Vật liệu (Vật liệu Thép, Tiêu chuẩn JIS và Cơ tính của Cốt thép, Vật liệu Bê tông)
材料（鉄鋼材料・JIS規格と機械的性質・コンクリート材料）
Chứng chỉ Cốt thép 鉄筋技能士 (1級・2級 lý thuyết) · 技能検定「鉄筋施工」1級・2級 学科 · Bài học do Tokutei Pass tự biên soạn dựa trên giáo trình chính thức; không sao chép nguyên văn.
鉄鋼材料の分類・炭素含有量と鉄筋の製造方法
Phân loại vật liệu gang thép, hàm lượng cacbon và phương pháp sản xuất cốt thép
鉄鋼材料は、鉄（Fe）にふくまれる「炭素（C）」の含有量によって「純鉄（Cが約0.02%以下）」「鋼（スチール：Cが約0.02〜2.0%）」「せん鉄・鋳鉄（Cが約2.0〜6.7%）」に分類されます。建築用の鉄筋や形鋼はすべて粘り強い「鋼」です。
Vật liệu sắt thép được phân loại theo hàm lượng 'Cacbon (C)' chứa trong sắt (Fe) thành 3 nhóm: 'Sắt nguyên chất (C khoảng 0,02% trở xuống)', 'Thép / Steel (C khoảng 0,02% đến 2,0%)' và 'Gang (C khoảng 2,0% đến 6,7%)'. Toàn bộ cốt thép và thép hình dùng trong xây dựng đều là 'Thép (Kō)'.
鋼にふくまれる炭素量が多くなるほど、「硬さ」や「引張強さ」は大きくなりますが、逆に「伸び（延性）」「衝撃値（じん性）」「溶接性（ガス圧接性）」は低下してもろくなります。またリン（P）は低温ぜい性、硫黄（S）は赤熱ぜい性の原因となる有害元素です。
Hàm lượng cacbon (C) trong thép càng tăng thì 'độ cứng' và 'độ bền kéo' càng tăng lên, nhưng ngược lại 'độ giãn dài (tính dẻo)', 'độ dai va đập' và 'tính hàn (kể cả hàn ép khí)' lại giảm xuống làm thép giòn hơn. Ngoài ra Phốt pho (P) và Lưu huỳnh (S) là các tạp chất có hại gây giòn thép.
鉄筋コンクリート用棒鋼の主な製造方法には、鉄スクラップ（古鉄）を主原料としてアーク熱で溶解・精製する「電気炉法（電炉鋼）」と、鉄鉱石から高炉と転炉を経てつくる「高炉・転炉法」があり、一般の異形棒鋼の多くは電気炉で製造されています。
Phương pháp sản xuất cốt thép bê tông gồm 2 cách chính: 'Phương pháp lò điện (Denkiro)' nấu luyện thép phế liệu (sắt vụn) bằng hồ quang điện, và 'Phương pháp lò cao - lò thổi' đi từ quặng sắt. Phần lớn thép thanh vằn thông dụng hiện nay được sản xuất bằng lò điện từ thép phế liệu.
連続鋳造された鋼片（ビレット）を加熱炉で約1000〜1200℃の高温に加熱し、複数の圧延ロールの間を通して所定の径とリブ・節を成形する加工法を「熱間圧延」といいます。
Phôi thép đúc liên tục (Billet) được nung nóng trong lò ở nhiệt độ cao khoảng 1000–1200°C rồi cho cán qua hệ thống trục cán để tạo hình đường kính cùng gân dọc, gân ngang; quy trình này gọi là 'Cán nóng (Nekkan atsuen)'.
Điểm cần nhớ
- 鉄鋼は炭素量約0.02〜2.0%が「鋼」、約2.0%以上が「せん鉄・鋳鉄」であり、鉄筋には「鋼」を用いる
Hàm lượng cacbon khoảng 0,02–2,0% là 'Thép (Kō)', trên 2,0% là 'Gang'; cốt thép xây dựng thuộc nhóm Thép - 炭素含有量が増えるほど「硬さ・引張強さ」は大きくなるが、「伸び・じん性・溶接性」は低下する
Khi hàm lượng cacbon tăng thì 'độ cứng và độ bền kéo' tăng, nhưng 'độ giãn dài, độ dẻo dai và tính hàn' giảm xuống - 一般の異形鉄筋は主に鉄スクラップを原料とする「電気炉」で溶解・精製し、高温の「熱間圧延」で製造される
Thép thanh vằn thông dụng chủ yếu được nấu luyện bằng 'lò điện' từ thép phế liệu và tạo hình bằng 'cán nóng'
| Từ vựng | Nghĩa |
|---|---|
| 純鉄・鋼・せん鉄（炭素含有量） | sắt nguyên chất, thép và gang (theo hàm lượng cacbon) |
| 引張強さと伸び・溶接性 | độ bền kéo, độ giãn dài và tính hàn |
| 電気炉法（鉄スクラップ原料） | phương pháp lò điện (nguyên liệu thép phế liệu) |
| 熱間圧延と鋼片（ビレット） | cán nóng (nekkan atsuen) và phôi thép thanh (billet) |
鉄筋の引張試験と応力―ひずみ曲線・機械的性質
Thí nghiệm kéo cốt thép, đường cong ứng suất - biến dạng và các chỉ tiêu cơ tính
鉄筋の機械的性質を調べる「引張試験」では、試験片に引張力を加えて破断するまでの「応力（単位断面積あたりの力：N/mm²）」と「ひずみ（元の長さに対する伸びの割合）」の関係を記録します。
Trong 'thí nghiệm kéo (Hippari shiken)' để kiểm tra cơ tính của cốt thép, người ta kéo mẫu thử cho đến khi đứt và ghi lại đồ thị quan hệ giữa 'Ứng suất (lực trên một đơn vị diện tích mặt cắt: N/mm²)' và 'Biến dạng tỉ đối (tỉ lệ độ giãn dài so với chiều dài ban đầu)'.
