でんあつレンジにする）。
(× Sai) Khi đo điện áp pin bằng đồng hồ Tester, chuyển sang 'thang đo dòng điện' rồi chạm trực tiếp vào hai cực pin là SAI.
【×誤あやまり】回路内かいろないの抵抗値ていこうちを、電源でんげんを入いれて電流でんりゅうが流ながれているまま測定そくていするのは誤あやまり（必かならず電源でんげんを切きる）。
(× Sai) Đo điện trở trong mạch khi vẫn bật nguồn và đang có dòng điện chạy qua là SAI (phải tắt nguồn trước khi đo điện trở).
【○正ただしい】導通どうつうチェックは電源でんげんを切きり、ケーブルの両端りょうたんにテスト棒ぼうを当あててブザーが鳴なれば導通どうつうありと判断はんだんする。
(○ Đúng) Khi kiểm tra thông mạch, tắt nguồn rồi chạm que đo vào hai đầu cáp; nếu còi kêu tức là dây thông mạch (không bị đứt).

Từ vựng	Nghĩa
テスター	đồng hồ đo điện vạn năng (Tester)
テスト棒ぼう	que đo (Test lead)
導通どうつうチェック	kiểm tra thông mạch
断線だんせん	đứt dây ngầm

プリント基板きばんの部品実装ぶひんじっそうとはんだ付づけ

Gắn linh kiện lên bảng mạch in (PCB) và kỹ thuật hàn thiếc

プリント基板きばんの穴あな（スルーホール）にリード線せんを通とおす部品ぶひんを「挿入実装部品そうにゅうじっそうぶひん」、穴あなに通とおさず基板表面きばんひょうめんに直接ちょくせつはんだ付づけする小ちいさなチップ部品ぶひんを「表面実装部品ひょうめんじっそうぶひん（SMD）」といいます。

Linh kiện xuyên chân qua lỗ bảng mạch gọi là 'linh kiện cắm xuyên lỗ (Through-hole)', còn linh kiện chip nhỏ hàn trực tiếp lên bề mặt bảng mạch gọi là 'linh kiện dán bề mặt (SMD)'.

アルミ電解でんかいコンデンサなどには耐電圧たいでんあつや極性きょくせい（＋と－）があるため、向むきを間違まちがえないように基板きばんへ取とり付つけます。

Tụ hóa nhôm (tụ điện phân) có điện áp chịu đựng và phân cực (+ và -), nên khi gắn lên bảng mạch phải kiểm tra đúng chiều.

良好りょうこうなはんだ付づけ接合部せつごうぶは富士山ふじさんのような形かたちでなめらかに広ひろがっており、フラックスには金属表面きんぞくひょうめんの酸化膜さんかまくを取とり除のぞく役割やくわりがあります。

Mối hàn thiếc tốt có hình dáng thoải đều như núi Phú Sĩ; chất trợ hàn (Flux) có tác dụng tẩy sạch màng oxit trên bề mặt kim loại để thiếc bám tốt.

隣となり合あう別べつの配線はいせんのランド同士どうしがはんだでつながってしまう不良ふりょうを「はんだブリッジ（ブリッジ）」といいます。

Lỗi hàn làm hai điểm hàn (Land) của hai đường mạch cạnh nhau bị dính nối với nhau bằng thiếc gọi là lỗi 'Bắc cầu thiếc' (Solder bridge).

Gắn linh kiện lên bảng mạch in (PCB) và kỹ thuật hàn thiếc

Điểm cần nhớ

【×誤あやまり】基板表面きばんひょうめんに直接ちょくせつはんだ付づけするチップ部品ぶひんを「挿入実装部品そうにゅうじっそうぶひん」というのは誤あやまり（正ただしくは「表面実装部品ひょうめんじっそうぶひん」）。
(× Sai) Gọi các linh kiện chip nhỏ hàn trực tiếp lên bề mặt bảng mạch là 'linh kiện cắm xuyên lỗ (Through-hole)' là SAI (đúng là linh kiện dán bề mặt SMD).
【○正ただしい】アルミ電解でんかいコンデンサは極性きょくせい（＋と－）を確認かくにんし、良好りょうこうなはんだ付づけは富士山ふじさんのような形かたちに広ひろがる。
(○ Đúng) Khi gắn tụ hóa nhôm phải lắp đúng cực (+ và -); mối hàn tốt có thiếc lan đều hình ngọn núi Phú Sĩ.
【×誤あやまり】フラックスの役割やくわりを「電気的絶縁でんきてきぜつえん」としたり、隣となりのランドとつながる不良ふりょうを「部品欠品ぶひんけっぴん」というのは誤あやまり（酸化膜除去さんかまくじょきょ／ブリッジ）。
(× Sai) Nói vai trò của Flux là 'cách điện mối hàn' hoặc gọi lỗi dính thiếc giữa hai chân cạnh nhau là 'thiếu linh kiện' là SAI (Flux tẩy màng oxit; lỗi dính thiếc là Bridge).

