Quản lý thức ăn chăn nuôi, Cho ăn, Vệ sinh thú y và Phòng dịch

飼料管理しりょうかんり・給餌きゅうじ・家畜衛生かちくえいせい・防疫ぼうえき

Nông nghiệp (Tokutei 2) · 農業（2号） · Bài học do Tokutei Pass tự biên soạn dựa trên giáo trình chính thức; không sao chép nguyên văn.

粗飼料そしりょうと濃厚飼料のうこうしりょう・栄養指標えいようしひょう（TDN・CP）・TMR

Thức ăn thô, thức ăn tinh, chỉ số dinh dưỡng (TDN, CP) và thức ăn hỗn hợp TMR

家畜かちくの飼料しりょうは、繊維質せんいしつが多おおくウシの反はんすうや第一胃だいいちいの健康維持けんこういじに不可欠ふかけつな「粗飼料そしりょう（牧草ぼくそう・乾草かんそう・サイレージ・稲いなわら）」と、エネルギーやタンパク質しつが多おおい「濃厚飼料のうこうしりょう（トウモロコシ・大豆粕だいずかす・ふすま・配合飼料はいごうしりょう）」に分わかれます。

Thức ăn chăn nuôi được chia thành 'thức ăn thô' giàu chất xơ không thể thiếu để duy trì hoạt động nhai lại và sức khỏe dạ cỏ của bò (cỏ tươi, cỏ khô, cỏ ủ chua silage, rơm lúa) và 'thức ăn tinh' giàu năng lượng và đạm (hạt ngô, khô dầu đậu tương, cám mì, thức ăn hỗn hợp).

トウモロコシや大麦おおむぎに蒸気じょうきを当あてて平たいらに押おしつぶした「圧あっぺん飼料しりょう」はデンプンが糊化こかして消化率しょうかりつが高たかまります。飼料しりょうの栄養価えいようかは「可消化養分総量かしょうかようぶんそうりょう（TDN）」と「粗蛋白質そたんぱくしつ（CP）」で評価ひょうかします。

Hạt ngô hoặc đại mạch được hấp hơi nước nóng rồi cán dẹt thành mảnh gọi là 'thức ăn cán dẹt (appen)' giúp hồ hóa tinh bột và tăng tỷ lệ tiêu hóa. Giá trị dinh dưỡng của thức ăn được đánh giá qua hai chỉ số chính là 'Tổng chất dinh dưỡng tiêu hóa được (TDN)' và 'Protein thô (CP)'.

乳牛にゅうぎゅうなどで粗飼料そしりょうと濃厚飼料のうこうしりょう・ミネラルをミキサーで均一きんいつに混まぜて給与きゅうよする「混合飼料こんごうしりょう（TMR）」は、牛うしの「選えり食ぐい（好すきな濃厚飼料のうこうしりょうだけ食たべること）」を防ふせぎ、第一胃だいいちいのpHを安定あんていさせます。

Ở bò sữa, phương pháp dùng máy trộn đều thức ăn thô cắt ngắn với thức ăn tinh và khoáng/vitamin thành 'thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh (TMR)' giúp ngăn bò 'ăn chọn lọc (chỉ nhặt ăn thức ăn tinh)' và giữ ổn định độ pH dạ cỏ.