応力が小さいうちは応力とひずみが正比例（フックの法則）し、力を除けば元の長さに戻る最大応力を「弾性限度」といいます。この比例区間の傾きである「ヤング係数（縦弾性係数）」は、鋼種（SD295〜SD490）にかかわらず約「2.05×10の5乗 N/mm²（205kN/mm²）」で一定です。
Khi ứng suất còn nhỏ, ứng suất tỉ lệ thuận với biến dạng (Định luật Hooke) và giới hạn lớn nhất mà khi bỏ lực mẫu thử hồi phục hoàn toàn về chiều dài cũ gọi là 'Giới hạn đàn hồi (Dansei gendo)'. Hệ số góc của đoạn đàn hồi là 'Môđun đàn hồi Young' luôn không đổi và bằng khoảng '205 kN/mm² (205.000 N/mm²)' đối với mọi mác thép từ SD295 đến SD490.
弾性限度を超えると、応力が増えなくても急激にひずみ（伸び）だけが進む「降伏現象」が起きます。このとき最初の極大点を「上降伏点」、その直後の水平部を「下降伏点」といい、その後再び応力が上昇して達する最大応力を「引張強さ（引張強度）」といいます。
Vượt qua giới hạn đàn hồi sẽ xuất hiện 'hiện tượng chảy dẻo (Kōfuku)' khi biến dạng tăng vọt dù ứng suất không tăng: đỉnh nhọn đầu tiên gọi là 'Điểm chảy trên (Jō-kōfukuten)', đoạn nằm ngang ngay sau đó là 'Điểm chảy dưới (Ka-kōfukuten)', rồi ứng suất tăng tiếp đến giá trị cực đại gọi là 'Độ bền kéo / Giới hạn bền (Hippari tsuyosa)' trước khi thắt cổ chai và đứt.
高強度鋼などで降伏点が明確に現れない場合は、永久伸び（残留ひずみ）が「0.2%」になるときの応力を「0.2%耐力」として降伏点の代わりに用います。また引張強さに対する降伏点の比を「降伏比」といい、降伏比が低いほど降伏後の余力（じん性）が大きくなります。
Đối với thép cường độ cao không có thềm chảy rõ rệt, người ta lấy ứng suất gây ra biến dạng dư vĩnh viễn bằng '0,2%' làm 'Giới hạn chảy quy ước (0,2% Tairyoku)'. Tỉ số giữa giới hạn chảy chia cho độ bền kéo gọi là 'Tỉ số chảy (Kōfukuhi)'; tỉ số này càng nhỏ thì dự trữ an toàn dẻo sau khi chảy càng lớn.