Từ vựng	Nghĩa
プリント基板きばん	bảng mạch in (PCB)
表面実装部品ひょうめんじっそうぶひん	linh kiện dán bề mặt (SMD)
極性きょくせい	phân cực (cực + và -)
フラックス	chất trợ hàn (Flux)
酸化膜さんかまく	màng oxit

静電気対策せいでんきたいさく・圧着端子あっちゃくたんし・トルクレンチと電気安全でんきあんぜん

Chống tĩnh điện, Bấm đầu cốt, Cờ lê lực và An toàn điện

電子部品でんしぶひんを静電気せいでんきによる破損はそんから守まもるため、作業者さぎょうしゃはリストストラップを着つけ、導電性どうでんせいや帯電防止たいでんぼうしの袋ふくろ・ケースで保管ほかんします。

Để bảo vệ linh kiện điện tử khỏi hỏng hóc do tĩnh điện, người thao tác phải đeo vòng tay chống tĩnh điện (Wrist strap) và cất linh kiện trong túi chống tĩnh điện.

電線でんせんに圧着端子あっちゃくたんしを取とり付つけるときは、被覆ひふくを適切てきせつな長ながさだけむき、芯線しんせんを切きり落おとさずに専用せんようの圧着工具あっちゃくこうぐで確実かくじつに圧着あっちゃくします。

Khi bấm đầu cốt (đầu nối ép) vào dây điện, tuốt vỏ cách điện đúng chiều dài, không cắt đứt sợi lõi đồng và dùng kìm bấm cốt chuyên dụng bấm chặt.

ねじやボルトを規定きていの締しめ付つけトルク（強つよさ）で正確せいかくに締しめるには「トルクレンチ」を使つかいます。

Khi siết ốc vít hoặc bu lông, sử dụng 'cờ lê lực' (Torque wrench) để siết đúng lực quy định, không quá chặt cũng không quá lỏng.

過電流かでんりゅうが流ながれたときに溶断ようだんして回路かいろを守まもるのが「ヒューズ」、漏電時ろうでんじに電流でんりゅうを地面じめんに逃にがして感電かんでんを防ふせぐのが「アース（接地せっち）」です（被覆ひふくが傷きずついた電線でんせんは絶対ぜったいに使つかいません）。

Khi có dòng điện quá tải, 'cầu chì' (Fuse) sẽ nóng chảy để ngắt mạch bảo vệ thiết bị; còn dây 'nối đất' (Earth) giúp truyền dòng điện rò xuống đất để chống điện giật.

Điểm cần nhớ

【×誤あやまり】静電気対策せいでんきたいさくでリストストラップを使つかわず一般いっぱんのビニール袋ぶくろに電子部品でんしぶひんを入いれるのは誤あやまり。
(× Sai) Để chống tĩnh điện mà không đeo vòng tay chống tĩnh điện và bỏ linh kiện vào túi nilon thường là SAI.
【○正ただしい】圧着端子あっちゃくたんしは芯線しんせんを切きらずに専用工具せんようこうぐで圧着あっちゃくし、ねじはトルクレンチで規定きていトルクに締しめる。
(○ Đúng) Bấm đầu cốt bằng kìm chuyên dụng mà không làm đứt lõi dây, và dùng cờ lê lực để siết bu lông đúng mô-men lực quy định.
【○正ただしい】ヒューズは過電流かでんりゅうで溶断ようだんして回路かいろを保護ほごし、アース（接地せっち）は漏電時ろうでんじの感電かんでんを防ふせぐ（傷きずついた電線でんせんをテープ巻まきで濡ぬれた床ゆかで使つかうのは×）。
(○ Đúng) Cầu chì tự đứt khi quá dòng để bảo vệ mạch; nối đất (Earth) giúp chống giật khi rò điện; dây điện tróc vỏ quấn băng dính dùng trên sàn ướt là SAI.

Từ vựng	Nghĩa
静電気せいでんき	tĩnh điện
リストストラップ	vòng đeo tay chống tĩnh điện
圧着端子あっちゃくたんし	đầu cốt ép (Crimp terminal)
トルクレンチ	cờ lê lực (Torque wrench)
アース（接地せっち）	nối đất / tiếp địa (Earth)

Lắp ráp điện - điện tử

Luyện câu hỏi chương này trong app

Tài liệu tham khảo chính thức

製造分野特定技能1号評価試験（経済産業省・JAIM） — https://www.jaim-skill.or.jp/exam/about-ssw1/
製造分野特定技能評価試験試験基準（別紙） — https://www.jaim-skill.or.jp/assets/files/exam/top/exam_criteria.pdf