Thức ăn thô, thức ăn tinh, chỉ số dinh dưỡng (TDN, CP) và thức ăn hỗn hợp TMR

Điểm cần nhớ

牧草ぼくそう・乾草かんそう・サイレージは「粗飼料そしりょう」、トウモロコシ・大豆粕だいずかす・配合飼料はいごうしりょうは「濃厚飼料のうこうしりょう」である。
Cỏ tươi, cỏ khô, cỏ ủ chua là thức ăn thô; hạt ngô, khô dầu đậu tương, cám hỗn hợp là thức ăn tinh.
栄養価えいようかの代表指標だいひょうしひょうは可消化養分総量かしょうかようぶんそうりょう（TDN：エネルギー）と粗蛋白質そたんぱくしつ（CP）であり、圧あっぺん加工かこうは消化率しょうかりつを高たかめる。
Hai chỉ số dinh dưỡng chính là TDN (tổng dưỡng chất tiêu hóa được) và CP (đạm thô); cán dẹt bằng hơi nước (appen) giúp tăng tiêu hóa.
TMR（混合飼料こんごうしりょう）は粗飼料そしりょうと濃厚飼料のうこうしりょうを均一きんいつに混合こんごうすることで「選えり食ぐい」とルーメンアシドーシスを防ふせぐ。
Thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh (TMR) trộn đều thức ăn thô và tinh giúp chống ăn chọn lọc và phòng bệnh toan dạ cỏ.

Từ vựng	Nghĩa
粗飼料そしりょう・濃厚飼料のうこうしりょう	thức ăn thô xanh và thức ăn tinh
可消化養分総量かしょうかようぶんそうりょう	tổng các chất dinh dưỡng tiêu hóa được (TDN)
混合飼料こんごうしりょう（TMR）	thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh (TMR)
選えり食ぐい	ăn chọn lọc (chỉ lựa ăn phần thức ăn tinh ngon)

乾草かんそう・サイレージの調製管理ちょうせいかんりと飼料中毒しりょうちゅうどくの防止ぼうし

Chế biến bảo quản cỏ khô, thức ăn ủ chua (Silage) và phòng ngộ độc thức ăn

長期保存用ちょうきほぞんようの「乾草かんそう」は、カビや自然発火しぜんはっかを防ふせぐため水分すいぶん「15％以下いか」まで乾燥かんそうさせます。「サイレージ」は水分すいぶん50〜70％の牧草等ぼくそうとうを密封みっぷうし、嫌気状態けんきじょうたい（空気遮断くうきしゃだん）で乳酸発酵にゅうさんはっこうさせます。

'Cỏ khô (Hay)' dự trữ lâu dài phải được phơi sấy khô xuống độ ẩm 'dưới 15% (15–20%)' để không bị mốc hoặc tự bốc cháy. Ngược lại, 'thức ăn ủ chua (Silage / Wrap silage)' được làm bằng cách nén chặt và bọc kín cỏ hoặc ngô có độ ẩm 50–70% trong điều kiện yếm khí (không có không khí) để vi khuẩn lactic lên men.

良質りょうしつなサイレージはpH 4.2以下いかで甘酸あまずっぱい芳香ほうこうがあります。空気くうきが入はいると「二次発酵にじはっこう」で発熱はつねつ・カビ・腐敗ふはいが起おきるため、不良部分ふりょうぶぶんは廃棄はいきし、フィルムの穴あなは専用せんようテープで直ただちに補修ほしゅうします。

Thức ăn ủ chua chất lượng tốt có độ pH từ 4,2 trở xuống, màu vàng xanh đến vàng nâu và mùi thơm chua ngọt dễ chịu. Nếu rách màng bọc làm lọt khí vào sẽ gây 'lên men thứ cấp' sinh nhiệt nóng, mọc nấm mốc và thối đen bốc mùi khai amoniac; phải vứt bỏ phần hỏng và dán vá ngay vết rách bằng băng keo chuyên dụng.

カビが生はえた飼料しりょうは「マイコトキシン（カビ毒どく：アフラトキシン等とう）」による中毒ちゅうどくや牛乳ぎゅうにゅうへの残留ざんりゅうを招まねきます。また、窒素肥料過多ちっそひりょうかたと日照不足にっしょうぶそくの牧草ぼくそうをウシが多食たしょくすると、血中けっちゅうで酸素さんそが運はこべなくなる「硝酸塩中毒しょうさんえんちゅうどく（窒息症状ちっそくしょうじょう）」が起おこるため注意ちゅういします。

Thức ăn bị mốc chứa 'độc tố nấm mốc (Mycotoxin như Aflatoxin)' gây ngộ độc cho vật nuôi và tồn dư sang sữa. Ngoài ra, nếu bò ăn nhiều cỏ trồng trên đất bón thừa đạm và thiếu nắng sẽ bị 'ngộ độc nitrat' làm máu mất khả năng vận chuyển oxy gây ngạt thở tử vong.