Điểm cần nhớ
- 引張試験の応力―ひずみ曲線は「弾性限度→上降伏点・下降伏点→引張強さ（最大応力）→破断」の順に変化する
Trình tự trên đường cong ứng suất - biến dạng: Giới hạn đàn hồi → Điểm chảy trên / Điểm chảy dưới → Độ bền kéo (ứng suất cực đại) → Đứt - 鉄筋のヤング係数（縦弾性係数）は鋼種（強度）によらず約「205kN/mm²（2.05×10の5乗 N/mm²）」で一定である
Môđun đàn hồi Young của cốt thép không phụ thuộc vào mác thép và luôn bằng khoảng 205 kN/mm² (205.000 N/mm²) - 明確な降伏点が現れない鋼材では、永久伸び「0.2%」を生じる応力を「0.2%耐力」として降伏点とみなす
Với thép không có điểm chảy rõ rệt, ứng suất tạo ra độ giãn dài dư vĩnh viễn '0,2%' được lấy làm 'Giới hạn chảy quy ước 0,2%'
| Từ vựng | Nghĩa |
|---|---|
| 弾性限度とヤング係数（縦弾性係数） | giới hạn đàn hồi và môđun đàn hồi Young |
| 上降伏点・下降伏点と0.2%耐力 | điểm chảy trên, điểm chảy dưới và giới hạn chảy quy ước 0,2% |
| 引張強さ（最大応力）と破断伸び | độ bền kéo (ứng suất cực đại) và độ giãn dài khi đứt |
| 降伏比（降伏点÷引張強さ） | tỉ số chảy (giới hạn chảy ÷ độ bền kéo) |
鉄筋コンクリート用棒鋼のJIS規格（JIS G 3112）と鋼種識別
Tiêu chuẩn JIS G 3112 đối với thép thanh dùng cho bê tông cốt thép và cách nhận biết mác thép
日本産業規格「JIS G 3112（鉄筋コンクリート用棒鋼）」では、表面が滑らかな「丸鋼（SR235・SR295）」と、表面に軸方向の「リブ」と交差方向の「節」を設けて付着力を高めた「異形棒鋼（SD295A・SD295B・SD345・SD390・SD490）」が規定されています。
Tiêu chuẩn Công nghiệp Nhật Bản 'JIS G 3112 (Thép thanh dùng cho bê tông cốt thép)' quy định 2 nhóm: 'Thép tròn trơn (SR235, SR295)' có bề mặt nhẵn và 'Thép thanh vằn (SD295A, SD295B, SD345, SD390, SD490)' có gân dọc (Rib) và đốt vằn ngang (Fushi) giúp tăng lực bám dính.
鋼種記号の末尾の数字（235・295・345・390・490）は、引張強さではなく「降伏点または0.2%耐力の下限値（N/mm²）」を表しています。例えばSD345は降伏点が345〜440N/mm²、引張強さが490N/mm²以上と定められています。
Con số ở cuối ký hiệu mác thép (235, 295, 345, 390, 490) biểu thị 'giá trị giới hạn dưới của giới hạn chảy hoặc giới hạn chảy quy ước 0,2% (N/mm²)' chứ không phải độ bền kéo. Ví dụ thép SD345 có giới hạn chảy từ 345 đến 440 N/mm² và độ bền kéo từ 490 N/mm² trở lên.
現場で異形棒鋼の鋼種を誤って混用しないよう、鉄筋表面の「圧延マーク（突起の数）」とバンドル端面の「識別色（塗色）」が定められています。SD295Aは突起なし（塗色なし）、SD295Bは突起なしまたは｜（白色）です。
Để tránh dùng nhầm mác thép tại công trường, JIS G 3112 quy định 'ký hiệu chấm cán nổi (Atsuen mark)' trên thân thanh thép và 'màu sơn nhận biết ở mặt đầu bó thép'. Thép SD295A không có chấm nổi (không sơn màu); thép SD295B không có chấm tròn (sơn mặt đầu màu trắng).
そして「SD345」は突起1個「・」で端面塗色は「黄色」、「SD390」は突起2個「・・」で端面塗色は「緑色」、「SD490」は突起3個「・・・」で端面塗色は「青色」と規定されており、技能検定で毎年のように出題されます。
Còn 'SD345' có 1 chấm nổi (・) và sơn mặt đầu 'màu vàng'; 'SD390' có 2 chấm nổi (・・) và sơn mặt đầu 'màu xanh lá cây'; 'SD490' có 3 chấm nổi (・・・) và sơn mặt đầu 'màu xanh dương'. Đây là kiến thức xuất hiện hầu như mọi năm trong đề thi 技能検定.
Điểm cần nhớ
- JIS G 3112の記号「SR」は丸鋼、「SD」は異形棒鋼であり、数字は「降伏点（耐力）の下限値（N/mm²）」を示す
Trong JIS G 3112: 'SR' là thép tròn trơn, 'SD' là thép thanh vằn; con số phía sau biểu thị 'giới hạn dưới của giới hạn chảy (N/mm²)' - 圧延マークの突起数は、SD295A・B＝なし、SD345＝1個（・）、SD390＝2個（・・）、SD490＝3個（・・・）である
Số chấm tròn cán nổi (Atsuen mark): SD295A/B = không chấm, SD345 = 1 chấm (・), SD390 = 2 chấm (・・), SD490 = 3 chấm (・・・) - 端面の識別塗色は、SD295B＝白、SD345＝黄、SD390＝緑、SD490＝青である
Màu sơn mặt đầu nhận biết mác thép: SD295B = Trắng, SD345 = Vàng, SD390 = Xanh lá cây, SD490 = Xanh dương
| Từ vựng | Nghĩa |
|---|---|
| 丸鋼（SR235・SR295）と異形棒鋼（SD） | thép tròn trơn (SR235, SR295) và thép thanh vằn (SD) |
| 降伏点または0.2%耐力の下限値 | giá trị giới hạn dưới của giới hạn chảy (N/mm²) |
| 圧延マーク（突起1個・2個・3個） | ký hiệu cán nổi (1 chấm, 2 chấm, 3 chấm) |
| 端面識別色（白・黄・緑・青） | màu sơn nhận biết ở mặt đầu (trắng, vàng, xanh lá, xanh dương) |
異形棒鋼の公称直径・単位質量とミルシート
Đường kính danh nghĩa, khối lượng đơn vị của thép vằn và chứng chỉ Mill Sheet
異形棒鋼には表面にリブと節があるため断面形状が真円ではありません。そこで鉄筋1mあたりの質量と鋼の密度（7.85g/cm³）から、同じ断面積をもつ丸鋼に換算した直径を「公称直径（d）」、その断面積を「公称断面積」といいます。
Do thép thanh vằn có gân dọc và đốt vằn nên mặt cắt ngang không phải hình tròn tuyệt đối. Vì vậy người ta quy đổi từ khối lượng 1 m dài và khối lượng riêng của thép (7,85 g/cm³) ra đường kính của thanh thép tròn có cùng diện tích mặt cắt, gọi là 'Đường kính danh nghĩa (Kōshō chokkei)' và 'Diện tích mặt cắt danh nghĩa'.
異形棒鋼の呼び名と公称直径は、D10が「9.53mm」、D13が「12.7mm」、D16が「15.9mm」、D19が「19.1mm」、D22が「22.2mm」、D25が「25.4mm」、D29が「28.6mm」、D32が「31.8mm」です。定着長さやフック計算では一般に呼び名の数値（mm）を用います。
Tên gọi quy ước và đường kính danh nghĩa của thép vằn gồm: D10 là '9,53 mm', D13 là '12,7 mm', D16 là '15,9 mm', D19 là '19,1 mm', D22 là '22,2 mm', D25 là '25,4 mm', D29 là '28,6 mm', D32 là '31,8 mm'. Khi tính chiều dài neo và móc uốn thường lấy theo con số tên gọi (mm).
JIS G 3112による異形棒鋼1mあたりの「単位質量（kg/m）」は積算で必須であり、D10＝0.560、D13＝0.995、D16＝1.56、D19＝2.25、D22＝3.04、D25＝3.98、D29＝5.04（kg/m）です。
'Khối lượng đơn vị 1 m dài (kg/m)' theo JIS G 3112 dùng để tính khối lượng thép trong đề thi gồm: D10 = '0,560 kg/m', D13 = '0,995 kg/m (xấp xỉ 1,0 kg/m)', D16 = '1,56 kg/m', D19 = '2,25 kg/m', D22 = '3,04 kg/m', D25 = '3,98 kg/m (xấp xỉ 4,0 kg/m)', D29 = '5,04 kg/m'.
現場への鉄筋搬入時には、メーカーが発行する「鋼材検査証明書（ミルシート）」を受け取り、記載された規格・鋼種・寸法・化学成分（C・Si・Mn・P・S）・機械的性質（降伏点・引張強さ・伸び・曲げ性）を現品のタグや圧延マークと照合します。
Khi nhập cốt thép về công trường, phải kiểm tra 'Chứng chỉ kiểm tra thép của nhà sản xuất (Mill sheet)' để đối chiếu tiêu chuẩn JIS, mác thép, kích thước, thành phần hóa học (C, Si, Mn, P, S) và cơ tính (giới hạn chảy, độ bền kéo, độ giãn dài, tính uốn) khớp với thẻ hàng và ký hiệu cán nổi.
Điểm cần nhớ
- 異形棒鋼の「公称直径」は等断面積の丸鋼に換算した直径であり、D10＝9.53mm、D13＝12.7mm、D16＝15.9mm、D19＝19.1mm、D25＝25.4mmである
Đường kính danh nghĩa được quy đổi theo thép tròn tương đương: D10 = 9,53 mm, D13 = 12,7 mm, D16 = 15,9 mm, D19 = 19,1 mm, D25 = 25,4 mm - 主な単位質量（kg/m）は、D10＝0.560、D13＝0.995、D16＝1.56、D19＝2.25、D22＝3.04、D25＝3.98、D29＝5.04である
Khối lượng đơn vị (kg/m): D10 = 0,560; D13 = 0,995; D16 = 1,56; D19 = 2,25; D22 = 3,04; D25 = 3,98; D29 = 5,04 - 搬入時には「ミルシート（鋼材検査証明書）」で化学成分と機械的性質がJIS規格に適合しているか確認する
Khi nhập thép phải kiểm tra 'Mill sheet (Chứng chỉ kiểm tra thép)' để xác nhận thành phần hóa học và cơ tính đạt chuẩn JIS
| Từ vựng | Nghĩa |
|---|---|
| 公称直径と公称断面積 | đường kính danh nghĩa và diện tích mặt cắt danh nghĩa |
| 単位質量（D10＝0.560・D13＝0.995・D16＝1.56kg/m） | khối lượng đơn vị (D10 = 0,560; D13 = 0,995; D16 = 1,56 kg/m) |
| 単位質量（D19＝2.25・D22＝3.04・D25＝3.98kg/m） | khối lượng đơn vị (D19 = 2,25; D22 = 3,04; D25 = 3,98 kg/m) |
| ミルシート（鋼材検査証明書） | chứng chỉ kiểm tra xuất xưởng của thép (Mill sheet) |
溶接金網・PC鋼材・高強度せん断補強筋と結束線
Lưới thép hàn, thép dự ứng lực (PC), cốt đai cường độ cao và dây thép buộc
「溶接金網（ワイヤーメッシュ・JIS G 3551）」は、冷間引抜きした鉄線または異形鉄線を縦横に直角に配列し、交点を電気抵抗溶接（スポット溶接）した網目状の補強材です。土間床やデッキプレート上のスラブのひび割れ防止に広く使われます。
'Lưới thép hàn (Yōsetsu kanaami / Wire mesh - JIS G 3551)' được chế tạo bằng cách xếp các sợi dây thép kéo nguội vuông góc với nhau và hàn điểm tại các giao điểm bằng 'hàn điện tiếp xúc (spot welding)'. Lưới thép hàn được dùng phổ biến để chống nứt cho sàn nền đất và sàn liên hợp.