Điểm cần nhớ

乾草かんそうは水分すいぶん15％以下いかまで乾燥かんそうさせ、サイレージは空気くうきを遮断しゃだん（密封みっぷう）して嫌気的けんきてきに乳酸発酵にゅうさんはっこうさせる。
Cỏ khô phải phơi khô dưới 15% độ ẩm; thức ăn ủ chua (silage) phải nén chặt và bịt kín khí để lên men lactic yếm khí.
良質りょうしつなサイレージは甘酸あまずっぱい良よいにおいがし、白しろや青あおのカビ・黒褐色こっかっしょくに腐敗ふはいした部分ぶぶんは決けっして給与きゅうよしない。
Silage tốt có mùi thơm chua ngọt; tuyệt đối không cho ăn phần bị mốc trắng/xanh hoặc thối nhão màu nâu đen.
カビ毒どく（マイコトキシン）や、窒素過多ちっそかた・日照不足にっしょうぶそくの飼料作物しりょうさくもつによる「硝酸塩中毒しょうさんえんちゅうどく」を防ふせぐ。
Phòng ngừa độc tố nấm mốc (Mycotoxin) và 'ngộ độc nitrat' từ cây thức ăn chăn nuôi bón thừa đạm gặp trời thiếu nắng.

Từ vựng	Nghĩa
乳酸発酵にゅうさんはっこう・嫌気状態けんきじょうたい	lên men lactic và điều kiện yếm khí (kín khí)
二次発酵にじはっこう	lên men thứ cấp (sinh nhiệt, mốc hỏng khi lọt khí)
マイコトキシン（カビ毒どく）	độc tố nấm mốc (Mycotoxin)
硝酸塩中毒しょうさんえんちゅうどく	ngộ độc nitrat (gây ngạt thở, máu màu nâu sẫm ở bò)

飼養衛生管理基準しようえいせいかんりきじゅんと農場のうじょうのバイオセキュリティ（防疫ぼうえき）

Tiêu chuẩn quản lý vệ sinh chăn nuôi và an toàn sinh học (Phòng dịch)

口蹄疫こうていえき・豚熱ぶたねつ（CSF）・アフリカ豚熱ぶたねつ（ASF）・高病原性鳥こうびょうげんせいとりインフルエンザなどの重大じゅうだいな家畜伝染病かちくでんせんびょうを防ふせぐため、家畜伝染病予防法かちくでんせんびょうよぼうほうに基もとづく「飼養衛生管理基準しようえいせいかんりきじゅん」を守まもります。

Để ngăn chặn các bệnh truyền nhiễm tối nguy hiểm như Lở mồm long móng (FMD), Dịch tả lợn cổ điển (CSF), Dịch tả lợn châu Phi (ASF) và Cúm gia cầm độc lực cao (HPAI), các trang trại phải tuân thủ nghiêm 'Tiêu chuẩn quản lý vệ sinh chăn nuôi' theo Luật Phòng chống dịch bệnh gia súc.

農場全体のうじょうぜんたいを外部がいぶと区別くべつする「衛生管理区域えいせいかんりくいき」に設定せっていし、入口いりぐちで車両消毒しゃりょうしょうどくを行おこない、部外者ぶがいしゃの立入たちいりを制限せいげんします。作業者さぎょうしゃは専用せんようの作業着さぎょうぎと畜舎ちくしゃごとの専用長靴せんようながぐつに替かえ、手指消毒しゅししょうどくと踏込消毒槽ふみこみしょうどくそうを通とおって入室にゅうしつします。

Thiết lập 'khu vực quản lý vệ sinh' tách biệt với bên ngoài, sát trùng xe cộ ở cổng, hạn chế người lạ vào trại. Công nhân phải mặc quần áo bảo hộ riêng, đổi ủng chuyên dụng cho từng chuồng, sát trùng tay và bước qua khay nhúng ủng sát trùng khi vào chuồng.