「プレストレストコンクリート（PC）」は、あらかじめ高強度の「PC鋼材（PC鋼線・PC鋼より線・PC鋼棒）」を緊張してコンクリートに圧縮力（プレストレス）を与え、ひび割れを防いで大スパンの梁や床を実現する構造です。PC鋼材は普通鉄筋の約3〜5倍の極めて高い引張強さをもちます。
'Bê tông dự ứng lực (PC)' sử dụng 'Cốt thép dự ứng lực (cáp PC, sợi thép PC, thanh thép PC)' căng kéo để truyền lực nén trước vào bê tông, giúp chống nứt và vượt nhịp rất lớn. Thép PC có độ bền kéo cực cao, gấp khoảng 3 đến 5 lần cốt thép thông thường.
PC鋼材は高い応力で緊張されているため、現場での溶接や加熱によって急激に強度が失われて破断する危険があり、PC鋼材への溶接やバーナー加熱は絶対に行ってはなりません。
Vì thép dự ứng lực (PC) làm việc dưới ứng suất kéo rất lớn và được xử lý nhiệt đặc biệt, nếu bị tác động nhiệt sẽ mất cường độ đột ngột và đứt nổ, nên tại công trường tuyệt đối nghiêm cấm hàn điện hoặc dùng mỏ đốt gia nhiệt vào thép PC.
また柱の帯筋や梁のあばら筋には、降伏点が685N/mm²や785N/mm²級の「高強度せん断補強筋（ウルボン・リバーボン等）」も使われます。鉄筋の結束には直径「0.8mm（#21）」の「なまし鉄線」を2本または3本より合わせて使用します。
Ngoài ra, cốt đai cột và dầm còn sử dụng 'cốt thép đai chịu cắt cường độ cao' có giới hạn chảy cấp 685 N/mm² hoặc 785 N/mm². Dây buộc cốt thép sử dụng 'dây thép ủ mềm (Namashi tessen)' có đường kính sợi tiêu chuẩn '0,8 mm (#21)' chập đôi hoặc chập ba.
Điểm cần nhớ
- 「溶接金網（JIS G 3551）」は鉄線の交点を電気抵抗溶接したもので、土間スラブ等のひび割れ防止に用いる
Lưới thép hàn (JIS G 3551) hàn các giao điểm dây thép bằng hàn điện tiếp xúc, dùng chống nứt cho bản sàn - 「PC鋼材」は普通鉄筋の数倍の引張強さをもち、現場での溶接や加熱加工は厳禁である
Thép dự ứng lực (PC) có độ bền kéo cao gấp nhiều lần thép thường; tuyệt đối cấm hàn hoặc gia nhiệt thép PC tại hiện trường - 鉄筋結束用の「なまし鉄線」は一般に線径「0.8mm（#21）」のものを用いる
Dây buộc cốt thép dùng 'dây thép ủ mềm (Namashi tessen)' có đường kính sợi tiêu chuẩn 0,8 mm (#21)
| Từ vựng | Nghĩa |
|---|---|
| 溶接金網（JIS G 3551・電気抵抗溶接） | lưới thép hàn (JIS G 3551, hàn điểm điện tiếp xúc) |
| プレストレストコンクリート（PC）とPC鋼材 | bê tông dự ứng lực (PC) và thép dự ứng lực |
| 高強度せん断補強筋 | cốt thép đai chịu cắt cường độ cao |
| なまし鉄線（線径0.8mm） | dây thép buộc ủ mềm (đường kính 0,8 mm) |
コンクリートの構成材料（セメント・骨材・水・混和材料）
Các vật liệu cấu thành bê tông (Xi măng, Cốt liệu, Nước và Phụ gia)
コンクリートは「セメント」「水」「細骨材（砂）」「粗骨材（砂利・砕石）」および必要に応じて加える「混和材料」を練り混ぜて作られます。セメントと水が反応して固まる化学反応を「水和反応」といい、その際に「水和熱」が発生します。
Bê tông được chế tạo bằng cách nhào trộn 'Xi măng', 'Nước', 'Cốt liệu nhỏ (cát)', 'Cốt liệu lớn (sỏi hoặc đá dăm)' và 'Vật liệu phụ gia'. Phản ứng hóa học giữa xi măng và nước làm bê tông đông cứng gọi là 'Phản ứng thủy hóa (Suiwa hannō)' và tỏa ra 'Nhiệt thủy hóa'.