野生動物やせいどうぶつ（イノシシ・野鳥やちょう・ネズミ）の侵入しんにゅうを防ふせぐため防護柵ぼうごさくや防鳥ぼうちょうネット（網目あみめ2cm以下いか）を張はり、海外渡航後かいがいとこうごの入場制限にゅうじょうせいげんや肉製品にくせいひんの持込禁止もちこみきんしを徹底てっていします。牛うし・豚ぶたの急死きゅうしや水疱すいほう・鶏にわとりの連続死れんぞくしを見みつけたら直ただちに責任者せきにんしゃ・家畜保健衛生所かちくほけんえいせいじょへ通報つうほうします。

Lắp hàng rào chắn lợn rừng, chuột bọ và căng lưới chắn chim trời (mắt lưới từ 2 cm trở xuống), tuân thủ hạn chế vào trại sau khi đi nước ngoài về và cấm mang thịt hay sản phẩm từ thịt vào trại. Khi thấy gia súc chết đột ngột, nổi mụn nước ở miệng/móng hoặc gà chết hàng loạt phải dừng xuất bán và báo ngay cho người quản lý cùng Trạm vệ sinh dịch tễ.

Điểm cần nhớ

農場内のうじょうないに「衛生管理区域えいせいかんりくいき」を設もうけ、車両消毒しゃりょうしょうどく・専用作業着せんようさぎょうぎ・畜舎別長靴ちくしゃべつながぐつの交換こうかんと踏込消毒ふみこみしょうどくを徹底てっていする。
Thiết lập khu vực quản lý vệ sinh, sát trùng phương tiện, mặc đồ bảo hộ riêng, thay ủng theo từng chuồng và nhúng ủng sát trùng.
防鳥ぼうちょうネット（網目あみめ2cm以下いか）や防護柵ぼうごさくで野鳥やちょう・イノシシ・ネズミを遮断しゃだんし、生肉なまにくや肉製品にくせいひんを農場のうじょうに持もち込こまない。
Căng lưới chắn chim (mắt lưới ≤ 2 cm) và hàng rào ngăn thú hoang (lợn rừng, chuột); cấm mang thịt và sản phẩm thịt vào trại.
伝染病でんせんびょうを疑うたがう異常いじょう（水疱すいほう・高熱こうねつ・大量死たいりょうしなど）を発見はっけんしたら、移動いどうや出荷しゅっかを止とめて直ただちに報告ほうこく・通報つうほうする。
Khi phát hiện dấu hiệu nghi dịch bệnh (mụn nước, sốt cao, chết hàng loạt), phải ngừng di chuyển vật nuôi và báo cáo ngay lập tức.

Từ vựng	Nghĩa
飼養衛生管理基準しようえいせいかんりきじゅん	Tiêu chuẩn quản lý vệ sinh chăn nuôi
衛生管理区域えいせいかんりくいき	khu vực quản lý vệ sinh dịch tễ (khu vực chăn nuôi cách ly)
口蹄疫こうていえき・豚熱ぶたねつ	bệnh Lở mồm long móng (FMD) và Dịch tả lợn (CSF/ASF)
防鳥ぼうちょうネット	lưới chắn chim hoang dã (mắt lưới ≤ 2 cm)

ワクチン注射ちゅうしゃの衛生原則えいせいげんそくと動物用医薬品どうぶつよういやくひんの休薬期間きゅうやくきかん

Nguyên tắc vệ sinh khi tiêm vắc-xin và thời gian ngừng thuốc thú y

ワクチン等とうの注射時ちゅうしゃじに1本ぽんの針はりを使つかい回まわすと、血液けつえきを介かいして牛伝染性ぎゅうでんせんせいリンパ腫しゅ（BLV）やPRRSなどの病原体びょうげんたいが広ひろがるため、1頭とうごとに新あたらしい針はりに替かえる「一頭一針いっとういっしん」を守まもります。

Khi tiêm vắc-xin hoặc thuốc điều trị cho gia súc, nếu dùng chung 1 cây kim tiêm cho nhiều con liên tiếp sẽ làm lây lan các mầm bệnh truyền qua đường máu như bệnh Bạch cầu bò truyền nhiễm (BLV) hay Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản ở lợn (PRRS); vì vậy phải tuân thủ nguyên tắc 'Mỗi con một kim (Ittou-isshin)'.