骨材は5mmふるいを通過する「細骨材」と5mmふるいに留まる「粗骨材」に分かれ、一般の鉄筋コンクリートに用いる粗骨材の最大寸法は「20mmまたは25mm」が標準です。また軽量骨材を用いた軽量コンクリート1種・2種の気乾単位容積質量は「1.7〜2.0t/m³程度」（普通コンクリートは約2.3t/m³）です。
Cốt liệu được chia qua sàng 5 mm thành 'Cốt liệu nhỏ (cát)' và 'Cốt liệu lớn (đá/sỏi)'; kích thước lớn nhất tiêu chuẩn của cốt liệu lớn dùng cho bê tông cốt thép thông thường là '20 mm hoặc 25 mm'. Khối lượng thể tích khô của bê tông nhẹ loại 1 và 2 khoảng '1,7–2,0 tấn/m³' (trong khi bê tông thường khoảng 2,3 tấn/m³ và BTCT khoảng 2,4 tấn/m³).
混和材料は2種類に大別されます。使用量が少なく練上がり容積に算入しない「混和剤（薬品）」には、微細な気泡を連行してワーカビリティーと耐凍害性を高める「AE剤」「AE減水剤」「高性能AE減水剤」があります。
Vật liệu phụ gia chia làm 2 nhóm: Nhóm dùng liều lượng rất ít không tính vào thể tích mẻ trộn gọi là 'Phụ gia hóa học (Konwazai - chữ 剤)' gồm chất tạo bọt khí cuốn khí (AE-zai), phụ gia giảm nước AE (AE gensuizai) và phụ gia siêu dẻo AE giúp tăng tính công tác và khả năng chống đóng băng.
一方、使用量が比較的多くコンクリートの練上がり容積に算入する「混和材」には、「フライアッシュ（石炭灰）」「高炉スラグ微粉末」「シリカフューム」「膨張材」などがあります。
Ngược lại, nhóm dùng lượng tương đối nhiều và được tính vào thể tích mẻ trộn gọi là 'Phụ gia khoáng (Konwazai - chữ 材)' gồm có 'Tro bay (Fly ash)', 'Bột mịn xỉ lò cao (Kōro suragu bifunmatsu)', 'Muội silic (Silica fume)' và 'Phụ gia trương nở'.
Điểm cần nhớ
- セメントと水が化学反応して硬化する現象を「水和反応」といい、粗骨材最大寸法は一般に「20mmまたは25mm」とする
Phản ứng hóa học làm đông cứng xi măng với nước là 'phản ứng thủy hóa'; cỡ hạt lớn nhất của cốt liệu thô thường là 20 mm hoặc 25 mm - 単位容積質量は普通コンクリートが約2.3t/m³（RCは約2.4t/m³）、軽量コンクリートが約1.7〜2.0t/m³である
Khối lượng thể tích của bê tông thường khoảng 2,3 t/m³ (BTCT khoảng 2,4 t/m³), bê tông nhẹ khoảng 1,7–2,0 t/m³ - 微細気泡を入れる「AE剤・AE減水剤」は『混和剤』、フライアッシュや高炉スラグ微粉末は容積に算入する『混和材』である
Chất cuốn khí AE và phụ gia giảm nước AE là 'Phụ gia hóa học (混和剤)'; tro bay và bột xỉ lò cao là 'Phụ gia khoáng (混和材)'
| Từ vựng | Nghĩa |
|---|---|
| 水和反応と水和熱 | phản ứng thủy hóa và nhiệt thủy hóa |
| 細骨材と粗骨材（最大寸法20mm・25mm） | cốt liệu nhỏ (cát) và cốt liệu lớn (cỡ hạt 20 mm, 25 mm) |
| 混和剤（AE剤・AE減水剤） | phụ gia hóa học (chất cuốn khí AE, phụ gia giảm nước AE) |
| 混和材（フライアッシュ・高炉スラグ微粉末） | phụ gia khoáng (tro bay Fly ash, bột mịn xỉ lò cao) |
フレッシュコンクリートの性質・スランプ試験と打込み時間制限
Tính chất của bê tông tươi, thí nghiệm độ sụt (Slump) và giới hạn thời gian đổ bê tông
練り混ぜ直後から硬化し始めるまでの柔らかいコンクリートを「フレッシュコンクリート（生コンクリート）」といい、型枠内や鉄筋の隅々への打ち込みやすさ（作業のしやすさ）の程度を「ワーカビリティー」といいます。
Bê tông từ lúc vừa trộn xong cho đến trước khi bắt đầu đông cứng gọi là 'Bê tông tươi (Fresh concrete)', và mức độ dễ thi công đầm đổ lấp đầy vào ván khuôn cùng khe hở cốt thép mà không bị phân tầng gọi là 'Tính công tác (Workability)'.
コンシステンシー（軟らかさ・流動性）を測る「スランプ試験」では、高さ「30cm（300mm）」のスランプコーンにコンクリートを3層に分けて詰め、コーンを鉛直に引き抜いた後に頂部中央が「下がった高さ（cm）」をスランプ値として測定します。
Trong 'thí nghiệm độ sụt (Slump test)' để đo độ lưu động của bê tông, người ta đổ bê tông làm 3 lớp vào côn thử cao '30 cm (300 mm)', rút thẳng đứng côn lên rồi đo 'độ tụt xuống (cm) tại tâm mặt đỉnh khối bê tông' so với chiều cao 30 cm ban đầu.
打ち込んだ後、重力によって骨材やセメント粒子が沈下して上面に水が浮き上がる現象を「ブリーディング」といい、その水とともに表面に浮き出た微粒子が乾燥してできるぜい弱な薄層を「レイタンス」といいます。レイタンスは打継ぎ前に必ず除去します。
Sau khi đổ, hiện tượng cốt liệu và hạt xi măng lắng xuống làm nước tách ra nổi lên mặt trên gọi là 'Hiện tượng tách nước (Bleeding)'; lớp màng bột mịn yếu ớt đọng lại trên bề mặt sau khi nước bốc hơi gọi là 'Màng bùn yếu (Laitance)'. Trước khi đổ lớp bê tông tiếp theo qua mạch ngừng bắt buộc phải tẩy bỏ lớp Laitance này.
レディーミクストコンクリート（生コン）の練り混ぜ開始から打ち込み終了までの時間は、外気温が「25℃未満のときは120分以内」、「25℃以上のときは90分以内」と定められています。また鉄筋の塩害腐食を防ぐため、塩化物イオン量は原則「0.30kg/m³以下」とします。
Thời gian từ lúc bắt đầu trộn bê tông thương phẩm tại trạm trộn cho đến khi đổ xong vào ván khuôn được quy định: 'khi nhiệt độ ngoài trời dưới 25°C là trong vòng 120 phút', và 'khi nhiệt độ ngoài trời từ 25°C trở lên là trong vòng 90 phút'. Hàm lượng ion clo trong bê tông tươi tối đa không quá '0,30 kg/m³'.
Điểm cần nhớ
- スランプ試験は高さ30cmのコーンを引き抜いた後の「頂部中央の下がり量（cm）」を測り、作業のしやすさを「ワーカビリティー」という
Thí nghiệm độ sụt (Slump) đo 'độ tụt xuống (cm) ở tâm đỉnh' sau khi nhấc côn cao 30 cm; mức độ dễ đầm đổ gọi là 'Workability' - ブリーディングに伴って表面に生じるぜい弱な薄層を「レイタンス」といい、次層を打ち継ぐ前に除去して付着を保つ
Lớp màng bột yếu nổi lên mặt bê tông do tách nước gọi là 'Laitance', bắt buộc phải cạo rửa sạch trước khi đổ bê tông mạch ngừng - 練混ぜ開始から打込み終了までの限度時間は「外気温25℃未満で120分以内・25℃以上で90分以内」、塩化物イオン量は「0.30kg/m³以下」とする
Thời gian từ lúc trộn đến khi đổ xong: dưới 25°C ≤ 120 phút, từ 25°C trở lên ≤ 90 phút; hàm lượng ion clo ≤ 0,30 kg/m³
| Từ vựng | Nghĩa |
|---|---|
| ワーカビリティーとスランプ試験（30cmコーン） | tính công tác (Workability) và thí nghiệm độ sụt (côn 30 cm) |
| ブリーディングとレイタンス | hiện tượng tách nước (Bleeding) và lớp màng bùn yếu (Laitance) |
| 打込み時間制限（25℃未満120分・25℃以上90分） | giới hạn thời gian đổ bê tông (dưới 25°C: 120 phút, ≥ 25°C: 90 phút) |
| 塩化物イオン量規制（0.30kg/m³以下） | giới hạn hàm lượng ion clo (≤ 0,30 kg/m³) |
硬化コンクリートの強度・水セメント比・初期養生と中性化
Cường độ bê tông đóng rắn, tỷ lệ Nước/Xi măng, bảo dưỡng ban đầu và hiện tượng cacbonat hóa
構造計算の基準とする材齢28日（4週）の圧縮強度を「設計基準強度（Fc：単位N/mm²）」といい、寒中や暑中などの温度補正やばらつきを見込んで現場発注時に指定する強度を「呼び強度」といいます。
Cường độ chịu nén ở tuổi 28 ngày (4 tuần) làm căn cứ tính toán kết cấu gọi là 'Cường độ tiêu chuẩn thiết kế (Fc, đơn vị N/mm²)'; còn cường độ đặt hàng tại trạm trộn có cộng thêm phần bù nhiệt độ và độ lệch chuẩn gọi là 'Cường độ danh định gọi hàng (Yobi kyōdo)'.