万一まんいち、体内たいないで注射針ちゅうしゃばりが折おれて残のこってしまった場合ばあい（残留注射針ざんりゅうちゅうしゃばり）は、食肉しょくにくへの混入事故こんにゅうじこを防ふせぐため、直ただちにその個体番号こたいばんごうと部位ぶいを記録きろくしてマーキングし、責任者せきにんしゃおよび獣医師じゅういしへ報告ほうこくします。

Nếu chẳng may kim tiêm bị gãy và nằm lại trong cơ thể vật nuôi, để ngăn ngừa sự cố lẫn kim tiêm vào thịt thương phẩm, phải đánh dấu cá thể đó ngay lập tức, ghi chép số hiệu cá thể cùng vị trí gãy kim và báo cáo cho người phụ trách cùng bác sĩ thú y.

また、抗生物質こうせいぶっしつなどの動物用医薬品どうぶつよういやくひんを投与とうよした家畜かちくは、生乳せいにゅう・食肉しょくにく・鶏卵けいらんへの薬物残留やくぶつざんりゅうを防ふせぐため、薬くすりごとに定さだめられた「休薬期間きゅうやくきかん（出荷制限期間しゅっかせいげんきかん）」が経過けいかするまで決けっして生産物せいさんぶつを出荷しゅっかしてはなりません。

Ngoài ra, đối với vật nuôi được điều trị bằng thuốc thú y như kháng sinh, nhằm ngăn chặn tồn dư thuốc trong sữa tươi, thịt và trứng, tuyệt đối không được xuất bán sản phẩm cho đến khi hết 'thời gian ngừng thuốc (thời gian cách ly hạn chế xuất bán)' quy định riêng cho từng loại thuốc.

Điểm cần nhớ

注射針ちゅうしゃばりの使つかい回まわしは血液感染けつえきかんせん（BLVやPRRS等とう）の原因げんいんとなるため、1頭とうごとに交換こうかんする「一頭一針いっとういっしん」を徹底てっていする。
Dùng chung kim tiêm sẽ làm lây bệnh qua đường máu (BLV, PRRS...), nên phải thay kim mới cho từng con (Mỗi con một kim).
注射針ちゅうしゃばりが折おれて家畜かちくの体内たいないに残のこったときは、直ただちに個体識別こたいしきべつと記録きろくを行おこない責任者せきにんしゃ・獣医師じゅういしへ報告ほうこくする。
Khi kim tiêm bị gãy trong người gia súc, phải đánh dấu cá thể, ghi chép vị trí và báo ngay cho người quản lý và bác sĩ thú y.
抗生物質等こうせいぶっしつとうを投与とうよした家畜かちくは、定さだめられた「休薬期間きゅうやくきかん」が終おわるまで乳ちち・肉にく・卵たまごを出荷しゅっかしてはならない。
Vật nuôi đã dùng kháng sinh tuyệt đối không được xuất bán sữa, thịt, trứng khi chưa hết 'thời gian ngừng thuốc (cách ly)'.

Từ vựng	Nghĩa
一頭一針いっとういっしん	mỗi con một kim tiêm mới (nguyên tắc không dùng chung kim)
残留注射針ざんりゅうちゅうしゃばり	kim tiêm bị gãy lưu lại trong cơ thể gia súc
動物用医薬品どうぶつよういやくひん	thuốc thú y (kháng sinh, vắc-xin...)
休薬期間きゅうやくきかん	thời gian ngừng thuốc (thời gian cách ly trước khi xuất bán)

Dinh dưỡng thức ăn & vệ sinh phòng dịch

Luyện câu hỏi chương này trong app

Tài liệu tham khảo chính thức

一般社団法人全国農業会議所農業特定技能2号評価試験テキスト（畜産農業全般・飼料・衛生） — https://asat-nca.jp/