セメントに対する水の質量割合を「水セメント比（W/C）」といい、水セメント比を「小さく」するほど硬化後のコンクリートは密実になり、圧縮強度・水密性・耐久性が高くなります。JASS 5等では普通コンクリートの最大水セメント比は原則「65%以下」とされています。
Tỷ lệ khối lượng giữa nước và xi măng gọi là 'Tỷ lệ Nước/Xi măng (W/C)'; tỷ lệ Nước/Xi măng càng 'nhỏ' thì bê tông sau khi đóng rắn càng đặc chắc, cường độ chịu nén, độ chống thấm và độ bền lâu càng cao. Theo JASS 5, tỷ lệ Nước/Xi măng tối đa của bê tông thường về nguyên tắc là '65% trở xuống'.
打ち込み後の「養生」では、十分な水和反応を進め乾燥収縮ひび割れや初期凍害を防ぐため、打ち込み後少なくとも「5日間」は湿潤状態に保ち、コンクリートの温度を「2℃以上」に維持します。
Trong công tác 'bảo dưỡng ban đầu (Shoki yōjō)' sau khi đổ bê tông, để phản ứng thủy hóa diễn ra hoàn toàn và tránh nứt co ngót khô hoặc đóng băng sớm, phải giữ ẩm bê tông ít nhất '5 ngày' và duy trì nhiệt độ bê tông 'từ 2°C trở lên'.
また空気中の二酸化炭素（炭酸ガス）がコンクリート表面から浸入してアルカリ性が失われる現象を「中性化」といいます。中性化が鉄筋位置まで達すると不動態被膜が壊れて鉄筋が錆びて膨張し、かぶりコンクリートのひび割れ・剥落を招くため、所定のかぶり厚さ確保が不可欠です。
Hiện tượng khí cacbonic (CO2) trong không khí xâm nhập từ bề mặt làm mất tính kiềm của bê tông gọi là 'Hiện tượng trung tính hóa / cacbonat hóa (Chūseika)'. Khi vùng trung tính hóa tiến sâu tới cốt thép sẽ phá hủy màng thụ động làm cốt thép rỉ sét, trương nở thể tích gây nứt và bong tróc lớp bê tông bảo vệ.
Điểm cần nhớ
- 構造設計の基準となる材齢28日圧縮強度を「設計基準強度（Fc）」といい、「水セメント比」が小さいほど強度と耐久性が高まる
Cường độ nén tuổi 28 ngày dùng trong thiết kế kết cấu là 'Cường độ tiêu chuẩn thiết kế (Fc)'; tỷ lệ Nước/Xi măng càng nhỏ thì cường độ và độ bền càng cao - 初期養生では、打ち込み後「5日間以上」は湿潤状態を保ち、コンクリート温度を「2℃以上」に保って初期凍害を防ぐ
Bảo dưỡng ban đầu sau khi đổ: giữ ẩm tối thiểu '5 ngày' và giữ nhiệt độ bê tông 'từ 2°C trở lên' - 空気中の二酸化炭素でアルカリ性が失われる「中性化」による鉄筋腐食を防ぐため、十分なかぶり厚さと密実な打込みが必要である
Hiện tượng 'trung tính hóa (cacbonat hóa)' do khí CO2 làm mất tính kiềm gây rỉ cốt thép, nên bắt buộc phải đảm bảo đủ chiều dày lớp bê tông bảo vệ
| Từ vựng | Nghĩa |
|---|---|
| 設計基準強度（Fc）と呼び強度 | cường độ tiêu chuẩn thiết kế (Fc) và cường độ đặt hàng |
| 水セメント比（W/C・65%以下） | tỷ lệ Nước/Xi măng (W/C ≤ 65%) |
| 初期養生（湿潤養生5日間以上・温度2℃以上） | bảo dưỡng ban đầu (giữ ẩm ≥ 5 ngày, nhiệt độ ≥ 2°C) |
| コンクリートの中性化と鉄筋腐食 | hiện tượng trung tính hóa bê tông và ăn mòn cốt thép |
Vật liệu (thép & bê tông)
Luyện câu hỏi chương này trong appTài liệu tham khảo chính thức
- 日本産業規格 JIS G 3112 鉄筋コンクリート用棒鋼（日本産業標準調査会 JISC） — https://www.jisc.go.jp/
- 公共建築工事標準仕様書（建築工事編）令和7年版 第5章 鉄筋工事・第6章 コンクリート工事（国土交通省） — https://www.mlit.go.jp/gobuild/gobuild_tk2_000017.html